Postanowienie z 6 czerwca 2025, sygn. I Ns 951/18

UZASADNIENIE

Małżonkowie C. i H. C. wnieśli o ustanowienie na mocy art. 305 ^{( 1)} k.c. na czas oznaczony 30 lat służebności przesyłu obciążającej będącą ich własnością nieruchomość położonąj w K., numer działki (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta numer (...), na rzecz (...) S.A. w Ł., której treścią miało być znoszenie istnienia na nieruchomości obciążonej urządzeń przesyłowych stanowiących gazociąg wysokiego ciśnienia DN 80 PN 6,3 MPa, a w szczególności zapewnienie przedsiębiorcy:

a) prawa korzystania z oznaczonego pasa gruntu na terenie nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do eksploatacji posadowionego pod powierzchnią gruntu gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80 wraz z infrastrukturą naziemną przynależną do tego gazociągu,

b) niezakłóconego wstępu do gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80 i jego elementów infrastruktury naziemnej przynależnej do tego gazociągu i niepodejmowanie przez właściciela nieruchomości obciążonej żadnych działań, w wyniku których dostęp ten byłby ograniczony lub utrudniony,

c) powstrzymaniu się przez właściciela nieruchomości obciążonej
z sadzeniem drzew i krzewów w pasie terenu objętym służebnością przesyłu,

d) powstrzymywania się przez właściciela od urządzania składowisk w pasie terenu objętym służebnością,

d) uzgadnianiu przez właściciela nieruchomości obciążonej wszelkich zamierzeń inwestycyjnych oraz zagospodarowania terenu na części działki numer (...), obciążonej służebnością,

a także niepodejmowanie przez właściciela żadnych działań, w szczególności prowadzenia prac ziemnych, umieszczania jakichkolwiek instalacji, prowadzenia robót budowlanych, które mogłyby w jakikolwiek sposób ingerować bezpośrednio lub pośrednio w strukturę gazociągu.

Wnioskodawcy wnieśli również o zasądzenie od uczestnika na ich rzecz jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu w kwocie 75.000 zł lub w wysokości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.

Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez sąd zarzutu zasiedzenia nieodpłatnej służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu dla ww. gazociągu, wnioskodawcy wnieśli o zmianę nieodpłatnej służebności, która była przedmiotem zasiedzenia na służebność odpłatną o treści określonej we wniosku.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że na terenie ich działki nr (...)w drugiej połowie lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku został posadowiony gazociąg wysokiego ciśnienia DN 80 6,3 MPa relacji C. – K.. Obecnie właścicielem i użytkownikiem tego gazociągu jest uczestnik (...) w Ł.. Wnioskodawca i uczestnik postępowania oraz jego poprzednik prawny prowadzili w ubiegłych latach korespondencję dotyczącą dobrowolnego ustanowienia w drodze umowy odpłatnej służebności przesyłu, jednak nei zakończyło się to powodzeniem.

(...) S.A. w Ł. wniósł o oddalenie wniosku w całości, podnosząc zarzut zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej swym zakresem służebności przesyłu lub służebności przesyłu, wskazując, że uczestnik posiada prawo do korzystania z gazociągu DN 80 relacji C. – K.. Ewentualnie, w razie nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu zasiedzenia, wniósł o ustanowienie służebności przesyłu dla gazociągu DN 80 o treści określonej przez uczestnika, na czas nieoznaczony za wynagrodzeniem określonym w opinii sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, płatnym jednorazowo w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia (k. 43-51 akt).

(...) S.A. w Ł. wniosła również oddzielny wniosek o stwierdzenie, że nabyła w drodze zasiedzenia z dniem 31 grudnia 2007 r. nieodpłatnie służebność gruntową o treści odpowiadającej swym zakresem służebności przesyłu lub służebność przesyłu dla gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80 relacji C. – K., na działce o (...) w miejscowości K., dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadzi księgę wieczystą (...). Wniosek był rozpatrywany pod sygn. akt I Ns 217/21.

