Wyrok z 30 czerwca 2025, sygn. I C 32/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Mateusz Berent

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Bronk-Marwicz

po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2025 r. w Gdyni

na rozprawie

sprawy z powództwa R. K.

przeciwko A. M.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego A. M. na rzecz powoda R. K. kwotę 20.807,70 zł (dwadzieścia tysięcy osiemset siedem złotych siedemdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 września 2022 r. do dnia zapłaty;

II.  rozstrzyga o zasadach poniesienia przez strony kosztów procesu w ten sposób, że obciąża pozwanego kosztami procesu w całości, pozostawiając szczegółowe wyliczenie Referendarzowi Sądowemu.

Sygn. akt I C 32/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 30 czerwca 2025 r.

I.

(żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1.  Powód R. K. wystąpił przeciwko A. M. z powództwem o zapłatę kwoty 20.807,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 września 2022 roku do dnia zapłaty, wnosząc o zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

2.  W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że w 2021 roku strony nawiązały współpracę w zakresie dostawy i montażu schodów z balustradą. Strony po spotkaniu ustaliły szczegółowe warunki umowy w ramach zamówienia nr 11 21 01 z dnia 11 stycznia 2021 roku i w oparciu o Ogólne Warunki Sprzedaży i Gwarancji firmy (...). Cenę za dostawę i montaż dębowych schodów i balustrady uzgodniono na 34.975,80 zł, wysokość zaliczki na kwoty 17.500 zł i 6.000 zł. Strony ustaliły parametry schodów (18 stopni, 6 podstopni, wysokość stopnia 17,4 cm) oraz termin wykonania umowy na czerwiec 2021 roku, przy czym montaż samej metalowej konstrukcji schodów miał nastąpić w ciągu 6-8 tygodni od wpłaty zaliczki (tj. max. połowa marca 2021 roku). Było to więc świadczenie podzielne. Kwestie odbiorów, gwarancji oraz kar umownych precyzowały Ogólne Warunki Sprzedaży i Gwarancji F.. Zamówienie oraz wzorzec umowy zostały przez powodowi e-mailem dnia 12 stycznia 2021 roku wraz z prośbą o zapłatę zaliczki w kwocie 17.500 zł. Zaliczka została uiszczona przez powoda dnia 12 stycznia 2021 roku. Pozwany dokonał montażu wyłącznie konstrukcji metalowej schodów (bez stopni i podestów), z którego montażem miał poważne problemu. Część prac powód musiał wykonać we własnym zakresie. Po zakończeniu pierwszego etapu prac powód dnia 20 maja 2021 roku wpłacił kolejną zaliczkę w kwocie 7.000 zł. Dnia 23 listopada 2021 roku pozwany poprosił o wydłużenie czasu realizacji zamówienia. E-mailem z dnia 1 grudnia 2022 roku pozwany poinformował, że jest w stanie przystąpić do montażu w dniu 17 stycznia 2022 roku. Strony prowadziły negocjacje w zakresie porozumienia, ale pozwany zrezygnował z jego podpisania. Dnia 5 stycznia 2022 roku powód wysłał pozwanemu wezwanie do spełnienia świadczenia i należytego wykonania umowy pod rygorem odstąpienia od umowy na mocy art. 491 §1 i 2 k.c. w związku ze zwłoką i nienależytym wykonaniem przez pozwanego umowy. Wezwanie odebrane zostało dnia 25 stycznia 2022 roku. Tożsame wezwanie wysłano e-mailem dnia 17 stycznia 2022 roku. Wobec braku kontaktu z pozwanym, do którego miało dojść na jego prośbę, powód w dniu 24 lutego 2022 roku złożył względem pozwanego oświadczenie o odstąpieniu od umowy na dostawę i montaż schodów z balustradami według ww. zamówienia (z winy pozwanego) w części, t. w zakresie niespełnionego do dnia odstąpienia świadczenia. Odebrane zostało przez pozwanego dnia 11 marca 2022 roku. Powód dokonał zastępczego wykonania umowy przez przedsiębiorcę B. Z.. Koszt dokończenia prac nowy wykonawca wycenił na 21.816 zł brutto. Prace pozwanego wykonane zostały tylko w zakresie cenowym 13.159,80 zł (34.975,80 zł – 21.816 zł). Zapłacone zaliczki wyniosły 24.500,00 zł.

3.  Nadpłata między zaliczkami a faktycznie wykonanymi pracami wynosiła 11.340,20 zł i takiej kwoty domagał się powód. Ponadto powód pismem z dnia 23 czerwca 2022 roku ponownie w trybie art. 635 k.c. w zw. z art. 491 § 2 zd. 1 k.c. złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy o dostawę i montaż schodów według ww. zamówienia (z winy pozwanego) w części, tj. w zakresie niespełnionego do dnia odstąpienia świadczenia. Oświadczenie ponowiono e-mailem z dnia 5 września 2022 roku. Pismem z dnia 5 września 2022 roku powód wezwał pozwanego do zwrotu części zaliczki. Jednocześnie wezwano pozwanego do zapłaty kary umownej w wysokości odpowiadającej iloczynowi kwoty stanowiącej 0,1% wpłaconej do dnia odstąpienia zaliczki (24.500 zł) i ilości dni w okresie od dnia wpłaty zaliczki do dnia odstąpienia (tj. 11 marca 2022 roku), a zatem kara umowna w związku z odstąpieniem od umowy wynosiła 9.467,50 zł.

4.  Tym samym, powód żądał zasądzenia kwoty 11.340,20 zł tytułem zwrotu świadczenia na skutek odstąpienia od umowy oraz kwoty 9.467,50 zł tytułem kary umownej zastrzeżonej na wypadek odstąpienia od umowy – wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 września 2022 r. do dnia zapłaty.

(pozew, k. 3-14)

II.

