Wyrok z 30 października 2025, sygn. I C 1334/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 października 2025 roku

Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Kuryło - Maciejewska

Protokolant: Joanna Antoniszyn

po rozpoznaniu w dniu 2 października 2025 roku w Dzierżoniowie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...).R.O. z siedzibą w B.

przeciwko (...) Towarzystwu (...) z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  zasądza od strony pozwanej (...) Towarzystwa (...) z siedzibą w W. na rzecz strony powodowej (...).R.O z siedzibą w B. kwotę 1290,63 zł (jeden tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt złotych sześćdziesiąt trzy grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 04 listopada 2024 roku do dnia zapłaty;

II.  w pozostałej części powództwo oddala;

III.  zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej 1053,86 zł (jeden tysiąc pięćdziesiąt trzy złote osiemdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu części kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku;

IV.  nakazuje zapłacić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie: stronie powodowej 316 zł, zaś stronie pozwanej 84 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu.

Sygn. akt I C 1334/24

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 04 listopada 2024 roku strona powodowa (...).R.O. w B. (Słowacja) wystąpiła przeciwko stronie pozwanej (...) Towarzystwu (...) S.A. w W. o odszkodowanie w kwocie 6155,97 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 04 listopada 2024 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od strony pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu pełnomocnik strony powodowej wskazał, że nabyła ona wierzytelność, która dotyczyła szkody komunikacyjnej zarejestrowanej pod numerem (...), w wyniku której uszkodzeniu uległ samochód marki V. (...) nr rej. (...) należący do poszkodowanej A. Ś. – w imieniu i na rzecz której działał F. Ś.. Na skutek zdarzenia poszkodowana zmuszona była skorzystać z wynajętego od (...) sp. z o.o. pojazdu zastępczego marki O. (...) w okresie od 21 czerwca 2021 r. do 19 lipca 2021 r., tj. przez okres 28 dni. Stawka czynszu została ustalona na kwotę 170 zł netto za dobę. W dniu 19 lipca 2021 roku (...) sp. z o.o. wystawiła poszkodowanej fakturę VAT nr (...) na kwotę 5854,80 zł brutto. Decyzją z dnia 06 sierpnia 2021 roku strona pozwana przyznała tytułem refundacji kosztów wynajmu pojazdu zastępczego odszkodowanie w kwocie 1279,20 zł brutto. Za zasadny uznany został okres trwania najmu jedynie 16 dni. Jednocześnie wierzyciel zweryfikował zastosowaną dobową stawkę czynszu do kwoty 79,95 zł brutto.

Na żądanie pozwu w łącznej wysokości 6155,97 zł składają się następujące kwoty:

- 4575,60 zł – stanowiąca niezapłaconą fakturę VAT nr (...), pomniejszoną o przyznane przez stronę pozwaną odszkodowanie;

- 1580,37 zł – wartość skapitalizowanych odsetek za opóźnienie od kwoty 4575,60 zł od dnia 19 sierpnia 2021 roku do 3 listopada 2024 roku.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pełnomocnik nie kwestionował odpowiedzialności strony pozwanej za skutki zdarzenia z dnia 21 czerwca 2021 roku, o czym świadczy wypłacone odszkodowanie w kwocie 1537,50 zł, zarzucił jednak, że pozwana poinformowała poszkodowaną o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego zorganizowanego i udostępnionego przez stronę pozwaną. Pozwana wysłała na adres e-mail wskazany w zgłoszeniu szkody (automil@poczta.onet.pl) instrukcję dotyczącą wynajmu pojazdu zastępczego zorganizowanego przez (...), a nadto informowała, iż:

- pojazd zastępczy zostanie udostępniony w ciągu 24 godzin od otrzymania zgłoszenia w tym zakresie;

- przy wynajmie pojazdu zastępczego od (...) zostanie uwzględniony rodzaj i klasa samochodu,

- poszkodowany decyduje o miejscu podstawienia i zwrotu pojazdu,

- (...) pokryje cały koszt związany z wynajmem pojazdu zastępczego,

- poszkodowany nie poniesie żadnych dodatkowych opłat z tytułu kaucji lub limitu kilometrów.