Postanowieniem z dnia 14 października 2021 r. Sad Rejonowy w Grudziądzu oddalił wniosek, uznając, że przepisy art. 292 k.c. w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c. w zakresie, w jakim umożliwiają nabycie przed wejściem w życie przepisów art. 305 ¹ – 305 ⁴ k.c. w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, są niezgodne z przepisami Konstytucji RP, a zatem wniosek zgłoszony w tej sprawie nie ma oparcia w przepisach prawa.

Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r. sąd drugiej instancji uchylił wskazane postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Grudziądzu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za instancję odwoławczą.

Postanowieniem z 31 maja 2023 r. w sprawie I Ns 437/22 Sąd Rejonowy w Grudziądzu stwierdził, że wnioskodawca (...) S.A. w Ł. nabył przez zasiedzenie w dniu 31 grudnia 2007 roku służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu uprawniającą do korzystania z części gruntu – działki numer (...) położonej w K., dla której prowadzona jest księga wieczysta (...), wzdłuż gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80 relacji C.-K. (k. 387 akt sprawy). Apelacja (...) S.A. w Ł. od tego postanowienia została przez Sąd Okręgowy w Toruniu oddalona w sprawie VIII Ca 873/23 w dniu 23 maja 2024 r. Spółka złożyła skargę kasacyjną od orzeczenia sądu II instancji.

Po rozstrzygnięciu sprawy I Ns 437/22 uczestnik podtrzymał wniosek o oddalenie w całości wniosku o ustanowienie służebności przesyłu z uwagi na nieodpłatne uregulowanie współkorzystania z nieruchomości uczestników zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Grudziądzu z dnia 31 maja 2023 r. I Ns 437/22. Ewentualnie, w razie nieuwzględnienia przez Sąd ww. wniosku, wniósł o ustanowienie służebności przesyłu dla gazociągu DN 80 o treści określonej przez uczestnika, na czas nieoznaczony za wynagrodzeniem określonym w opinii sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, płatnym jednorazowo w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia. Wskazał przy tym, że strefa służebności przesyłu powinna wynosić 4 metry, tj. po 2 metry na stronę od osi gazociągu, zgodnie z opinią wydaną w sprawie przez biegłego z dziedziny gazownictwa, jednakże z pomniejszeniem jej o szerokość pasa określonego w toku postępowania o zasiedzenie – wzdłuż gazociągu (k. 383-386 akt).

W piśmie z 9 października 2024 r. wnioskodawcy poparli wniosek o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu zgodnie z wynikami postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie, tj. za odpłatnością ustaloną przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego oraz na obszarze wyznaczonym opinią biegłych (k. 389-391 akt).

Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:

Gazociąg wysokiego ciśnienia o średnicy 80 mm relacji C. - K. został wybudowany w 1977 r. na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 29 stycznia 1976 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycyjnej nr (...) oraz decyzji – pozwolenia na budowę z dnia 30 czerwca 1977 r. Odbiór gazociągu odbył się 30 grudnia 1977 r. Wtedy również zasypano gazociąg. W tym samym czasie została wybudowana stacja redukcji gazu w K. położona na sąsiedniej działce względem działki wnioskodawców o numerze (...) – po drugiej stronie drogi krajowej nr (...), w odległości ok. 20 m od działki uczestników. Gazociąg został uruchomiony na przełomie lat 1977/1978. Gazociąg na trasie jest oznakowany słupkami betonowymi co kilkaset metrów, najbliższy słupek znajduje się kilka metrów od granicy nieruchomości uczestników, po tej samej stronie drogi, na nieruchomości sąsiedniej. Na nieruchomości uczestników nie ma żadnych słupków ani innych oznakowań gazociągu. Przed stacją gazową jest słupek - kolumna wentylacyjna z rury osłonowej pod drogą oraz słupek pomiarów elektrycznych, a po przeciwnej stronie drogi jest jeden słupek na załamaniu gazociągu i przed nim ok. 100-200 metrów drugi słupek, patrząc od strony rozpoczęcia gazociągu. Początkiem gazociągu jest zespół zatorowo - spustowy znajdujący się kilkanaście kilometrów wcześniej. Gazociąg biegnie od strony miejscowości C. i bezpośrednio przed samym końcem gazociągu przechodzi przez drogę krajową, która graniczy z nieruchomością uczestników. Tam gdzie jest stacja gazowa, tam jest koniec gazociągu. Po wybudowaniu gazociągu były postawione od razu słupki stanowiące jego oznakowanie. Gazociąg był wybudowany przez (...) w F. w 1977 r. i od tego czasu kolejni następcy prawni tego podmiotu nim władają, a obecnie wnioskodawczyni, która przejęła gazociąg w 2006 r. na mocy aktu notarialnego z dnia 10 października 2006 r. o pokryciu wkładów niepieniężnych w spółce przez Skarb Państwa. Władanie gazociągu przejawia się przesyłaniem przez niego gazu ziemnego do stacji gazowej w K.. Gazociąg podlega odpowiedniemu nadzorowi, konserwacjom, remontom, dokonywana jest ocena stanu technicznego gazociągu.