(stanowisko pozwanego)

5.  Pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

6.  Zdaniem pozwanego stanowiące umowę zamówienie nr (...) nie zawierało wielu istotnych dla realizacji prac elementów, które z uwagi na brak wiedzy o warunkach technicznych pozostającego w budowie lokalu powoda, nie mogły stanowić elementów pierwotnej umowy. Po oględzinach miejsca realizacji prac pozwany stwierdził brak możliwości wykonania montażu profili metalowych z uwagi na prowadzone tam prace budowlano-wykończeniowe oraz uwagi techniczne. Omówienie doboru konstrukcji, rodzaju elementów drewnianych oraz koloru wymagało wielogodzinnej pracy projektowej oraz technicznej. W marcu 2021 roku powód domówił dodatkowy podest, który znacząco zmieniał pierwotny projekt inwestycji. Strony nie umówiły się na realizację przedstawionego projektu z korektą wraz z wyceną.

7.  Zaliczki wpłacone przez powoda obejmowały wyłącznie etapy bieżące i omówione, a nie obejmowały prac przyszłych, w tym zamówienia i montażu elementów drewnianych i szklanych.

8.  Do czasu odstąpienia od umowy pozwany wykonał metalową konstrukcję schodów o wartości 15.700 zł netto, dodatkowe wzmocnienia konstrukcji (na życzenie powoda) o wartości 5.320 zł netto, a także projekt i wizualizację elementów drewnianych oraz balustrad o wartości 1.000 zł netto. Łącznie daje to kwotę 23.781,60 zł brutto.

9.  Do czasu odstąpienia od umowy pozwany wykonał metalową konstrukcję schodów o wartości 15.700 zł netto, dodatkowe wzmocnienia konstrukcji (na życzenie powoda) o wartości 5.320 zł netto, a także projekt i wizualizację elementów drewnianych oraz balustrad o wartości 1.000 zł netto. Łącznie daje to kwotę 23.781,60 zł brutto.

10.  Nadto, pozwany powołał się na siłę wyższą w postaci pandemii (...)2/ (...)19, wskazując, że ograniczenia dotyczące przepływu ludzi i obowiązkowej kwarantanny spowodowały trudności z pozyskaniem odpowiedniego personelu do wykonania wszystkich prac montażowych. Wskazywał na nadzwyczajną zmianę stosunków.

(sprzeciw, k. 94-99)

III.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

11.  W dniu 13 stycznia 2021 roku pomiędzy pozwanym A. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) w G. (jako wykonawcą) a powodem R. K. (jako zamawiającym) została zawarta umowa o dzieło, na podstawie której pozwany zobowiązał się do wykonania i montażu schodów oraz harfy z tralek jako balustrady w domu powoda w P. przy ul. (...).

12.  Przedmiot umowy, termin realizacji, kalkulacja asortymentowo – cenowa, wartość zamówienia zostały szczegółowe określone w dokumencie zamówienia nr (...)

13.  W dokumencie tym wskazano, że pozwany wykona schody wspornikowe bez podstopni, z drewna dębowego w kolorze szczotkowanym w strukturze półmatu. W parametrach kondygnacji oznaczono „ilość wysokości” 18, szerokość biegu 80-85 cm, wysokość stopnia 17,4 cm, a ilość podstopni 6. Wypełnienie balustrady stanowić miała harfa z tralek oraz słupek 20/20 lub 25/25.

14.  Wartość zamówienia netto określono na kwotę 32.385 zł netto tj. 34.975,80 zł brutto, przy czym wartość poszczególnych prac kształtowała się następująco:

- wartość schodów netto – 34.200,00 zł,

- wartość montażu i transportu netto – 3.900,00 zł,

- wartość zamówienia netto – 38.100,00 zł.

15.  Zastosowano rabat w wysokości 15 %, tj. w kwocie 5.715,00 zł, stąd wartość zamówienia netto wyniosła 32.385,00 zł.

16.  W zamówieniu wskazano, że zgodnie z kalkulacją asortymentowo-cenową wynikało, że konstrukcję wyceniono na 24.700 zł, balustradę wewnętrzną na 4.500 zł, balustradę zam. Na 4.000 zł, a montaż i transport na 4.000 zł – łącznie 38.200 zł.

17.  Termin realizacji dzieła określono na 6-8 tygodni od wpłaty zaliczki. Zaliczka w wysokości 50% zamówienia, tj. w kwocie 17.500,00 zł miała być płatna przelewem w ciągu 2 dni od podpisania zamówienia. Płatność końcowa miała nastąpić najpóźniej 2 dni przed dostawą schodów. W przypadku częściowej dostawy zapłata miała nastąpić na podstawie elementów wykonanych do montażu.

(dowód: e-mail z dnia 5 września 2022 r., k. 18, zamówienie nr 11 21 01, k. 19-19v., k. 23-23v., e-mail z dnia 13.01.2021r., k. 23)

18.  Integralną część stosunku prawnego nawiązanego przez strony stanowiły Ogólne warunki sprzedaży i gwarancji firmy (...) (dalej: (...), wzorzec umowy).

19.  Zgodnie z §7 ust. 2 (...) w przypadku odstąpienia od umowy przez zamawiającego z przyczyn, za które F. ponosi odpowiedzialność, F. zapłaci zamawiającemu karę umowną w wysokości odpowiadającej iloczynowi kwoty stanowiącej 0,1 % wpłaconej przez zamawiającego do dnia odstąpienia zaliczki i ilości dni w okresie od dokonania wpłaty zaliczki do dnia odstąpienia oraz zwróci pobraną zaliczkę w nominalnej wysokości.

20.  Stosownie do § 8 ust. 4 (...) zmiany i uzupełnienia umowy wymagały sporządzenia pisemnego aneksu podpisanego przez obie strony.

(dowód: stanowiły Ogólne warunki sprzedaży i gwarancji firmy (...), k. 20-20v., k. 25-25v.)

