Wyrok z 1 kwietnia 2025, sygn. VII P 590/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 kwietnia 2025 roku

Sąd Rejonowy Katowice - Zachód w Katowicach VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: sędzia Joanna Witkowska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Siwko

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 roku w K.

sprawy z powództwa: E. S.

przeciwko: Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w M.

o wynagrodzenie za pracę

1.  zasądza od pozwanego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. na rzecz powódki E. S. kwotę 3 014,00 zł (trzy tysiące czternaście złotych i zero groszy) brutto tytułem dodatku stażowego za okres od czerwca 2017 roku do lipca 2020 roku;

2.  nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach kwotę 200,00 zł (dwieście złotych i zero groszy) tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona z mocy ustawy;

3.  nadaje wyrokowi w punkcie pierwszym rygor natychmiastowej wykonalności.

sędzia Joanna Witkowska

Sygn. akt VII P 590/24

UZASADNIENIE WYROKU

Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z dnia 1 kwietnia 2025 roku

Powódka E. S. wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 10 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz naruszenie zasad wynikający z art. 8 k.p. (k. 3-6).

Uzasadniając swoje żądanie powódka podała, że była zatrudniona u pozwanego od września 2013 r. ostatnio na stanowisku Kierownika D. Świadczeń Rodzinnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w M.. W lutym 2024 r. od podległego pracownika powódka dowiedziała się, że po dostarczeniu brakującego świadectwa pracy dział kadr przelicza dodatek stażowy z urzędu i wypłaca wyrównanie za 3 lata wstecz, licząc od dnia złożenia świadectwa pracy. Tymczasem gdy powódka złożyła brakujące świadectwo pracy w 2020 r. nie otrzymała żadnego przeliczenia ani nadpłaty dodatku stażowego. Wyjaśniając zaistniałą sytuację powódka otrzymała informację, że pracodawca z urzędu wylicza i wypłaca nadpłatę dodatku stażowego od 2022 r., kiedy to radca prawny, zatrudniony u pozwanego, wskazał, że takiego działanie jest obowiązkiem pracodawcy. Powódka podniosła, że po dostarczeniu przez nią brakującego świadectwa pracy dostała od kierownika kadr informację, że zostanie jej przeliczony staż oraz dodatek stażowy i od lipca 2020 r. ustalono powódce 20-letni staż pracy. Nabyła też prawo do nagrody jubileuszowej z tytułu 20-letniego stażu pracy i nagrodę tę powódce wypłacono. Kierownik kadr poinformowała wówczas powódkę, że wypłacone świadczenia zamykają katalog roszczeń z tytułu uzupełnienia dokumentacji.

W ocenie powódki procedura różnicowania prawa do wypłaty należnych części wynagrodzenia od składania wniosków jest rażącym naruszeniem zasad równego traktowania w wynagradzaniu, a zatajenie tego, że po złożeniu dodatkowych dokumentów pracownik nabędzie prawo do wypłaty narusza zasadę z art. 8 k.p.

Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2024 r. prawomocnie zwrócono powódce pozew w części w zakresie żądania zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie (k. 22).

Pozwany Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 32-37).

