Postanowienie z 14 kwietnia 2025, sygn. I Ns 359/21

POSTANOWIENIE

Dnia 14 kwietnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Brodnicy I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Dawid Sztuwe

Protokolant: st. sek. sąd. Kamila Kosiorek

po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2025 r. w G.

na rozprawie

sprawy z wniosku F. L. (2)

z udziałem G. U. (1), O. U. (1) oraz Miasta i Gminy E.

o ustanowienie służebności drogi koniecznej

postanawia:

1.  ustanawia na działce gruntu o numerze (...), położonej E., dla której Sąd Rejonowy w Brodnicy prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) oraz na działce gruntu o numerze (...), położonej E., dla której Sąd Rejonowy w Brodnicy prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), służebność drogi koniecznej polegającej na prawie przejścia i przejazdu, w tym z wykorzystaniem bramy wjazdowej, na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości o numerze geodezyjnym (...), położonej w E., dla której Sąd Rejonowy w Brodnicy prowadzi księgę wieczystą o numerze (...)- w sposób oznaczony na projekcie przebiegu drogi koniecznej sporządzonym przez biegłego geodetę A. C. (k. 200-202), który to projekt stanowi integralną część niniejszego orzeczenia, co umożliwi każdoczesnemu właścicieli nieruchomości o (...) odpowiedni dostęp do drogi publicznej oznaczonej (...),

2.  zasądza od wnioskodawcy F. L. (2) na rzecz uczestników G. i O. U. (1) tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności kwotę 318,50 zł (trzysta osiemnaście złotych 50/100) płatną w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności tej kwoty w terminie,

3.  zasądza łącznie od wnioskodawcy F. L. (2) na rzecz uczestnika Gminy i Miasta E. tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności kwotę 2.859,50 zł (dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt dziewięć złotych 50/100) płatną w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia płatności tej kwoty w terminie,

4.  zasądza od uczestników G. i O. U. (1) łącznie kwotę 1.000,00 zł (tysiąc złotych) na rzecz wnioskodawcy tytułem zwrotu kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty,

5.  ustala, że pozostałe koszty postępowania wnioskodawca i uczestnicy ponoszą we własnym zakresie,

6.  nakazuje pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Brodnicy kwotę 1.802,00 zł (tysiąc osiemset dwa złote) tytułem zwrotu wydatków postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

/Sędzia/

A. L.

Sygn. akt. I Ns 359/21

UZASADNIENIE

1.  Wnioskiem z 22 października 2021 roku F. L. (1), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wystąpił o ustanowienie służebności drogi koniecznej.
We wniosku wskazano, że wnioskodawca jest właścicielem działki oznaczonej numerem (...), położonej w E., a ustanowienie drogi koniecznej miałoby nastąpić na nieruchomości oznaczonej numerem (...), której współwłaścicielami są O. U. (2), G. U. (1) oraz Miasto i Gmina E..

2.  Wnioskodawca wskazał, iż od co najmniej 1968 roku mieszka w domu znajdującym się na działce (...), przy czym początkowo mieszkał tam na zasadzie dzierżawy nieruchomości, a od 16 lipca 2002 roku jest właścicielem przedmiotowej działki. Od samego początku poruszał się przez (...). W. W dniu 6 lutego 2006 roku wnioskodawca zakupił działkę o numerze (...), na której znajduje się garaż, ale działka ta również nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej ( k. 2-5).

3.  Uczestnik Gmina i Miasto E. poparło wniosek i przyznał, iż działka objęta wnioskiem była rzeczywiście długie lata wykorzystywana jako droga ( k. 51-52).

4.  Uczestnicy O. i G. U. (3) wnieśli o oddalenie wniosku wskazując, że wnioskodawca miał zawsze nieograniczony dostęp do (...), aczkolwiek to na właścicielu nieruchomości władnącej spoczywa obowiązek prawidłowego zabezpieczenia właściwego dostępu do drogi publicznej. Ten dostęp może być zapewniony przez działkę (...), którą wnioskodawca miał niepotrzebnie zabudować garażem. Usunięcie drewnianego garażu nie powinno być problemem, a uczestnicy mają prawo żądać, aby ingerencji w ich prawo własności była jak najmniej dotkliwa
( k. 59-61)

5.  Postanowieniem z 20 grudnia 2021 r. wniosek został zabezpieczony poprzez nakazanie uczestnikom umożliwienia wnioskodawcy korzystania z działki (...) ( k. 42).

