Wyrok z 14 października 2025, sygn. X C 103/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2025 r. w Toruniu sprawy

z powództwa (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w C.

przeciwko K. F. (1)

o zapłatę

I.  oddala powództwo w całości;

II.  zasądza od powoda (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w C. na rzecz pozwanego K. F. (1) kwotę 1.817 zł (tysiąc osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Powód (...) Spółka akcyjna z siedzibą w C. w dniu 20 czerwca 2024 r. wniósł do Sądu Rejonowego we Włocławku powództwo przeciwko K. F. (1). Powód żądał zapłaty na swoją rzecz kwoty 4.230 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 29 kwietnia 2022 r. oraz kosztów procesu.

Z uzasadnienia pozwu wynikało, że dochodzona kwota miała stanowić równowartość nieuregulowanej składki ubezpieczeniowej należnej z tytułu umowy ubezpieczenia OC pojazdu (...) nr (...), którą powód miał zawrzeć z pozwanym na okres od 21 kwietnia 2022 r. do 20 kwietnia 2023 r. Według umowy składka ubezpieczeniowa w kwocie 4.230 zł miała zostać zapłacona w 1 racie płatnej do dnia 28 kwietnia 2022 r., a pozwany składki nie zapłacił.

Powództwo to stanowiło swoistą kontynuację elektronicznego postępowania upominawczego prowadzonego przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie pod sygnaturą VI Nc-e 1312839/23 i zakończonego postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 maja 2024 r. o uchyleniu niedoręczonego prawidłowo nakazu zapłaty i umorzeniu postępowania.

Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt I Nc 1255/24 referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym we Włocławku orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.

W sprzeciwie pozwany K. F. (1) zaskarżył nakaz w całości i zakwestionował powództwo zarówno co do zasady jak i wysokości.

Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających w zakresie adresu zamieszkania pozwanego, Sąd Rejonowy we Włocławku stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Toruniu.

W piśmie z dnia 20 marca 2025 r. powód podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wskazując, że umowa (...) została zawarta dla pojazdu o numerze rejestracyjnym (...) i numerze VIN (...). Umowę w imieniu powoda zawierał H. C. wobec tego powód zgłosił wniosek o przesłuchanie świadka.

W piśmie z dnia 3 kwietnia 2025 r. pozwany K. F. (1) wniósł o oddalenie oddalenia powództwa w całości z uwagi na brak legitymacji procesowej biernej. Pozwany wskazywał, że nigdy nie zawierał umowy ubezpieczenia dotyczącej wskazanego pojazdu. Zarzucił, że na złożonej do akt sprawy umowy nie widnieje jego podpis, ani też osoby upoważnionej do reprezentowania powodowego zakładu ubezpieczeń. Pozwany wskazał, że pojazd którego dotyczy sporna umowa ubezpieczenia nigdy nie był i nie jest jego własnością.

Po uzyskaniu danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców pozwany K. F. (1) w piśmie z dnia 7 lipca 2025 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc jednocześnie o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie, podkreślając, że ww. dane potwierdzają, że pozwany nie jest i nie był właścicielem pojazdu i nie zawierał spornej umowy ubezpieczenia.

W piśmie z dnia 2 lipca 2025 r. powód wskazał, że niezgodność w zakresie własności pojazdu pozostają dla powoda bez znaczenia w kontekście skuteczności zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych na pojazd marki E. o numerze rejestracyjnym (...) i numerze VIN (...).

Sąd ustalił, co następuje.

K. F. (1) w 2022 roku był pracownikiem rozpoczynającego działalność przedsiębiorstwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U., dla którego potrzeb poszukiwał możliwości zakupu bądź wynajęcia ciągnika siodłowego.

W tym celu K. F. (1) prowadził wstępne rozmowy z E. i X. H., użytkownikami (leasingobiorcami) pojazdu marki E. (...) o numerze rejestracyjnym (...) należącego do austriackiego podmiotu C. (...) (...) N..

W tym samym czasie K. F. (1) kontaktował się z agentem ubezpieczeniowym H. C., z którego usług korzystał od wielu lat – zarówno do celów służbowych, jak i prywatnych. K. F. (1) chciał zorientować się co do kosztów utrzymania pojazdu. Agent w tym celu miał mu przedstawić jedynie ofertę ubezpieczenia wskazanego pojazdu. Generując ofertę H. C. omyłkowo wygenerował polisę ubezpieczenia na dane K. F. (1), przy czym nie obejmujące np. takich danych jak numer telefonu czy adres e-mail, w którym jako ubezpieczającego oraz właściciela pojazdu marki E. model (...) (...)o numerze (...) i numerze VIN (...) wpisał K. F. (2).

