Wyrok z 2 czerwca 2025, sygn. V C 1442/23
Pokaż pozostałe podstawy prawne (11)
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2025 r.
Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, V Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Kamil Antkowiak
Protokolant: Aleksandra Matuszewska
po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2025 r. w (...)
na rozprawie
sprawy z powództwa R. K.
przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.
o zapłatę
1. Zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 381 zł 30 gr (trzysta osiemdziesiąt jeden złotych trzydzieści groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty.
2. W pozostałym zakresie powództwo oddala.
3. Koszty rozdziela pomiędzy stronami stosunkowo, a mianowicie w ten sposób, że obciąża nimi powoda w 90 %, a pozwanego w 10 %, i z tego tytułu:
a) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 593 zł 60 gr tytułem zwrotu kosztów procesu,
b) nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu od powoda kwotę 107 zł 39 gr, a od pozwanego kwotę 11 zł 93 gr, tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
sędzia Kamil Antkowiak
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 20 lipca 2023 r. powódka R. K., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, domagała się od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. zasądzenia na jej rzecz kwoty 3.899,10 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 6 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1 ( 1) kpc.
W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że w dniu 28 kwietnia 2023 r. (piątek) miał miejsce wypadek komunikacyjny, w rezultacie, którego uszkodzeniu uległ w sposób uniemożliwiający jego dalsze używanie, pojazd marki (...) , o nrze rej. (...), którego właścicielem była A. S.. Na dzień zdarzenia sprawca wypadku objęty był ochroną ubezpieczeniową w zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej z pozwanym. W dniu zdarzenia uszkodzony samochód został odholowany do serwisu powódki. Poszkodowanej wydano samochód zastępczy. Poszkodowana udzieliła powódce pełnomocnictwa do załatwienia wszelkich formalności związanych z likwidacją szkody oraz upoważniła do otrzymywania informacji dotyczących szkody ww. pojazdu, a także do odbioru należnego jej odszkodowania. Zawarła także umowę najmu pojazdu zastępczego marki (...) o nrze rej. (...) w związku z koniecznością wykorzystania samochodu w celu realizacji czynności dnia codziennego. Poszkodowana nie posiadała innych pojazdów zarejestrowanych na siebie. Powódka na podstawie umowy cesji nabyła od poszkodowanej wierzytelności przysługujące poszkodowanej wobec pozwanego w związku ze szkodą komunikacyjną. Powódka wystawiła fakturę obejmującą wykonanie usług na rzecz poszkodowanej w związku z likwidacją szkody. Powódka podała, że pozwany uznał roszczenie jedynie w części i po stronie pozwanego powstała niedopłata z tytułu najmu pojazdu zastępczego oraz z tytułu parkowania i holowania uszkodzonego pojazdu. Szkoda została zakwalifikowana jako całkowita.
Przedmiotowym pozwem powódka domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty w wysokości 3.899,10 zł, na którą składa się:
1) 3.677,70 zł z tytułu zwrotu niewypłaconej części kosztów najmu pojazdu zastępczego (38 x 159,90 zł – 2.398,50 zł),
2) 221,40 zł tytułem zwrotu niewypłaconej części kosztów holowania (492 zł – 270,60 zł).
Powódka wskazała, że sporna pozostaje kwestia zasadnego okresu najmu pojazdu zastępczego, dobowej stawki najmu pojazdu zastępczego, stawki za holowanie uszkodzonego pojazdu. Brak jest sporu, co do kwestii odpowiedzialności pozwanego za szkodę powstałą wskutek zdarzenia komunikacyjnego, ponieważ pozwany przyjął odpowiedzialność, co do zasady. Podkreśliła, że domaga się odsetek od 6 czerwca 2023 r. – jako dnia następującego po dniu, w którym pozwanemu upłynął ustawowy termin na wypłatę odszkodowania. Wskazała, że zaniżenie wypłaconej kwoty wynikało wyłącznie z braku należytej staranności pozwanego i rażących błędów pozwanego poczynionych w trakcie postępowania likwidacyjnego szkody.
W odpowiedzi na pozew pozwany, reprezentowany w niniejszym postępowaniu przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie z art. 98 § 1 1 kpc.
W uzasadnieniu pozwany podniósł, że powód nie wykazał zasadności wysokości dochodzonego roszczenia. Wskazał, że nie kwestionuje okoliczności zdarzenia ubezpieczeniowego i własnej odpowiedzialności, jako ubezpieczyciel OC sprawcy. Szkoda została rozliczona przez zakład ubezpieczeń jako szkoda całkowita. Szkoda została zgłoszona ubezpieczycielowi ze znaczną, nieuzasadnioną zwłoką wynoszącą 7 dni. Pozwany podkreślił, że przeprowadził postępowanie likwidacyjne w sposób rzetelny, a dokonana wnikliwa analiza całokształtu sprawy, skutkowała wypłatą odszkodowania tytułem rozliczenia szkody całkowitej w kwocie 7.300 zł brutto, za najem pojazdu zastępczego w kwocie 2.398,50 zł brutto, za parkowanie uszkodzonego pojazdu w kwocie 1.635,90 zł brutto oraz tytułem zwrotu kosztów holowania w kwocie 270,60 zł brutto. Uznano 26 dni najmu i stawkę 75 zł netto za dobę od 5 maja 2023 r. do 31 maja 2023 r. Pozwany wskazał, że poszkodowanej została przekazana informacja o możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego przez pozwanego oraz o konsekwencjach skorzystania z usług firmy zewnętrznej – możliwości weryfikacji kosztów najmu już podczas zgłoszenia szkody. Pozwany podkreślił, że poszkodowana uzyskała informację o możliwości zorganizowania nieodpłatnie najmu pojazdu zastępczego. W ocenie pozwanego poszkodowana nie sprostała ciążącemu na niej obowiązku minimalizacji skutków szkody, nie skorzystała z oferty pozwanego tylko z usług firmy zewnętrznej. Wskazał, że nie kwestionuje, że stawka zastosowana przez powoda występowała na rynku lokalnym, jednak pozwany miał możliwość zorganizowania najmu pojazdu zastępczego w stawce niższej. W ocenie pozwanego w przedmiotowej sprawie nie występują żadne racjonalne okoliczności uzasadniające skorzystanie z droższej oferty najmu pojazdu zastępczego, niż ta proponowana przez pozwanego. Pozwany podniósł, że do zdarzenia doszło 28 kwietnia 2023 r., a zgłoszenie szkody nastąpiło dopiero 5 maja 2023 r. Zwrócił uwagę, że poszkodowana zleciła przeprowadzenie procesu likwidacji szkody profesjonalnemu podmiotami, który od lat specjalizuje się w tego typu sprawach. W ocenie pozwanego opóźnienie w zgłoszeniu szkody jest winą upoważnionego przez poszkodowaną, a nie ubezpieczyciela i w tym zakresie nie powinno obciążać pozwanego w całości. (...) S.A. jest czynna 24/7 w związku z czym nie ma przeszkód żeby zgłosić szkodę nawet w godzinach wieczornych/nocnych. Faktyczne spotkanie poszkodowanej oraz powódki/pracowników jej zakładu miało miejsce w dniu 28 kwietnia 2023 r. W przedmiotowych realiach, obciążenie pozwanego kosztami najmu pojazdu zastępczego powinno rozpocząć się dopiero 5 maja 2023 r. (tj. w dniu zgłoszenia szkody przez profesjonalny podmiot). Zdaniem pozwanego dochodzenie przez powódkę zwrotu dalszych kosztów z tytułu najmu pojazdu zastępczego uszkodzonego pojazdu w przedmiotowej sprawie jest bezzasadne. Pozwany stanął na stanowisku, że domaganie się przez powoda zwrotu kosztów najmu pojazdu za okres wskazany w pozwie pozostaje poza adekwatnym związkiem przyczynowym opisanym w art. 361 § 1 kc, a roszczenia powoda winny zasadniczo ograniczać się do dnia powzięcia wiadomości przez poszkodowanego o nieopłacalności jego naprawy. Pozwany podkreślił, że poszkodowana i powód najpóźniej w dniu 15 maja 2023 r. wiedzieli o nieopłacalności naprawy jej pojazdu oraz o konieczności zagospodarowania jego pozostałości. Pozwany jednak dodatkowo uwzględnił koszty najmu pojazdu zastępczego aż do dnia 31 maja 2023 r., a więc zapewnił odpowiednią ilość dni niezbędnych do zagospodarowania pozostałości uszkodzonego pojazdu. W ocenie pozwanego koszt holowania ponad kwotę 270,60 zł brutto wykracza poza obowiązek wynikający z art. 361 kc. Podniósł, że poszkodowana jest zobowiązana do zapobieżenia zwiększaniu się szkody, czego w przedmiotowej sprawie nie uczyniła, albowiem wybrała usługodawcę, który swoje usługi oferuje po cenie wyższej od ustalonej administracyjnie ceny maksymalnej. Pozwany zakwestionował również żądanie powoda dotyczące odsetek w sposób wskazany w pozwie, jako bezpodstawne.
Pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. pełnomocnik powoda wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w pozwie, w tym wszystkie wnioski oraz twierdzenia. Powód zaprzeczył twierdzeniom pozwanego w zakresie bezzasadności dochodzonych roszczeń, zawyżonej stawki najmu pojazdu zastępczego, braku dążenia do minimalizacji szkody, braku zasadności dochodzenia kosztów holowania i braku zasadności dochodzonych odsetek. Strona powodowa zaprzeczyła jakoby wypłacona przez pozwanego kwota wyczerpywała roszczenia powoda. Powód podkreślił, że zastosowana przez niego dobowa stawka z najem pojazdu zastępczego w wysokości 159,90 zł mieściła się w granicach stawek rynkowych stosowanych na rynku lokalnym. Oferta powoda była bardzo konkurencyjna na rynku. Poszkodowana przy wyborze usługodawcy nie kierowała się wyłącznie ceną, ale przede wszystkim jakością i zakresem świadczonej usługi. Powód podniósł, że pozwany nie przedstawił oferty najmu pojazdu zastępczego zarówno poszkodowanej jak również powodowi. W ocenie powoda, ogólne, niezindywidualizowane informacje w żadnej mierze nie mogą zostać uznane za ofertę w rozumieniu przepisów kc. Informacja o najmie pojazdu zastępczego powinna być bezpośrednio kierowana do poszkodowanego, powinna posiadać zakres informacji oraz przybrać formę oferty w świetle kc. Utartą taktyką pozwanego w sprawach o tożsamym zakresie jest wysyłanie pisma do poszkodowanych według konkretnego wzoru, bez uwzględnienia okoliczności przedmiotowej sprawy. Powód podniósł, że brak jest dowodu, by pozwany mógł rzeczywiście zrealizować najem pojazdu w przedstawionych stawkach. Podkreślił, że w razie tzw. szkody całkowitej w doktrynie i orzecznictwie przyjęto, iż ustalając zasadny okres najmu pojazdu zastępczego praz parkowania wraku, jako miarodajne należy uznać datę wypłaty odszkodowania plus okres niezbędny na zakup nowego auta i zagospodarowanie wraku, który określa się zwyczajowo na około 7-14 dni. Pozwany wydał decyzję o szkodzie całkowitej w dniu 30 maja 2023 r. Powód wskazał też, że zakres uszkodzeń powstałych w wyniku zdarzenia nie pozwalał na dalsze użytkowanie pojazdu, konieczne było jego holowanie. Stawka 400 zł netto wynikająca z faktury VAT nr (...) była stawką rynkową, obowiązującą na rynku lokalnym za tego typu usługę. Podkreślił również, że osoba poszkodowana nie ma obowiązku poszukiwania najtańszej na rynku oferty najmu pojazdu zastępczego. Zaprzeczył twierdzeniom pozwanego o przyczynieniu się poszkodowanego do wysokości szkody. Strona powodowa podtrzymała w całości roszczenie w zakresie odsetek liczonych od dnia 6 czerwca 2023 r.
Pismem z dnia 20 marca 2024 r. pozwany podkreślił, że w niniejszej sprawie najem pojazdu zastępczego został już zapewniony na etapie likwidacji szkody, poszkodowana miała możliwość skorzystać z wypożyczenia pojazdu oferowanego przez ubezpieczyciela. Najem pojazdów zastępczych organizowanych przez pozwanego również odbywa się bezgotówkowo oraz od poszkodowanego nie jest wymagana wpłata jakiejkolwiek kaucji zabezpieczającej. W ocenie pozwanego przedmiotowe działanie nie mieści się w granicach zapobiegania rozmiarów szkody, a koszty poniesione przez poszkodowaną nie były celowe i ekonomicznie uzasadnione. Stawka najmu w jakiej proponował wynajęcie pojazdu zastępczego poszkodowanej, obowiązuje w wypożyczalniach mających zawarte umowy z pozwanym.
Pismem z dnia 28 marca 2024 r. pełnomocnik powódki wskazał, że powódka w całości podtrzymuje dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko, a w szczególności wnioski dowodowe wskazane w pozwie. Wskazał też, że kwestią sporną pozostaje to, czy pozwany złożył poszkodowanej rzeczywistą i skuteczną propozycję najmu pojazdu zastępczego, a w konsekwencji czy pozwany rzeczywiście byłby w stanie zapewnić poszkodowanej pojazd zastępczy na wskazanych warunkach. Powódka zakwestionowała jakoby pozwany złożył poszkodowanej realną propozycję najmu pojazdu zastępczego. Zdaniem powódki jej oferta była niezwykle korzystna dla poszkodowanej, gdyż nie była obwarowana żadnymi ograniczeniami, limitem kilometrów, nie było wymagane uiszczenie kaucji. Pozwany nie przedstawił poszkodowanej realnej propozycji najmu pojazdu zastępczego.