6.  Zażalenie uczestników O. i G. U. (2) na postanowienie o zabezpieczeniu zostało oddalone ( k. 95).

7.  Pismem z 3 kwietnia 2023 r. wnioskodawca wyjaśnił, że przejazd przez działkę (...) był uzgodniony z Miastem i Gminą E., które nie sprzeciwiało się takiemu wnioskowi, aczkolwiek cała procedura miała zostać przeprowadzona już po zakończeniu niniejszego postępowania ( k. 163-164).

8.  Uczestnik Miasto i Gmina E. nie potwierdziło gotowości umownego ustanowienia służebności drogi koniecznej tłumacząc to zaplanowanymi wyborami samorządowymi w 2024 r. ( k. 171).

9.  Pismem z 1 sierpnia 2023 r. wnioskodawca rozszerzył pierwotny wniosek wskazując, że służebność drogi koniecznej winna być ustanowiona również na (...). Pismo zostało omyłkowo zarejestrowane jako nowa sprawa pod sygnaturą I Ns 262/23, a następnie włączono to pismo do sprawy I Ns 359/21 i zobowiązano uczestników do złożenie odpowiedzi na rozszerzenie wniosku.

10.  Uczestnicy O. i G. U. (1) w kolejnych pismach procesowych konsekwetnie kwestionowali konieczność przeprowadzenia drogi przez ich działkę, jeżeli dostęp do drogi publicznej może być zapewniony wnioskodawcy przez jego własną działkę z garażem (180/3) oraz działkę (...) ( k. 197, 210).

11.  Na dalszym etapie postępowania uczestnicy podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił, co następuje:

Właścicielami działki nr (...), dla której prowadzona jest (...) w udziałach po ½ są O. i G. U. (3) oraz Miasta i Gmina E.. Działka ta ma powierzchnię 29 m ² i wykorzystywana jest jako droga z bramą wjazdową. Umożliwia dojazd do nieruchomości O. i G. U. (2) oraz F. L. (1).

Dowód:

- odpis KW- k. 9-11

Od 2002 r. właścicielem (...) nr (...), dla której prowadzona jest (...), jest F. L. (1).

Dowód:

- odpis KW- k. 12-15

- umowa sprzedaży- k. 21-24

W 2006 r. F. L. (1) zakupił działkę oznaczona (...), która przylega bezpośrednio do działki (...). W tym samym roku na tej działce został posadowiony drewniany garaż, który nie ma jednak wyjścia umożliwiającego bezpośrednie przejście z garażu na działkę (...).

Dowód:

- umowa sprzedaży- k. 17-20

- protokół oględzin- k. 104-106

Pismem z 12 lipca 2021 r. O. i G. U. (1) zakazali F. L. (1) korzystania z (...) nr (...), w tym zapowiedzieli zamknięcie bramy wjazdowej, a przyczyną takiego wezwania miało być niewłaściwe zachowanie F. L. (1) względem córki uczestników. Do tego momentu F. L. (1) w sposób niezakłócony korzystał z tej działki celem dojazdu do własnej posesji. Konflikt sąsiedzki trwa już kilkanaście lat, a przyczyn jego powstania i eskalacji uczestnicy nie byli w stanie racjonalnie wytłumaczyć.

Dowód:

- pismo z 12.07.2021 r.- k. 16

- protokół oględzin- k. 104-106

Droga publiczna przeprowadzona jest przez działkę (...), aczkolwiek dojazd do niej z posesji (...), następuje dodatkowo przez działkę (...), której właścicielem jest Miasto i Gmina E., dla której to działki prowadzona jest KW (...). Działka (...) nie stanowi drogi publicznej.

