Wyrok z 12 maja 2025, sygn. I C 200/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 maja 2025 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Lisowska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2025 roku

sprawy z powództwa H. P.

przeciwko M. K. (1)

o zapłatę

o r z e k a:

I.  Zasądza od pozwanej M. K. (1) na rzecz powódki H. P. kwotę 9 889,76 zł (dziewięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt dziewięć złotych 76/100) z ustawowymi odsetkami od kwot:

- 8 837,74 zł (osiem tysięcy osiemset trzydzieści siedem złotych 74/100) od dnia 24 maja 2023r. do dnia 14 lutego 2025r.

- 9 889,76 zł (dziewięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt dziewięć złotych 76/100) od dnia 15 lutego 2025r. do dnia zapłaty.

II.  Zasądza od pozwanej M. K. (1) na rzecz powódki H. P. kwotę 2 300 zł (dwa tysiące trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

III.  Nakazuje ściągnąć od pozwanej M. K. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 2 214 zł (dwa tysiące dwieście czternaście złotych) tytułem wynagrodzenia kuratora pokrytego tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu.

sędzia Anna Lisowska

Sygn. akt I C 200/23

UZASADNIENIE

H. P. oraz M. P. (1) wystąpili z powództwem przeciwko M. K. (2) o zapłatę na rzecz każdego z powodów kwot po 8 837,74 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu wskazali, że 5 sierpnia 2013 roku sprzedali pozwanej wraz z J. i M. J. całość swoich udziałów w zabudowanej nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki numer (...) o łącznym obszarze 0,2428 ha położonej w P. przy ulicy (...), dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Piszu prowadzona jest księga wieczysta KW nr (...).

Stosownie do § 4 przedmiotowej umowy strony ustaliły cenę sprzedaży na kwotę 190 000 złotych, z której powodowie otrzymać mieli łączną kwotę 64 650 złotych, w dwóch ratach - każda po 32 325 złotych płatne do 10 i 30 września 2013 roku. Powodowie w pełni zrealizowali przedmiot umowy, przekazując zgodnie z § 8, wraz z J. i M. J. na rzecz pozwanej nabytą przez nią nieruchomość. Do chwili złożenia pozwu pozwana nie zapłaciła dochodzonej od niej kwoty, zaś w postępowaniu egzekucyjnym komornik przekazał powodowi jedynie 5 426,72 złotych.

W dniu 4 kwietnia 2020 roku małżonkowie P. wezwali M. K. (1) do zapłaty odsetek ustawowych od nieuregulowanej części ceny sprzedaży nieruchomości, tj. od kwoty 59 223,28 złotych za okres od 4 kwietnia 2017 roku. Pozwana nie zapłaciła żądanej kwoty odsetek, zaś 26 października 2021 roku dokonała potrącenia z w/w kwoty 59 223,28 złotych oraz kwoty 10 092 złotych zasądzonej od pozwanej na rzecz M. P. (1) tytułem kosztów sądowych, należności w łącznej wysokości 69 725,60 złotych, nabytych jako dług M. P. (1) wobec D. K. i R. S.. Dokonane potrącenie było bezskuteczne.

W dniu 28 grudnia 2021 roku powodowie złożyli w Sądzie Rejonowym w Piszu zawezwanie do próby ugodowej wyzywając pozwaną do zapłaty kwoty 17 675,48 złotych z tytułu należnych, a nieopłaconych przez pozwaną i nie przedawnionych odsetek za zwłokę.

Postanowieniem z 23 października 2024 roku w sprawie sygn. akt I C 200/23 Sad umorzył postępowanie w sprawie z powództwa M. P. (1) przeciwko M. K. (1).

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości.

Pozwana przyznała, że pomiędzy stronami 5 sierpnia 2013 roku została zawarta umowa w formie aktu notarialnego. W akcie notarialnym nie została zastrzeżona ani zawarta jakakolwiek informacja o zapłacie odsetek w przypadku spóźnienia płatności.

Pozwana podkreśliła, że samo wysłanie dłużnikowi wezwania do zapłaty nie jest czynnością, która powoduje przerwanie biegu przedawnienia. Również zawezwanie do próby ugodowej I Co 224/21 nie jest skuteczne, ponieważ nie zostało doręczone pozwanej, a postępowanie zostało umorzone. Umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje, że nie występuje materialnoprawny skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Podniosła zatem zarzut przedawnienia roszczenia.

Pismem z 14 lutego 2025 roku H. P. rozszerzyła powództwo żądając zapłaty 9 889,76 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 8 837,74 złotych za okres od 24 maja 2023 roku do dnia 14 lutego 2025 roku w kwocie 1 796,13 złotych oraz od kwoty 9 889,76 złotych za okres od dnia 15 lutego do dnia zapłaty.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 5 sierpnia 2013 roku przed notariuszem K. T. prowadzącą Kancelarię Notarialną w P. J. J. (2), M. J., M. P. (1), H. P. sprzedali M. P. (2) prawo własności nieruchomości gruntowej, położonej w P., przy ulicy (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadził księgę wieczystą Kw nr (...).

