Uzasadnienie z 21 maja 2025, sygn. II K 327/24

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 327/24

Uzasadnienie dotyczy całości wyroku

1.USTALENIE FAKTÓW

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1

J. K.

Czyn opisany w wyroku.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

1. Oskarżony J. K. oraz M. K. są małżeństwem, obecnie w trakcie procesu rozwodowego z powództwa M. K.. W dniu (...) urodziły się ich dzieci, córka W. K. oraz syn S. K.. Natomiast postanowieniem z dnia 14.10.2021 r. w sprawie sygn. akt I C 981/21 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie udzielił zabezpieczenia roszczeń na czas trwania postępowania w sprawie o rozwód poprzez zobowiązanie oskarżonego do partycypowania w kosztach utrzymania dzieci kwotą po 2.250 zł na każde z nich, czyli łącznie 4.500 zł, płatną do 10-tego dnia każdego miesiąca z góry do rąk M. K. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat.

2. Oskarżony jednak nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w pełni, dlatego M. K. złożyła do komornika wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, które od dnia 21.03.2022 r. poprowadzone jest pod sygn. akt KMP 1/22 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla (...) w W.. To z kolei skutkowało wniesieniem aktu oskarżenia przeciwko J. K. o występek z art. 209 § 1a kk, gdzie zarzucono mu uchylanie się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego za okres od 10.03.2022 r. do 27.09.2022 r., spawa toczy się pod sygn. akt II K 1358/22.

3. Od 2022 r. oskarżony prowadzi własną firmę P. P.H.U (...) 24h J. K. z/s w W.. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ma zadłużenie w ZUS z powodu braku wpłat wymaganych składek, co skutkowało ustanowieniem hipoteki przymusowej na nieruchomości gruntowej w KW (...) w głównej sumie 52.452,43 zł na rzez (...) Oddział w W., która została wpisana 05.12.2023 r.

4. W okresie do 29.09.2022 r. do końca września 2023 r. oskarżony dokonywał w miarę regularne wpłaty na alimenty na rzecz dzieci, choć nie zawsze była to pełna łączna kwota 4.500 zł, z tym że w dniu 13.03.2023 r. wpłacił 11.070 zł i łącznie w marcu 2023 r. było to 21.164,39 zł.

- odpis postanowienia

- dokumentacja wystawiona przez komornika

- odpis wyroku

- dokumentacja złożona przez obrońcę i oskarżonego

- wyjaśnienia oskarżonego

- częściowo zeznania M. K.

- częściowo dokumentacja złożona przez pokrzywdzoną

k.14-15

k.16, 79-80, 381-385

k.74

k.177-326, 514-558, 578-644

k.396-397

k.645-647, 77-78

k.403-513, 560-577, 671-730

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

---

------------

--------------

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

1. W okresie objętym zarzutem powstały nowe zaległości z tytułu należności alimentacyjnych, ponieważ oskarżony nie wpłacał ich w ogóle albo nie w pełnej wysokości.

- częściowe zeznania M. K.

- częściowo dokumentacja złożona przez M. K.

k.77-78, 645-647

k.1-74, 79-54, 112-126, 135-155

1.OCena DOWOdów

1.1.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1 – 4

wyjaśnienia oskarżonego

- dokumenty

sporządzone przez komornika

- dokumenty złożone przez oskarżonego i obrońcę

- wydruk z historii rachunku bankowego

Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego, w których przekonywał, że w okresie objętym zarzutem płacił alimenty w miarę swoich możliwości, a powstałe zadłużenie to efekt braku regularnych, pełnych wpłat za wcześniejszy okres, kiedy to na skutek wypadku nie pracował i nie miał dochodów. Znajduje to potwierdzenie w dołączonej dokumentacji medycznej, z której m.in. wynika, że w okresie od 09.06.2018 r. do 31.05.2021 r. miał on orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, m.in. na skutek złamania wielołamowego stawu skokowego (k.241-326). Oskarżony nie ma również kontaktu z dziećmi, ponieważ jak stwierdził, to „za każdym razem jak przychodziłem do dzieci, to M. K. dzwoniła na policję, że ją nachodzę” (k.396).