Dowód:

- odpis KW- (I Ns 262/23)

- opinia biegłego z dziedziny geodezji- k. 200-202

Dojazd do drogi publicznej oznaczonej nr (...) z działki (...) jest możliwy szlakiem
o szerokości min. 3.6 i powierzchni 29 m ² na działce (...) oraz szlakiem o szerokości
min. 4.5 m i powierzchni 178 m ² na działce (...).

Dowód:

- opinia biegłego z dziedziny geodezji- k. 200-202

Jednorazowe wynagrodzenie za obciążenie (...) nr (...) służebnością drogi koniecznej wynosi łącznie 637,00 zł, a po 318,50 zł dla współwłaścicieli. Z kolei wynagrodzenie za obciążenie (...) służebnością drogi koniecznej wynosi (...) zł.

Dowód:

- opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości- k. 217-238

Sąd zważył, co następuje:

I.  Ocena dowodów.

1.  Sąd uznał za wiarygodne dokumenty złożone do akt sprawy, albowiem nie były one kwestionowane przez strony, w znakomitej większości miały charakter dokumentów urzędów. Sąd również nie znalazł podstaw, aby kwestionować ich prawdziwość.

2.  Sąd uznał za wiarygodne dowody z opinii biegłych sądowych z zakresu geodezji oraz wyceny nieruchomości. Opinie te zostały sporządzone w sposób rzetelny, zgodny z zasadami wiedzy i doświadczenia zawodowego biegłych. Uczestnicy postępowania, choć wyrażali odmienne stanowiska co do wniosków zawartych w opiniach (wariant przebiegu drogi koniecznej), nie zgłaszali zastrzeżeń co do przyjętej metodyki ani sposobu przeprowadzenia tych dowodów. W ocenie Sądu brak zarzutów dotyczących warsztatu opiniodawczego przemawia za przyjęciem, że sporządzone opinie mogą stanowić wiarygodny materiał dowodowy w sprawie.

II.  Ocena prawna żądania.

A.  Uwagi ogólne.

1.  Podstawa prawna: art. 145 kc

2.  Wyjaśnienie podstawy prawnej:

A.  Zgodnie z art. 145 § 1 kc, właściciel nieruchomości pozbawionej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do budynków gospodarskich może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem służebności drogowej. Roszczenie to ma charakter roszczenia o ukształtowanie prawa, które – jako roszczenie przymusowe – nie ulega przedawnieniu (por. M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2024, art. 145, Legalis).

B.  Sąd uwzględniając żądanie ustanowienia drogi koniecznej, musi dokonać łącznej oceny trzech zasadniczych przesłanek:

a)  Brak lub nieodpowiedni dostęp do drogi publicznej lub do budynków gospodarskich

Brak odpowiedniego dostępu może polegać zarówno na jego całkowitym braku, jak i na istnieniu dostępu niewystarczającego fizycznie (np. zbyt wąska droga, trudna do pokonania) lub prawnie (np. brak tytułu prawnego do korzystania z istniejącej drogi) (K. Osajda (red.), W. Borysiak (red. tomu), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 33, Warszawa 2024, art. 145, Legalis).

b)  Uwzględnienie potrzeb nieruchomości władnącej oraz najmniejsze obciążenie nieruchomości obciążonej

Sąd ma obowiązek tak wytyczyć trasę drogi, by zapewnić rzeczywisty dostęp, ale przy jak najmniejszej ingerencji w prawa właścicieli nieruchomości obciążonych

c)  Interes społeczno-gospodarczy

Przeprowadzenie drogi powinno służyć również lokalnej racjonalności i funkcjonalności gospodarowania, co wynika wprost z treści art. 145 § 3 kc. „Interes społeczno-gospodarczy przemawiający za służebnością” stanowi niezależne kryterium ustawowe, które sąd musi brać pod uwagę (K. (red.), Komentarz, 2024, art. 145, Nb 11).