Pismem z dnia 27 maja 2024 r. pełnomocnik powódki wskazał, że pozwany decyzję o przyjęciu odpowiedzialności i wypłacie należnego odszkodowania wydał w dniu 30 maja 2023 r. Wtedy też poszkodowana, dysponując własnymi środkami oraz wypłaconym odszkodowaniem, w dniu 1 czerwca 2023 r. nabyła nowy pojazd. Poszkodowana dokonała zakupu lepszego i większego a tym samym również droższego pojazdu w miejsce uszkodzonego, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie było wystarczające i zakup pojazdu musiała w części pokryć z własnych środków. Powódka wskazała też, że zakup nowego pojazdu przez poszkodowaną miał miejsce 1 czerwca 2023 r., tj. czwartek. Oczywiste jest, że po zakupie pojazdu niezbędnym jest dopełnienie wszystkich formalności związanych z rejestracją pojazdu, ubezpieczeniem, badaniem technicznym czy wymianą części eksploatacyjnych. W powyższym okresie dni 3 i 4 czerwca 2023 r. przypadały na weekend, kiedy możliwość załatwienia urzędowych formalności jest ograniczona lub zupełnie wyłączona. W ocenie powódki najem pojazdu zastępczego do dnia 5 czerwca 2023 r., tj. poniedziałek, był w pełni zasadny i konieczny dla poszkodowanej.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2024 r. strona powodowa podniosła, że okres najmu pojazdu zastępczego liczy się w dniach, a nie w dobach. W przypadku wystąpienia szkody całkowitej, zasadny czas najmu pojazdu zastępczego liczy się od dnia szkody do dnia wypłaty środków z tytułu szkody całkowitej + czas potrzebny na zagospodarowanie pozostałości i nabycie nowego pojazdu, co do zasady określany na 7 dni. Podkreśliła, że wypłata odszkodowania nastąpiła 30 maja 2023 r. Zakupiony przez poszkodowaną pojazd był większy od tego, który uległ szkodzie, a co za tym idzie, wyłącznie kwota odszkodowania wypłacona z tytułu szkody całkowitej byłaby niewystarczająca na zakup nowego pojazdu o wskazanych przez poszkodowaną parametrach. Poszkodowany nie ma obowiązku angażowania własnych środków w celu nabycia nowego środka transportu, nawet jeżeli takimi wolnymi środkami dysponuje. Strona pozwana stała na stanowisku, iż czas najmu pojazdu zastępczego wynoszący 38 dni jest w pełni uzasadniony. Podkreśliła też, że zgłoszenie szkody powinno nastąpić bez nieuzasadnionej zwłoki, jednak nie oznacza to, że musi ono nastąpić natychmiast, czy też tego samego dnia, w którym wystąpiła kolizja. Uznaje się, że optymalnym terminem na zgłoszenie szkody są 3 dni. Strona powodowa zwróciła uwagę, że przedmiotowa szkoda miała miejsce w piątek 28 kwietnia 2023 r. Bezpośrednio po dniu, w którym doszło do szkody miał miejsce weekend, czyli dni w których firma powódki nie jest czynna. Ponadto po weekendzie wystąpił tzw. długi weekend majowy, w czasie którego zarówno 1 maja jak i 3 maja przypadały w dni robocze (kolejno poniedziałek i środa), w których firma powódki nie była czynna. Obłożenie pracy warsztatu, w którym zaplanowane są również z pewnym wyprzedzeniem inne czynności likwidacyjne związane z innymi zdarzeniami szkodowymi, które uniemożliwiają zgłoszenie szkody w dowolnym momencie. Zdaniem powódki nie doszło do zwłoki w zgłoszeniu szkody, a okres najmu pojazdu zastępczego wynoszący 38 dni jest w pełni uzasadniony. Stawka 130 zł netto za dobę najmu pojazdu zastępczego była rynkowa zarówno dla pojazdów uszkodzonego jak i wynajmowanego. Roszczenie powódki o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego należy uznać za uzasadnione. Powódka podkreśliła również, że jej stawka za usługę holowania była stawką rynkową. Stawka holowania, do której pozwany zweryfikował należne powódce odszkodowanie, tj. stawka 220 zł netto/270,60 zł brutto nie jest stawką rynkową.
Pismem z dnia 8 sierpnia 2024 r. pełnomocnik pozwanego wskazał, że zgodnie z opinią biegłego uzasadniony okres najmu wynosił 16 dób. Pozwany wypłacił już tytułem kosztów najmu kwotę 2.398,50 zł liczoną jako 26 dni w stawce 92,25 zł brutto. Wskazał, że brak jest podstaw do żądania odszkodowania w roszczonym przez powódkę zakresie i wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. Sąd zobowiązał pełnomocników obu stron do złożenia w terminie 14 dni pism przygotowawczych zawierających ostateczne stanowisko w sprawie oraz podających wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania.
Pismem z dnia 18 grudnia 2024 r. pełnomocnik powódki w wykonaniu ww. zobowiązania Sądu wskazał, że powódka w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że w świetle niniejszej sprawy decyzja o uznaniu szkody jako całkowitej wydana została 30 maja 2023 r., po doliczeniu do tego 7-14 dni na zagospodarowanie wraku i zakup nowego pojazdu, zasadny czas najmu mógł teoretycznie trwać do 6-13 czerwca 2023 r. co nie stanowiłoby powiększenia rozmiaru szkody. W niniejszej sprawie pojazd zastępczy był natomiast wynajmowany do 5 czerwca 2023 r., w konsekwencji czego poszkodowana bezsprzecznie przyczyniła się do minimalizacji powstałej szkody. Powódka wskazała, że jej zakład jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 08:00-16:00, z wyłączeniem świąt i dni wolnych od pracy, co oznacza, że nie można liczyć zwłoki w dniach, w których biuro powódki jest wtedy nieczynne. Zdaniem powódki zgłoszenie szkody, które nastąpiło w dniu 5 maja 2023 r. nie może być poczytywane jako zwłoka warsztatu powódki. Na gruncie niniejszej sprawy zasadny czas najmu wynosił 38 dni. Podniosła, że oferta najmu pojazdu zastępczego przedstawiona przez pozwanego była nierealna, zaś sam pozwany nie byłby w stanie zorganizować pojazdu zastępczego w deklarowanych przez siebie warunkach. Wskazała, że koszty holowania są naturalną konsekwencją szkody poniesionej przez poszkodowaną, albowiem uszkodzony pojazd z uwagi na doznane uszkodzenia i stwarzanie zagrożenia dla ruchu innych pojazdów musiał być odholowany z miejsca kolizji do warsztatu naprawczego powódki. Rynkowość stawki powódki z tytułu holowania powypadkowego została potwierdzona przez biegłego. Powódka podtrzymała swoje stanowisko w zakresie odsetek.
Na rozprawie nie stawił się nikt, pełnomocnicy obu stron prawidłowo zawiadomieni.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 28 kwietnia 2023 r. (piątek) godz. 12:30 miał miejsce wypadek komunikacyjny, w wyniku, którego doszło do uszkodzenia pojazdu marki (...) , o numerze rej. (...), stanowiącego własność poszkodowanej A. S.. Uszkodzeniu uległ prawy przód pojazdu.
Sprawca kolizji posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) S.A. w W..
okoliczności bezsporne, nadto dowód: zgłoszenie szkody komunikacyjnej (k. 13-13v), zapytanie do (...) nr (...) (k. 14), akta szkodowe (na płycie CD - k. 51)
W dniu 28 kwietnia 2023 r. uszkodzony pojazd marki (...) , o numerze rej. (...), został odholowany do (...), należącego do powódki. Poszkodowana zleciła powódce świadczenie usług związanych z wypadkiem, w tym holowanie i transport uszkodzonego pojazdu, jego parkowanie.
W dniu 28 kwietnia 2023 r. poszkodowana zawarła z powódką umowę najmu pojazdu zastępczego, jak również dokonała na rzecz powódki cesji obejmującej wierzytelność związaną z likwidacją przedmiotowej szkody, tj. w szczególności obejmującej prawo do zwrotu wraz odsetkami kosztów z tytułu: naprawy pojazdu, parkowania pojazdu, holowania oraz najmu pojazdu zastępczego.
W związku z powstaniem szkody i unieruchomieniem uszkodzonego pojazdu, poszkodowana w dniu 28 kwietnia 2023 r. zawarła z powódką umowę najmu pojazdu zastępczego marki (...) , nr rej. (...), na okres od 28 kwietnia 2023 r. do dnia zlikwidowania szkody komunikacyjnej. Najem pojazdu zastępczego trwał do 5 czerwca 2023 r., tj. 38 dni.
Pojazd, który uległ uszkodzeniu poszkodowana wykorzystywała głównie do dojazdów do rodziny, do lekarza, na zakupy i był jej on w tym zakresie niezbędny. Pojazd zastępczy był wykorzystywany codziennie, tak jak pojazd przed szkodą, do dojazdów. Poszkodowana miała pod opieką niepełnosprawną matkę, którą dowoziła samochodem do lekarzy.