W instrukcji dotyczącej wynajmu pojazdu zastępczego znajdowała się także informacja, iż w celu ustalenia szczegółów wynajmu należy skontaktować się z pozwaną pod wskazany numer telefonu bądź formularz dostępny na stronie http://www.link4.pl/wyslij-dokumenty-szkodowe.

W instrukcji wynajmu wymienione zostały konkretne marki pojazdów, których możliwość wynajęcia ma pozwana. Zaniechania poszkodowanej nie były niczym usprawiedliwione.

Pełnomocnik tej strony zakwestionował także ewentualny zasadny okres najmu, który przy uwzględnieniu przebiegu postępowania likwidacyjnego i technologicznego czasu naprawy powinien trwać 16 dni, tj. od 21 czerwca 2021 roku do otrzymania przez poszkodowaną informacji o zakwalifikowaniu szkody jako całkowitej (30 czerwca 2021 roku); dodatkowo uznano 7 dni na zagospodarowanie uszkodzonego pojazdu i zakup nowego. Wskazał, że ubezpieczyciel był gotowy do wypłaty odszkodowania już 30 czerwca 2021 roku, ale nie mógł tego uczynić z uwagi na brak rachunku bankowego, który został dosłany dopiero 15 lipca 2021 roku.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. Ś. była właścicielem samochodu osobowego marki V. (...) nr rej. (...). Samochodem tym, za zgodą właścicielki, jeździł jej syn F. Ś..

W dniu 21 czerwca 2021 roku opisany wyżej pojazd został uszkodzony w wyniku kolizji drogowej, której sprawca posiadał umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartą ze stroną pozwaną (...) S.A. w W.. F. Ś. jechał wymienionym samochodem razem ze swoim ojcem do pracy.

Okoliczności niesporne

W wyniku kolizji w/w pojazd uległ uszkodzeniu w stopniu, który uniemożliwiał jego użytkowanie. Na miejscu zdarzenia, jakiś mężczyzna przekazał F. Ś. numer telefonu, pod który ten zadzwonił, czego następstwem był przyjazd lawety, na której znajdowało się auto zastępcze. F. Ś. podpisał wszystkie przedstawione mu dokumenty związane z wynajmem pojazdu zastępczego.

Dowód:

- zeznania świadka F. Ś.- k. 67

W dniu 21 czerwca 2021r. F. Ś., działając na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez matkę, zawarł w imieniu A. Ś. z (...) Sp. z o.o. umowę najmu pojazdu zastępczego na okres likwidacji szkody. Na podstawie przedmiotowej umowy wynajęto poszkodowanej pojazd zastępczy marki O. (...) o numerach rejestracyjnych (...). Stawkę dobową czynszu najmu ustalono w wysokości 170 zł netto plus podatek VAT (209,10 zł brutto). Pojazd zastępczy został wydany poszkodowanej w dniu zawarcia umowy najmu i wykorzystywany był głównie na dojazdy do pracy przez F. Ś. i jego ojca.

Dowód:

- kserokopia pełnomocnictwa z dnia 21 czerwca 2021 roku – k.16,

- kserokopia umowy najmu pojazdu zastępczego z dnia 21 czerwca 2021 roku – k.17-18,

-kserokopia oświadczenia poszkodowanego z dnia 21 czerwca 2021 roku – k.19,

- zeznania świadka F. Ś.- k.67

Poszkodowana A. Ś. zgłosiła szkodę w dniu 23 czerwca 2021 roku mailowo ubezpieczycielowi sprawcy zdarzenia za pośrednictwem firmy udostępniającej auto zastępcze.