21.  Powód uiścił na rzecz pozwanego zaliczki w następującej wysokości:

- w dniu 12 stycznia 2021 roku w kwocie 17.500,00 zł;

- w dniu 20 maja 2021 roku w kwocie 7.000,00 zł;

(dowód: potwierdzenia wykonania przelewów bankowych, k. k. 28, k. 29)

22.  E-mailem z dnia 16 marca 2021 roku pozwany przesłał powodowi poprawiony projekt i wskazał na dopłatę za dodatkowe elementy wspornikowe z montażem w kwocie 3.000 zł netto.

23.  E-mailem z dnia 19 marca 2021 roku powód poinformował pozwanego, że akceptuje dopłatę do schodów i poprosił o montaż ramy do schodów do końca miesiąca.

(dowód: e-maile z dnia 18.03.2021r. oraz 19.03.2021r., k. 102-105)

24.  E-mailem z dnia 13 kwietnia 2021 roku pozwany poinformował powoda, że montaż konstrukcji planowany jest na dzień 15 kwietnia 2021 roku na godz. 09:00. Wskazano na płatność w kwocie 6.000 zł plus 1.000 zł jako zaliczki na dopłatę do konstrukcji. Pozwany wniósł o rozliczenie tej kwoty w momencie dostawy.

(dowód: e-mail z dnia 13.04.2021r., k. 141)

25.  E-mailem z dnia 13 kwietnia 2021 roku pozwany poinformował powoda, że montaż konstrukcji planowany jest na dzień 15 kwietnia 2021 roku na godz. 09:00. Wskazano na płatność w kwocie 6.000 zł plus 1.000 zł jako zaliczki na dopłatę do konstrukcji. Pozwany wniósł o rozliczenie tej kwoty w momencie dostawy.

(dowód: e-mail z dnia 13.04.2021r., k. 141)

26.  Konstrukcja schodów dostarczona do lokalu powoda była w złym stanie technicznym – była niestabilna i wyginała się. Konstrukcja dwa razy była poprawiana w Stoczni w G.. Poprawki polegały w szczególności na usztywnieniu konstrukcji, w tym wspawaniu profili pod stopnie w celu ich wzmocnienia. Ponowny transport organizował powód. Przy pierwszym przystąpieniu do montażu nie istniały przeszkody do ich montażu w lokalu powoda.

(dowód: zeznania świadka D. S. (1), k. 214v.-215v., płyta, k. 218, zeznania świadka M. K., k. 215v.-217, płyta, k. 218, zeznania powoda, k. 223-226, płyta, k. 229)

27.  Dnia 23 kwietnia 2021 roku doszło do montażu konstrukcji stalowej schodów. Pomimo komplikacji przy ich wykonaniu powód ostatecznie nie wnosił zarzutów do tej części prac.

(dowód: e-mail z dnia 25.04.2021r., k. 132, zeznania powoda, k. 223-226, płyta, k. 229)

28.  Rynkowa wartość wykonanych przez pozwanego prac w ramach ww. zamówienia wyniosła 6.000,00 zł netto.

(dowód: pisemna opinia biegłego sądowego D. S. (2), k. 292-314v. wraz z płytą, k. 314a, pisemną opinią uzupełniającą, k. 356-360 oraz ustną opinią uzupełniającą – k. 417-419v., płyta, k. 421)

29.  E-mailem z dnia 23 listopada 2021 roku pozwany wskazał na ciężką sytuację na rynku budowlano/wykończeniowym spowodowanym wystąpieniem epidemii wirusa (...)19, skutkującej wzrostem cen materiałów oraz dużymi opóźnieniami w łańcuchu dostaw oraz po stronie producentów materiałów budowlanych/elementów wyposażenia/wykończeniowych. Poinformował powoda, że zamierza wykonać wszystkie zamówione przez powoda rzeczy bez podwyższania cen, które obecnie znacznie wzrosły. Zwrócił się do powoda o wydłużenie terminu realizacji zamówienia. Wobec tego przesłał powodowi projekt porozumienia, z którego miało wynikać zmiana terminu wykonania zamówienia do listopada 2021 roku z powodu braku gotowości powoda. Nowy termin realizacji miał zostać ustalony do dnia 31 stycznia 2022 roku. Jednocześnie strony miały nie wnosić z tego tytułu żadnych wzajemnych roszczeń.

(dowód: e-mail z dnia 23.11.2021r., k. 31 wraz z projektem porozumienia, k. 32v.)

30.  E-mailem z dnia 1 grudnia 2021 roku pozwany oświadczył, że jest w stanie wykonać rozpocząć prace montażowe u powoda dnia 17 stycznia 2022 roku. W kolejnych dniach miał sprecyzować harmonogram prac.

(dowód: e-mail z dnia 01.12.2021r., k. 34)

31.  E-mailem z dnia 3 grudnia 2021 roku pozwany przedstawił propozycję harmonogramu, w ten sposób, że dnia 6 grudnia 2021 roku odbędzie się dostawa dwóch próbników do powoda, dnia 9 grudnia 2021 roku nastąpić miała ostateczna dostawa próbników, jeśli próbnik wcześniej dostarczony nie byłby zgodny z zamówieniem. Dnia 20 grudnia 2021 roku do lokalu powoda miał zostać dostarczony kompletny materiał na wykonanie schodów. Ewentualnie termin ten byłby przesunięty do dnia 23 grudnia 2021 roku, jeżeli próbnik byłby dostarczony dnia 9 grudnia 2021 roku. Rozpoczęcie montażu miało nastąpić dnia 17 stycznia 2022 roku, a jego zakończenie dnia 31 stycznia 2022 roku. Pozwany zaproponował, aby powód zrezygnował z naliczenia kar umownych. Płatność miała nastąpić w dniu zakończenia prac.

