Uzasadnienie z 1 września 2025, sygn. III RC 114/24

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 27 sierpnia 2025 r.

Sąd ustalił, co następuje:

Ze związku partnerskiego E. G. i W. P. urodził się dnia (...) w B. małoletni J. P.. Rodzice małoletniego nie pozostawali w związku małżeńskim. W. P. przed Kierownikiem USC uznał ojcostwo wymienionego małoletniego: J. P..

Powód J. P. liczy obecnie 5 lat życia. Wraz ze swoją matką zamieszkują w domu, który jest własnością ojca E. G.. Wcześniej, gdy rodzice małoletniego byli jeszcze w związku, pozwany gdy przyjeżdżał z pracy ze (...), mieszkał razem z nimi. Dom jest dwupiętrowy, ma 11 pomieszczeń. Jeden pokój wynajmowany jest obywatelowi (...), który pracuje w firmie dziadka macierzystego powoda, łącznie więc w domu mieszka 3 osoby, w tym małoletni powód. Rachunki opłaca matka powoda po połowie z zamieszkującym tam obywatelem (...) za którego rachunki właściwie opłaca ojciec matki powoda, który następnie odlicza cudzoziemcowi odpowiednią za mieszkanie kwotę z wynagrodzenia za pracę. Koszty utrzymania domu oscylują w granicach: prąd około 150 zł miesięcznie, woda 150 zł miesięcznie. Koszty ogrzewania są zmienne w zależności od pory roku, w sezonie grzewczym gaz wynosi około 750 zł miesięcznie, w okresie letnim około 300 zł miesięcznie. Dziadek i babcia powoda mieszkają w domu obok, jest to więc jedna nieruchomość gruntowa, na której stoją dwa domy. Dziadkowie macierzyści często zajmują się wnukiem, m.in. odbierając małoletniego z przedszkola, gdy matka jest w pracy, wspierają też finansowo córkę. Nie mają żadnych małoletnich dzieci na utrzymaniu. Małoletni powód uczęszcza do przedszkola w miejscowości swojego miejsca zamieszkania - W..

Matka małoletniego powoda ma 33 lata, z zawodu jest technikiem żywienia. Aktualnie jednak pracuje na pełny etat w systemie zmianowym w sklepie odzieżowym w galerii w B., uzyskując comiesięczny dochód w kwocie około 3500 zł netto. Ponadto pobiera świadczenie 800+ na dziecko. Do pracy dojeżdża pociągiem, bilet miesięczny to koszt 160 zł.

Całkowity miesięczny koszt utrzymania małoletniego wynosi około 1800 zł, a na kwotę tę składają się: opłaty za przedszkole i wyżywienie w przedszkolu około 250 - 300 zł - opłata ta jest regulowana na podstawie obecności J. P. w miesiącu, wyżywienie dodatkowe 600 zł, środki czystości 50 zł, odzież i obuwie 150 zł, lekarstwa, środki czystości, środki higieniczne 100 zł, wizyty lekarskie 50 zł, materiały edukacyjne, zabawki 120 zł, lekcje dodatkowe z języka angielskiego 300 zł (450 zł wpisowe + 280 zł co miesiąc), rozrywka 100 zł.

Ojciec małoletniego kilkanaście razy przekazał matce pieniądze w wysokości około 1000 zł na utrzymanie i potrzeby dziecka. Opłacał również wizyty małoletniego u lekarza, gdy zaszła taka potrzeba. Małoletni powód od około 2 lat leczony jest laryngologicznie, wizyty kontrolne odbywają się raz na 3 miesiące u specjalisty w G. koło W.. Koszt wizyty to 200 zł, do tego należy doliczyć koszt dojazdu. Są to wizyty prywatne, małoletni od początku jest prowadzony przez tego samego lekarza, lekarz ten operował powoda w związku ze zdiagnozowanym schorzeniem. Ponadto małoletni jest dzieckiem zdrowym, nie ma innych chorób. Mimo powyższego, powód J. P. od urodzenia jest w większości na utrzymaniu swojej matki – E. G.. Pozwany obecnie nie łoży na utrzymanie dziecka żadnych kwot, nie kupuje prezentów, odzieży, zabawek. Właściwie wyłącznie na matce małoletniego ciąży obowiązek zapewnienia osobistej pieczy, ponoszenia większości kosztów utrzymania oraz zabezpieczenia prawidłowych warunków zamieszkania. Ojciec małoletniego realizuje kontakty, zobowiązany postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025r. Sądu Rejonowego w Brzesku w sprawie o sygn. III Nsm (...), w II i IV weekend miesiąca w sobotę i niedzielę, nie realizuje ich natomiast w tygodniu, w środy. Postępowanie prowadzone pod wskazaną sygnaturą prowadzone jest w sprawie ustalenia kontaktów z małoletnim J. P.. Na postanowienie z dnia 6 czerwca 2025r. w przedmiocie zabezpieczenia kontaktów wpłynęło zażalenie, które przekazane zostało następnie do Sądu Okręgowego w Tarnowie. Zażalenie nie zostało jeszcze rozpatrzone, w związku też z powyższym, termin rozprawy w sprawie o sygn. III Nsm (...) został odroczony z terminem na piśmie.

