Postanowienie SN z 15 grudnia 2011, sygn. II CZ 136/11
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
o zapłatę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
powód
pozwany
Skarb Państwa
Data orzeczenia
15 grudnia 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Grzegorz Misiurek
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 15 grudnia 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Ł. B.
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń na Życie
Spółce Akcyjnej w W. Oddział w Ł.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2011 r.,
zażalenia powoda
na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. I. podpkt. 2 oraz pkt. II
wyroku Sądu Okręgowego
z dnia 16 maja 2011 r.,
1) odrzuca zażalenie w części zaskarżającej postanowienie
zawarte w punkcie I podpunkt 2 wyroku Sądu
Okręgowego z dnia 16 maja 2011 r. a w pozostałej części
oddala zażalenie;
2) zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 120
zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem kosztów
postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
2
Sąd drugiej instancji wyrokiem reformatoryjnym z dnia 16 maja 2011 r.
oddalającym powództwo nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa
kwotę 200 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (I pkt 2 sentencji) oraz w
pkt II zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 200 zł tytułem częściowego
zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, nie obciążając powoda kosztami tego
postępowania w pozostałym zakresie. Oba te rozstrzygnięcia Sąd ten uzasadnił
zastosowaniem art. 102 k.p.c. wobec uznania za zasadne obciążenie powoda
jedynie częścią kosztów postępowania, tj. wyłącznie opłatami od pozwu i od
apelacji.
Powód zaskarżył w całości oba powyższe orzeczenia o kosztach
postępowania zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c., art. 100 k.p.c. przez ich
niezastosowanie. Żalący twierdzi, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek
nakazujący odstąpienie od obciążania powoda kosztami sądowymi na podstawie
wyrażonej w art. 102 k.p.c. zasady słuszności, a to wobec trudnej sytuacji życiowej
i materialnej powoda.
Strona pozwana w odpowiedzi na zażalenie wniosła o oddalenie zażalenia
i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zdaniem pozwanej przepis
art. 102 k.p.c. został przez Sąd zastosowany poprzez obciążenie powoda tylko
częścią kosztów procesu, tj. opłatami od pozwu i apelacji, z równoczesnym
nieobciążeniem powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego przed
Sądami obu instancji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie w części okazało się niedopuszczalne, a mianowicie w zakresie
zaskarżającym postanowienie nakazujące pobrać od powoda na rzecz Skarbu
Państwa kwotę 200 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, a zawarte
w punkcie I podpunkt 2 wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 maja 2011 r.
Orzeczenie to obejmuje rozstrzygnięcie o kosztach procesu przed Sądem pierwszej
instancji, które to koszty były już przedmiotem rozstrzygnięcia tego Sądu,
dokonanego w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 2010 r. W tej sytuacji
3
zażalenie w części zaskarżającej to postanowienie o kosztach procesu było
niedopuszczalne z mocy art. 3941
§ 1 pkt 2 k.p.c., co skutkowało orzeczeniem
Sądu Najwyższego zawartym na wstępie punktu pierwszego sentencji.
Merytorycznej ocenie Sądu Najwyższego podlegało zatem zażalenie powoda
w części zaskarżającej postanowienie zasądzające od powoda na rzecz
pozwanego kwotę 200 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania
apelacyjnego, zawarte w pkt II sentencji wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 maja
2011 r.
Zażalenie powoda w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Chybiony okazał się zarzut niezastosowania art. 100 k.p.c., ponieważ
przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku częściowego tylko uwzględnienia
żądań, a w niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż Sąd drugiej instancji
w całości oddalił powództwo.
Bezzasadne jest również stanowisko żalącego zarzucające Sądowi
odwoławczemu niezastosowanie art. 102 k.p.c. Zastosowanie tego przepisu
pozwala Sądowi albo na nieobciążanie w ogóle kosztami strony przegrywającej,
albo na zasądzenie od niej tylko części kosztów. Z tej ostatniej możliwości
skorzystał właśnie Sąd drugiej instancji stosując art. 102 k.p.c. i uzasadniając
obszerniej to rozstrzygnięcie na s. 5 uzasadnienia wyroku (k. 69). Zarzut
niezastosowania art. 102 k.p.c. jest więc bezzasadny. To czy w okolicznościach
sprawy spełniona jest przesłanka wystąpienia „wypadków szczególnie
uzasadnionych” zależy nie od oceny strony, ale od swobodnej oceny sądu, który
powinien kierować się poczuciem własnej sprawiedliwości. Subiektywne
przekonanie powoda o swojej racji, odmiennie ocenionej przez Sąd odwoławczy, co
do bezzasadności obciążenia przegrywającego spór powoda częścią kosztów
postępowania, nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. w inny
możliwy sposób, aniżeli uczynił to Sąd drugiej instancji (por. postanowienia SN:
z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 75/09, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2010 r.., II CZ
87/09, niepubl.; z dnia 13 stycznia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 22 kwietnia
2010 r., II CZ 12/10, niepubl.; z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 111/09, niepubl.).
4
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie pierwszym in fine
sentencji na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono w punkcie drugim na
podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. oraz na podstawie § 6 pkt 1 i § 12 ust. 2 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Nr 163,
poz. 1349 ze zm.).. oraz na podstawie § 6 pkt 1 i § 12 ust. 2 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Nr 163,
poz. 1349 ze zm.).