Pozwana wysłała na adres e-mail wskazany w zgłoszeniu szkody (automil@poczta.onet.pl) instrukcję dotyczącą wynajmu pojazdu zastępczego zorganizowanego przez (...), a nadto informowała, iż:

- pojazd zastępczy zostanie udostępniony w ciągu 24 godzin od otrzymania zgłoszenia w tym zakresie;

- przy wynajmie pojazdu zastępczego od (...) zostanie uwzględniony rodzaj i klasa samochodu,

- poszkodowany decyduje o miejscu podstawienia i zwrotu pojazdu,

- (...) pokryje cały koszt związany z wynajmem pojazdu zastępczego,

- poszkodowany nie poniesie żadnych dodatkowych opłat z tytułu kaucji lub limitu kilometrów.

W instrukcji dotyczącej wynajmu pojazdu zastępczego znajdowała się także informacja, iż w celu ustalenia szczegółów wynajmu należy skontaktować się z pozwaną pod wskazany numer telefonu bądź formularz dostępny na stronie http://www.link4.pl/wyslij-dokumenty-szkodowe.

W instrukcji wynajmu wymienione zostały konkretne marki pojazdów, których możliwość wynajęcia ma pozwana oraz stawki najmu.

Nikt z firmy zgłaszającej szkodę w imieniu poszkodowanej, nie poinformował A. Ś., że ubezpieczyciel może pośredniczyć w wynajęciu auta zastępczego. Poszkodowana nie zapoznała się także z informacją dotyczącą wynajmu samochodów zastępczych ogólnie dostępną na stronie internetowej pozwanej. Nie interesowała się także stawkami za wynajem pojazdu.

Dowód:

- zgłoszenie szkody w pojeździe w aktach szkody,

- pismo strony pozwanej z dnia 23.0-6.2021 r. w aktach szkody,

- informacja dotycząca najmu pojazdu zastępczego w aktach szkody,

- zeznania świadka A. Ś.;

- zeznania świadka F. Ś..

W dniu 19 lipca 2021 roku strona pozwana przesłała na adres e- mail poszkodowanej A. Ś. (ania150176@vp.pl) decyzję o wypłacie odszkodowania w związku z ustaleniem szkody całkowitej w jej pojeździe. W tym dniu (...) Sp. z o.o. wystawiła również fakturę VAT nr (...) na kwotę 5854,80 zł brutto za wynajem samochodu zastępczego. W dniu 19 lipca 2021 roku poszkodowana zwróciła pojazd zastępczy.

Dowód:

-kserokopia fakturę VAT nr (...) – k.20;

- decyzja o przyznaniu odszkodowania z dnia 19.07.2021 r. w aktach szkody.

19 lipca 2021 roku poszkodowana A. Ś. - reprezentowana przez syna F. Ś. - przelała na rzecz (...) Sp. z o.o. wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego.

Dowód:

- kopia umowy przelewu wierzytelności z dnia 19.07. 2021 roku – k. 15,

Na mocy decyzji z dnia 06 sierpnia 2021 roku strona pozwana uznała roszczenie dotyczące zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego do kwoty 1537,50 zł, przyjmując zasadność najmu od dnia rozpoczęcia usługi, tj. 21 czerwca 2021 roku przez dwie pierwsze doby zgodnie z fakturą po 170 zł netto ( 209,10 zł brutto) oraz kolejne 14 dni po 65 zł netto (79,95 zł brutto); 2x 209,10 zł + 14x 79,95 zł = 418,20 + 1119,30 = (...),50.

Dowód:

- decyzja strony pozwanej z dnia 06.08.2021 roku – k. 21-22,

W dniu 18 sierpnia 2023 roku została zawarta we W. umowa powierniczego przelewu wierzytelności pomiędzy (...) sp. z o.o. a (...).R.O. w B. (Słowacja), na mocy której cesjonariusz nabył wierzytelność przysługującą cedentowi na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z A. Ś. w dniu 19 lipca 2021 roku.