C.  Sąd nie jest związany wnioskiem strony co do przebiegu drogi, lecz może wyznaczyć trasę odmiennie, jeżeli będzie ona bardziej zgodna z wymogiem najmniejszego obciążenia nieruchomości (K. (red.), Komentarz, 2024, art. 145, Legalis). Dopuszczalne jest też ustanowienie drogi przez kilka nieruchomości sąsiednich, tworzących tzw. „łańcuch” łączący nieruchomość władnącą z drogą publiczną (Osajda/Borysiak (red.), Komentarz, 2024, art. 145, Nb II.9).

B.  Ocena prawna żądania wnioskodawcy. Zasadność ustanowienia drogi koniecznej.

1.  W rozpoznawanej sprawie wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej na rzecz nieruchomości oznaczonej (...), której właścicielem jest F. L. (1), zasługuje na uwzględnienie.

2.  Sąd ustalił, że działka nr (...) nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Realny dostęp możliwy jest wyłącznie poprzez przejazd przez działkę nr (...) i działkę nr (...) – ten szlak komunikacyjny był przez wnioskodawcę wykorzystywany przez niemal dwie dekady w sposób niezakłócony. Zmiana tej sytuacji nastąpiła dopiero pismem uczestników z dnia 12 lipca 2021 r., w którym zakazano F. S. dalszego korzystania z działki nr (...). Jako przyczynę wskazano konflikt sąsiedzki oraz niewłaściwe zachowanie wnioskodawcy względem córki uczestników. Jednak – jak wynika z materiału dowodowego – konflikt ten trwa od wielu lat, a jego rzeczywiste przyczyny pozostają niejasne i nie miały charakteru opartego na sporze o prawa rzeczowe. Stanowi on klasyczny przykład sporu interpersonalnego, który nie może wpływać na ocenę zasadności ustanowienia służebności w trybie art. 145 k.c.

3.  W tym kontekście Sąd zwrócił uwagę, że stanowisko uczestników, jakkolwiek formalnie uzasadnione ich statusem właścicieli nieruchomości nr (...), nie znajduje odzwierciedlenia w racjonalnej ochronie ich prawa własności. Działka (...) ma bowiem charakter wąskiego pasa gruntu o powierzchni 29 m ², nieprzydatnego do innego sposobu wykorzystania niż jako droga dojazdowa. W ocenie Sądu przy ustalaniu przebiegu drogi koniecznej należy brać pod uwagę nie tylko interes właściciela nieruchomości władnącej, ale także racjonalne wykorzystanie nieruchomości obciążonej, przy czym sąd ma swobodę w wyborze

4.  W analizowanej sprawie brak jest realnej alternatywy dla zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Propozycja uczestników, aby właściciel (...) zorganizował dojazd przez sąsiednią działkę nr (...), na której znajduje się posadowiony garaż, nie znajduje uzasadnienia. Po pierwsze, garaż ten został posadowiony w 2006 roku i od tego czasu był normalnie użytkowany. Po drugie, jego usunięcie wiązałoby się nie tylko z kosztami, ale także z ograniczeniem funkcjonalności innej nieruchomości, należącej do tego samego właściciela. Sąd w czasie oględzin widział zarówno sposób posadowienia garażu, jak i jego usytuowanie względem pozostałych nieruchomości i ocenił, że rozbiórka tego obiektu byłaby nieuzasadniona, zważywszy na utratę jego użyteczności oraz brak gwarancji uzyskania tym sposobem pełnowartościowego dostępu do drogi publicznej.

5.  Dodatkowo należy podkreślić, że wnioskodawca, stawiając garaż w 2006 roku, działał w dobrej wierze, przekonany, że jego prawo do korzystania z (...) – z której korzystał w sposób niezakłócony od lat – nie zostanie zakwestionowane. W chwili podejmowania decyzji o budowie garażu, nie było żadnych przesłanek wskazujących, że w przyszłości zostanie mu zakazany dostęp przez wspomnianą działkę. Wnioskodawca nie podejmował działań w celu obejścia przepisów czy celowego wykreowania potrzeby ustanowienia służebności drogi koniecznej, lecz kierował się racjonalnym interesem gospodarczym, zakładając, że funkcjonujący dotychczas szlak komunikacyjny będzie mógł być nadal użytkowany. Była to przy tym jedyna realna droga dojazdowa, a działka (...) – ze względu na swoje położenie i powierzchnię – nie nadawała się do żadnego innego sensownego wykorzystania niż właśnie jako droga.