Odnosząc się do żądania pozwu pozwany oświadczył, że powódka w trakcie swojego zatrudnienia nigdy nie była dyskryminowana, a traktowana była na równi z innymi pracownikami. W ocenie pozwanego powódka nie wykazała, na czym miałoby polegać jej nierówne traktowanie, bowiem nie przywołała żadnych przykładów tego, aby w takich samych okolicznościach i w tym samym okresie którykolwiek z pracowników pozwanego został potraktowany lepiej niż powódka. Pozwany nie kwestionował, że stosował błędną praktykę w zakresie korygowania dodatku za wieloletnią pracę w przypadku dostarczenia przez pracownika w trakcie trwania zatrudnienia dokumentów uzasadniających zwiększenie dotychczas naliczanego dodatku stażowego. Praktyka ta była jednolicie stosowana wobec wszystkich pracowników. Pozwany podniósł, że do czasu uzyskania stosownej interpretacji, tj. do grudnia 2022 r. utrwalona praktyka w zakładzie pracy skutkowała przeliczeniem dodatku stażowego pracownika w sytuacji doniesienia przez niego dodatkowych dokumentów do stażu pracy, bez automatycznego korygowania dodatku za poprzednie, nieprzedawnione okresy. Wsteczne wyrównanie dodatku odbywało się wyłącznie w przypadku złożenia przez pracownika stosowanego wniosku w tym zakresie, czego powódka nie zrobiła. Podkreślił, że w toku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy ale także w trakcie analizy akt osobowych innych pracowników nie stwierdzono, aby kiedykolwiek przed przywołaną interpretacją z grudnia 2022 r. pracownik pozwanego otrzymał wsteczne wyrównanie dodatku stażowego bez złożenia stosownego wniosku. Zaznaczono, że na przełomie 2022 r. i 2023 r. kierownik działu kadr otrzymała polecenie sprawdzenia prawidłowości naliczenia w ostatnich latach dodatku za wieloletnią pracę, jednakże przeprowadzona weryfikacja nie doprowadziła do korekty dodatku stażowego powódki. Wynikało to z faktu, że zastosowaną uproszczoną weryfikację polegającą na wyłonieniu pracowników, którym w ostatnim czasie znacznie wzrósł dodatek stażowy, bowiem to wskazywałoby na doniesienie dodatkowych dokumentów. Jako że powódka od 2020 r. ma maksymalny dodatek stażowy nie została wyłoniona w trakcie tej weryfikacji.

Pozwany podniósł także, że na zmianę praktyki naliczania dodatku stażowego wskazywano na naradzie kadry kierowniczej, której powódka jest stałym członkiem, a zatem mogła jeszcze w 2022 r. poinformować pracodawcę o swojej sytuacji, czego nie uczyniła. Wskazał także, że roszczenie powódki o wyrównanie dodatku za wysługę lat uległo przedawnieniu.

W piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2024 r. powódka wskazała, że pozwany traktuje ją nierówno także w zakresie dodatku funkcyjnego. Podała, że z zestawienia dołączonego do odpowiedzi na pozew wynika, że jest jedyną osobą, której od 2018 r. nie zmieniono wysokości dodatku funkcyjnego. Zaprzeczyła także, aby brała udział w jakiejkolwiek naradzie kierowników, na której poinformowanoby o nieprawidłowej praktyce odnośnie wyrównywania dodatku za wysługę lat lub o zmianie zasad wypłaty tych wyrównań wobec opinii z dnia 22 grudnia 2022 r. (k. 99-101).

Na posiedzeniu przygotowawczym w dniu 1 października 2024 r. pouczono powódkę o procesowych zasadach i przesłankach dochodzenia odszkodowania za naruszenie równouprawnienia w zatrudnieniu oraz różnicy pomiędzy żądaniem odszkodowania z tego tytułu, a żądaniem zapłaty z uwagi na brak wypłaty przez pracodawcę świadczenia i zakreślono powódce termin na sprecyzowanie żądania (k. 144-144v).

W piśmie procesowym z dnia 7 października 2024 r. powódka ostatecznie sprecyzowała, że domaga się w niniejszym postępowaniu zapłaty kwoty 3 014,00 zł stanowiącej różnicę pomiędzy dodatkiem stażowym faktycznie wypłaconym, a należnym do wypłaty po dostarczeniu dodatkowego świadectwa pracy, za okres od 2017 r. do 2020 r., gdzie do zaniechania wypłaty doszło na skutek naruszenia zasad z art. 8 k.p. Oświadczyła, że aktualnie nie domaga się odszkodowania w związku z nierównym traktowaniem w zakresie dodatku funkcyjnego gdyż w tym zakresie planuje wytoczyć osobne powództwo (k. 145).