Dowód:

- kserokopia umowy powierniczego przelewu wierzytelności pomiędzy (...) sp. z o.o. a (...).R.O. w B. (Słowacja) z dnia 18.08.2023 r. – k.14,

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że w dniu 21 czerwca 2021 r. pojazd marki V. (...) nr rej. (...), stanowiący własność poszkodowanej A. Ś., uczestniczył w kolizji drogowej, w wyniku której został uszkodzony,
a sprawca tej kolizji kierował pojazdem, który był wówczas ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przez stronę pozwaną.

Stan faktyczny sprawy i zasada odpowiedzialności pozwanego towarzystwa za sprawcę szkody z 21 czerwca 2021 r. był niesporny i oparty na przepisach art. 822 § 1 k.c., art. 34 ust. 1 i art. 36 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 22 marca 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zwana dalej „ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych”.

Powód w przedmiotowej sprawie zgłosił żądanie zasądzenia na jego rzecz od strony pozwanej kwoty 6155,97 zł, na którą składają się :

- 4575,60 zł – stanowiąca niezapłaconą fakturę VAT nr (...), pomniejszoną o przyznane przez stronę pozwaną odszkodowanie;

- 1580,37 zł – wartość skapitalizowanych odsetek za opóźnienie od kwoty 4575,60 zł od dnia 19 sierpnia 2021 roku do 3 listopada 2024 roku.

Należy przy tym podkreślić, że wierzytelność o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego wykorzystywanego przez poszkodowaną przysługuje na podstawie art. 509 k.c. powodowi, albowiem 19 lipca 2021 roku poszkodowana A. Ś. - reprezentowana przez syna F. Ś. - przelała na rzecz (...) Sp. z o.o. wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, zaś w dniu 18 sierpnia 2023 roku została zawarta we W. umowa powierniczego przelewu wierzytelności pomiędzy (...) sp. z o.o. a (...).R.O. w B. (Słowacja), na mocy której cesjonariusz nabył wierzytelność przysługującą cedentowi na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z A. Ś. w dniu 19 lipca 2021 roku.

W przypadku, gdy doszło do powstania kosztów uzyskania pojazdu zastępczego w okresie remontu uszkodzonego pojazdu albo przez okres niezbędny do nabycia nowego pojazdu przyjmuje się, że są to koszty, których poniesienie jest następstwem zdarzenia szkodzącego, a które by nie powstały bez tego zdarzenia. Konieczność ich poniesienia prowadzi do powypadkowego zmniejszenia majątku poszkodowanego. Przeważa bowiem stanowisko, że muszą to być wydatki zmierzające do wyłączenia lub ograniczenia szkody i niewątpliwie są nimi koszty wynajmu pojazdu zastępczego w celu zaspokojenia bieżących potrzeb poszkodowanego. Szkodę stanowią więc także konieczne wydatki związane ze zdarzeniem szkodzącym. Przy takim ujęciu, stratą w rozumieniu przepisu art. 361 § 2 k.c. są objęte także te wydatki, które służą ograniczeniu albo wyłączeniu negatywnych następstw majątkowych doznanych przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia albo zniszczenia pojazdu. Negatywnym następstwem majątkowym jest tu utrata możliwości korzystania z rzeczy, a więc utrata uprawnienia stanowiącego atrybut prawa własności. W takiej sytuacji poszkodowanemu przysługuje roszczenie o zwrot wydatków na najem pojazdu zastępczego nieprzeznaczonego do kontynuowania działalności gospodarczej lub zawodowej. Można je bowiem uznać za stratę. Należy jednocześnie podkreślić, że nie wszystkie takie wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, gdyż istnieje obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów. Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku, III CZP 5/11, OSNC 2012, nr 3, poz. 28). W granicach normalnego następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda, mieści się obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez poszkodowanego na sfinansowanie korzystania z rzeczy zastępczej zgodnego z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2015 roku, I ACa 15/15, Legalis numer 1330105). Naprawienie szkody obejmuje więc wydatki poniesione przez poszkodowanego na zapewnienie sobie środka transportu samodzielnego, bezpiecznego (sprawnego technicznie) i zdolnego do wypełniania swej normalnej funkcji, posiadającego porównywalne walory estetyczne i użytkowe oraz zapewniającego poszkodowanemu co najmniej taki sam komfort jazdy jak pojazd uszkodzony. Takie rozumienie szkody mieści się w granicach normalnego następstwa działania lub zaniechania sprawcy szkody, bowiem prowadzi do powstania kosztów niezbędnych do odwrócenia wyżej opisanego podstawowego skutku uszkodzenia rzeczy. Z tych względów podzielić należy zapatrywanie co do tego, że w zasadzie zakresem obowiązku naprawienia szkody objęte być powinny koszty poniesione na najem pojazdu zastępczego na czas naprawy pojazdu uszkodzonego albo poszukiwania nowego samochodu, określone według średnich stawek czynszu najmu samochodów, funkcjonujących na rynku lokalnym w okresie wynajmowania auta zastępczego (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2015 roku, I ACa 15/15, Legalis numer 1330105), a przynajmniej nie przekraczających maksymalnych stawek na tym rynku. Jest to tym bardziej istotne, że to poszkodowany ma prawo wybrać firmę, od której wynajmie pojazd zastępczy, przy czym nie musi wybierać najtańszej oferty występującej na rynku lokalnym w tym zakresie. Z drugiej strony należy jednak stwierdzić, że nie mogą być uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego albo zniszczonego pojazdu, gdyż następstwo to może być wyeliminowane, bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego, w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Jeżeli zatem ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów, skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu, zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu, zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te w zakresie nadwyżki będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za celowe i ekonomicznie uzasadnione. W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 roku, III CZP 20/17, LEX nr 2340475).