Przy zawieraniu umowy najmu poszkodowana zapoznała się z cennikiem najmu pojazdów i dzienną stawką najmu. Serwis powódki zapewniał poszkodowanej kompleksową obsługę, od transportu uszkodzonego pojazdu, przyjęcia szkody i załatwienia formalności, przez samochód zastępczy, aż do sprzedaży uszkodzonego samochodu. Poszkodowana wypełniła druk zgłoszenia szkody w dniu 28 kwietnia 2023 r. i przekazała go powódce.
Na miejsce wypadku przyjechali panowie z lawetami. Zaproponowano poszkodowanej transport uszkodzonego pojazdu lawetą do serwisu powódki w P.. Poszkodowana zgodziła się na tę usługę. Uszkodzony pojazd został odholowany na parking, ponieważ nie nadawał się do jazdy.
okoliczności bezsporne, nadto dowód: informacja konieczności korzystania z pojazdu zastępczego (k. 15), umowa cesji wierzytelności (k. 16-16v), umowa najmu (k. 17), dyspozycja (k. 19), zlecenie wykonania usługi (k. 28), akta szkodowe na płycie CD (k. 51), zeznania świadka A. S. (k. 87-90)
Następnie powódka wystawiła poszkodowanej A. S. fakturę FA (...) obejmującą należność w łącznej wysokości 8.204,10 zł brutto, w tym za:
1. holowanie powypadkowe pojazdu marki O. (...) z miejsca kolizji do serwisu w P. w dniu 28 kwietnia 2023 r. na kwotę 492 zł brutto,
2. wynajem pojazdu zastępczego marki O. (...) na czas trwania likwidacji szkody na pojeździe O. (...) w dniach od 28 kwietnia 2023 r. do 5 czerwca 2023 r. na kwotę 6.076,20 zł brutto (38 dni po stawce dobowej wynoszącej 159,90 zł brutto),
3. opłata parkingowa – postój uszkodzonego pojazdu marki O. (...) na parkingu strzeżonym w dniach od 28 kwietnia 2023 r. do 5 czerwca 2023 r. na kwotę 1.635,90 zł brutto (38 dni po stawce dobowej wynoszącej 43,05 zł brutto).
okoliczności bezsporne, nadto dowód: faktura FA (...) (k. 29)
W dniu 5 maja 2023 r. szkoda została zgłoszona pozwanemu. Pozwany poinformował poszkodowaną o zasadach ustalania odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego z ubezpieczenia OC. Rzeczoznawca pozwanego w dniu 11 maja 2023 r. dokonał oględzin przedmiotowego pojazdu, sporządził kalkulację jego naprawy oraz wycenę. Według wyceny sporządzonej przez rzeczoznawcę z ramienia pozwanego wartość rynkowa pojazdu marki O. (...) wynosiła 11.000 zł brutto, wartość rynkową pozostałości wyliczono na kwotę 4.220 zł, a wartość szkody wyliczono na kwotę 6.780 zł brutto.
Decyzją z dnia 15 maja 2023 r. pozwany poinformował poszkodowaną o tym, że naprawa pojazdu marki (...) o nr rej. (...) jest ekonomicznie nieuzasadniona. Odszkodowanie zostanie ustalone w kwocie odpowiadającej wartości pojazdu przed wypadkiem, pomniejszonej o jego wartość po wypadku (wartość pozostałości). Wartość rynkową uszkodzonego pojazdu ustalono na podstawie oferty z platformy internetowej firmy (...). Pozwany poinformował poszkodowaną, że ze względu na znaczny zakres uszkodzeń pojazd nie kwalifikuje się z ekonomicznego punktu widzenia do naprawy, oraz przedstawił ofertę sprzedaży uszkodzonego pojazdu oferentowi z aukcji.
Decyzją z dnia 30 maja 2023 r. pozwany przyznał poszkodowanej w związku z przedmiotowym zdarzeniem odszkodowanie w kwocie 6.780 zł z tytułu szkody całkowitej w pojeździe marki (...) o nrze rej. (...). Przelew wykonano 30 maja 2023 r.
Pozwany poinformował poszkodowaną, że w związku z reklamacją oferenta wartość pozostałości została skorygowana do kwoty 3. 700 zł brutto. W dniu 5 czerwca 2023 r. przelano dopłatę do odszkodowania w kwocie 520 zł, tj. łącznie wypłacono kwotę 7.300 zł.
Decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r. pozwany przyznał dopłatę do odszkodowania. W oparciu o fakturę nr (...) uwzględniono koszty wynajmu pojazdu zastępczego w kwocie 2.398,50 zł brutto i koszty holowania w kwocie 270,60 zł brutto. Pozwany dokonał weryfikacji przedstawionej faktury VAT. Uznano dobową stawkę najmu w wysokości 75 zł netto. Pozwany podał, że za taką stawkę proponował zorganizowanie wynajmu pojazdu. Uznano 26 dni wynajmu pojazdu. Okres przestoju pojazdu – oczekiwanie na oględziny 6 dni (05.05-11.05), oczekiwanie na wydanie decyzji – 20 dni (11.05-31.05). Jednocześnie pozwany informował, że okres od 28.04.2023 r. do 5.05.2023 r. rozpatrzy po dostarczeniu uzasadnienia z czego wynikało rozpoczęcie wynajmu przed zgłoszeniem szkody.
Decyzją z dnia 7 lipca 2023 r. pozwany przyznał dopłatę do odszkodowania w kwocie 1.635,90 zł. W oparciu o fakturę nr (...) uznano w całości koszt parkingu.
okoliczności bezsporne, nadto dowód: korespondencja email między stronami (k. 16,20-25v), decyzje pozwanego (k. 26-27,30-31,32,), podsumowanie zgłoszenia szkody, ustalenie zakresu uszkodzeń nr (...) z dnia 11 maja 2023 r., decyzja pozwanego z dnia 15 maja 2023 r. i z dnia 5 czerwca 2023 r. (akta szkodowe na płycie CD k. 51), potwierdzenia przelewów odszkodowania (k. 100-101)
Uszkodzony pojazd marki (...) o nrze rej. (...) poszkodowana nabyła jako auto używane rocznik (...). Po kolizji z dnia 28 kwietnia 2023 r. nie był naprawiany w warsztacie powódki. Cały czas stał na parkingu w P. u powódki do momentu sprzedaży. Organizacją sprzedaży wraku zajęła się firma powódki, która przedstawiła poszkodowanej konkretną ofertę. Uszkodzony pojazd został sprzedany w dniu 5 czerwca 2023 r. za kwotę 3.720 zł.
Poszkodowana miała środki na zakup nowego pojazdu. Zakupiła pojazd marki (...) w dniu 1 czerwca 2023 r., jeszcze przed sprzedażą wraku. Jest to większy pojazd od pojazdu uszkodzonego.
W dacie, kiedy poszkodowana otrzymała odszkodowanie, wiedziała, że naprawa uszkodzonego pojazdu marki (...) o nrze rej (...) jest nieopłacalna. Pracownik firmy powódki telefonicznie poinformował ją, że samochód nadaje się do kasacji. Poszkodowana zleciła powódce organizację sprzedaży wraku.
Dowód: zeznania świadka A. S. (k. 87-90)
Analiza materiału wskazuje na pewne uchybienia po stronie powoda, od 28 kwietnia 2023 r. do 5 maja 2023 r. – zwłoka w zgłoszeniu szkody (przyjmuje się 3 dni kalendarzowe) – 5 dni zwłoki.