W § 5 aktu notarialnego M. K. (1) zobowiązała się zapłacić M. i H. małżonkom P. część ceny sprzedaży w kwocie 64 650 złotych w ratach, przy czym pierwsza rata miała być płatna w kwocie 32 325 złotych do 10 września 2013 roku, natomiast druga rata w kwocie 32 325 złotych do dnia 30 września 2013 roku.

M. K. (1) co do tego obowiązku poddała się rygorowi egzekucji z całego swojego majątku, wprost z tego aktu, w trybie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. M. K. (1) nie spełniła świadczenia w terminie.

M. K. (1) wytoczyła powództwo przeciwko M. P. (1) o zapłatę w sprawie I C 2014/13 przed Sadem Okręgowym w Białymstoku.

Wyrokiem z dnia 25 maja 2017 roku w sprawie sygn. akt I C 2014/13 Sąd Okręgowy w Białymstoku w punkcie I. uchylił w całości nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Białymstoku dnia 2 września 2013 roku w sprawie I Nc 86/13 i powództwo oddalił. W punkcie II zasądził od powódki na rzecz pozwanego M. P. (1) kwotę 5 617 złotych tytułem zwrotu koszów procesu.

(okoliczności bezsporne, dowód: kserokopia wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 27.01.2020r. sygn. akt I ACa 701/17 k. 14, kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 25.05.2017r. sygn. akt I C 201/13 wraz z uzasadnieniem k. 15-23, a także kserokopia aktu notarialnego Rep A nr 1198/2013 k. 13-16 znajdująca się w aktach sprawy I C 278/20)

Przeciwko M. K. (1) została wszczęta egzekucja z wniosku M. P. (1) i H. P. , która prowadzona jest przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Piszu W. M. pod sygn. Km 1297/13. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z dnia 5 sierpnia 2013r. sporządzony przez notariusza w P. K. T., który zaopatrzony został w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku II Wydziału Cywilnego z 14 października 2013r., w sprawie sygn. akt II Co 5324/13 w zakresie obowiązku zapłaty wymagalnej II raty ceny sprzedaży nieruchomości w kwocie 32 325 zł.

Przeciwko M. K. (1) została wszczęta egzekucja z wniosku M. P. (1) i H. P., która prowadzona jest przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Piszu W. M. pod sygn. Km 613/14. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z 5 sierpnia 2013r. sporządzony przez notariusza w P. K. T., który zaopatrzony został w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku II Wydziału Cywilnego z 26 maja 2014r., w sprawie sygn. akt II Co 1794/14 w zakresie obowiązku zapłaty I raty ceny sprzedaży nieruchomości w kwocie 32 325 zł.

(dowód: wniosek o przeprowadzenie egzekucji z całego majątku dłużnika k. 1-2 znajdujące się w aktach sprawy km 1297/13 Komornika Sądowego W. M., wniosek o przeprowadzenie egzekucji wraz z tytułem wykonawczym k. 1-2 znajdujące się w aktach sprawy Km 613/14 Komornika Sądowego W. M.)

H. P. i M. P. (3) w dniu 27 września 2013 roku zawarli umowę majątkową małżeńską na mocy której ustanowili rozdzielność majątkową.

(dowód: kopia wypisu aktu notarialnego k. 85-85v )

W dniu 28 grudnia 2021 roku M. P. (1) i H. P. wystąpili z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej M. K. (1). Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 roku w sprawie sygn. I Co 224/21 Sąd Rejonowy w Piszu umorzył postępowanie w sprawie.

(dowód: wniosek z 28.12.2021r. k. 3-4, postanowienie z 28.04.2023r. k. 82, znajdujące się w aktach sprawy I Co 224/21 Sądu Rejonowego w Piszu)
Postanowieniem z dnia 23 października 2024. Sąd umorzył postępowanie z powództwa M. P. (1).

Pozwaną M. K. (1) w początkowym etapie postępowanie reprezentował kurator, albowiem pozwanej nie można było doręczyć adresowanej do niej korespondencji. W toku postępowania pozwana udzieliła pełnomocnictwa małżonkowi D. K., jednakże z uwagi na fakt pozostawiania M. K. (1) i D. K. w separacji, D. K. nie był uprawniony do reprezentowania pozwanej.

Następnie pozwana udzieliła pełnomocnictwa swojemu bratu D. S.. Pełnomocnik pozwanej przed terminem rozprawy wyznaczonej na dzień 6 marca 2025r. przesłał pocztą e-mail skan zaświadczenia lekarskiego ze wskazaniem „chory powinien leżeć”. Mimo okoliczności, iż zaświadczenie nie zostało wystawione przez biegłego lekarza sądowego, Sąd uwzględnił wniosek o odroczenie rozprawy i poinformował pełnomocnika pozwanej, że kolejne zaświadczenie o stanie zdrowia uniemożliwiające udział w rozprawie musi być wystawione przez biegłego lekarza sądowego.