Ostatecznie ani K. F. (1) ani reprezentowana przez niego (...) Sp. z o.o. nie weszli w posiadanie opisanego ciągnika siodłowego. Wobec tego K. F. (1) nie zamierzał skorzystać z przedstawionej oferty ubezpieczenia pojazdu. Jednocześnie gdyby do zawarcia umowy miało dojść to zarówno posiadaczem pojazdu jak i ubezpieczającym byłaby spółka, a nie osoba fizyczna K. F. (1).

Z uwagi na omyłkę H. C. sporządzoną dla niego ofertę ubezpieczenia u powoda odnotowano w systemie (...) S.A. jako zawartą umowę ubezpieczenia. H. C. nie miał możliwości samodzielnego anulowania polisy, albowiem (...) S.A. w tym zakresie wymaga dodatkowego zatwierdzenia, a po upływie 30 dni od daty polisy nie jest możliwa jej anulacja. Ponadto w tym zakresie do czasu sporu H. C. nie wiedział o omyłkowym wygenerowaniu polisy.

Umowa ubezpieczenia nr (...) nigdy nie została podpisana oraz potwierdzona w przyjęty sposób – ani przez K. F. (1), ani przez agenta (...) S.A. K. F. (1) nigdy nie miał zamiaru zawarcia przedmiotowej umowy. K. F. (1) nigdy nie potwierdził, zawarcia umowy ubezpieczenia ani poprzez wiadomość e-mail, w tym odesłanie skanu podpisanej umowy, ani też poprzez zapłatę składki. Również w imieniu (...) S.A. agent ubezpieczeniowy nie potwierdził w żaden sposób zawarcia umowy.

Wobec braku zapłaty składki H. C. zobowiązany był przez (...) S.A. do stawienia się w siedzibie oddziału zakładu ubezpeiczeń i złożenia wyjaśnień w niniejszej sprawie. Wówczas agent informował (...) S.A, że nie odnajduje oryginału polisy z podpisem K. F. (1). Agent wskazywał, że prawdopodobnie zawarta umowa była omyłkowo wygenerowana i nie ma podstaw aby dochodzić zapłaty składki wynikającej z umowy. Pomimo wyjaśnień agenta, zakład ubezpieczeń skierował sprawę nieopłaconej składki do windykacji.

Dowody:

– wydruk danych z bazy (...), k. 106–107,

– wydruk polisy, k. 16–18,

– zeznania świadka H. C., k. 153 v.–154,

– przesłuchanie K. F. (1) w charakterze strony pozwanej, k. 154 v.–155.

Powód pismem z dnia 24 czerwca 2022 r. wezwał K. F. (1) do zapłaty zaległej kwoty 4.296,46 zł. K. F. (1) nie zapłacił żądanej kwoty.

Dowody:

– pismo z dnia 24.06.2022 r., k. 15.

Powyższy stan faktyczny ustalono w przeważającej części na podstawie w pełni wiarygodnych dowodów osobowych, w szczególności zaś wnioskowanego przez powoda dowodu z zeznań świadka H. C., a także przesłuchania w charakterze pozwanego K. F. (1).

Zdaniem Sądu zeznania świadka korespondencją z pozostałym materiałem dowodowym. Świadek zeznawał na fakty które mu były wiadome, będąc agentem ubezpieczeniowym, przyznał się do pomyłki w zakresie wygenerowania polisy ubezpieczeniowej w miejsce samej oferty, a także brak jakichkolwiek działań zmierzających do zawarcia umowy ubezpieczenia potwierdzonej polisą nr (...). Wobec braku dowodów na potwierdzenie umowy ubezpieczenia przez pozwanego nie było podstaw aby kwestionować wiarygodność świadka. Jednocześnie, w tym stanie rzeczy na uwzględnienie jako wiarygodne zasługiwały zeznania pozwanego K. F. (1), albowiem korespondowały z zeznaniami świadka oraz pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie.

W pozostałym zakresie oparto się na urzędowym zaświadczeniu z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz dostarczonych przez powoda dokumentach (wydruk polisy, wezwanie do zapłaty).