Prawdziwość, autentyczność i rzetelność sporządzenia ujawnionych w sprawie dowodów nieosobowych sporządzonych przez komornika, czy to na zlecenie sądu, czy też stron jak również historia wpłat na rachunek bankowy M. K., nie była przedmiotem zarzutów stron oraz nie wzbudziła wątpliwości sądu. Zostały one sporządzone poprawnie, kompleksowo i w sposób zgodny ze standardami rzetelnego postępowania, z tych też względów sąd nie odmówił im wiarygodności.

Spór między stronami powstał w zakresie oceny rzetelności wzajemnych rozliczeń i płynących z tego wniosków co do rozliczeń płatności zasądzonych alimentów. Jednakże sąd w tek kwestii dał wiarę rozliczeniom obrońcy, ponieważ znajdują one potwierdzenie w dołączonych rozliczeniach sporządzonych przez komornika, jak również w wydruku z historii rachunku bankowego pokrzywdzonej.

1.2.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1

- częściowe zeznania M. K.

- częściowo dokumenty złożone przez M. K.

M. K. składając zeznania nie przedstawiła obiektywnie realizacji przez oskarżonego obowiązku alimentacyjnego, przekonywała, że wszelkie działania oskarżonego w zakresie realizacji jego osobistych potrzeb, w tym także jego aktualnej partnerki, mają na celu co najmniej uszczuplenie należności, które powinien płacić na rzecz dzieci. Do zbędnych wydatków M. K. zaliczyła, np. wydatki oskarżonego na reklamę prowadzonej przez niego firmy, z czym w ocenie sądu nie można się zgodzić, ponieważ reklama jest racjonalnym elementem wydatków w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Z drugiej strony pokrzywdzona umniejszała działania J. K. w zakresie wykonywania w/w obowiązku, przykładowo w dniu 14.09.2023 r. zeznała, że „od ostatniego postępowania ( w sprawie sygn. akt II K 1358/22) niewiele się zmieniło, raz otrzymałam przelew od J. w dniu 19.10.2022 r. 2000 zł, innych wpłat bezpośrednio nie było” (k.77). W trakcie postępowania przygotowawczego, jak również już w postępowaniu sądowym przekonywała, że zaległości alimentacyjne ciągle rosną, z uwagi na brak pełnych wpłat lub też brak wpłat w ogóle za poszczególne miesiące. Z tym rozliczeniem nie zgodził się oskarżony, który wyjaśnił, że oprócz kwot wyegzekwowanych przez komornika, to dokonywał również wpłat bezpośrednio na konto bankowe M. K., co nie zostało rozliczone przez komornika i w tym zakresie przedstawił dowody wpłat oraz ich rozliczenie sporządzone przez obrońcę. W efekcie, odpowiadając na pytanie sądu, pokrzywdzona stwierdziła, że „nie chodzi o to, że oskarżony nie płaci alimentów, ale nadal są zaległości” (k.647). Z dołączonego zestawienia wpłat na konto bankowe M. K. wynika, że J. K. wpłacił bezpośrednio na to konto w dniu 19.10.2022 r. – 2000 zł, 20.09.2022 r. – 2.000 zł, 02.08.2022 r. – 1.500 zł, 23.06.2022 r. – 1.500 zł, 08.06.2022 r. – 1.000 zł, 28.04.2022 r. – 1.500 zł (k.709). Należy w tym miejscu podnieść, że nie chodzi o to, że te wpłaty nie zostały później rozliczone przez komornika ale o to, że M. K. w swoich zeznaniach, własnych ustaleniach przedkładanych w formie dowodów nie jest obiektywna i wyolbrzymia zachowanie, postawę J. K., starają się w ten sposób dopasować dane okoliczności do stawianej przez nią tezy o uchylaniu się oskarżonego od płatności alimentów.