Przed terminem rozprawy wyznaczonej na dzień 8 maja 2025r. pełnomocnika pozwanej złożył kolejne zaświadczenia lekarskiego, nie wystawione przez lekarza sądowego oraz ze wskazaniem „chory może chodzić” i wniósł o odroczenie rozprawy. Mając na uwadze, iż zwolnienie nie zostało wystawione przez lekarza sądowego, zawierało adnotację „chory może chodzić” oraz zawierała numeru statystycznego choroby, Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy.

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powódki jest zasadne.

Ustalony w sprawie stan faktyczny był między stronami bezsporny. Pozwana podniosła jedynie zarzut przedawnienia.

Zgodnie z art. 476 k.c., dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Nie budzi wątpliwości, że zawierając umowę sprzedaży w dniu 5 sierpnia 2013 roku pozwana zobowiązała się do zapłaty na rzecz powódki i jej męża M. P. (1) kwoty 32 325 złotych w terminie do 10 września 2013 roku oraz kwoty 32 325 złotych w terminie do 30 września 2013 roku, których to terminów nie dotrzymała, dopuszczając się zwłoki w spełnieniu świadczenia.

Faktem jest, że w umowie z dnia 5 sierpnia 2013 roku brak jest zapisów co do ewentualnych odsetek w razie opóźnienia w płatności umówionych kwot. Nie stanowi to jednak żadnej przeszkody w domaganiu się ich przez wierzyciela.

Zgodnie z treścią przepisu art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Odsetki należne w razie uchybienia przez dłużnika terminowi świadczenia pieniężnego pełnią funkcję kompensacyjną, stanowiąc wynagrodzenie za przedłużone i pozbawione podstaw prawnych korzystanie z cudzych pieniędzy. Inaczej rzecz ujmując, jest to odszkodowanie za pozbawienie wierzyciela możliwości dysponowania kapitałem, a tym samym pozbawienie go spodziewanych z tego tytułu korzyści (np. przez korzystną lokatę). Głównym motywem legislacyjnym uregulowania takiego jak w art. 481 § 1 k.c. jest uznanie, że wierzyciel ponosi przez opóźnienie co najmniej szkodę w postaci odsetek, na jakie mógłby ulokować otrzymaną w terminie sumę. Odsetki zatem są kompensatą tego, że wierzyciel nie mógł z pieniędzy skorzystać wcześniej. Prowadzi to do konkluzji, że odsetki otrzymane na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego stanowią odszkodowanie dotyczące korzyści, które wierzyciel mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Pozwana nie podnosiła i nie dowodziła, że opóźnienie w spełnieniu przedmiotowego świadczenia było następstwem okoliczności, za które nie ponosi ona odpowiedzialności.

Pozwana podnosiła, że roszczenie powódki uległo częściowemu przedawnieniu. Roszczenie o odsetki powstaje z każdym dniem i ma charakter okresowy. Przewidziany w art. 118 k.c. 3-letni termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe, ma zatem zastosowanie także do roszczeń o odsetki za opóźnienie. Tymczasem 28 grudnia 2021 roku powódka złożyła wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Wniosek został złożony przed wejściem w życie nowelizacji przepisów Kodeksu cywilnego z 2 grudnia 2021 roku, zaś postępowanie zostało umorzone postanowieniem z 23 kwietnia 2023 roku. Dlatego też stosownie do art. 8 wymienionej ustawy stosuje się do niego przepisy dotychczasowe dotyczące przerwania biegu przedawnienia. Zatem roszczenie powódki o zapłatę odsetek za opóźnienie nie uległo przedawnieniu.

W okresie od 19 czerwca 2023r. do 28 października 2024r. pozwana spłaciła zadłużenie w kwocie 33 883,02 zł, które zostało zarachowane w toku prowadzonej egzekucji przez komornika sądowego na poczet należności głównej i kosztów postępowania. Fakt spełnienia świadczenia głównego nie pozbawił powódki prawa domagania się odsetek za opóźnienie. Wobec powyższego, w związku z dopuszczeniem się przez pozwaną zwłoki w spełnieniu świadczenia domaganie się przez powódkę zasądzenia od pozwanej odsetek za opóźnienie należało uznać za w pełni zasadne.

W myśl art. 481 § 2 k.c., jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy (art. 482 § 1 k.c.).Stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, w związku z czym powódce należą się odsetki ustawowe.

W związku z powyższym, na podstawie powołanych wyżej przepisów, Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 9 889,76 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 8 837,74 złotych od dnia 24 maja 2024 roku do dnia 14 lutego 2025 roku oraz od kwoty 9 889,76 złotych od dnia 15 lutego 2025 roku.

Żądanie powódki zasądzenia odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek od dnia wniesienia o nie powództwa, nie łamie zakazu anatocyzmu i znajduje podstawę w art. 482 § 1 k.c.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W tym przypadku na kwotę 2 300 zł składa się - kwota 500 złotych tytułem zwrotu kosztów opłaty sądowej, oraz kwota 1 800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Nadto, na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 2 214 zł tytułem zwrotu części wydatków na wynagrodzenie kuratora.