W. G. pracował poza granicami kraju – w (...) do grudnia 2023 r. Pracował tam około 5 lat, jego zarobki wynosiły w przeliczeniu na polski złoty ponad 20000 zł miesięcznie. Po przyjeździe do Polski, podjął pracę w gospodarstwie rolnym swojej siostry w W., w którym nadal pracuje, otrzymując, jak podał w odpowiedzi na pozew wynagrodzenie za pracę około 2000 zł miesięcznie. Jednakże to pozwany, jak wynika z informacji powziętych przez matkę powoda, jest właścicielem faktycznym tego gospodarstwa, pobiera z tego tytułu dotacje europejskie, natomiast formalnie gospodarstwo to jest zapisane na jego siostrę. Pozwany mieszka niedaleko miejsca zamieszkania małoletniego powoda. Związek pozwanego z matką powoda zakończył się w roku 2024 po około 10 latach bliskiej znajomości. Prawdopodobnie, z wiedzy jaką posiada powódka, pozwany pracuje również aktualnie w W. u swojego kolegi przy budowie stacji benzynowych.

Pozwany, prawidłowo zawiadomiony, nie stawił się dwukrotnie na ustalone terminy rozpraw, nie usprawiedliwił również swojej nieobecności, w związku z tym Sąd nie miał możliwości poznać aktualnego stanowiska pozwanego. W odpowiedzi na pozew oświadczył jedynie, że złożył do sądu wniosek o ustanowienie opieki naprzemiennej nad małoletnim powodem J. P. i w jego ocenie wiąże się to z sytuacją, gdzie każda ze stron ponosi koszy utrzymania syna w czasie kiedy małoletni przebywa z rodzicem w miejscu zamieszkania rodzica, w związku z tym zasądzenie alimentów od jednego z rodziców nie ma podstaw i jest bezzasadne. Uzasadniając pozew podał, że od czasu jego faktycznego powrotu ze (...), w październiku 2023r., mieli wraz z matką małoletniego – E. G. porozumieć się co do sprawowania opieki naprzemiennej nad małoletnim synem. Z tych też względów pozwany wniósł o oddalenie pozwu o alimenty. Wskazał również, że stara się o kontakty z synem w możliwie jak najszerszym wymiarze i by utrzymać te osobiste kontakty, zrezygnował również i z tego powodu z pracy w (...) Oświadczył, że jak najbardziej chce partycypować w kosztach utrzymania małoletniego, jednakże zależy mu na tym, by środki przeznaczane były wyłącznie na utrzymanie małoletniego, nie zaś pożytkowane na zaległości finansowe matki powoda. Nadmienił również, że nierzadko zdarza się, że nie ma on możliwości wspólnego decydowania o spawach dotyczących małoletniego J. P., czy to zakupu odzieży, obuwia, zabawek, czy też zapisania na zajęcia z języka angielskiego, a matka powoda stawia pozwanego w sytuacji finalnej i nakazuje opłacać za to rachunki, po podjęciu uprzednio indywidualnej decyzji.

Odpis zupełny aktu urodzenia małoletniego J. P. pozwolił Sądowi na ustalenie jego wieku oraz linii i stopnia pokrewieństwa z E. G. i W. P.. W myśl ustawy prawo o aktach stanu cywilnego stanowi on wyłączny dowód na okoliczności w nim stwierdzone. Ustalając aktualną sytuacje J. P. Sąd oparł się na zeznaniach matki małoletniego powoda - E. G., jak również na dokumentach zalegających w aktach sprawy oraz na kartach od pierwszej do ostatniej sprawy o sygn. III Nsm (...). Ze względu na sprawowanie nad dzieckiem praktycznie codziennej pieczy przez E. G., osoba ta jest najlepiej zorientowana w sprawach małoletniego. Z tych powodów Sąd obdarzył jej zeznania w większości walorem wiarygodności. Wskazane tam jednak kwoty potrzebne do zaspokojenia potrzeb dziecka, zdaniem Sądu nie odpowiadają doświadczeniu życiowemu i temu co oferuje rynek.