Uzasadniony okres przestoju pojazdu najmu pojazdu powinien być liczony wariantowo:
a) wariant I – przy założeniu, że poszkodowana dysponowała środkami na zakup pojazdu po informacji o wystąpieniu szkody całkowitej, czas najmu winien być liczony od 28 kwietnia 2023 r. do 11 maja 2023 r., plus 7 dni na zagospodarowanie, minus 5 dni. Wówczas czas najmu wynosiłby 16 dni/15 dób.
b) wariant II - przy założeniu, że poszkodowana nie dysponowała środkami na zakup pojazdu i czekała na przyznanie kwoty bezspornej, czas najmu winien być liczony od 28 kwietnia 2023 r. do 5 czerwca 2023 r., minus 5 dni. Wówczas czas najmu wynosiłby 34 dni/33 dób.
Poszkodowana dysponowała środkami na zakup nowego pojazdu, a zakup został zrealizowany 1 czerwca 2023 r. czyli 4 dni przed zwrotem pojazdu zastępczego powodowi.
Przeprowadzona analiza informacji wykazała, że średnia opłata dobowa za wypożyczenie samochodu na okres 1 doby o parametrach zbliżonych do pojazdu uszkodzonego i wynajętego (...) (...) , wynosiła w 2023 roku od 105,70 zł netto dla wynajmu do 4 dni, 94,58 zł netto dla wynajmu do 14 dni oraz 89,11 zł netto dla wynajmu do 30 dni. Maksymalna kwota najmu wynosiła 145 zł netto, a minimalna 47,97 zł netto. Tym samym kwota 130 zł netto (k. 29) występowała na rynku lokalnym w danym okresie.
Przeprowadzona analiza informacji wykazała, że opłata za usługę holowania w 2023 r. wynosiła od 250 zł netto w firmie (...) do 500 zł w firmie (...) w P.. Uzyskana średnia cena holowania pojazdu wynosi około 355,79 zł netto, tj. 437,62 zł brutto. Maksymalna kwota za usługę holowania wynosiła 500 zł netto, a minimalna 250 zł netto. Tym samym, kwota 400 zł netto (k. 29) występowała na rynku lokalnym w danym okresie.
Dowód: opinia biegłego sądowego dra inż. M. C. (k. 106-118)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów, w tym opinii biegłego sądowego dra inż. M. C. oraz zeznań świadka A. S..
Jednocześnie skoro art. 327 1 § 1 pkt 1 kpc zobowiązuje do wskazania w uzasadnieniu jedynie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, to zbędne już było dalsze motywowanie przyczyn uznania ww. dowodów za wiarygodne, tym bardziej jeszcze mając na uwadze postulat zwięzłości uzasadnienia (art. 327 1 § 2 kpc). Tym samym na mocy art. 243 2 kpc w/w wiarygodne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowiły dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Skoro materiał dowodowy stanowiły opisane wyżej dokumenty, to tym samym z mocy ustawy stanowiły one przedmiot postępowania dowodowego.
Postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r. Sąd dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłego z dziedziny techniki samochodowej dra inż. M. C. na fakty jak we wniosku dowodowym z pkt. 3 pozwu (k. 5 akt). Odnosząc się do powyższej opinii zauważyć należy, iż opinia ta podlegała, jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 kpc, lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej ( postanowienie SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 64). Specyfika oceny tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana była przez Sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej. Nadaje to pierwszorzędne znaczenie, przy tej ocenie, kryterium poziomu wiedzy biegłego, którą niewątpliwie posiada. Gdy więc Sąd zleca biegłemu wydanie opinii, musi mieć na względzie to, czy dysponuje on wiadomościami specjalnymi niezbędnymi dla stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ dla rozstrzygnięcia sprawy. Wiadomości specjalne mogą wynikać zarówno z przygotowania teoretycznego, jak i wykonywanej w danej dziedzinie pracy i nabytych stąd umiejętności oceny występujących tam zagadnień.
Powyższa opinia, złożona w formie pisemnej - sporządzona została w sposób rzetelny, w oparciu o zebraną w sprawie i przedstawioną dokumentację techniczną. Treść opinii wskazuje, iż rzeczoznawca samochodowy, który ją sporządził dysponuje fachową i specjalistyczną wiedzą techniczną, przydatną do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie. Sporządzona przez biegłego opinia nie zawierała przy tym niejasności ani sprzeczności. Zawarte w opinii konkluzje były konkretne i przekonujące. Wnioski zawarte w opinii zostały w należyty sposób uzasadnione. Opinia pozbawiona była wad logicznego rozumowania i cechuje ją obiektywizm.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2024 r. powód zakwestionował opinię biegłego w części, tj. w zakresie w jakim biegły ustalił zasadny czas najmu według dwóch wariantów, a także ustalił, iż doszło do zwłoki w zgłoszeniu szkody. Nie domagał się złożenia przez biegłego wyjaśnień do opinii na rozprawie ani sporządzenia przez biegłego kolejnej pisemnej opinii uzupełniającej.
Sąd przeprowadził dowód z przesłuchania świadka A. S. na fakty jak we wnioskach dowodowych zawartych w pkt. 4 pozwu (k. 5 akt) oraz w pkt. 5 odpowiedzi na pozew (k. 44v akt).
Zeznania tego świadka Sąd obdarzył zasadniczo przymiotem pełnej wiarygodności. Zeznania świadka okazały się wiarygodne w ograniczonym zakresie, tj. w zakresie, jakim korespondowały z ustalonym stanem faktycznym. Świadek potwierdziła, że udzieliła pełnomocnictwa powódce do reprezentowania jej podczas postępowania likwidacyjnego, oraz że zawarła z powódką umowę cesji. Nie pamiętała, aby pozwany złożył jej ofertę najmu pojazdu zastępczego oraz aby poinformował, że w przypadku skorzystania z oferty innej wypożyczalni pozwany dokona weryfikacji wysokości stawki za dobę najmu pojazdu zastępczego zgodnie z przekazaną ofertą. Świadek nie była pewna, czy otrzymała informację od powódki, że możliwy jest najem pojazdu zastępczego z wypożyczalni współpracującej z (...), czy pracownik powódki przekazywał jej informację o ofercie wynajmu pojazdu od pozwanego i stawek jakie pozwany akceptuje. Nie miała wiedzy z czego wynikał okres zwłoki w zgłoszeniu szkody. Świadek nie miała także wiedzy, czy odszkodowanie otrzymała od swojego ubezpieczyciela, czy od ubezpieczyciela sprawcy wypadku i jaka to była dokładnie kwota. Nie miała wiedzy, czy parking należy do firmy powódki, czy jest wynajmowany. Nie wiedziała, że parkowanie uszkodzonego pojazdu jest odpłatne. Nie miała wiedzy, jakie koszty powstały w związku z holowaniem, parkowaniem i najmem. Podała też, że nie widziała faktury za zlecone usługi. Gdyby wiedziała, że ma takie koszty ponieść, to by się nie zgodziła na usługę parkowania. Zeznania świadka nie były kwestionowane przez strony.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że w procesie cywilnym obowiązuje pełna zasada kontradyktoryjności. Oznacza to, że Sąd nie ma obowiązku zarządzania dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie jest też zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 kpc). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 kpc) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). Innymi słowy Sąd nie ma obowiązku wyręczania stron procesu w poszukiwaniu dowodów na potwierdzenie ich stanowisk procesowych i opiera się na materiale dowodowym zaprezentowanym przez strony postępowania. Strona, która nie podejmuje inicjatywy dowodowej, musi liczyć się z negatywnymi skutkami takiego postępowania.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo okazało się niezasadne w przeważającej części.