Kiedy gazociąg był budowany, właścicielem działki nr (...)była tylko wnioskodawczyni, która była małoletnia. Nieruchomość tę nabyła w wyniku spadkobrania po R. A., ojcu chrzestnym i wujku. Postanowienie spadkowe wydano w 1979 r., kiedy uczestniczka osiągnęła pełnoletniość. W trakcie budowy gazociągu uczestniczka mieszkała z rodzicami w K. przy ul. (...). Była świadkiem prac związanych z budową gazociągu na jej działce i działkach sąsiednich, w tym działkach rodziców. Zostało wtedy zniszczone zboże. Ojciec uczestniczki i sąsiedzi prowadzili rozmowy w sprawie odszkodowania za zniszczone zboże, ale odszkodowań nie dostali. Uczestnicy pobrali się w 1988 r. Postanowili postawić dom na działce (...)przy ul. (...) – obecnie nr (...). W tym czasie dowiedzieli się o ograniczeniach budowalnych związanych z przebiegiem gazociągu oraz zapoznali się ze znacznikami gazociągu w terenie. Okazało się, że budynek mogą wybudować 20 metrów od sieci gazociągowej. To było w 1992 r. Po skończeniu budowy domu w 1993 r. uczestnicy wprowadzili się na posesję przy ul. (...). Na początku działki wokół domu nie uprawiali, a następnie zaczęli uprawić ją rolniczo. Chcieli też prowadzić na działce działalność gospodarczą lub sprzedać jej część firmie, która miała postawić tam supermarkiet, ale ze względu na usytuowanie gazociągu na działce okazało się to niemożliwe. C. C. jest współwłaścicielem działki nr (...)od 2002 r.

W przeszłości uczestnicy składali zastrzeżenia do wnioskodawcy co do usytuowania na ich działce gazociągu, najpierw ustne, a od 2006 r. pisemne. Najpierw żądali usunięcia gazociągu (przełożenia na inną działkę), a kiedy okazało się to niemożliwe, wykupienia części działki lub zapłaty czynszu dzierżawnego. Żądania te nie zostały przez wnioskodawczynię uwzględnione.

Gazociąg DN 80 relacji C. – K. na nieruchomości wnioskodawców przechodzi pod ziemią na głębokości ok. 1 metra. Szerokość gazociągu wynosi 80 mm. Gazociąg jest użytkowany od oddania go do eksploatacji, jest w dobrym stanie, nie był wyłączany.

Okoliczności niesporne, a nadto: wyjaśnienia wnioskodawczyni – k. 128 akt

zeznania świadków: L. F. i W. C. – k. 126-128 akt

sprawy

dokumenty dołączone do wniosku – k. 12-34 akt sprawy

dokumenty dołączone do odpowiedzi na wniosek – k. 52-71 i 77-88, 91-97v akt

sprawy

uzasadnienie postanowienia z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie I Ns 437/22

W opinii z 5 kwietnia 2019 r. biegły z dziedziny gazownictwa D. F. określił szerokość pasa eksploatacyjnego spornego gazociągu na nieruchomości wnioskodawców na 4 metry, tj. po 2 metry w obie strony licząc od osi gazociągu.