W odpowiedzi na ostatecznie sprecyzowane żądanie pozwu pozwany dokonał modyfikacji wniosków dowodowych i podniósł zarzut przedawnienia roszczenia o zapłatę kwoty 3 014,00 zł tytułem niedopłaconego dodatku stażowego. Zarzucił, że powódka nie wskazała jakie konkretnie zasady współżycia społecznego zostały naruszone przez pracodawcę. W jego ocenie natomiast nie zachodzą w niniejszej sprawie żadne szczególne podstawy, aby odmówić uwzględnienia podniesionego zarzutu przedawnienia (k. 154).

Na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. powódka podała, że określając kwotę żądania opierała się na dokumencie sporządzonym przez pozwanego jak na k. 146 akt sprawy, w związku z czym jej żądaniem jest objęty okres od czerwca 2017 r. do lipca 2020 r. (k. 172).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka E. S. pozostawała w zatrudnieniu w pozwanym Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w M. od 1 września 2013 r. Od 28 listopada 2018 r. pełniła obowiązki kierownika D. Świadczeń Rodzinnych.

Dowód: zawiadomienie pracownika o przejściu części zakładu pracy (k. 42 – część B akt osobowych powódki); aneks do umowy o pracę z dnia 28 listopada 2018 r. (k. 96 – część B akta osobowych powódki)

Jeżeli pracownik pozwanego, będący w zatrudnieniu składał niezłożone pierwotnie świadectwo pracy, to doliczano mu okres zatrudnienia z dokumentu, który był doniesiony. Od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu dokumentu był wypłacany podwyższony dodatek stażowy, w zależności od tego, jaki okres obejmowało dane świadectwo. Jeżeli pracownik złożył wniosek o wypłatę świadczeń wstecz, to wówczas na wniosek były one wypłacane. Przy złożeniu brakującego świadectwa pracy, jeżeli pracownik pytał o wypłatę wyrównania wskazywano, że wypłata taka może nastąpić jedynie na wniosek. Informowano o konieczności złożenia takiego wniosku tylko i wyłącznie wtedy jeżeli pracownik pytał o możliwość wypłacenia dodatku stażowego wstecz.

Dowód: zeznania świadka I. C. (k. 172v-174); zeznania świadka M. B. (k. 177v-178)

Będąc już w zatrudnieniu, w 2020 r. powódka złożyła jedno, dodatkowe świadectwo pracy. Kiedy powódka złożyła brakujące świadectwo pracy, nie pytała o kwestię wyrównania dodatku za wysługę lat. Ustalono natomiast, ze powódka nabyła prawo do nagrody jubileuszowej, która została jej wypłacona. Przy okazji składania przez powódkę świadectwa pracy nie wskazywano powódce, że powinna złożyć wniosek o wyrównanie wypłaty w zakresie dodatku stażowego.

Dowód: zeznania świadka I. C. (k. 172v-174); przesłuchanie powódki (k. 178v-179)

W grudniu 2022 r. radca prawny zatrudniony u pozwanego sporządził opinię prawną, w której wskazał, że jeżeli pracownik przedkłada pracodawcy dokumenty uprawniające go do wyższego dodatku za wysługę lat wypłata wyrównania w tym zakresie powinna nastąpić „z urzędu”. Od tego czasu jeżeli pracownicy składali dokumenty uzupełniające pozwany automatycznie wypłacał im nieprzedawnione świadczenia z tego tytułu.

Dowód: opinia prawna z grudnia 2022 r. (k. 9); zeznania świadka I. C. (k. 172v-174); zeznania świadka M. B. (k. 177v-178)

Po wydaniu opinii prawnej dyrektor pozwanego zleciła kierownikowi działu (...) aby sprawdziła czy zdarzały się przypadki osób, które złożyły wcześniej dokumenty, a nie miały wypłaconego wstecz wyrównania w zakresie dodatku stażowego. I. C. ustaliła z dyrektor pozwanego, że kontrolę taką wykona na podstawie kartotek płacowych z których wynika, kiedy następuje zmiana dodatku stażowego, cofając się trzy lata wstecz. Z przeprowadzonej analizy nie wynikało, że ktoś z osób, które miały przyspieszone naliczenie dodatku stażowego, ma do wypłaty wyrównanie.