W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że uszkodzony pojazd był wykorzystywany przez poszkodowaną, a w zasadzie - za jej zezwoleniem przez jej syna i męża, do celów prywatnych i w okresie, gdy doszło do przedmiotowego wypadku komunikacyjnego, był im niezbędny. W tym czasie poszkodowana nie dysponowała innym samochodem, a pojazd zastępczy był potrzebny do wykonywania codziennych czynności życiowych, w tym przede wszystkim na dojazdy do pracy F. Ś. i jego ojca.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało natomiast ustalenie, czy wysokość dochodzonych w rozpoznawanej sprawie kosztów najmu pojazdu zastępczego była uzasadniona.

Sama zasadność roszczenia do ubezpieczyciela o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego nie budzi wątpliwości, gdyż poniesione przez posiadacza uszkodzonego pojazdu mechanicznego celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego stanowią szkodę majątkową, o której mowa w art. 361 § 2 k.c. Jednakże zakresem odpowiedzialności odszkodowawczej są objęte wyłącznie te negatywne majątkowe następstwa w majątku poszkodowanego, które pozostają w adekwatnym związku przyczynowym, o którym mowa w art. 361 § 1 k.c., ze zdarzeniem szkodzącym. Adekwatny związek przyczynowy, stanowiący jedną z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, wyznacza zarazem granice odpowiedzialności odszkodowawczej. W razie tzw. szkody całkowitej, tj. uszkodzenia pojazdu w stopniu wyłączającym możliwość jego naprawy albo jeżeli koszt naprawy pojazdu jest znacznie wyższy od jego wartości przed uszkodzeniem, świadczenie pieniężne ubezpieczyciela obejmuje kwotę odpowiadającą różnicy wartości pojazdu sprzed i po wypadku. W takim przypadku przyjmuje się, że w zakres szkody, pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym, wchodzą koszty najmu pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia nowego pojazdu. Ustalenie, jakie skutki pozostają w adekwatnym związku przyczynowym ze zderzeniem szkodzącym następuje bowiem przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, czy też, niekiedy, zasad nauki oraz na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy. (por. P. Waszczak, „Refundacja wydatków na najem pojazdu zastępczego z perspektywy Rzecznika Ubezpieczonych„ Iustitia Dodatek Nr 1 (15)/2014). Każdorazowo należy, zatem badać mierniki staranności poszkodowanego oraz jego obiektywne możliwości finansowe i osobiste, mając także na uwadze zasadę minimalizacji szkody.