Należy przy tym wskazać, ze wiarygodność wydruku polisy w ocenie Sądu ogranicza się do formalnej zgodności z dokumentem widniejącym w systemie powoda, podobnie jak wezwanie do zapłaty. Niemniej przedmiotowe wydruki nie miały mocy dowodowej w zakresie faktu, który chciał wykazać nimi powód tj. faktu zawarcia umowy polisy. Zgodnie z zeznaniami świadka (agenta ubezpieczeniowego) wydruk polisy nie świadczy o jej zawarciu, albowiem każdą umowę potwierdza poprzez uzyskanie podpisu ubezpieczającego czy to w formie własnoręcznej oryginału, czy chociażby przesłanego podpisanego skanu druku polisy. Świadek nie odnalazł takiego potwierdzenia zawarcia umowy polisy nr (...), wobec tego sam jej wydruk nie dowodzi zawarcia umowy ubezpieczenia.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo podlegało oddaleniu w całości.

Zgodnie z treścią art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczyć też trzeba, że przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (por. wyrok SN z 17 grudnia 1996 r., sygn. akt I CKU 45/96). To strony dysponują przedmiotem postępowania i są w najwyższym stopniu zainteresowane jego wynikiem, wobec czego to na nich, co do zasady, ciąży obowiązek powoływania i przedstawiania sądowi wybranych przez siebie dowodów.

Zaprzeczenie dokonane przez stronę procesową powoduje, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stają się sporne i muszą być udowodnione. W razie ich nieudowodnienia sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie (por. postanowienie SN z dnia 28 kwietnia1975 r., sygn. akt III CRN 26/75).

Nie ulega wątpliwości, że dany podmiot, aby mógł wystąpić w procesie w charakterze strony, musi być podobnym do tego właściwym, to znaczy musi posiadać szczególną kwalifikację pozwalającą na wystąpienie z danym powództwem właśnie przez niego (czynna legitymacja procesowa) bądź przeciwko niemu (bierna legitymacja procesowa).

Legitymacja materialna, a więc posiadanie prawa podmiotowego lub interesu prawnego, stanowi przesłankę materialną powództwa, a jej brak stoi na przeszkodzie udzieleniu ochrony prawnej. Brak legitymacji materialnej (czynnej lub biernej) skutkuje co do zasady oddaleniem powództwa. Jeżeli legitymacja materialna i procesowa zespalają się, oddalenie powództwa następuje w istocie z braku legitymacji materialnej, którego rezultatem jest także brak legitymacji procesowej, będący wtórną przyczyną oddalenia powództwa (por. wyrok SN z 12 grudnia 2012 r. III CZP 83/12). Podkreśla się, że legitymacja procesowa nie jest pojęciem prawa procesowego, ponieważ o tym, czy istnieje ona w danej sprawie nie decydują przepisy prawa procesowego, ale przepisy prawa materialnego.

Zgodnie z art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Stosownie przy tym do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 621 ze zm.) ubezpieczający zawiera umowę ubezpieczenia obowiązkowego z wybranym zakładem ubezpieczeń, wykonującym działalność ubezpieczeniową w zakresie tego ubezpieczenia.

Stosownie do wydanego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych rozporządzenia MINISTRA FINANSÓW z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego (Dz. U. 2012 r. 838 ze zm.) potwierdzeniem zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego jest dokument ubezpieczenia wydany przez zakład ubezpieczeń. Dokumentem tym może być polisa ubezpieczeniowa, dowód potwierdzający opłacenie składki ubezpieczeniowej lub inny dokument ubezpieczenia potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zawierające informacje określone w § 2 rozporządzenia (por. § 1 ww. rozporządzenia).

Z treści przepisu art. 805 k.c. wynika, że umowa ubezpieczenia jest umową nazwaną dwustronnie zobowiązującą, konsensualną i odpłatną. Niezbędnym do zawarcia jakiejkolwiek umowy dwustronnej jest natomiast złożenie przez obie strony danej czynności prawnej zgodnych oświadczeń woli. Zgodnie natomiast z art. 60 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

W sprawie nie zostało wykazane przez powoda, że pozwany zawarł umowę ubezpieczenia, potwierdzoną dokumentem polisy (...). W świetle ustaleń faktycznych oczywisty jest wniosek, że do zawarcia umowy ubezpieczenia nie doszło, a fakt, że polisa OC figurowała w systemie powoda jako aktywna, stanowił wynik omyłki. Postępowanie dowodowe doprowadziło do wykazania, że agent ubezpieczeniowy H. C. omyłkowo zatwierdził w systemie komputerowym projekt polisy sporządzonej dla pozwanego w ramach oceny ofert towarzystw ubezpieczeniowych dla ciągnika siodłowego, który ten planował nabyć. Wskazuje na to nie tylko fakt, że w polisie pozwany widnieje jako właściciel pojazdu, którego nigdy nie zakupił, ale też to, że mowa tu o ciągniku, który – w efekcie ewentualnie zawartej umowy - miałby należeć do (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U., nie do pozwanego jako osoby fizycznej. W takiej sytuacji, nawet gdyby do zawarcia umowy ubezpieczenia na ten pojazd miało dojść, ubezpieczycielem byłaby spółka, nie pozwany.