Dowód: zeznania świadka I. C. (k. 172v-174); zeznania świadka M. B. (k. 177v-178); przesłuchanie dyrektor pozwanego I. N. (k. 179-180)

Na początku roku 2023 na naradzie kierowniczej przekazano informację, że w związku z opinią radcy prawnego wyrównanie dodatku za wysługę lat w przypadku złożenia dodatkowych dokumentów będzie wypłacane automatycznie bez konieczności składania przez pracownika stosownego wniosku. Powódka nie była obecna na tej naradzie.

Dowód: zeznania świadka I. C. (k. 172v-174); zeznania świadka M. B. (k. 177v-178); przesłuchanie powódki (k. 178v-179); przesłuchanie dyrektor pozwanego I. N. (k. 179-180)

Na przełomie 2023 r. i 2024 r. podległemu powódce pracownikowi wypłacono wyrównanie dodatku stażowego w związku ze złożeniem dodatkowych dokumentów. Po otrzymaniu o tym informacji, w lutym 2024 r. powódka zwróciła się do kierownika kadr z zapytaniem z jakiego powodu
w czasie gdy dostarczyła pracodawcy dodatkowe świadectwo pracy nie otrzymała wyrównania wynagrodzenia w zakresie dodatku stażowego. Została wówczas poinformowana, że u pracodawcy do końca 2022 r. wyrównanie dodatku stażowego było wypłacane wyłącznie na żądanie pracownika, a od 2023 r. wyrównanie wypłacane jest z urzędu.

Dowód: korespondencja e-mail powódki i kierownika kadr pozwanego (k. 7-8); zeznania świadka I. C. (k. 172v-174); przesłuchanie powódki (k. 178v-179); przesłuchanie dyrektor pozwanego I. N. (k. 179-180)

Pismem z dnia 22 lutego 2024 r. powódka zwróciła się na piśmie do pracodawcy o wyjaśnienie sprawy dotyczącej braku wypłaty na jej rzecz wyrównania dodatku za wysługę lat po złożeniu przez nią pracodawcy brakującego świadectwa pracy.

W odpowiedzi na powyższe pismem z 11 marca 2024 r. pracodawca wskazał, że z uwagi na dyscyplinę finansów publicznych nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku powódki o wypłatę przedawnionego roszczenia, tj. części dodatku za wysługę za lata 2017 – 2020.

Dowód: pismo powódki z dnia 22 lutego 2024 r. (k. 11); pismo pozwanego z dnia 11 marca 2024 r. (k. 12)

Wyrównanie dodatku za wysługę lat, które zostałoby powódce wypłacone w 2020 r. wynosiło 3 014,00 zł

Dowód: pismo pozwanego z dnia 19 marca 2024 r. (k. 19)

Jednomiesięczne wynagrodzenie powódki obliczone według zasad obowiązujących przy wyliczaniu ekwiwalentu niewykorzystany urlop wynosiło 8 186,77 zł

Dowód: wyliczenie z dnia 29 maja 2024 r. (k. 40)

Powyżej opisany stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów zaoferowanych przez strony postępowania. Brak było w niniejszej sprawie okoliczności, które nakazywałyby odmówić im wiarygodności lub mocy dowodowej. Prawdziwość i autentyczność tych dokumentów nie była kwestionowana przez stronę przeciwną, nie budziła też wątpliwości Sądu.