Pozwany natomiast, pomimo dwukrotnego ustalenia terminu rozprawy, zlekceważył wezwanie na rozprawę nie stawiając się przed Sądem i też nie usprawiedliwiając swojej nieobecności. Sąd nie miał wobec tego możliwości zapoznania się z aktualną sytuacją osobistą, zawodową i zdrowotną pozwanego. W ocenie Sądu, poprzez nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawy, skutkujące brakiem możliwości przez Sąd odebrania zeznań od pozwanego, W. P. świadomie i interesownie uniknąć chce bezpośredniego przedstawienia swojej aktualnej sytuacji życiowej, dotykając tym samym w dobro swojego małoletniego dziecka. Nie przedłożył też żadnych dokumentów stanowiących choćby o jego obecnym zatrudnieniu i wysokości uzyskiwanych miesięcznych dochodach. W związku z powyższym, możliwości zarobkowe pozwanego, koszty jego utrzymania, kontakty z małoletnim powodem, wydatki ponoszone aktualnie na małoletniego, ustalił Sąd opierając się na dokumentach załączonych w niniejszej sprawie, jak też w sprawie I. N. (...) oraz zeznaniach matki powoda – E. G.. Pozwoliły one również na stwierdzenie stosunku pozwanego do dziecka, w tym również osobistego zaangażowania w proces wychowawczy małoletniego, regularne kontakty z małoletnim.

Sąd rozważył, co następuje:

Przepisy regulujące obowiązek alimentacyjny mają bezpośredni związek z problematyką władzy rodzicielskiej. W szczególności art. 95 i 96 krio statuują obowiązek rodziców sprawowania pieczy nad osobą dziecka, jego wychowania – a więc troski o jego fizyczny i duchowy rozwój, przygotowania do pracy odpowiednio jego uzdolnień. W myśl art. 128 krio obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania spoczywa na rodzicach. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny.

Kryteriami wyznaczającymi wysokość alimentów są, z jednej strony usprawiedliwione potrzeby dziecka, z drugiej strony możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Rodzaj potrzeb, ich charakter zależy w każdym przypadku od indywidualnych okoliczności wiążących się z osobą małoletniego powoda, jego sytuacji bytowej, zdrowotnej, edukacyjnej, itd. Stosownie do wskazanych wyżej dyrektyw rodzice zobowiązani są zabezpieczyć potrzeby związane z wyżywieniem, odzieżą, obuwiem, dachem nad głową, higieną, leczeniem, wykształceniem, dostarczaniem rozrywek, rozwojem zainteresowań i zdolności. Nie wolno zapomnieć o tym, że obowiązek alimentacyjny obciąża oboje z rodziców i nie może być przerzucany na jednego z nich. Zgodnie z brzmieniem art. 133 krio rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych (tj. obowiązku dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania – art. 128 krio) względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zasady odnośnie obliczania wysokości alimentów określone są w przepisie art. 135 krio, którego § 1 stanowi, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb usprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy prawa rodzinnego regulujące kwestie alimentów przewidują, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka przez jednego z rodziców może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie i w takim przypadku świadczenie alimentacyjne drugiego z rodziców polega na pokrywaniu w całości lub części kosztów utrzymania lub wychowania małoletniego (art. 135 § 2 krio). Potrzeby usprawiedliwione to takie, których zaspokojenie pozwala uprawnionemu żyć w warunkach odpowiadających jego wiekowi, stanowi zdrowia, wykształceniu itp. Katalog owych potrzeb jest sprawą indywidualną (por. H. Dolecki (red.), T. Sokołowski (red.), M. Andrzejewski, A. Lutkiewicz-Rucińska, A. Olejniczak, A. Sylwestrzak, A. Zielonacki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX 2010).

Do ustalenia rozmiaru ciążącego na pozwanym obowiązku alimentacyjnego znaczącym była ocena przeciętnych potrzeb dziecka w wieku powoda. Niemniej jednak dla Sądu powyższe stanowi punkt wyjścia, a ostateczne określenie wysokości obowiązku alimentacyjnego powinno się odnosić do danej sytuacji uprawnionego. Każdorazowo zatem koniecznym jest określenie zakresu potrzeb dziecka. Usprawiedliwione potrzeby dziecka powinny być oceniane na podstawie wieku, ale także mając na względzie jego środowisko, predyspozycje, a także inne okoliczności zależne od indywidualnego przypadku.

Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego są determinowane wiekiem zobowiązanego, jego stanem zdrowia, przygotowaniem zawodowym, wykształceniem, ale także możliwością zdobycia pracy w regionie, w którym mieszka, i wieloma innymi czynnikami (H. Dolecki (red.) T. Sokołowi (red.) M. Andrzejewski, A. Letkiewicz – Rucińska, A. Olejniczak, A. Sylwestrzak, A. Zielonacki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX, 2010). Orzecznictwo SN jest zgodne co do tego, że możliwości zarobkowe osoby zobowiązanej nie wynikają z faktycznie osiąganych zarobków i dochodów, ale stanowią środki pieniężne, które osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności, stosownie do swych sił umysłowych i fizycznych (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1959 r, III CR 212/59, OSPiKA 1960, z. 2, poz. 41; uchwała Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 16 grudnia 1987 r. III CZP 91/86, OSNCP 1988, nr 4, poz. 42, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2007 r. II UK 229/06).

Potrzeby powoda J. P. są na przeciętnym poziomie dziecka w jego wieku. Koszty jego utrzymania to łącznie około 1800 zł. Kwota ta obejmuje wydatki standardowo uwzględnione w tego rodzaju sprawach, tj. wyżywienie, odzież, środki higieny, koszty przedszkola, rozrywkę, wizyty lekarskie i lekarstwa. Powód ma 5 lat. Powinien mieć zagwarantowane możliwości w zakresie rozwoju, opieki pod nieobecność matki, opieki lekarskiej ze względu na choroby i nie powinny one odbiegać od tego co mają jego rówieśnicy. Uwzględnienia wymagają również wydatki na rozrywkę co jest również istotne z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb dzieci, w szczególności w wieku małoletniego. Należy jednak wskazać, że koszty utrzymania jakie wskazała matka małoletniego powoda w zakresie ot choćby kosztów wyżywienia kształtujących się na poziomie od 600 do 1 000 zł miesięcznie są zbyt wysokie. Za racjonalny koszt wyżywienia dzieci w wieku powoda Sąd uznał kwotę 600 zł. Jest to kwota wystarczająca na pokrycie kosztów wyżywienia, które z doświadczenia Sądu w tego typu sprawach mieszczą się w tej właśnie kwocie. Powód nie wymaga specjalnej, kosztownej diety, ponadto uczęszcza do przedszkola gdzie również ma zapewnione wyżywienie. Sąd nie wziął pod uwagę natomiast, zgodnie z aktualnym orzecznictwem, kosztów mieszkalnych małoletniego powoda, gdyż wskazuje się, że rodzic nie może przerzucać kosztów mieszkalnych na małoletnie dziecko, albowiem nawet gdyby nie miał dziecka pod swoją pieczą, koszty lokalowe musiałby ponosić.

Wskazać należy, że zakres obowiązku alimentacyjnego wyznaczają nie tylko potrzeby powoda, lecz także zarobkowe i majątkowe możliwości pozwanego. Usprawiedliwionych potrzeb usprawnionego do alimentacji nie można rozpoznawać bez uwzględnienia sytuacji zarobkowej zobowiązanego. Obie te przesłanki rzutują w równym stopniu na określenie zakresu obowiązku alimentacyjnego. Pozwany około 5 lat pracował w (...) Dochód miesięczny kształtował się w okolicach 20000 zł miesięcznie. W październiku 2023r. zjechał do Polski na stałe, m. in celem nawiązania częstszego kontaktu z małoletnim. Nadmienić w tym miejscu należy, że Sąd w sprawie opiekuńczej I. N. (...) na posiedzeniu niejawnym wydał postanowienie o zabezpieczeniu tychże kontaktów, kierując się dobrem małoletniego dziecka i regulując kontakty pozwanego z synem. Kontakty te W. P. wówczas realizował, pomimo że strony nie były zadowolone z rozstrzygnięcia. Na postanowienie to złożone zostało jednak zażalenie, które następnie zostało uchylone przez Sąd Okręgowy w Tarnowie z uwagi, jak wskazał Sąd II instancji, że nie zachodzi w tym przypadku sytuacja niecierpiąca zwłoki, w związku z czym przed wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu zasadnym jest przeprowadzenie rozprawy, i przekazał sprawę ponownie do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Brzesku. Od tego momentu pozwany przestał realizować kontakty z małoletnim, również przez okoliczność, że matka powoda nie dopuszczała ojca do dziecka, który, jak sama matka powoda wskazała, kilkadziesiąt razy podejmował próby nawiązania osobistego kontaktu z dzieckiem. Ponadto, pozwany wskazał w odpowiedzi na pozew, że po powrocie do Polski, został zatrudniony u siostry przy gospodarstwie rolnym i pobiera wynagrodzenie około 2000 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe jakim kieruje się Sąd, sytuację rynkową, zeznania matki powoda, nie można dać wiary twierdzeniom pozwanego. Nadto, Sąd wielce prawdopodobnym przyjmuje twierdzenia matki powoda, że pozwany ma pracować aktualnie przy budowie stacji benzynowej w W. i ma tam uzyskiwać wynagrodzenie dość znaczne. Na uwagę zasługuje również w tym miejscu fakt, że pozwany nie stawił się na dwie wyznaczone przez Sąd rozprawy i nie usprawiedliwił swojej nieobecności, co w ocenie Sądu jest próbą uchylenia się od przedstawienia aktualnej sytuacji zarobkowej pozwanego i w konsekwencji próbą uchylenia się od wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Pozwany jest osobą młodą, zdrową. Poza powodem nie wskazał, aby miał inne dzieci na utrzymaniu. W konsekwencji, Sąd bada nie tylko rzeczywiście posiadane i uzyskiwane środki, ale także potencjalne możliwości zarobkowe zobowiązanego uwzględniając należytą staranność w podejmowaniu działań. Należy wskazać, że osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, zwłaszcza względem swojego dziecka niezdolnego do samodzielnego utrzymania się, powinna w pełni wykorzystywać swoje kwalifikacje, umiejętności w celu uzyskania dochodu niezbędnego do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentacji.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż matka małoletniego pracuje zawodowo, a ponadto swój obowiązek alimentacyjny wobec małoletniego J. P. spełnia również poprzez opiekę i wychowanie, ponosi trud i koszty wychowania powoda. Ona dokłada starań by zapewnić powodowi odpowiednie warunki rozwoju, dba o jego zdrowie. Ojciec powoda natomiast nie mieszka z nimi, spotkania z synem odbywają się w dwa weekendy w miesiącu. Ojca dziecka, który nie zajmuje się na co dzień synem, w większym stopniu powinien obarczać obowiązek alimentacyjny, gdyż to matka stale sprawuje pieczę na małoletnim.