W niniejszym procesie powódka R. K. domagała się od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. zapłaty kwoty 3.899,10 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia 6 czerwca 2023 r., tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego marki (...) w kwocie 3.677,70 zł i kosztów holowania uszkodzonego pojazdu w kwocie 221,40 zł, które to roszczenia powódki opiewały łącznie na kwotę 6.568,20 zł (tj. 6.076,20 zł najem + 492 zł holowanie) z której pozwany zaspokoił jedynie kwotę 2.669,10 zł (tj. 2.398,50 zł najem + 270,60 zł holowanie), wobec czego do pozostałej kwoty 3.899,10 zł powódka nie została zaspokojona. Natomiast pozwany wnosił o oddalenie powództwa, kwestionując roszczenie co do zasady i wysokości.
Stan faktyczny nie był zasadniczo sporny między stronami, żadna ze stron nie kwestionowała bowiem faktu zaistnienia szkody, ani odpowiedzialności strony pozwanej. Spór w niniejszej sprawie dotyczył zasadności uzupełniającego roszczenia odszkodowawczego z tytułu szkody z dnia 28 kwietnia 2023 r. (najem zastępczy i koszt holowania) oraz jej wysokości.
Należy jednak w głównej mierze wskazać, że konieczną przesłanką powstania obowiązku spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela jest zajście objętego umową ubezpieczenia wypadku, który ma charakter zdarzenia losowego. Świadczenie ubezpieczyciela polega na zapłacie, a więc na spełnieniu określonego świadczenia pieniężnego, przy czym przy ubezpieczeniu majątkowym dotyczącym mienia chodzi o zapłatę określonego odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku zajścia objętego umową wypadku ubezpieczeniowego. Celem ubezpieczenia jest więc zapewnienie odszkodowania odpowiadającego szkodzie wyrządzonej w przedmiocie ubezpieczenia przez wypadki przewidziane w umowie.
Przesłankami odpowiedzialności posiadacza pojazdu mechanicznego na podstawie art. 436 § 1 kc są: powstanie szkody na osobie lub w mieniu, spowodowanie szkody przez ruch mechanicznego środka komunikacji oraz związek przyczynowy między szkodą a ruchem pojazdu. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowe przesłanki odpowiedzialności zostały spełnione w stosunku do posiadacza pojazdu, który wyrządził szkodę w mieniu A. S..
Roszczenie powoda wywodzi się z art. 822 § 1 kc, zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Przy tym § 4 cytowanego przepisu przewiduje, że uprawniony do odszkodowania może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Regulację tę powtarza art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003 Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.). Jednocześnie art. 36 ust. 1 wymienionej ustawy przewiduje, że przy odpowiedzialności ubezpieczyciela odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Wysokość odszkodowania powinna być natomiast określona według reguł wskazanych w art. 363 kc.
Między stronami bezspornym było, że pozwany zobowiązany był do zapłaty powódce odszkodowania za szkodę wyrządzoną na skutek kolizji drogowej mającej miejsce w dniu 28 kwietnia 2023 r., a to w ramach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego kierowanego przez sprawcę przedmiotowej szkody, a więc na podstawie art. 822 § 1 kc w zw. z art. 415 kc w zw. z art. 436 § 2 kc. Strona pozwana de facto przyznała, że ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone w pojeździe poszkodowanego na skutek ww. kolizji, wypłaciła bowiem jeszcze na etapie przedsądowym na rzecz poszkodowanej określoną kwotę tytułem odszkodowania.
Za utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego należy uznać stanowisko, że dla ustalenia pojęcia szkody ubezpieczeniowej należy sięgać do odpowiednich regulacji zawartych w kodeksie cywilnym ( por. np. uchwały z dnia 18 marca 1994 r., III CZP 25/94, OSNC 1994, nr 10, poz. 188 i z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSNC 2002, nr 6, poz. 74 oraz wyrok z dnia 11 czerwca 2003 r., V CKN 308/01, niepubl.). Wysokość odszkodowania powinna być określona zatem według ogólnych zasad prawa cywilnego, czyli według reguł wskazanych w art. 361 i 363 kc. Ustawodawca nie zdefiniował tam jednak pojęcia szkody, które definiuje doktryna. Przeważa stanowisko, że szkoda majątkowa to różnica między stanem majątkowym poszkodowanego, który powstał po nastąpieniu zdarzenia powodującego uszczerbek, a stanem jaki by istniał, gdyby to zdarzenie nie nastąpiło. Pojęcie szkody było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego m.in. w uzasadnieniach wyroku z dnia 16 maja 2002 r. ( V CKN 1273/00, publ. elektr. Lex Polonica) oraz uchwały z dnia 15 listopada 2001 r. ( III CZP 68/01, OSNC 2002/6/74). Sąd Najwyższy – odwołując się do przeważającego stanowiska wyrażanego w doktrynie – stwierdził, że szkodą jest uszczerbek w prawnie chronionych dobrach majątkowych, wyrażający się w różnicy między stanem tych dóbr, jaki istniał i jaki następnie mógłby istnieć w ramach normalnej kolei rzeczy, a stanem jaki powstał na skutek zdarzenia wywołującego zmianę polegającą na uszczupleniu aktywów lub zwiększeniu pasywów. Sąd Najwyższy podkreślił, że w takim rozumieniu szkodę ujmuje przepis art. 361 § 1 kc. Przepis ten wprowadza zasadę pełnego odszkodowania, ale jednocześnie należy z niego wyprowadzać zakaz przyznawania odszkodowania przewyższającego wysokość faktycznie poniesionej szkody. Tym bardziej, że zgodnie zaś z art. 824 1 § 1 kc, o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody.
Stosownie do treści art. 805 kc świadczenie ubezpieczyciela przy ubezpieczeniu majątkowym polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku. Wysokość odszkodowania powinna być ustalona według reguł określonych w art. 363 kc. Sposób naprawienia szkody został bowiem określony w art. 363 § 1 kc, który przewiduje, że naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Ograniczenie co do sposobu naprawienia szkody może niekiedy też wynikać z przepisów szczególnych. Takim przepisem jest art. 822 kc odnoszący się do umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Przewiduje on, że w jej ramach ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim. Tym samym poszkodowany nie ma możliwości domagania się od ubezpieczyciela tzw. restytucji naturalnej, a jedynie zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej za szkodę. Jej ustalenie może mieć miejsce według kosztorysu lub też na podstawie zwrotu kosztów dokonanej już przez poszkodowanego naprawy.