Powód, pozwany ani agent ubezpieczeniowy nie dysponują polisą na której złożone byłyby jakiekolwiek podpisy, zaś przedłożony do akt sprawy wydruk stanowi najwyraźniej projekt polisy omyłkowo oznaczony jako wynikający z zawartej umowy. Jako że błąd ten nie został wychwycony na czas, (...) S.A. zgłosiło fakt objęcia „ubezpieczeniem” wspomnianego pojazdu do (...), co nie może jednak przesądzać o tym, że istniał stosunek prawny będący podstawą do świadczenia takiej usługi. W ocenie Sądu fakt zawarcia umowy został skutecznie zakwestionowany.

Znikoma inicjatywa dowodowa po stronie powodowej sprowadzała się w istocie do przedłożenia dwóch wydruków komputerowych oraz wnioskowania o odebranie zeznań świadka, który nie tylko zaprzeczył twierdzeniom (...) S.A., ale też wskazał, że ubezpieczyciel był już uprzednio informowany, iż w tym przypadku do zawarcia umowy najprawdopodobniej nie doszło, a cała sprawa jest wynikiem omyłki. Powód w dniu wytoczenia powództwa był, a przynajmniej winien był być świadomy, że nie dysponuje podpisanym przez pozwanego oświadczeniem woli zawarcia umowy ubezpieczenia, za które zapłaty powód dochodzi w niniejszym postępowaniu.

W tej sytuacji powództwo podlegało oddaleniu o czym orzeczono w pkt. I.

O kosztach procesu orzeczono w pkt. II na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w związku z art. 458 ¹⁶ k.p.c.

Na zasądzone koszty składają się: wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 1.800 zł (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) w związku z art. 458 ¹⁶ k.p.c. oraz opłata skarbowa od złożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa – 17 zł (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej; Dz.U. z 2023 r. poz. 2111; w zw. z pkt. IV załącznika do niej).

Sąd uznał, że w zakresie kosztów procesu zachodzą podstawy do zastosowania w sprawie art. 458 ¹⁶ k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona będąca przedsiębiorcą przed wytoczeniem powództwa zaniechała próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchyliła się od udziału w niej lub uczestniczyła w niej w złej wierze i przez to przyczyniła się do zbędnego wytoczenia powództwa lub wadliwego określenia przedmiotu sprawy, niezależnie od wyniku sprawy sąd może obciążyć tę stronę kosztami procesu w całości lub części, a w uzasadnionych przypadkach nawet podwyższyć je, jednak nie więcej niż dwukrotnie. W tej sytuacji powoda obciążono dwukrotnością wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego albowiem mając na względzie zeznania świadka, który jednoznacznie wskazywał, że informował pozwanego, jeszcze przed wytoczeniem powództwa o braku podstaw do dochodzenia zapłaty składki, a mimo to powód zdecydował się na wytoczenie powództwa, po jednym bezskutecznym wezwaniu do zapłaty, którego nie można utożsamiać z próbą polubownego zakończenia sporu. Takie postępowanie powoda nie zasługuje na ochronę prawną, a wobec wytoczenia zbędnego powództwa albowiem zostało ono oddalone na skutek nie wykazania prymarnego faktu, jakim jest zawarcie umowy, będącej podstawą żądania, orzeczono o kosztach procesu na podstawie przedmiotowego przepisu.

W sprawie nie zachodziły przy tym podstawy zasądzenia dalszej wielokrotności stawki adwokackiej zgodnie z żądaniem pełnomocnika pozwanego z uwagi szczególne skomplikowanie stanu faktycznego czy prawnego sprawy. Żądanie przyznania sześciokrotności stawki było oczywiście nieuzasadnione, jako że postępowanie nie zakończyło się wydaniem wyroku na pierwszym terminie rozprawy jedynie z uwagi na nieskuteczne wezwanie świadka na tenże termin, a złożone w toku pisma procesowe pełnomocnika nie wymagały analizy złożonych problemów prawnych ani skomplikowanego stanu faktycznego.