Powód domagał się 2200 zł miesięcznie alimentów. Zdaniem Sądu kwota ta jest jednak zbyt wygórowana. Sąd zasądzając obowiązek alimentacyjny jak już wyżej wspomniano, uwzględnia nie tylko potrzeby małoletniego, ale także możliwości zarobkowe pozwanego. Przy ustalaniu wysokości kwoty alimentów miał na uwadze dochody pozwanego, ale również możliwości zarobkowe pozwanego. Pozwany jest zdrowym, młodym mężczyzną mającym możliwość podjęcia wysokodochodowej pracy, co też miało miejsce ot choćby przez 5 lat w Szwajcarii i być może z dużym prawdopodobieństwem takiej obecnie podjętej. W konsekwencji, Sąd mając na uwadze zarówno potrzeby powoda jak i możliwości zarobkowe pozwanego, przy uwzględnieniu przepisów wyżej powołanych przyjął, że zasadnym jest zasądzenie alimentów na rzecz powoda w kwocie 1000 zł miesięcznie. Wysokość jest adekwatna do zakresu i wysokości usprawiedliwionych potrzeb powoda, mając na względzie aktualne ceny żywności, mediów, odzieży i nie spowoduje to nadmiernego uszczerbku u pozwanego, który będzie w stanie realizować zobowiązanie alimentacyjne we wskazanej kwocie.

Mając powyższe na uwadze na podstawie wyżej powołanych przepisów Sąd w pkt I wyroku zasądził od pozwanego W. P. na rzecz małoletniego syna J. P. alimenty w kwocie po 1000 zł miesięcznie, które płatne będą z góry do rąk matki powoda E. G. do dnia 10-go każdego następującego po sobie miesiąca z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w płatności którejkolwiek z rat w terminie, począwszy od dnia 01 października 2024 r.

W pozostałej części Sąd w pkt II wyroku oddalił powództwo jako nieuzasadnione w świetle powyższych rozważań i stanu faktycznego sprawy.

O kosztach procesu rozstrzygnięto jak w pkt III i IV wyroku. W oparciu o art. 100 kpc Sąd zobowiązał pozwanego do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez przedstawiciela ustawowego powoda J. P.. Koszty wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 3 600 zł wyliczone zostały na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. W oparciu natomiast o art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Brzesku kwotę 750 zł tytułem opłaty od zasądzonego roszczenia i kwotę 20 zł tytułem opłaty od nadania klauzuli wykonalności.

W pkt V wyroku Sąd wyrokowi w pkt I nadał rygor i klauzulę natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 333 § 1 pkt 1 kpc.

Sędzia Sławomir Świerczek

s) (...)

(...). M. A.

(...)

(...)