W pierwszej kolejności odnośnie najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowaną wskazać należy, że powódka domagała się zapłaty za najem pojazdu zastępczego za okres 38 dni, a pozwany uznał za uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego przez 26 dni. Należy przy tym zważyć, że korzystanie z samochodu nie jest jakimś dobrem luksusowym, a w orzecznictwie i doktrynie jednoznacznie staje się na stanowisku, że zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego należy się nie tylko osobie prowadzącej działalność gospodarczą, ale także zwykłej osobie fizycznej (zob. uchwała SN z 17.11.2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012/3/28). Zatem skoro poszkodowana korzystała z samochodu celem dojazdów, to nie była zobligowana do korzystania z komunikacji publicznej. Zgodnie zaś z niezakwestionowaną skutecznie przez strony i uznaną za wiarygodną przez Sąd opinią biegłego, uzasadniony okres przestoju pojazdu najmu pojazdu powinien być liczony wariantowo: przy założeniu, że poszkodowana dysponowała środkami na zakup pojazdu po informacji o wystąpieniu szkody całkowitej, czas najmu winien być liczony od 28 kwietnia 2023 r. do 11 maja 2023 r., plus 7 dni na zagospodarowanie, minus 5 dni. Wówczas czas najmu wynosiłby 16 dni/15 dób (I wariant). Natomiast przy założeniu, że poszkodowana nie dysponowała środkami na zakup pojazdu i czekała na przyznanie kwoty bezspornej, czas najmu winien być liczony od 28 kwietnia 2023 r. do 5 czerwca 2023 r., minus 5 dni. Wówczas czas najmu wynosiłby 34 dni/33 dób II wariant). Z kolei z niezakwestionowanych zeznań poszkodowanej A. S. wynika, że dysponowała środkami na zakup nowego pojazdu, a zakup został zrealizowany 1 czerwca 2023 r. czyli 4 dni przed zwrotem pojazdu zastępczego powódce. Tym samym uzasadniony czas najmu powinien wynosić jedynie 16 dni, a nie aż 38 dni, jak sugerowała powódka. To zresztą po stronie powodowej zaszły pewne uchybienia, tj. 5 dni zwłoki w zgłoszeniu szkody. Wszakże zwyczajowo przyjmuje się 3 dni, a szkoda została zgłoszona na 5 dzień. Powódka sama wskazała, że optymalnym terminem na zgłoszenie szkody są 3 dni, nie podając jednak, czy to dni robocze. Zatem uznać należało, że są to dni kalendarzowe. Zważyć też należy, że wiedzą notoryjną jest, że ubezpieczyciele przyjmują zgłoszenia szkody na czynne całodobowo infolinie telefoniczne, czy adresy poczty elektronicznej, zaś z licznych innych spraw toczących się przed tut. Sądem wynika, że powódka swoje biuro otwiera poza godzinami pracy biura także w weekendy. Biorąc również pod uwagę, że zdarzenie w dniu 28 kwietnia 2023 r. miało miejsce o godz. 12:30 (piątek), a powódka świadczyła usługę powypadkowego holowania pojazdu, zatem z pewnością rozpoczęła czynności związane z obsługą szkody. Tym samym zgłoszenie szkody pozwanemu mogło odbyć się w godzinach pracy powódki, a najpóźniej 30 kwietnia 2023 r., kiedy to zostało jej udzielone stosowane upoważnienie, powódka albo poszkodowana mogła dokonać zgłoszenia szkody, a nie dopiero na 5 dzień po jej zaistnieniu. Jednocześnie powódka nie wykazała skutecznie, jakoby nie ponosiła odpowiedzialności za opóźnienie w procesie zgłoszenia szkody, zaś sam fakt, że w dniach 1-3 maja 2023 r. ów profesjonalista nie pracował, tym bardziej obarczał tego przedsiębiorcę, którego obciąża jeszcze wyższy miernik staranności (por. art. 355 § 2 kc) przy prowadzeniu procesu likwidacji szkody. Zdaniem Sądu, niezasadnie powódka zwlekała aż do kolejnego weekendu od zdarzenia. Nie było bowiem przeszkód żeby zgłosić szkodę w godzinach wieczornych, czy nawet nocnych przed długim weekendem majowym, tym bardziej, że powódka w licznych innych postępowaniach sądowych domaga się zasądzenia w takich sytuacjach kosztów z tytułu obsługi szkody poza godzinami pracy. Oczywistym jest, że otwarcie biura w weekend wiąże się dla przedsiębiorcy nie tylko z dodatkowymi kosztami pracy przynajmniej jednego pracownika, ale również z innymi kosztami, jak np. dodatkowe koszty energii itp. Wskazać należy przy tym, że obłożenie pracy warsztatu, jak podnosiła powódka, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem poszkodowana zleciła przeprowadzenie procesu likwidacji szkody profesjonalnemu podmiotowi, który od lat specjalizuje się w tego typu sprawach. Odholowany pojazd poszkodowanej nadawał się do kasacji od razu.
W razie wystąpienia szkody całkowitej, ustalając zasadny okres najmu pojazdu zastępczego oraz parkowania wraku, jako miarodajne należy uznać datę faktycznego otrzymania odszkodowania przez poszkodowaną plus okres niezbędny na zakup nowego auta i zagospodarowanie wraku, który określa się zwyczajowo na 7 dni. Pozwany w dniu 11 maja 2023 r. poinformował powódkę o możliwości rozliczenia szkody jako całkowitej. W niezakwestionowanej przez strony opinii, biegły przyjął, iż poszkodowana dysponowała środkami na zakup pojazdu po informacji o wystąpieniu szkody całkowitej, czas najmu winien być liczony od 28 kwietnia 2023 r. do 11 maja 2023 r., plus 7 dni na zagospodarowanie, minus 5 dni zwłoki. Wówczas czas najmu wynosiłby 16 dni. Zdaniem Sądu nie znajduje uzasadnienia stanowisko powódki odnośnie przyjęcia 14 dni na zagospodarowanie pozostałości. Także dywagacje na temat braku możliwości korzystania z nowo zakupionego pojazdu przez poszkodowaną okazały się bezzasadne. Zwrócić uwagę należy również, że powódka miała dostateczną wiedzę i doświadczenie zawodowe, aby już w dniu przywiezienia pojazdu do warsztatu powódki przypuszczać, że jego naprawa będzie nieopłacalna, a szkoda w nim powstała miała charakter szkody całkowitej. Także treść umów przechowania i przelewu wprost dowodzi, że obie ich strony liczyły się z kasacją pojazdu i zaistnieniem szkody całkowitej. Skoro zatem uszkodzenia były bezsporne i od początku jasne, to ani powódka, ani poszkodowana nie mogli bezczynnie oczekiwać na naprawę pojazdu i przyznanie odszkodowania w wysokości kosztów oczywiście nieopłacalnej naprawy. Nadto powódka nawet nie podniosła, jakoby auto nadawało się do naprawy, albo że zamierzała je przywracać do stanu poprzedniego.
Tymczasem obie te strony umowy najmu ów stosunek prawny kontynuowały jeszcze przez niemal miesiąc, ale w ocenie Sądu czyniły to już na własne ryzyko i rachunek. Nie sposób w realiach sprawy zgodzić się z powódką, która podnosiła, że poszkodowana miała prawo najmować pojazd zastępczy przez okres prowadzenia postępowania likwidacyjnego (a ponadto jeszcze przez dodatkowy okres aż 14 dni tzw. organizacji). Przeciwnych zaś okoliczności powódka nie wykazała żadnymi dowodami, a w tym żadną wiedzą specjalistyczną. Wobec czego zasadnym było uznanie za uzasadniony okres likwidacji szkody jako 16 dni.
Pozwany nie zakwestionował faktu, iż poszkodowana wynajęła pojazd zastępczy w firmie powódki za wskazaną kwotę 130 zł netto za dobę najmu. Wskazał, iż w jego ocenie poszkodowana wynajmując pojazd zastępczy od powódki naruszyła zasadę art. 354 § 2 kc, zgodnie z którą wierzyciel ma obowiązek współpracowania z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania i niegenerowania wysokości szkody. Odnosząc się do zarzutu pozwanego w zakresie nieskorzystania przez poszkodowanej z tańszej oferty najmu, należy podkreślić, iż pozwany faktycznie pismem z dnia 11 maja 2023 r. poinformowała o możliwości udostępnienia poszkodowanej pojazdu zastępczego za swoim pośrednictwem za 75 zł netto. Oferta została złożona w formie elektronicznej na adres wskazany przy zgłoszeniu szkody. Poszkodowana nie skorzystała z tej propozycji, bowiem nastąpiło to w momencie, gdy poszkodowana miała już zapewniony samochód zastępczy od powódki. Zgodnie z niezakwestionowaną przez strony opinią biegłego, stawka dobowa w wysokości 130 zł netto mieściła się w stawce dobowej dla wynajmu pojazdu marki (...) (...) jak i o parametrach zbliżonych do pojazdu uszkodzonego. W ocenie Sądu R. K. wykazała co do zasady potrzebę wynajęcia pojazdu zastępczego u niej i to w dniu kolizji, ponieważ właśnie wtedy uszkodzony pojazd został odholowany do jej warsztatu i oczywistym jest, że poszkodowana musiała jeszcze w tym dniu czymś wrócić do domu. Pozwany zaś niczym nie wykazał, aby był w stanie podstawić pojazd zastępczy już w dniu wypadku w P., tym bardziej, że przedstawił umowę z firmą z K.. Tym samym, choć obie sprzeczne stawki obu stron w świetle opinii biegłego sądowego okazały się rynkowe, to jednak brak było podstaw, aby nie rozliczyć szkody wg faktycznie przyjętej przez poszkodowaną stawki najmu u powoda, tym bardziej, że była ona w stanie pokryć ją również z własnych środków, a zatem tym bardziej ponieść uszczerbek majątkowy, który winien być w pełni w zakresie stawki zrekompensowany przez ubezpieczyciela sprawcy. Nie sposób zatem przypisać poszkodowanej naruszenia obowiązku współpracy z ubezpieczycielem i świadomego lub przez niedbalstwo skorzystania z usług droższych.