Dowód: opinia główna i opinia uzupełniająca z 9.11.2019 r. – k. 143-170, 210-211 akt sprawy

Biegły geodeta A. J. określił obszar pasa eksploatacyjnego służebności przesyłu dla gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80 na nieruchomości wnioskodawców w opinii z 28 lutego 2020 r. – 0.0274 ha i na mapie z dnia 07.10.2020 r.

Dowód: opinia z 28.02.2020 r. i opinia uzupełniająca z 7.10.2020 r. – k. 233-236, 266-267

akt sprawy

Postanowieniem z 31 maja 2023 r. w sprawie I Ns 437/22 Sąd Rejonowy w Grudziądzu stwierdził, że wnioskodawca (...) S.A. w Ł. nabył przez zasiedzenie w dniu 31 grudnia 2007 roku służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu uprawniającą do korzystania z części gruntu – działki numer (...)położonej w K., dla której prowadzona jest księga wieczysta (...) wzdłuż gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80 relacji C.-K. (k. 387 akt sprawy).

Apelacja (...) S.A. w Ł. od tego postanowienia została przez Sąd Okręgowy w Toruniu oddalona w dniu 23 maja 2024 r. Spółka złożyła skargę kasacyjną od orzeczenia sądu II instancji, a sprawa została zarejestrowana przez Sąd Najwyższy pod sygn. akt I CSK 3533/24. Skarga kasacyjna nie została jeszcze rozpoznana (okoliczności niesporne – pismo uczestnika z 6 czerwca 2025 r. – k. 454-455 akt sprawy).

W opinii z lutego 2025 r. biegły z dziedziny geodezji i wyceny nieruchomości X. W. określił wartość służebności przesyłu dla gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80, obciążającej działkę powodów nr (...), na 4.140 zł. przyjmując powierzchnię pasa służebności na podstawie opinii biegłego A. J. na 274 m ² i pomniejszając ją o 0,8 metra zgodnie z pismem pełnomocnika uczestnika. Według biegłego powierzchnia pasa służebności wynosi 219 metrów kwadratowych: 68,5 m długości sieci x 3,2 metra (szerokość pasa służebności pomniejszona o 0,8 metra).

Dowód: opinia z załącznikami – k. 416-428 akt sprawy

Zastrzeżenia do opinii złożyli wnioskodawcy (k. 438-440 akt). Biegły na rozprawie w dniu 30 maja 2025 r. odniósł się do zarzutów wnioskodawców i wyjaśnił, dlaczego opinia innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego z dnia 15 stycznia 2021 r. dotycząca wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu jest już nieaktualna.

Dowód: opinia ustna biegłego na rozprawie – k. 452v akt sprawy

W piśmie z 6 czerwca 2025 r. uczestnik wyjaśnił, że w treści opinii biegłego X. W. z lutego 2025 r. w wyniku uwzględniania wniosku dowodowego uczestnika przyjęto nieprawidłową powierzchnię pomniejszenia pasa służebności przesyłu wynoszącą 80 cm, tj. służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu, której zasiedzenie zostało stwierdzone w sprawie I Ns 437/22, tymczasem uczestnik zasiedział dotychczas pas służebności o treści służebności przesyłu, którego szerokość wynosi 8 cm, zatem jest to w rzeczywistości pas służebności o 72 cm węższy niż wcześniej omyłkowo wskazał uczestnik. Uczestnik zaznaczył, że szerokośc 8 cm odpowiada średnicy gazociągu DN 80 C. – K.. Według wyliczeń uczestnika powierzchnia pasa służebności pomniejszona o 8 cm – średnicę gazociągu wyniesie 269 m ², w efekcie wartość służebności przesyłu powinna wg wzoru stosowanego przez biegłego X. W. wynosić 5.084 zł (pismo uczestnika – k. 454-455 akt sprawy).