(dowód: e-mail z dnia 8.12.2021r., k. 33-34)

32.  W odpowiedzi powód – reprezentowany przez pełnomocnika – e-mailem z dnia 8 grudnia 2021 roku oświadczył, że jeżeli pozwany wykona zamówienie w nowych uzgodnionych terminach, to powód nie naliczy kar umownych. Wskazano, że schody miały zostać wykonane do czerwca 2021 roku, a nie było żadnego przedłużenia terminu.

(dowód: e-mail z dnia 08.12.2021., k. 33)

33.  Pismem z dnia 5 stycznia 2021 roku (doręczonym dnia 5 stycznia 2022 roku) powód wezwał pozwanego, w związku ze zwłoką i nienależytym wykonaniem przez pozwanego umowy o wykonanie i montaż schodów z balustradami, zgodnie z zamówieniem nr 11 21 01 z dnia 11 stycznia 2021 roku, do niezwłocznego zakończenia realizacji świadczenia wynikającego z ww. umowy w dodatkowym, odpowiednim i nieprzekraczalnym terminie 14 dni liczonym od dnia doręczenia pisma. Powód wyraził wolę spotkania celem ustalenia harmonogramu prac (w zakreślonym 14-dniowym terminie) dotyczącym wykonania przedmiotu umowy, jak również wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości związanych z wykonaniem umowy.

(dowód: pismo z dnia 05.01.2021r., k. 35-35v., pełnomocnictwo, k. 36, potwierdzenie odbioru, k. 37-38)

34.  Dnia 11 stycznia 2022 roku powód próbował nawiązać telefoniczny kontakt z pozwany. Ten odpisał jedynie, że oddzwoni. Następnego dnia strony przeprowadziły rozmowę, w której pozwany miał wskazać sposób rozwiązania sporu. Powód bezskutecznie próbował nawiązać kontakt telefoniczny z pozwanym dnia 13 stycznia 2022 roku. Ten odpisał jedynie, że nie może aktualnie rozmawiać. Powód ponowił próbę dnia 14 stycznia 2022 roku, ale bezskutecznie.

(dowód: pismo z dnia 14.02.2022r., k . 43-44v., przesłuchanie powoda, k. 223-226, płyta, k. 229)

35.  Pismo z dnia 5 stycznia 2021 roku powód przesłał pozwanemu również e-mailem z dnia 17 stycznia 2022 roku.

(dowód: e-mail z dnia 17.01.2022r., k. 39)

W dniach 18 stycznia 2022 roku, 19 stycznia 2022 roku powód podejmował bezskuteczne próby telefonicznego kontaktu z pozwanym.

(dowód: pismo z dnia 14.02.2022r., k . 43-44v., przesłuchanie powoda, k. 223-226, płyta, k. 229)

36.  Pismem dnia 7 lutego 2022 roku pozwany zwrócił się do powoda o spotkanie mediacyjne. Podtrzymał wolę wykonania zamówień, ale w realnych terminach i na realnych zasadach finansowych, które biorąc pod uwagę zmienną sytuację rynkową i finansową mogą zostać spełnione.

(dowód: pismo z dnia 07.02.2022r., k. 41)

37.  E-mailem z dnia 8 lutego 2022 roku pozwany zwrócił się do powoda o spotkanie celem ustalenia korzystnego rozwiązania. Zaproponował spotkanie w następnym tygodniu.

(dowód: e-mail z dnia 08.02.2022r., k. 42)

38.  Kilka godzin później powód – przez pełnomocnika – poprosił o kontakt telefoniczny najpóźniej do końca następnego dnia bądź przesłanie propozycji rozwiązania sporu do dnia 9 lutego 2022 roku. Powyższe wynikało z braku odbierania przez pozwanego kierowanych do niego połączeń.

(dowód: e-mail z dnia 08.02.2022r., k. 42)

39.  W dniach 8 lutego 2022 roku, 9 lutego 2022 roku 10 lutego 2022 roku powód dalsze bezskuteczne próby telefonicznego kontaktu z pozwanym.

(dowód: pismo z dnia 14.02.2022r., k . 43-44v., zeznania powoda, k. 223-226, płyta, k. 229)

40.  Pismem z dnia 14 lutego 2022 roku powód – przez pełnomocnika – opisał dotychczasową współprace stron, informując, że najpóźniej dnia 8 lutego 2022 roku otworzył się powodowi termin do odstąpienia od umowy. W razie odstąpienia od umowy powód miał naliczać kary umowne. Mimo tego, powód zaproponował pozwanemu spotkanie w lokalu powoda dnia 21 lutego 2022 roku lub dnia 22 lutego 2022 roku o godz. 12:00. Powód oczekiwał potwierdzenia spotkania lub zaproponowania innego terminu – maksymalnie do dnia 16 lutego 2022 roku. Pismo doręczono pozwanemu dnia 21 lutego 2021 roku. Pismo przesłano także e-mailem z dnia 14 lutego 2022 roku.

(dowód: pismo z dnia 14.02.2022r., k. 43-44, wydruk z systemu śledzenia przesyłek, k. 45, potwierdzenie nadania, k. 46, e-mail z dnia 14.02.2022r., k. 47)

41.  E-mailem z dnia 17 lutego 2022 roku powód – przez pełnomocnika – zwrócił się o kontakt telefoniczny celem przekazania wstępnych założeń wywiązania się z umów maksymalnie do dnia następnego do godz. 10-ej. Wskazano, że podejmowano próby kontaktu z pozwanym, ale ten nie odbiera połączeń.

(dowód: e-mail z dnia 17.02.2022r., k. 48)

42.  Pismem z dnia 24 lutego 2022 roku powód złożył pozwanemu oświadczenie o odstąpieniu od umowy wynikającej z zamówienia nr (...) z dnia 11 stycznia 2021 roku w części, tj. w zakresie niespełnionego dotychczas świadczenia. Pismo doręczono pozwanemu dnia 11 marca 2022 roku.