Z tych też powodów sąd nie oparł się na licznie składanych przez pokrzywdzona własnych ustaleniach co do wydatków oskarżonego, jak również w zakresie oceny ich przydatności, czy też wręcz konieczności dla utrzymania oskarżonego oraz jego firmy. Sąd uznał, że wyliczenia M. K., jej ocena działalności J. K., nie była ani rzetelna, ani też obiektywna.

1.PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☐

1.3.  Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

--------

----------------

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

-------------------------

☐

1.4.  Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

-----------

----------------------

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

--------------------------------------------

☐

1.5.  Warunkowe umorzenie postępowania

------

---------------

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

--------------------------------------------

☐

1.6.  Umorzenie postępowania

-------

----------------------

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

------------------------------------------

☐

1.7.  Uniewinnienie

1

J. K.

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

Reasumując, w świetle poczynionych przez sąd ustaleń, wina J. K. nie została udowodniona w zakresie realizacji znamion czynu z art. 209 § 1a kk, co następuje tylko wówczas, gdy sprawca uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy orzeczenia sądowego obowiązku alimentacyjnego i przez to naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z analizy ujawnionych w sprawie dowodów wynika, że oskarżony nie wypełnił podstawowego znamienia, jakim jest uchylanie się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego. W pojęciu „uchyla się” zawarty jest zawsze negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do świadczenia, powodujący, że nie dopełnia ona nałożonego na nią obowiązku mimo, że ma obiektywną możliwość jego wykonania. Elementem obiektywnym pojęcia uporczywości jest pewien czas trwania przestępstwa niealimentacji (długotrwałość, wielokrotność uchylania się), np. wstrzymanie się z zapłatą kolejnych rat alimentacyjnych co najmniej przez trzy miesiące lub płacenie ich nieregularnie albo w kwotach znacznie niższych od należnych. Natomiast element subiektywny polega na szczególnym nastawieniu psychicznym wyrażającym się w nieustępliwości (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1979 r., V KRN 297/79, OSNPG 1980, Nr 6, poz. 79), np. chęć postawienia na swoim (obojętnie z jakich pobudek), podtrzymywanie własnego stanowiska na przekór ewentualnym próbom jego zmiany (np. mimo wszczęcia egzekucji cywilnej, przeprowadzenia rozmów ostrzegawczych); przejawem takiego nastawienia psychicznego bywa często porzucenie pracy lub zmiana jej na gorzej płatną, niepodejmowanie możliwej pracy zarobkowej, częste zmiany miejsca pobytu w celu udaremnienia egzekucji cywilnej (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1970 r., V KRN 437/70, OSNKW 1971, Nr 3, poz. 37; z dnia 19 grudnia 1979 r., V KRN 297/79, OSNPG 1980, Nr 6, poz. 79; z dnia 27 lutego 1996 r., II KRN 200/95, Prok. i Pr. 1996, Nr 10, poz. 8, dodatek). Podsumowując powyższe rozważania, uporczywe uchylanie się oznacza długotrwałe postępowanie nacechowane nieustępliwością. Dopiero takie ujęcie obiektywno - subiektywne unika zbyt daleko idącej ingerencji prawa karnego w stosunki rodzinne, a zwłaszcza wyraźnie odcina od obszaru bezprawia karnego czyny niealimentacyjne mające charakter jedynie bezprawności cywilnej (deliktu) lub prawnie obojętne. Tym czasem z zestawienia przygotowanego przez komornika, wynika że w okresie od 28.09.2022 r. do końca września 2023 r. J. K. dokonał łącznie 31 wpłat, wprawdzie nie zawsze były to pełne zasądzone kwoty alimentów, a w lipcu i we wrześniu 2023 r. wpłat nie było w ogóle, ale np. w marcu 2023 r. oskarżany dokonał sześć wpłat, w tym m.in. na kwotę 11.070 zł i dwie wpłaty po 4500 zł i (...).22 zł (k.664-679). Z kolei z zastawienia przygotowanego przez obrońcę wynika, że w w/w okresie zliczając przedmiotowe wpłaty, to żadne zaległości nie powstały. Oczywiście sąd nie neguje, że komornik dochodzi tych należności alimentacyjnych, które stały się wymagalne (za dany miesiąc) w pierwszej kolejności, a nie zostały zapłacone w terminie (do 10-tego miesiąca). Jednakże nie warunkuje to powyższych ustaleń, ponieważ sposób i kolejność rozliczeń w trakcie postępowania egzekucyjnego i rozliczenie przez komornika zaległych a nie bieżących alimentów, nie oznacza automatycznie, że J. K. uchylał się od płacenia bieżących alimentów. W niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma to, że oskarżony płacił alimenty, a nie to w jaki sposób później komornik je rozliczał, zwłaszcza że za wcześniejszy okres rozliczeniowy J. K. ma już postawiony zarzut realizacji znamion występku z art. 209 § 1a kk w sprawie sygn. akt II K 1358/22.