Nadto Sąd czynił ustalenia w oparciu o zeznania świadków I. C. i M. B., a także zeznania powódki, albowiem były logiczne, konsekwentne i spójne zarówno wewnętrznie jak i ze sobą nawzajem. Zeznania wymienionych znalazły potwierdzenie w zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Nie pojawiła się też żadna okoliczność, która podważyłaby wiarygodność tych zeznań. Dawały zatem podstawę do spójnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Zeznaniom słuchanej za pozwanego dyrektor I. N. Sąd dał wiarę w zasadniczej części, w której jej zeznania znalazły potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w zeznaniach przesłuchanych świadków. Sąd nie dał wiary twierdzeniom, że dyrektor pozwanego była przez kierownika kadr zapewniana, że przy okazji rozmowy z pracownikiem, gdy skład on dodatkowe dokumenty był informowany o tym, że aby uzyskać wyrównanie dodatku za wysługę lat musi złożyć w tym zakresie stosowny wniosek. Z zeznań I. C., będącej kierownik kadr wynikało bowiem, że informacja o konieczności złożenia wniosku o wypłatę świadczenia była pracownikowi udzielana tylko jeżeli wcześniej zapytał o taką możliwość. Nadto podała ona, że nie kojarzy, aby przy okazji składania przez powódkę świadectwa pracy ktoś z kadr powiedział powódce, że należy złożyć wniosek o wsteczną wypłatę wynagrodzenia za pracę. Nadto dyrektor pozwanego zeznała, że dopiero na późniejszym etapie dowiedziała się w jaki sposób była sprawdzana przez kadry na jej polecenie, po wydaniu opinii radcy prawnego z grudnia 2022 r., dokumentacja pracownicza (że kontrolą objęto jedynie kartoteki pracownicze a nie akta osobowe). Świadek I. C. zeznała w tym zakresie: „ustaliłam z panią dyrektor, ponieważ pani dyrektor chciała dać ogólną informację na naradzie kadry kierowniczej, że zrobię to na podstawie kartotek płacowych, cofając się trzy lata wstecz, z których wynika, kiedy następuje zmiana dodatku stażowego”. Skoro zatem taka metoda kontroli została uzgodniona z dyrektor pozwanego to o sposobie jej przeprowadzenia nie mogła się ona dowiedzieć „na późniejszym etapie”.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jako zasadne zasługiwało na uwzględnienie.

Po ostatecznym sprecyzowaniu żądania pozwu powódka domagała się w niniejszej sprawie kwoty 3 014,00 zł tytułem części wynagrodzenia za pracę w postaci dodatku za wieloletnią pracę za okres od czerwca 2017 r. do lipca 2020 r. W istocie biorąc pod uwagę przywołaną przez powódkę podstawę faktyczną żądania w niniejszej sprawie nie chodziło o nierówne traktowanie powódki względem innych pracowników a o brak wypłaty powódce należnego świadczenia z powodu braku złożenia wniosku o jego wypłatę, które to świadczenie w późniejszym okresie wypłacane było innym pracowniom bez wniosku, z uwagi na zmianę praktyki pozwanego.

Powódka jest pracownikiem samorządowym, dla której to grupy pracowników składnik wynagrodzenia w postaci dodatku za wieloletnią pracę jest składnikiem obligatoryjnym, co wynika wprost z art. 123 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.) w zw. z art. 36 ust. 2 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1135 ze zm.; dalej jako u.p.s.). Ów składnik wynagrodzenia w postaci dodatku za wieloletnią pracę jest składnikiem wynagrodzenia, do którego pracownik samorządowy nabywa prawo z mocy prawa, a nie na wniosek. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 1 u.p.s. dodatek za wieloletnią pracę przysługuje po 5 latach pracy w wysokości wynoszącej 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Powyższą ustawową regulację doprecyzowuje § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1638 ze zm.), zgodnie z którym dodatek za wieloletnią pracę wypłaca się w terminie wypłaty wynagrodzenia: 1) począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym pracownik samorządowy nabył prawo do dodatku lub wyższej stawki dodatku, jeżeli nabycie prawa nastąpiło w ciągu miesiąca; 2) za dany miesiąc, jeżeli nabycie prawa do dodatku lub wyższej stawki dodatku nastąpiło pierwszego dnia miesiąca.