(dowód: pismo z dnia 24.02.2022r., k. 49-50, wydruk z systemu śledzenia przesyłek, k. 52, potwierdzenie odbioru, k. 53-54)

43.  Dokończenie dzieła powód następnie zlecił B. Z., który zamontował balustrady oraz drewniane nakładki z drewna. Koszt wykonania prac wyniósł 21.816 zł brutto.

(dowód: protokół przejęcia robót z dnia 13.05.2022r., k. 57-58, faktura z dnia 19.05.2022r., k. 59)

44.  Pismem z dnia 23 czerwca 2022 roku powód złożył pozwanemu ponowne oświadczenie o odstąpieniu od umowy wynikającej z zamówienia nr 11 21 01 z dnia 11 stycznia 2021 roku w części, tj. w zakresie niespełnionego dotychczas świadczenia. Jednocześnie wezwał pozwanego do zapłaty kary umownej w kwocie 9.762,50 zł ze wskazaniem sposobu jej ustalenia – płatnej w terminie 3 dni od otrzymania pisma. Pozwany nie podjął pisma.

(dowód: pismo z dnia 23.06.2022r., k. 60-60v., niepodjęta przesyłka, k. 61-61v., wydruk z systemu śledzenia przesyłek, k. 62)

45.  E-mailem z dnia 27 lipca 2022 roku pozwany poinformował pozwanego, że jego działalności prowadzone od 13 lat upadły. Z uwagi na wielość roszczeń zaproponował ustalenie sposobu spłaty przy proporcjonalnym uwzględnieniu wszystkich osób i instytucji, których wierzytelności dotyczą oraz możliwości spłaty.

(dowód: e-mail z dnia 27.07.2022r., k. 66)

46.  Pismem z dnia 8 sierpnia 2022 roku powód złożył pozwanemu ponowne oświadczenie o odstąpieniu od umowy wynikającej z zamówienia nr 11 21 01 z dnia 11 stycznia 2021 roku w części, tj. w zakresie niespełnionego dotychczas świadczenia. Jednocześnie wezwał pozwanego do zapłaty kary umownej w kwocie 9.762,50 zł ze wskazaniem sposobu jej ustalenia – płatnej w terminie 3 dni od otrzymania pisma. Pismo przesłano e-mailem z dnia 5 września 2022 roku.

(dowód: pismo z dnia 08.08.2022r., k. 63-63v., e-mail z dnia 05.09.2025r., k. 64)

47.  E-mailem z dnia 10 sierpnia 2022 roku pozwany poinformował powoda, że nie posiada żadnego majątku, ani środków finansowych. Wobec czego generowanie dalszych kosztów procesu i spraw nie ma sensu i obciąża pośrednio wierzycieli. Podał, że jego jedynym majątkiem jest wykształcenie i nabyte umiejętności. Po upadku jego działalności oraz spółek podjął pracę zarobkową, która daje możliwość rozwoju na najbliższe lata i przyspieszenie spłat. Zaproponował system spłat ustalonych wcześniej zobowiązań w ten sposób, że zostanie utworzone subkonto lub depozyt, na który będzie wpłacał miesięcznie 2.500 zł z pracy, którą będzie wykonywał, a w miarę możliwości kwota ta będzie większa. Z tej kwoty zostanie dokonany proporcjonalny podział w zależności od wysokości ustalonego indywidualnie zobowiązania z wierzycielem tak, żeby sprawiedliwie uwzględnić roszczenia.

(dowód: e-mail z dnia 10.08.2022r., k. 66)

48.  Pismem z dnia 5 września 2022 roku powód – przez pełnomocnika – wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 20.807,70 zł w terminie 2 dni od doręczenia pisma, z tytułu zwrotu nadpłaconych zaliczek w kwocie 11.340,20 zł oraz z tytułu kary umownej w kwocie 9.467,50 zł. Pismo doręczono pozwanemu dnia 8 września 2022 roku. Wezwanie przesłano także e-mailem z dnia 5 września 2022 roku.

(dowód: pismo z dnia 05.09.2022r., k. 67-67v., pełnomocnictwo, k. 68, potwierdzenie nadania, k. 71, wydruk z systemu śledzenia przesyłek, k. 72, e-mail z dnia 05.09.2022r., k. 73)

Sąd zważył co następuje:

IV.

49.  Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznań świadków D. S. (1) oraz M. K., dowodu z przesłuchania stron, a także opinii biegłego sądowego D. S. (2).

(ocena dowodów)

50.  Oceniając zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do kwestionowania prawdziwości i wiarygodności wymienionych powyżej dowodów z dokumentów prywatnych w postaci zamówienia nr 11 21 01 stanowiącego potwierdzenie zawartej przez strony umowy, Ogólnych warunków sprzedaży i gwarancji, wezwań do zapłaty, oświadczeń o odstąpieniu od umowy, a także wydruków korespondencji stron prowadzonej za pomocą poczty elektronicznej, stanowiących „inny środek dowodowy” w rozumieniu art. 308 k.p.c. i art. 309 k.p.c. Zważyć bowiem należy, iż dokumenty prywatne zostały podpisane, a nadto nie noszą one żadnych znamion podrobienia, przerobienia ani żadnej innej ingerencji, a ich autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Z kolei, wydruki komputerowe zawierały personalia osób składających oświadczenia za pomocą poczty elektronicznej, co umożliwiało ustalenie ich wystawców, a w toku niniejszego postępowania nie kwestionowano tego, że składane za pomocą poczty elektronicznej oświadczenia nie pochodzą od stron niniejszego postępowania.

51.  Sąd nie znalazł również podstaw do odmowy waloru wiarygodności zeznaniom świadków M. K. oraz D. S. (1) odnośnie do sposobu i zakresu wykonanych przez pozwanego prac. Zdaniem Sądu zeznania obu świadków były szczere, spójne, a także nie budziły żadnych wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego czy logiki.