6.  W świetle art. 145 § 2 k.c. oraz interesu społeczno-gospodarczego, takie alternatywne rozwiązanie – jak usunięcie garażu – byłoby nieracjonalne, w szczególności przy istnieniu ukształtowanego od lat szlaku komunikacyjnego, prowadzącego przez działkę, której głównym przeznaczeniem i jedyną funkcją użytkową była droga. Przesłanka najmniejszego obciążenia nieruchomości obciążonej – o której mowa w art. 145 § 2 k.c. – również została spełniona, skoro działka (...), ze względu na swoje parametry, nie nadaje się do innego sensownego wykorzystania.

7.  Sąd miał także na względzie fakt, że współwłaścicielem (...) jest Miasto i Gmina G., które wyraziły zgodę na jej dalsze wykorzystywanie jako drogi dojazdowej. W sytuacji takiej, brak porozumienia jedynie z pozostałymi współwłaścicielami, którzy motywują swój sprzeciw wyłącznie konfliktem sąsiedzkim, nie może skutkować odmową ustanowienia służebności, jeżeli wszystkie przesłanki ustawowe są spełnione. Zdaniem Sądu interes społeczno-gospodarczy nie może być utożsamiany z interesem właścicieli nieruchomości obciążonej, jeżeli sprzeciwiają się oni ustanowieniu drogi wyłącznie z przyczyn osobistych.

8.  Uczestnicy jako właściciele mają prawo nie zgadzać się na ustanowienie służebności, jednak ich sprzeciw – w świetle zgromadzonego materiału – nie wynika z rzeczywistej i znaczącej ingerencji w ich prawo własności, lecz z trwającego od lat konfliktu o charakterze osobistym, który nie powinien stanowić kryterium rozstrzygania sprawy cywilnej dotyczącej prawa rzeczowego. Sąd nie może w tego rodzaju sprawach uwzględniać motywów emocjonalnych, jeżeli są one sprzeczne z zasadami racjonalności i porządku prawnego.

9.  Nadto, w ocenie Sądu, bezzasadny jest również zarzut uczestników, jakoby kwestia obciążenia działki nr (...) powinna być przedmiotem odrębnego postępowania. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwa, przeprowadzenie drogi koniecznej może obejmować kilka nieruchomości sąsiednich, jeżeli tylko taki sposób ustanowienia służebności zapewnia realny, funkcjonalny i zgodny z prawem dostęp do drogi publicznej.

10.  W świetle przyjętych ustaleń faktycznych oraz dokonanej przez Sąd oceny materiału dowodowego, niezasadne okazały się również wnioski dowodowe uczestników zmierzające do wykazania istnienia innych możliwych szlaków komunikacyjnych prowadzących do działki nr (...). W ocenie Sądu, przyjęty sposób przeprowadzenia drogi koniecznej – przez działkę nr (...) oraz działkę nr (...) – od początku jawił się jako najbardziej racjonalny, ekonomicznie uzasadniony i funkcjonalnie dostosowany do potrzeb nieruchomości władnącej, przy jednoczesnym spełnieniu przesłanki najmniejszego obciążenia nieruchomości obciążonych, o której mowa w art. 145 § 2 k.c.

11.  Uwzględnienie dowodów mających na celu wskazanie alternatywnych tras dojazdu, w tym z pominięciem działki nr (...) i z wykorzystaniem działki nr (...) (na której posadowiony jest garaż), narażałoby jedynie strony na powstanie dodatkowych kosztów związanych z przeprowadzaniem dalszych opinii i czynności dowodowych, mimo że już na wstępnym etapie postępowania sądowego ustalono, iż wybrany wariant szlaku komunikacyjnego jest jedynym realnym i zgodnym z interesem społeczno-gospodarczym rozwiązaniem.