Z powyższych regulacji wynika wprost, że dodatek za wysługę lat wypłacany jest pracownikowi samorządowemu z mocy prawa. Ani przytoczone powyżej, ani żadne inne regulacje, nie przewidują konieczności wnioskowania przez pracownika samorządowego o wypłacenie mu dodatku za wysługę lat. Dodatek za wysługę lat wypłacany powinien być z inicjatywy pracodawcy, który zobligowany jest do obliczenia jego prawidłowej wysokości w oparciu o art. 38 ust. 1 u.p.s. i rozpoczęcia wypłacania go w terminach przewidzianych w § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1638 ze zm.). Co więcej, powyższe prawidłowe działanie pracodawcy jest jego obowiązkiem wynikającym wprost choćby z art. 22 § 1 k.p. czy art. 94 pkt 5 k.p.

W praktyce zdarza się, że pracownik samorządowy w trakcie zatrudnienia dostarcza pracodawcy nowe dokumenty potwierdzające staż pracy. Wówczas – na podstawie powyższych przepisów – pracodawca musi ponownie przeliczyć staż pracy pracownika samorządowego. Uczynić to powinien z własnej inicjatywy, bez oczekiwania na złożenie jakiegokolwiek wniosku przez pracownika samorządowego. Jeśli po takim ponownym przeliczeniu stażu pracy pracownika samorządowego okaże się, że pracownik posiada dłuższy staż pracy, to pracodawca musi ten fakt uwzględnić. Prawne znaczenie dla nabycia prawa do dodatku za wieloletnią pracę ma bowiem upływ okresu uprawniającego pracownika do dodatku za wieloletnią pracę. Prawnego znaczenia dla nabycia prawa do dodatku za wieloletnią pracę nie ma natomiast wniosek pracownika o wypłacenie mu (wyrównanie) zaległego dodatku za wieloletnią pracę. Oczywiście pracodawca wypłacając (zaległy) dodatek za wieloletnią pracę powinien uwzględnić 3-letni termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy (art. 291 § 1 k.p. w zw. z art. 43 ust. 1 u.p.s.).

W zestawieniu z dokonanym wcześniej wskazaniem, że prawne znaczenie dla nabycia prawa do dodatku za wieloletnią pracę ma upływ okresu uprawniającego pracownika do dodatku za wieloletnią pracę oznacza to, że w 2020 r. pozwany miał obowiązek wypłacenia powódce zaległego dodatku za wysługę lat do 3 lat wstecz. Pozwany tego nie uczynił tłumacząc się funkcjonującą u niego ówcześnie praktyką, zgodnie z którą przy złożeniu brakującego świadectwa pracy, jeżeli pracownik pytał o wypłatę wyrównania wskazywano, że wypłata taka może nastąpić jedynie na wniosek, przy czym informowano o konieczności złożenia takiego wniosku tylko i wyłącznie wtedy jeżeli pracownik pytał o możliwość wypłacenia dodatku stażowego wstecz. Takie postępowanie pozwanego nie tylko nie miało podstaw prawnych, ale wręcz stało w jawnej sprzeczności z przytoczonymi powyżej regulacjami prawnymi. Ponadto nie miało żadnej mocy prawnej, albowiem błędna praktyka nie czyni prawa. Dlatego też w ocenie sądu pozwany nie może skutecznie powoływać się na obowiązującą u niego ówcześnie praktykę, co związane jest również z treścią art. 8 k.p.

Na podstawie art. 8 k.p. nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W piśmiennictwie podkreśla się, że klauzula zasad współżycia społecznego odwołuje się do społecznie akceptowanych norm moralnych, które regulują postępowanie w stosunkach między ludźmi, wyrażają wartości powszechnie uznane w społeczeństwie, stanowiące składnik kultury europejskiej, takie jak: uczciwość, sprawiedliwość społeczna, dobre obyczaje. Ujmując więc rzecz ogólnie, można przyjąć, że przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć podstawowe zasady etycznego i uczciwego postępowania. W praktyce można zatem odwoływać się do takich znanych pojęć, jak: "zasady słuszności", "zasady uczciwego obrotu", "zasady uczciwości" czy "lojalności" (A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2025).