52.  Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd oparł także na dowodzie z przesłuchania powoda, które zasadniczo należało ocenić jako wewnętrznie spójne i zbieżne z innymi niewątpliwie wiarygodnymi dowodami. Zważyć należy, iż w zakresie dotyczącym sposobu realizacji umowy i zakresu wykonanych prac zeznania powoda znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków. Z kolei, odnośnie do przebiegu współpracy stron i braku przeszkód w terminowej realizacji przedmiotu umowy korelują z treścią złożonej do akt niniejszej sprawy korespondencji stron prowadzonej głównie za pomocą poczty elektronicznej.

53.  Natomiast, jedynie częściowo Sąd dał wiarę dowodowi z przesłuchani pozwanego A. M.. Za niewiarygodne należało uznać zeznania pozwanego co do trudności uniemożliwiających mu wykonanie prac, w szczególności niepotwierdzonego przez świadków nieprzygotowania ściany i konieczności wykonania płaszcza betonowego, albowiem zeznania pozwanego w tym zakresie są ogólnikowe i nie znajdują potwierdzenia w żadnych innych dowodach. Stanowią jedynie przyjętą linię obrony nastawioną – już przedprocesowo – na możliwie maksymalne spełnienie świadczenia na rzecz powoda.

54.  Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania opinii wydanej przez biegłego sądowego D. S. (2). Opinia ta została zdaniem Sądu sporządzona rzetelnie i fachowo, z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego, a nadto została wyrażona w sposób jasny, zrozumiały i nie zawiera luk czy sprzeczności. Przedstawione przez biegłego wnioski co do wartości prac naprawczych są kategoryczne, a także nie budzą wątpliwości Sądu w świetle zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego. Biegły w opiniach uzupełniających (pisemnej oraz ustnej) wystarczająco rozwiał wszelkie wątpliwości stron. Uznając zatem, iż złożona opinia jest jasna, logiczna i wewnętrznie niesprzeczna, Sąd uczynił ją podstawowym materiałem dowodowym, na którym oparł rozstrzygnięcie w sprawie.

V.

(rozstrzygnięcie i podstawa prawna roszczeń)

55.  Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

56.  Zważyć należy, iż w niniejszej sprawie powód domagał się od pozwanego zaspokojenia dwóch roszczeń. Po pierwsze, domagał się zwrotu wpłaconych przez niego zaliczek na poczet realizacji dzieła pomniejszonych o wartość świadczeń spełnionych przez pozwanego w związku z odstąpieniem przez powoda od umowy o dzieło. Po drugie, dochodził zapłaty kar umownych przewidzianych w ogólnych warunkach umowy na wypadek odstąpienia od umowy z przyczyn leżących po stronie pozwanego wykonawcy.

57.  Podstawę prawną pierwszego z wymienionych roszczeń stanowił przepis art. 494 §1 k.c., który stanowi, że strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

58.  Normatywną podstawę roszczenia o zapłatę kary umownej należy upatrywać w przepisie art. 483 §1 k.c., w myśl którego można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna)..

59.  W niniejszej sprawie nie było sporu pomiędzy stronami, że zawarta przez nie umowa, stwierdzona dokumentem w postaci zamówienia 11 21 01 stanowiła umowę o dzieło. Podstawową kwestią pozostawało, czy powód skutecznie odstąpił od umowy.

60.  W ocenie Sądu, rozstrzygając, czy doszło do odstąpienia powoda od przedmiotowej umowy czy też nie, należało w pierwszej kolejności przeanalizować treść korespondencji stron prowadzonej głównie za pomocą poczty elektronicznej. Nie ulegało wątpliwości, że umowa w zakresie wykonania stalowej konstrukcji schodów (bez balustrad) została wykonana w kwietniu 2021 roku i powód nie wnosił do niej zastrzeżeń. Do wykonania pozostały prace polegające na wykonaniu stopni drewnianych oraz balustrady w formie tralki. Nie ulegało wątpliwości, że już w kwietniu 2021 roku pozwany znacząco przekroczył termin wykonania umowy. Pozwany zwracał uwagę na wprowadzanie zmian projektowych, jednakże dla oceny roszczenia nie miało to jakiegokolwiek znaczenia. Po pierwsze strony nie uzgodniły zmiany terminu do wykonania umowy, a po drugie od momentu wykonania wskazanej wyżej konstrukcji, tj. od kwietnia 2021 roku do dnia odstąpienia od umowy przez powoda minął niemal rok, w którym pozwany zgodnie z umową – jak również składanymi deklaracjami – powinien był wykonać dzieło, zważywszy na koncyliacyjną postawę powoda. Powód wielokrotnie wzywał pozwanego do wykonania dzieła. Z kolei postawa pozwanego, deklarującego wykonanie dzieła w późniejszym terminie nie wyrażała faktycznej woli wykonania zobowiązania. Kontakt z pozwanym był bardzo utrudniony. Przedstawiał propozycje ugodowe, następnie unikał kontaktu, żeby narzucać nieakceptowalne rozwiązania, mające jemu jedynie przynieść zwolnienie z zapłaty kar umownych. Warto zauważyć, że pozwany zadeklarował wykonanie prac w styczniu 2022 roku, co miało być poprzedzone dostarczeniem próbek drewna powodowi jeszcze w grudniu 2021 roku, jednakże nic takiego nie miało miejsca. Brak jest obiektywnego uzasadnienia dla tak znacznej zwłoki pozwanego w wykonaniu zobowiązania, nawet zakładając, że pozwany mógł przystąpić do tej części realizacji umowy dopiero w kwietniu 2021 roku, co zresztą nie zostało udowodnione.

61.  Niewątpliwie w świetle poczynionych wyżej rozważań, powód zyskał uprawnienie do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, co uczynił już pismem z dnia 24 lutego 2022 roku doręczonym dnia 11 marca 2022 roku. Kolejne ponawiane oświadczenia powód składał jedynie z ostrożności procesowej, podobnie jak przesyłał pisma również za pośrednictwem poczty elektronicznej.

