sygn. IV CZ 126/11 22 lutego 2012 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 22 lutego 2012, sygn. IV CZ 126/11

Data orzeczenia 22 lutego 2012
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt IV CZ 126/11
POSTANOWIENIE
Dnia 22 lutego 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Irena Gromska-Szuster
SSN Barbara Myszka
w sprawie z powództwa A. K. Spółki z o.o. z siedzibą w S.
przeciwko R. Spółce z o.o. z siedzibą w Z. i S. Spółce z o.o. z siedzibą w D.
o ustalenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 22 lutego 2012 r.,
zażalenia strony powodowej
na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 8 lipca 2011 r.,
1) odrzuca zażalenie na postanowienie w przedmiocie
sprawdzenia i ustalenia wartości przedmiotu
zaskarżenia (punkt 1 zaskarżonego postanowienia),
2) oddala zażalenie w pozostałej części.
Uzasadnienie
2
Powódka A. K. Sp. z o.o. w S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Okręgowego z dnia 19 stycznia 2011 r., oddalającego jej apelację od wyroku Sądu
Rejonowego z dnia 9 czerwca 2010 r., którym oddalone zostało powództwo
skierowane przeciwko pozwanym R. Sp. z o.o. w Z. oraz S. Sp. z o.o. w D. o
ustalenie istnienia bliżej określonych stosunków prawnych dzierżawy, ewentualnie
o wydanie bliżej określonych części nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r., Sąd Okręgowy sprawdził i ustalił
wartość przedmiotu zaskarżenia skargi kasacyjnej na kwotę 84.244,46 zł wobec
pozwanej R. Sp. z o.o. w Z. a wobec pozwanej S. Sp. z o.o. w D. na kwotę
46.730,22 zł oraz odrzucił skargę kasacyjną w stosunku do wymienionej spółki S.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że w niniejszej sprawie
powódka dochodziła dwóch roszczeń o ustalenie istnienia odrębnych stosunków
prawnych łączących ją z dwoma podmiotami. Uznał przy tym, że nie miało
znaczenia to, iż ewentualne ustalenie istnienia tych stosunków prawnych umożliwi
powódce prowadzenie jednej inwestycji. W ocenie Sądu Okręgowego nie
zachodziła więc tożsamość podstawy faktycznej i prawnej ani tym bardziej
wspólność praw po stronie pozwanych, a jedynie współuczestnictwo formalne. Z
tego względu wartość przedmiotu zaskarżenia wobec obydwu pozwanych nie
podlegała zliczeniu. Sąd Okręgowy ustalił, że wobec pozwanej S. Sp. z o.o. w D.
wynosiła ona 46.730,22 zł, a jej obliczenia dokonał w oparciu o sumę czynszu
dzierżawnego za okres roku. Sąd Okręgowy przyjął, że w niniejszej sprawie
minimalna wartość przedmiotu zaskarżenia, warunkująca dopuszczalność skargi
kasacyjnej wynosiła 75.000 zł. Z tego względu na podstawie art. 3986
§ 2 k.p.c.
odrzucił skargę kasacyjną powódki w stosunku pozwanej S. Sp. z o.o. w D.
Powódka wniosła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego.
Zarzuciła w nim naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. polegające na błędnym
przyjęciu, że w sprawie występuje współuczestnictwo formalne pozwanych,
a w konsekwencji naruszenie art. 3982
§ 1 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu,
że skarga kasacyjna powódki wobec pozwanej S. Sp. z o.o. jest niedopuszczalna.
Powódka wywodziła, że z pozwanymi łączy ją jeden stosunek prawny,
3
o charakterze złożonym, chociaż mający źródło w dwóch odrębnie zawartych
umowach, na co wskazuje zakres projektu budowy elektrowni wiatrowych, silna
więź gospodarcza i funkcjonalna pomiędzy tymi umowami, tworzącymi wspólne
przedsięwzięcie. W ocenie powódki za przyjęciem współuczestnictwa materialnego
przemawiają – wykazujące cechę wspólności – obowiązek oddania do korzystania
gruntu stanowiącego własność każdej z pozwanych oraz współdziałania
przy realizacji projektu, a ponadto wyrażenie przez pozwanych wspólnej zgody na
realizację projektu poprzez złożenie podpisów na mapach dotyczących jego
lokalizacji oraz okoliczność, że wydane zostało tylko jedno pozwolenie na budowę.