Na gruncie powyższych rozważań teoretycznych działania pozwanego należy jednoznacznie ocenić jako sprzeczne z zasadami uczciwego obrotu, zasadami uczciwości oraz lojalności. To pozwany wprowadził w swoim zakładzie pracy bezprawną praktykę polegającą na tym, że przy złożeniu brakującego świadectwa pracy, jeżeli pracownik pytał o wypłatę wyrównania dodatku za wieloletnią pracę wskazywano, że wypłata taka może nastąpić jedynie na wniosek, przy czym informowano o konieczności złożenia takiego wniosku tylko i wyłącznie wtedy jeżeli pracownik pytał o możliwość wypłacenia tego dodatku wstecz. To pozwany nie poinformował powódki przy składaniu świadectwa pracy w 2020 r. o tym, że powinna złożyć wniosek o wyrównanie wypłaty w zakresie dodatku za wieloletnią pracę. To pozwany od grudnia 2022 r. (gdy roszczenie powódki było jeszcze częściowo nieprzedawnione) zmienił obowiązująca u niego uprzednio opisywaną powyżej praktykę. Jednocześnie to pozwany podjął decyzję o wyborze metody kontroli przypadków osób, które złożyły wcześniej dokumenty, a nie miały wypłaconego wstecz wyrównania dodatku za wieloletnią pracę. Metody, która nie umożliwiła wykrycie przypadku powódki. To pozwana nie poinformowała powódki – swojej pracownicy – o fakcie, że w związku z opinią radcy prawnego wyrównanie dodatku za wieloletnia pracę w przypadku złożenia dodatkowych dokumentów będzie wypłacane automatycznie bez konieczności składania przez pracownika stosownego wniosku. Pozwana nie zdołała wykazać w toku postępowania (zgodnie z podniesionym twierdzeniem), że powódka była obecna na naradzie kierowniczej, która odbyła się na początku 2023 r., a na której dyrektor pozwanego przekazała informację, że w związku z opinią radcy prawnego wyrównanie dodatku za wysługę lat w przypadku złożenia dodatkowych dokumentów będzie wypłacane automatycznie bez konieczności składania przez pracownika stosownego wniosku. Powódka oświadczyła bowiem, że na naradzie tej była nieobecna. Jednocześnie ani świadkowie ani dyrektor pozwanego nie byli w stanie stanowczo stwierdzić czy powódka w istocie na tej odprawie była obecna. Brak także listy obecności osób uczestniczących w przedmiotowej naradzie. Powódka o zmianie praktyki pozwanego dowiedziała się przypadkiem, od innego pracownika i to dopiero na przełomie 2023 r. i 2024 r. Powódka bezzwłocznie (w lutym 2024 r.) zwróciła się do kierownika kadr z odpowiednim zapytaniem, a po otrzymaniu informacji zwrotnej w lutym 2024 r. powódka zwróciła się na piśmie do pracodawcy o wyjaśnienie sprawy dotyczącej braku wypłaty jej wyrównania dodatku za wieloletnią pracę po złożeniu przez nią brakującego świadectwa pracy w 2020 r. I to – znów – pozwany wskazał, że z uwagi na dyscyplinę finansów publicznych nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku powódki o wypłatę przedawnionego roszczenia, tj. części dodatku za wysługę za lata 2017 – 2020. Po odpowiedzi odmowej pozwanego co do wypłaty wyrównania dodatku za wieloletnią pacę powódka nie zwlekając złożyła pozew do tut. Sądu w dniu 14 marca 2024 r.