62.  Zważyć należy, iż skuteczne odstąpienie od umowy powoduje, że stosunek prawny wygasa ze skutkiem ex tunc, tak jakby umowa w ogóle nie została zawarta ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2001r., I ACa 512/00, L.), zaś strony obowiązane są do wzajemnego zwrotu spełnionych świadczeń na podstawie art. 494 §1 k.c. Należy zauważyć, że po obu stronach umowy objętej odstąpieniem powstają dwa niezależne od siebie roszczenia o zwrot świadczenia. W konsekwencji, każda ze stron może wystąpić z powództwem o zwrot całego spełnionego świadczenia, bądź zgłosić zarzut potrącenia. Sąd nie jest natomiast zobowiązany do wzajemnego rozliczania stron z urzędu, bez inicjatywy z ich strony.

63.  W związku ze skutecznym odstąpieniem od umowy, po stronie pozwanego powstał obowiązek zwrotu zaliczek uiszczonych przez powoda. Podkreślić przy tym należy, iż obowiązek ten wynika nie tylko z powyższych norm ogólnych, ale również wprost z §7 ust. 2 wzorca umownego W niniejszej sprawie powód ograniczył swoje żądanie, domagając się jedynie zwrotu spełnionego świadczenia pomniejszonego o wartość świadczeń spełnionych przez pozwanego. Zatem nie żąda on zwrotu całości uiszczonych na rzecz pozwanego zaliczek. Zgodnie z art. 321 §1 k.p.c. Sąd był związany taką podstawą faktyczną żądania.

64.  Należy mieć na względzie, iż zwrot świadczeń wzajemnych powinien zostać dokonany w naturze, w stanie niezmienionym ( vide: K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. T II. Komentarz. Art. 450–1088. Przepisy wprowadzające, Wyd. 10, Warszawa 2021). Jednak, jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, nie zawsze jest możliwy zwrot takiego świadczenia, np. w umowach zlecenia, o dzieło, o roboty budowlane. Należy zatem zawsze rozważyć, czy charakter konkretnej umowy wzajemnej daje możliwość faktycznego wydania przedmiotu świadczenia. Jeżeli nie byłoby to możliwe, to należy wziąć pod uwagę dokonanie zwrotu równowartości ekonomicznej przedmiotu świadczenia, co wiązałoby się z koniecznością wydania wartości przysporzenia, które otrzymało się od drugiej strony. W takiej sytuacji zwrot przedmiotu świadczenia (rzeczy) następowałby poprzez wydanie równowartości pieniężnej. Jej rozmiar ustalony być powinien według stanu z chwili wykonania umowy, a wartości z chwili zwrotu ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 marca 2001 r., I ACa 512/00, OSA 2002, Nr 6, poz. 34; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 24 lipca 2019 r., I AGa 54/19, L.).

65.  W niniejszym przypadku będzie to oznaczało konieczność zwrotu kwoty stanowiącej równowartość określonego powinnego zachowania wykonawcy tj. zamontowanych schodów. Powód określił wartość wykonanych przez pozwanego prac na kwotę 13.159,80 zł brutto jako różnicę pomiędzy ustaloną wartością prac na kwotę 34.975,80 zł, a wartością wykonania zastępczego w kwocie 21.816 zł. Pozwany kwestionował jednak tę wartość, argumentując, że łączna wartość wykonanych przezeń prac (wraz z pracami dodatkowymi) była wyższa i wynosiła 23.781,60 zł brutto. Z kolei biegły oszacował wartość tych prac na 6.000,00 zł brutto. Strona pozwana ustalenia biegłego w tym zakresie kwestionowała.

66.  W tym należało zwrócić uwagę na fakt, że zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. to na pozwanym spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania, że spełnił świadczenie o wyższej wartości niż wskazana w pozwie, albowiem to on z tej okoliczności wywodził korzystne dla siebie skutki prawne. W każdym razie, powód nie miał obowiązku dowodzenia wartości prac wykonanych przez pozwanego. Dlatego nawet uznanie, że opinia biegłego w zakresie ustalenia tych prac jest wadliwa i nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia nie może mieć negatywnych konsekwencji procesowych dla powoda.

67.  Zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu na powodzie spoczywał ciężar wykazania jedynie wartości spełnionego przez niego świadczenia na rzecz przeciwnika procesowego. Powód uczynił temu obowiązkowi zadość i udowodnił, przedkładając potwierdzenia przelewów bankowych, że uiścił na rzecz pozwanego z tytułu zaliczek łącznie kwotę 24.500 zł. Jak wskazano powyżej, kwotę tę pomniejszył o wskazaną przez siebie sumę stanowiącą wartość wykonanych przez pozwanego prac, tj. o kwotę 13.159,80 zł. Tym samym powództwo o zasądzenie kwoty 11.340,20 zł z tytułu zwrotu zaliczek należało uznać za zasadne. Na marginesie należy zauważyć, że bez znaczenia pozostaje to, czy strony umówiły się na dopłatę w zakresie wykonania schodów, gdyż nawet wówczas roszczenie powoda zasługiwało na uwzględnienie i to nawet w wyższej wysokości.

68.  Kolejne żądanie powoda dotyczyło zapłaty kar umownych zastrzeżonych we wzorcu umownym, stanowiącym integralną część stosunku prawnego, na wypadek odstąpienia zamawiającego od umowy. Zgodnie z § 7 ust. 2 (...) w przypadku odstąpienia od umowy przez zamawiającego z przyczyn, za które F. ponosi odpowiedzialność, F. zapłaci zamawiającemu karę umowną w wysokości odpowiadającej iloczynowi kwoty stanowiącej 0,1 % wpłaconej przez zamawiającego do dnia odstąpienia zaliczki i ilości dni w okresie od dokonania wpłaty zaliczki do dnia odstąpienia oraz zwróci pobraną zaliczkę w nominalnej wysokości. Nie mniej stosownie do § 8 ust. 4 (...) zmiany i uzupełnienia umowy wymagały sporządzenia pisemnego aneksu podpisanego przez obie strony.