Uczestnik w ww. piśmie wniósł również o zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej w sprawie prowadzonej pod sygn. akt ICSK 3533/24, której rozstrzygnięcie ma charakter prejudycjalny do niniejszego postępowania. Zdaniem uczestnika nabyta przez niego w drodze zasiedzenia w dniu 31 grudnia 2007 r. służebność gruntowa o treści odpowiadającej służebności przesyłu powinna obejmować pas eksploatacyjny o łącznej szerokości 4 metry, tj. po 2 m na stronę od osi gazociągu wysokiego ciśnienia SN 80 relacji C. – K., gdyż taki pas jest niezbędny do prawidłowej eksploatacji tego gazociągu oraz prowadzenia bieżących prac remontowych, modernizacyjnych, naprawczych, konserwacyjnych i kontrolnych. Taka szerokość pasa eksploatacyjnego znajduje też potwierdzenie w treści § 10 ust. 6 pkt 3a rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013 r. poz. 640).

Sąd oddalił wniosek uczestniczki o zawieszenie postępowania, albowiem to nie skarga kasacyjna ma prejudycjalny charakter dla niniejszego postępowania, a rozstrzygnięcie sprawy o sygn. akt I Ns 437/22, która została już prawomocnie zakończona. Nadto, obecnie duża ilość skarg kasacyjnych nie jest przyjmowana przez Sąd Najwyższy do rozpoznania, dlatego nie ma pewności, czy również skarga w sprawie I CSK 3533/24 zostanie rozpoznana merytorycznie. Postępowanie w Sądzie Najwyższym trwa kilka lat, nadto w sprawie III CZP 9/25 oczekuje w Sądzie Najwyższym na rozpoznanie przez skład siedmiu sędziów następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości:

1. Czy przed wejściem w życie art. 305 ¹ –305 ⁴ k.c. było dopuszczalne nabycie w drodze zasiedzenia na rzecz przedsiębiorcy służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu?

2. Czy okres występowania na nieruchomości stanu faktycznego odpowiadającego treści służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305 ¹ –305 ⁴ k.c. podlega doliczeniu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia tej służebności?

Nie wykluczone więc, że sprawa I CSK 3533/24 zostanie rozpoznana dopiero po udzieleniu odpowiedzi przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego na ww. pytanie prawne. Sprawa niniejsza toczy się już przeszło 6 lat, dlatego nieuzasadnione byłoby jej zawieszanie na kolejne kilka lat.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków L. F. i W. C., gdyż były zgodne z przedłożonymi do akt dokumentami i wyjaśnieniami wnioskodawczyni. Nie było też podstaw do kwestionowania tych dokumentów, gdyż wszystkie te dowody tworzyły zwartą i logiczną całość, na podstawie której można było ustalić stan faktyczny, który był bezsporny.

Sąd podzielił opinie biegłego A. J., gdyż końcowo nie były kwestionowane oraz uznał za miarodajną do wyliczeń wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności opinię biegłego X. W., gdyż biegły odparł zarzuty wnioskodawców na rozprawie i uzasadnił, dlaczego przyjął do porównań określone nieruchomości porównawcze i zastosował taki, a nie inny współczynnik za współkorzystanie z gruntu przez właścicieli i przedsiębiorstwo gazowe. Biegły na skutek wprowadzenia go w błąd przez uczestnika co do szerokości pasa służebności gruntowej zasiedzianej w sprawie I Ns 437/22 przyjął do wyliczeń zaniżony pas służebności przesyłu w tej sprawie, jednakże Sąd był w stanie samodzielnie obliczyć wielkość pasa służebności i prawidłową wartość służebności przesyłu na podstawie wzoru zastosowanego przez biegłego, przy uwzględnieniu korekty co do szerokości pasa służebności gruntowej zasiedzianej w sprawie I Ns 437/22, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Z tych względów Sąd na rozprawie (k. 452v-453 akt sprawy) pominął dowód z opinii uzupełniającej biegłego X. W. lub z opinii innego biegłego z zakresu szacowania nieruchomości na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., gdyż wniosek w tym zakresie zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania.