W związku z tym powódka wnosiła o ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia na
kwotę 130.975 zł w stosunku do obydwu pozwanych i uchylenie zaskarżonego
postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że według art. 3941
§ 1 k.p.c.
zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej
instancji odrzucające skargę kasacyjną lub skargę o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia oraz co do kosztów procesu, które nie były
przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a na podstawie art. 3941
§ 2
k.p.c. w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, także na postanowienie
sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, za wyjątkiem
postanowień w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania
i postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu
pierwszej instancji. Oznacza to, że zażalenie do Sądu Najwyższego
na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie sprawdzenia i ustalenia
wartości przedmiotu zaskarżenia, które nie kończy postępowania w sprawie,
jest niedopuszczalne. Z tego względu zażalenie powoda w części dotyczącej
ustalenia w postanowieniu Sądu Okręgowego wartości przedmiotu zaskarżenia
postanowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 373 w zw. z art. 370, 39821
i 3941
§ 3 k.p.c.
Kwestia prawidłowości ustalenia przez Sąd Okręgowy wartości przedmiotu
zaskarżenia skargi kasacyjnej wobec pozwanej S. Sp. z o.o. podlega jednak
4
rozważeniu – pomimo braku wniosku przewidzianego w art. 380 w zw. z 39821
i 3941
§ 3 k.p.c. – jako przesłanka zastosowania art. 3982
§ 1 k.p.c., którego
naruszenie podniesione zostało w zażaleniu i w którym przewidziano,
że w sprawach gospodarczych o prawa majątkowe skarga kasacyjna
jest niedopuszczalna, jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż
siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych. W tym zakresie zażalenie nie zasługuje
na uwzględnienie. Nie można podzielić wyrażonego w zażaleniu poglądu,
że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do przyjęcia istnienia po stronie
pozwanych współuczestnictwa materialnego (art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.). Ocena w tym
zakresie zależy od treści żądania w pozwie i okoliczności przytoczonych na jego
poparcie. W niniejszej sprawie powódka wniosła o ustalenie istnienia dwóch
odrębnych stosunków prawnych dzierżawy. Wynika to jednoznacznie z rozdzielenia
obu żądań w pozwie, które odnosiły się do dwóch różnych stosunków
prawnych dzierżawy a ich źródłem były umowy zawarte przez powódkę, w różnym
czasie, oddzielnie z każdą z pozwanych spółek. Tak sformułowane żądania
nie zostały zmienione w toku procesu, na co wskazuje treść oświadczenia
pełnomocnika powódki, mającego na celu ich doprecyzowanie (k. 523), i co
znajduje potwierdzenie we wnioskach zawartych w apelacji powódki (k. 996v.).
Gospodarczy związek i znaczenie umów zawartych z różnymi podmiotami jedynie
z punktu widzenia powoda, nie oznacza, że prawa i obowiązki drugiej strony każdej
z tych umów są wspólne. Bez żadnych wątpliwości nie można także uznać,
że prawa i obowiązki pozwanych spółek są oparte na tej samej podstawie
faktycznej i prawnej.
Wobec tego Sąd Okręgowy słusznie uznał, że zostały spełnione jedynie
przesłanki do przyjęcia współuczestnictwa formalnego po stronie pozwanych
określone w art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c., a to uzasadniało odrzucenie skargi kasacyjnej
w stosunku do pozwanej S. Sp. o.o. w D. Wartość przedmiotu zaskarżenia
względem tej pozwanej jest niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych i nie
zlicza się jej z wartością przedmiotu zaskarżenia względem drugiej z pozwanych.
Z tych względów, należało na podstawie art. 39814
w zw. z art. 3941
§ 3
k.p.c. oddalić zażalenie w tej części, w jakiej było skierowane do rozstrzygnięcia
w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.
5