Zwrócić uwagę należy, że rozmiar szkody uniemożliwiał poszkodowanej bezpieczne poruszanie się pojazdem po kolizji. Skutkiem uszkodzenia pojazdu podczas kolizji była konieczność jego holowania. Poszkodowana poniosła z tego tytułu koszt w wysokości 492 zł brutto. To również jest element szkody powódki. Ten koszt pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem drogowym, podczas którego uszkodzony został samochód poszkodowanej. Jak wynika z niezakwestionowanej przez strony opinii biegłego opłata za usługę holowania w 2023 r. wynosiła od 250 zł netto w firmie (...) do 500 zł w firmie (...) w P.. Maksymalna kwota za usługę holowania wynosiła 500 zł netto, a minimalna 250 zł netto. Tym samym, kwota 400 zł netto występowała na rynku lokalnym w danym okresie. Wobec tego należało uznać za zasadny koszt holowania pojazdu w kwocie 492 zł brutto, zresztą znanej Sądowi również z innych analogicznych spraw. Zatem roszczenie w tym zakresie okazało się zasadne zarówno co do zasady, jak i wysokości. Ostatecznie zatem, skoro za holowanie pojazdu uszkodzonego należała się powódce kwota 492 zł, a pozwany wypłacił z tego tytułu kwotę 270,60 zł, to roszczenie powoda zasadne jest do kwoty 221 zł 40 gr zł.
Nadto wypłacona dotychczas łącznie przez ubezpieczyciela suma przyznanego odszkodowania (łącznie 11.605 zł brutto, w tym 7.300 zł z tytułu samej szkody całkowitej) przewyższa cenę zakupu (za 11.000 zł) pojazdu o wartości przed szkodą. Zgodzić należy się z pozwanym, że zgłoszone w niniejszej sprawie roszczenie z tytułu wynajmu pojazdu zastępczego i holowania, w przypadku powstania wyłączenia z eksploatacji pojazdu marki (...) , wykroczyły poza zakres normalnego następstwa szkody. Tym samym wypłacone świadczenia ze znacznym naddatkiem zaspokoiły już uzasadnione roszczenia z tytułu szkody komunikacyjnej. Z kolei choć w pełni usprawiedliwione co do zasady roszczenie o zwrot kosztów holowania wraku zastało spełnione w mniejszej niż dochodzona wysokości, to jednak i tak ta wysokość okazała się jednak nieco zawyżona z innego względu, gdyż przekroczyła wartość średnią ustaloną przez biegłego. Niewielkie zatem niedopłaty z tytułu należnych stawek zostały w rezultacie tego z nawiązką zrekompensowane przyznanymi łącznie świadczeniami przez (...) S.A. Taką właśnie sytuację w literaturze i judykaturze określa się pojęciem zasady compensatio lucri cum damno. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 5 marca 2009 r. ( III CSK 283/08, Legalis Numer 244081): „ w polskim systemie prawa cywilnego zasada wyrównania korzyści z uszczerbkiem nie budzi w zasadzie wątpliwości. Zasada ta wynika z unormowania pojęcia szkody w art. 361 § 2 kc jako różnicy między dwoma stanami majątkowymi poszkodowanego. Przyjęta na gruncie tego przepisu teoria różnicowa (metoda dyferencyjna) nakazuje oszacować uszczerbek majątkowy przez porównanie stanu majątkowego jaki istniał przed wystąpieniem zdarzenia wywołującego szkodę z hipotetycznym jaki by istniał gdyby nie miało miejsce zdarzenie szkodzące. Porównanie obu stanów pozwala na ustalenie prawnie relewantnej różnicy w dobrach poszkodowanego określanej mianem szkody obrachunkowej. W tym procesie porównawczym compensatio lucri cum damno służy właśnie ustaleniu rozmiaru prawnie relewantnego uszczerbku i jego uwzględnienie stanowi obowiązek sądu wynikający wprost z art. 361 § 2 kc. W realiach zaś niniejszej powódka uzyskała już do tej pory łącznie więcej, niż powinna otrzymać.
Reasumując Sąd uznał, iż należne koszty z tytułu najmu pojazdu zastępczego wynoszą 2.558,40 zł (159,90 zł brutto x 16 dni), a z tytułu holowania - 492 zł (holowanie), co łącznie daje sumę 3.050,40 zł. Pozwany przyznał do tej pory odszkodowanie w kwocie 2.398,50 zł tytułem najmu pojazdu zastępczego oraz kwotę 270,60 zł z tytułu holowania powypadkowego, czyli razem 2.669,10 zł. Skoro zatem łącznie należała się powódce kwota 3.050,40 brutto odszkodowania z tych dwóch tytułów, a pozwany wypłacił z tego tytułu jedynie kwotę 2.669,10 zł, to roszczenie powódki zasadne jest do różnicy tych sum, czyli do kwoty 381 zł 30 gr.
O odsetkach ustawowych od zasądzonej kwoty Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Skoro powódka zgłosiła szkodę w dniu 5 maja 2023 r., kiedy trwał już niesporny i zasadny najem, a co do którego pozwany prawidłowo deklarował 16-dniowy czas jego trwania, to należne odszkodowanie na tej podstawie winien był wypłacić do dnia 5 czerwca 2023 r., zgodnie z ustawowym obowiązkiem. Od dnia następnego od tej daty pozwany pozostawał już zatem w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia na rzecz powoda.
Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie kwotowym jako nieudowodnione (pkt. 2 wyroku).
O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt. 3 wyroku na podstawie art. 100 zd. 1 kpc w zw. z art. 98 § 3 i 99 kpc rozdzielając je co do zasady między stronami stosunkowo. Powódka wygrała bowiem swój proces w 10 % (skoro zasądzono na jej rzecz 381 zł 30 gr z dochodzonej sumy 3.899 zł 10 gr), a pozwany w 90 %. Powódka poniosła koszty, na które składają się: opłata od pozwu w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 900 zł, zaliczka na poczet opinii biegłego w kwocie 1.200 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, tj. razem 2.317 zł (x 10%, tj. 231 zł 70 gr). Pozwany poniósł koszty, na które składały się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 900 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, tj. razem 917 zł (x 90%, tj. 825 zł 30 gr). Podstawę dla ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika procesowego strony powodowej stanowi § 2 pkt. 3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.). Sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 593 zł 60 gr tytułem zwrotu różnicy kosztów procesu (pkt. 3.a).
W pkt. 3.b) wyroku Sąd nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu od powódki kwotę 107 zł 39 gr, a od pozwanego kwotę 11 zł 93 gr tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, pokrytych tymczasowo przez Sąd na poczet opinii biegłego (k. 69 w zw. z pkt. 3 k. 125v).
sędzia Kamil Antkowiak