Przy ocenie sytuacji materialnej J. K., jego możliwości regulacji świadczenia alimentacyjnego w pełnej wysokości, należy także mieć na uwadze jego osobiste zobowiązania majątkowe. Oskarżony wyjaśnił, że jego „zadłużenie z tytułu nakazów zapłaty, ZUS, VAT, to jest około 300.000 zł a może i więcej, na wrzesień 2022 r. to było około 250.000 zł” (k.396) i po części są to zobowiązania, które powały gdy pełnomocnikiem jego firmy Business (...) była jego żona M. K.. Ma to o tyle znaczenie, że istniejące zobowiązania finansowe oskarżonego mają istotny wpływ na ocenę wyczerpania znamion przestępstwa niealimentacji. Uchylanie się nakłada obowiązek wykazania, że sprawca miał obiektywną możliwość dostarczania środków utrzymania, lecz tego nie czynił. Źródłem niemożliwości wykonania obowiązku mogą być m.in. zobowiązania publicznoprawne, powstałe zwłaszcza przed okresem niealimentacji, a przede wszystkim toczące się egzekucje dotyczące tych zobowiązań. Opis przestępstwa z art. 209 § 1 kk nie może obejmować takich okresów, w których sprawca nie mógł zadośćuczynić spoczywającemu na nim obowiązkowi (patrz wyrok SN z dnia 19.10.2022 r. sygn. akt II KK 255/22, LEX nr 3513055

W ocenie sądu, w żadnej mierze ujawniony w sprawie materiał dowodowy, nie pozwolił na ustalenie sprawstwa J. K. i w tym zakresie sąd zobligowany był kierować się zasadą domniemania niewinności (in dubio pro reo). Wprawdzie nakaz ten odnosi się jedynie do takich wątpliwości, które nie dają się usunąć, jednakże w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów, które podważyłyby wyjaśnienia oskarżonego i rozliczenia komornika, a tylko takie dowody mogą stanowić podstawę do odtworzenia stanu faktycznego. Sąd nie może opierać się na hipotezach, choćby były jak najbardziej logiczne i mogły stanowić pewne wytłumaczenie zaistniałych zdarzeń, gdy nie ma na to poparcia w dowodach, do czego przekonywała M. K.. W ocenie sądu, takie konsekwentne działanie oskarżonego nakierowane na spłatę alimentów, z pominięciem innych wierzycieli, nie dowodzi uchylania się od płacenia alimentów, ale wręcz przeciwnie, dowodzi podjętej przez J. K. determinacji w zamiarze unormowania swojego życia. Przy takiej ocenie prawno-karnej zachowania oskarżonego nie ma znaczenia fakt, że nie ma on kontaktów z dziećmi, ten aspekt relacji pomiędzy małżeństwem K. należy oceniać jedynie w kategoriach norm prawa rodzinnego, czy też cywilnego.

1.KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się
do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

----- -------

-----------

-----------

-----------------

1.1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

--- -------

--------------

--------------

-----------------

1.6. inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,
a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

-----------------------------------

1.KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2

Zgodnie z treścią art. 632 pkt 2 kpk kosztami procesu został obciążony Skarb Państwa.

1.1Podpis