12.  Tym samym, przeprowadzanie dalszych dowodów w kierunku, który z założenia byłby nieskuteczny, prowadziłoby jedynie do nieuzasadnionego przedłużania postępowania i zwiększenia kosztów stron, przy jednoczesnym oddaleniu się od zasady koncentracji materiału dowodowego. Z tych względów Sąd, działając zgodnie z art. 235 ² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c., oddalił wnioski dowodowe uczestników w zakresie poszukiwania innych tras drogi koniecznej, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia i zmierzające wyłącznie do przewlekania postępowania.

13.  W postanowienia Sąd ostatecznie ustanowił na działce gruntu o numerze (...), położonej E., dla której Sąd Rejonowy w Brodnicy prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) oraz na działce gruntu o numerze (...), położonej E., dla której Sąd Rejonowy w Brodnicy prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), służebność drogi koniecznej polegającej na prawie przejścia i przejazdu, w tym z wykorzystaniem bramy wjazdowej, na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości o numerze (...), położonej w E., dla której Sąd Rejonowy w Brodnicy prowadzi księgę wieczystą o numerze (...)- w sposób oznaczony na projekcie przebiegu drogi koniecznej sporządzonym przez biegłego geodetę A. C. (k. 200-202), który to projekt stanowi integralną część niniejszego orzeczenia, co umożliwi każdoczesnemu właścicieli nieruchomości o (...) odpowiedni dostęp do drogi publicznej oznaczonej numerem (...).

C.  Ustalenie wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności.

1.  Zgodnie z treścią art. 145 § 1 k.c., ustanowienie służebności drogi koniecznej następuje za wynagrodzeniem. Wynagrodzenie to nie ma charakteru odszkodowawczego ani czynszowego, lecz stanowi ekwiwalent za trwałe i realne ograniczenie prawa własności nieruchomości obciążonej. Wysokość, zarówno jednorazowego wynagrodzenia, jak i świadczeń okresowych, powinna, w zależności od stanu faktycznego, uwzględniać: uszczerbek majątkowy, kompensację utraconych korzyści, a także niedogodności dla właściciela obciążonej nieruchomości z powodu ustanowienia służebności (zob. post. SN z 8.9.2016 r., II CSK 804/15, Legalis).

2.  W niniejszej sprawie sąd ustalił wysokość wynagrodzenia w oparciu o opinię biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, która została uznana za rzetelną i sporządzoną zgodnie z obowiązującymi standardami zawodowymi. Uczestnicy nie zgłaszali zarzutów co do przyjętej metodyki wyceny ani jej podstaw analitycznych.

3.  Wynagrodzenie ustalone zostało jako jednorazowa kwota pieniężna odpowiadająca wartości trwałego obciążenia nieruchomości w zakresie wynikającym z treści orzeczenia. Dla (...), przez którą przebiega część trasy drogi koniecznej, łączna kwota wynagrodzenia została określona na 637,00 zł, przy czym z uwagi na współwłasność tej działki w częściach równych (½), sąd przyznał uczestnikom O. U. (2) i G. U. (1) łącznie 318,50 zł tytułem jednorazowego wynagrodzenia.

4.  W odniesieniu do (...), która stanowi własność Miasta i Gminy E. wynagrodzenie ustalono w wysokości 2541,00 zł. Kwota ta uwzględnia zarówno większą powierzchnię objętą obciążeniem, jak i charakter gruntu oraz potencjalne ograniczenia wynikające z ustanowienia służebności drogowej.

5.  Sąd uznał powyższe kwoty za adekwatne i proporcjonalne do zakresu ingerencji w prawo własności poszczególnych uczestników, przyjmując jednorazowy charakter świadczenia jako wystarczający sposób rekompensaty w realiach niniejszej sprawy. Wynagrodzenie to spełnia funkcję ekwiwalentu za ograniczenie własności, nie jest natomiast związane z bieżącym korzystaniem czy obrotem handlowym daną nieruchomością.