W ustalonych okolicznościach sprawy Sąd Rejonowy uznał, że nie ma przeszkód do ustanowienia w trybie art. 305 ¹ k.c. służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa gazowego na nieruchomości wnioskodawców celem korzystania (eksploatacji, remontu, modernizacji, naprawy, konserwacji i kontroli) z gazociągu wysokiego ciśnienia, którego fragment przebiega przez działkę wnioskodawców, z tym zastrzeżeniem, że strefa (pas) służebności nie może obejmować pasa służebności gruntowej, której zasiedzenie stwierdzono w sprawie I Ns 437/22, albowiem do tamtego pasa uczestnik posiada już nieodpłatne prawo do korzsystania. Sąd Rejonowy określił więc szerokość pasa służebności przesyłu w tej sprawie na 3,92 metra, z pominięciem 8 cm szerokości rury gazociągu, co jest objęte zasiedzeniem w sprawie I Ns 437/22. Sąd Rejonowy podzielił argumentację uczestnika zaprezentowaną w piśmie z 6 czerwca 2025 r. i dokonał wyliczenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na podstawie wzoru zastosowanego przez biegłego X. W.. Powierzchnię pasa służebności ustaloną w opinii biegłego A. J. na 274 m ² należało pomniejszyć o 5 metrów kwadratowych (68,5 metra długość rurociągu przebiegającego przez działkę wnioskodawców x 0,08 metra – szerokość rury gazaociągu zgodnie z zeznaniami świadka L. F.). Prawidłowo ustalona powierzchnia pasa służebności przesyłu wynosi więc 269 m ². Po podstawieniu tej powierzchni do wzoru podanego na s. 9 opinii biegłego X. W. z lutego 2025 r., wartość służebności przesyłu ustanowionej przez Sąd w tej sprawie wynosi 5.084 zł i takie wynagrodzenie Sąd przyznał na rzecz wnioskodawców za ustanowienie służebności przesyłu (art. 305 ² § 2 k.c.). Treść służebności sprecyzowano stosownie do stanowiska uczestnika, który szczegółowo określił uprawnienia, jakie będą przysługiwać przedsiębiorcy na mocy służebności przesyłu oraz obowiązki z tym związane po stronie właścicieli gruntu. Wynagrodzenie zasądzono jednorazowo w terminie 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia, zgodnie z wnioskiem uczestnika.

Sąd oddalił wniosek wnioskodawców w części co do pasa służebności gruntowej zasiedzianej w sprawie I Ns 437/22, albowiem pas ten nie może być objęty służebnością przesyłu, skoro obejmuje go inna służebność, na mocy której uczestnik ma prawo korzystać z tego pasa w ramach eksploatacji rurociągu. Brak było też podstaw do zasądzenia wyższego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, w szczególności w wysokości żądanej we wniosku, skoro biegły określił wartość służebności na kwotę niższą, a odpowiednie w rozumieniu art. 305 ² k.c. wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu nie może przewyższać wartości służebności, która nie obejmuje – jak wyjaśnił biegły X. W. na rozprawie – odszkodowania za obniżenie wartości całej działki wnioskodawców, przez którą przebiega gazociąg, a jedynie wynagrodzenie za korzystanie zajętego pasa gruntu pod służebność.

Sąd nie rozpoznał wniosku ewentualnego o zmianę nieodpłatnej służebności gruntowej, która była przedmiotem zasiedzenia w innej sprawie na służebność odpłatną o treści określonej we wniosku, gdyż uwzględnił wniosek o ustanowienie służebności przesyłu. Wskazać też należy, że brak jest podstaw prawnych do zmiany odpłatności służebności w sytuacji, w której doszło do jej zasiedzenia nieodpłatnie.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 520 § 1 k.p.c., albowiem żądanie wnioskodawców okazało się uzasadnione jedynie w części, a zarzut zasiedzenia nieruchomości gruntowej postawiony przez uczestnika okazał się słuszny. W interesie wszystkich uczestników leżało ustanowienie służebności i określenie jej treści oraz zakresu i wynagrodzenia za ustanowienie służebności, dlatego koszty poniesione przez uczestników na opinie biegłych były uzasadnione i konieczne.