69.  Należy podkreślić, że stosownie do §8 ust. 4 (...) zmiany i uzupełnienia umowy wymagały sporządzenia pisemnego aneksu podpisanego przez obie strony. Powyższe postanowienie wzorca umownego stanowiło zastrzeżenie formy pisemnej dla celów dowodowych. Zgodnie zaś z treścią art. 74 §1 k.c. zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej. Z kolei, wedle art. 74 §2 k.c. jednakże mimo niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu.

70.  W tym kontekście należało uznać, że nie doszło do zmiany przewidzianego w umowie terminu wykonania umowy. Zgodnie z treścią umowy dzieło miało zostać oddane najpóźniej w terminie 8 tygodni od wpłaty zaliczki. Zważywszy, iż pierwsza zaliczka została przez powoda uiszczona we wskazanej w umowie wysokości w dniu 12 stycznia 2021 roku, to termin wykonania umowy upływał w dniu 9 marca 2021 roku. W związku z tym należało przyjąć, że powodowi – zgodnie z §7 ust. 2 (...) przysługiwała kara umowna za okres od dnia zapłaty każdej zaliczki do dnia odstąpienia od umowy, tj. do dnia 11 marca 2022 roku.

71.  W świetle podstawy faktycznej powództwa i treści dowodu z opinii biegłego Sąd przyjął, że pozwany spełnił na rzecz powoda świadczenie w wysokości 13.159,80 zł. Okoliczność ta została uwzględniona przez powoda przy formułowaniu żądania, albowiem ograniczył o tę kwotę swoje roszczenie o zwrot zaliczek, niemniej nie wpływa to na zmianę sposobu naliczania kary umownej. Stosownie do zacytowanego powyżej postanowienia wzorca umownego kara umowna powinna być naliczana od uiszczonej zaliczki, niezależnie od jej spożytkowania przez pozwanego. W rozpatrywanym przypadku bezsporne było, że z tytułu zaliczek dnia 12 stycznia 2021 roku powód wpłacił kwotę 17.500,00 zł, a w dniu 20 maja 2021 roku kwotę 7.000,00 zł. Mając zatem na względzie wysokość poszczególnych zaliczek, daty ich wpłaty oraz wysokość zastrzeżonej kary umownej (0,1%) powodowi należały się kary umowne w następującej wysokości:

- 17.500,00 zł*0,1% = 17,50 zł w okresie od dnia 12 stycznia 2021 roku do dnia 11 marca 2021 roku (423 dni) = 7.402,50 zł

- 7.000,00 zł*0,1% = 7,00 zł w okresie od dnia 12 stycznia 2021 roku do dnia 11 marca 2021 roku (295 dni) = 2.065,00 zł.

72.  W konsekwencji, należna powodowi od pozwanego kara umowna opiewała na łączną kwotę 9.467,50 zł.

(siła wyższa)

73.  Zważyć należy, iż w odpowiedzi na pozew pozwany podnosił, iż niewykonanie w terminie umowy wynikało z licznych przeszkód, jakie napotkał, a także było skutkiem siły wyższej w postaci stanu epidemii (...)19. W ocenie Sądu nie sposób w okolicznościach niniejszej sprawy uznać, że niewykonanie umowy było skutkiem okoliczności niezależnych od pozwanego. Przede wszystkim należy wskazać, że stan epidemii w Polsce został ogłoszony w marcu 2020 roku, a umowa została zawarta w styczniu 2021 roku. Nadto, pozwany nie zaoferował żadnych wiarygodnych i miarodajnych dowodów, które choćby uprawdopodabniały jego twierdzenia co do istnienia przeszkód uniemożliwiających terminowe wykonanie prac. Na tę okoliczność pozwany zaoferował jedynie dowód w postaci przesłuchania w charakterze strony, które z istoty rzeczy ma charakter subiektywny i subsydiarny w stosunku do pozostałych dowodów. Zresztą, należy zauważyć, że zeznania pozwanego miały bardzo ogólnikowy charakter, w szczególności nie wskazał jaką liczbą pracowników dysponował, ani też jak ta liczba zmieniała się na skutek zakażenia wirusem (...)2. Nadto, żadne inne dowody, w szczególności zeznania powoda i świadków, nie potwierdzały twierdzeń pozwanego w powyższym zakresie. Zresztą wskazywał w korespondencji do pozwanego, że zamierza wykonać prace bez zmiany ceny, a nawet deklarował wysłanie dwóch ekip montażowych celem ukończenia prac u powoda w styczniu 2022 roku, co nie doszło do skutku.

74.  Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 494 §1 k.c. i art. 483 §1 k.c. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda łącznie kwotę 20.807,70 zł.

75.  O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na mocy art. 481 § 1 i 2 k.c. przy zastosowaniu art. 455 k.c. i zasądził je od dnia 8 września 2022 roku do dnia zapłaty. Zważyć bowiem należy, iż przed wytoczeniem niniejszego powództwa powód wezwał pozwanego do zapłaty obu roszczeń objętych żądaniem pozwu pismem z dnia 5 września 2022 roku, przesłanym drogą elektroniczną tego samego dnia oraz pocztą z datą odbioru 8 września 2022 roku. Niewątpliwie zatem od dnia 8 września 2022 roku roszczenie objęte pozwem było wymagalne, również wobec wcześniejszych wezwań i oświadczeń powoda skierowanych do pozwanego.

VI.

(koszty procesu)

76.  O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 k.p.c., obciążając nimi w całości przegrywającego pozwanego. Na podstawie art. 108 §1 k.p.c. Sąd pozostawił szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.