III.  Koszty postępowania.

1.  Wnioskodawca poniósł następujące koszty postępowania:

- 200,00 zł (opłata od wniosku)

- 17,00 zł (opłata skarbowa od pełnomocnictwa)

- 480,00 zł (wynagrodzenie pełnomocnika za postępowanie główne)

- 120,00 zł (wynagrodzenie pełnomocnika za postępowanie zażaleniowe- 25% z 480 zł)

- 1.187,47 zł (koszty biegłego z zakresu geodezji- I opinia)

- 1.187,47 zł (koszty biegłego z zakresu geodezji- II opinia)

2.  Nieuiszczone koszty postępowania wynosił łącznie: 1802 zł

- 1554,00 zł (wynagrodzenie biegłego)

- 248,00 zł (zwrot wydatków dojazdu na oględziny)

3.  Zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym reguluje art. 520 k.p.c. Zgodnie z § 1 tego przepisu, jeżeli interesy uczestników nie są sprzeczne, każdy z nich ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Natomiast w przypadkach, gdy uczestnicy pozostają w sporze co do istoty sprawy lub też gdy ich stanowiska są rozbieżne i jeden z uczestników bezzasadnie sprzeciwia się rozstrzygnięciu żądanemu przez drugiego, możliwe jest zastosowanie art. 520 § 2 k.p.c., który przewiduje odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów własnych i obciążenie uczestnika kosztami poniesionymi przez innego uczestnika postępowania.

4.  W niniejszej sprawie, choć formalnie prowadzona była ona w trybie nieprocesowym, charakter postępowania był wyraźnie sporny. Wnioskodawca domagał się ustanowienia służebności drogi koniecznej, a uczestnicy O. i G. U. (1) sprzeciwiali się temu żądaniu. Ich stanowisko opierało się na twierdzeniu, że istnieje inna możliwa trasa dojazdu do nieruchomości wnioskodawcy, m.in. przez działkę (...), co – jak wykazano w uzasadnieniu merytorycznym – okazało się twierdzeniem bezzasadnym i nieprzystającym do realiów faktycznych i prawnych sprawy. Ostatecznie sąd ustanowił służebność zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, uznając, że brak jest rzeczywistej alternatywy, a wskazana droga od lat była wykorzystywana zgodnie z jej przeznaczeniem i przy braku jakiejkolwiek szkody po stronie uczestników.

5.  W tej sytuacji, uwzględniając art. 520 § 2 k.p.c., uczestnicy, którzy aktywnie i bezzasadnie sprzeciwiali się ustanowieniu służebności – pomimo istnienia obiektywnych przesłanek ustawowych z art. 145 k.c. – zostali obciążeni częścią kosztów poniesionych przez wnioskodawcę. Jednocześnie jednak sąd miał na względzie, że nawet w przypadku dobrowolnego, umownego ustanowienia służebności, część kosztów – takich jak np. koszty mapy, wyceny czy obsługi prawnej – musiałby ponieść sam wnioskodawca. Dlatego też, zachowując zasadę proporcjonalności i równowagi interesów procesowych stron, sąd zdecydował się obciążyć uczestników tylko połową poniesionych przez wnioskodawcę kosztów postępowania, tj. kwotą 1000 zł. Przy czym Sąd wziął tylko pod uwagę koszty 2 opinii biegłego z zakresu geodezji, albowiem potrzebę sporządzenia dwóch opinii wykreował sam wnioskodawca dokonując rozszerzenia wniosku.

6.  Pozostała część kosztów pozostała po stronie wnioskodawcy, jako strony wnioskującej i beneficjenta ustanowionego prawa, a tym samym strony, której interes uzyskał ochronę sądową, ale także strony odpowiedzialnej za zainicjowanie postępowania, tj. w zakresie kosztów postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

7.  W odniesieniu do Miasta i Gminy E., które nie sprzeciwiało się ustanowieniu służebności i wyraziło zgodę na wykorzystanie należących do niej działek zgodnie z żądaniem wniosku, brak było podstaw do obciążania tej jednostki kosztami postępowania – zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c.

/Sędzia/

/A. L./