Opisanego powyżej ciągu zdarzeń i zachowań pozwanego nie da się skonkludować inaczej niż poprzez stwierdzenie, że do przedawnienia roszczenia powódki o wypłatę wyrównania dodatku za wieloletnią pracę doszło z przyczyn leżących po stronie pozwanego, czy wręcz na skutek działania pozwanego (por. wyrok SO w Ostrołęce z dnia 9 grudnia 2013 r., III Pa 11/13, Legalis nr 1580257). A za zastosowaniem art. 8 k.p. mogą przemawiać zwłaszcza leżące po stronie zobowiązanego przyczyny opóźnienia w dochodzeniu roszczenia, np. jego zachowanie polegające na wywołaniu u uprawnionego przekonania o dobrowolnym roszczeniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2024 r., II PSK 14/23, Legalis nr 3058171). Na gruncie rozpatrywanej sprawy jest to zachowanego pozwanego polegające na wywołaniu u powódki przekonania o konieczności złożenia wniosku o wypłacenie jej zaległego dodatku za wieloletnią pracę i braku możliwości uzyskania takiej wypłaty bez złożenia stosownego wniosku. W kontekście rozpatrywanej sprawy nie da się ocenić podniesionego przez pozwanego zarzutu inaczej niż przez pryzmat wyrażonych w art. 8 k.p. klauzul generalnych, tj. lojalności i uczciwości, gdyż to pozwany nie poinformował powódki o zmianie swojego podejścia do kwestii wypłaty zaległego dodatku za wieloletnią pracę, jak również nie zadał sobie trudu znalezienia jej przypadku pośród – niezbyt licznego wszak – grona pracowników, i to mając do dyspozycji wykwalifikowany zespół kadrowo-prawny oraz wystarczający okres na zbadanie sytuacji pracowników, a z niewiadomych przyczyn rezygnując z wywiązania się z ustawowego obowiązku wypłacenia powódce zaległego dodatku za wieloletnią pracę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2020 r., I PK 142/19, Legalis nr 2399316; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2018 r., II PK 72/17, Legalis nr 1769245). Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że powódka działała w zaufaniu do informacji uzyskanych od swojego pracodawcy. Jak ustalono bowiem po złożeniu przez nią dodatkowego świadectwa pracy w 2020 r. przyjęto, że powódka nabyła prawa do nagrody jubileuszowej, która została jej wypłacona i podwyższono jej stawkę dodatku stażowego na przyszłość. Skoro nie wskazano, że należy jej się jeszcze jakaś wypłata lub wyrównanie powódka przyjęła, że żadne inne świadczenie nie jest jej należne w związku z uzupełnieniem dokumentacji pracowniczej.

Podsumowując: przy wszystkich okolicznościach sprawy uwzględnienie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia nie byłoby zgodne z powszechnym poczuciem sprawiedliwości i godziłoby w zasady współżycia społecznego nakazujące stronom stosunku prawnego pozostawanie lojalnymi wobec siebie, a więc rzetelnymi i uczciwymi we wzajemnych relacjach. Podkreślenia wymaga, że pracodawca na utrzymywaniu pracownicy w niewiedzy skorzystał finansowo i podnosząc zarzut przedawnienia wykorzystał to, że sytuacja prawna powódki została wykreowana przez zachowania i działania pozwanego. Dlatego też na podstawie art. 8 k.p. zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego oceniony mógł zostać wyłącznie jako sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

W tym stanie rzeczy na podstawie powyżej przywołanych przepisów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3 014,00 zł brutto tytułem dodatku stażowego za okres od czerwca 2017 r. do lipca 2020 r.

O kosztach sądowych orzeczono w punkcie drugim wyroku na mocy art. 113 ust. 1 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, a także art. 98 § 1 k.p.c. nakazując pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwoty 200,00 zł tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona z mocy ustawy.

O rygorze natychmiastowej wykonalności Sąd orzekł w punkcie trzecim wyroku na zasadzie art. 477 ² § 1 k.p.c.

sędzia Joanna Witkowska