W związku z powyższym, w uznaniu Sądu, uzasadnione było korzystanie z samochodu zastępczego przez poszkodowaną w całym okresie zgłoszonym w pozwie, tj. od dnia 21 czerwca 2021 r. do dnia 19 lipca 2021 roku, kiedy to strona pozwana wydała i dostarczyła na adres e-mail poszkodowanej decyzję dotyczącą przyznania odszkodowania z tytułu stwierdzenia szkody całkowitej. W ostatnim dniu powyższego terminu poszkodowana zwróciła auto zastępcze, a firma (...) Sp. z o.o. wystawiła fakturę za najem pojazdu.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył wysokości dobowej stawki najmu – pozwana zarzucała bowiem, że poszkodowana została poinformowana o możliwości zorganizowania przez ubezpieczyciela pojazdu zastępczego i wysokości stawek dobowych najmu akceptowanych i obowiązujących w wypożyczalniach współpracujących z pozwaną. Przeprowadzone w sprawie dowody dały podstawę do dokonania przez Sąd oceny, że żądanie zapłaty odszkodowania według oferowanej przez (...) Sp. z o.o. stawki najmu (170 zł netto za dobę + VAT) było zasadne ale tylko przez dwa dni, tj. od 21 do 22 czerwca 2021 roku, do czasu zgłoszenia szkody stronie pozwanej.

Jak ustalono, (...) Sp. z o.o. w imieniu poszkodowanej zgłosiła szkodę za pośrednictwem strony internetowej. Została wówczas poinformowana o możliwości zorganizowania przez stronę pozwaną bezpłatnego najmu pojazdu zastępczego na niezbędny czas przeprowadzenia naprawy uszkodzonego pojazdu (szkoda częściowa) lub nabycia nowego (szkoda całkowita). Pozwana wysłała na adres e-mail wskazany w zgłoszeniu szkody (automil@poczta.onet.pl) instrukcję dotyczącą wynajmu pojazdu zastępczego zorganizowanego przez (...), a nadto informowała, iż:

- pojazd zastępczy zostanie udostępniony w ciągu 24 godzin od otrzymania zgłoszenia w tym zakresie;

- przy wynajmie pojazdu zastępczego od (...) zostanie uwzględniony rodzaj i klasa samochodu,

- poszkodowany decyduje o miejscu podstawienia i zwrotu pojazdu,

- (...) pokryje cały koszt związany z wynajmem pojazdu zastępczego,

- poszkodowany nie poniesie żadnych dodatkowych opłat z tytułu kaucji lub limitu kilometrów.

W instrukcji dotyczącej wynajmu pojazdu zastępczego znajdowała się także informacja, iż w celu ustalenia szczegółów wynajmu należy skontaktować się z pozwaną pod wskazany numer telefonu bądź formularz dostępny na stronie http://www.link4.pl/wyslij-dokumenty-szkodowe.

W instrukcji tej wymienione zostały konkretne marki pojazdów, których możliwość wynajęcia ma pozwana oraz stawki najmu.

Nikt z firmy zgłaszającej szkodę w imieniu poszkodowanej, nie poinformował A. Ś., że ubezpieczyciel może pośredniczyć w wynajęciu auta zastępczego. Poszkodowana nie zapoznała się także z informacją dotyczącą wynajmu samochodów zastępczych ogólnie dostępną na stronie internetowej pozwanej. Nie interesowała się także stawkami za wynajem pojazdu. Powyższe wynika wprost z zeznań poszkodowanej złożonych na rozprawie w dniu 2 października 2024 roku, której nie pozostawiono możliwości podjęcia decyzji, z usług jakiej wypożyczalni pojazdów zastępczych chce skorzystać.

Ubezpieczyciel zapewniał tym czasem o pełnym pokryciu kosztów zorganizowania pojazdu zastępczego, który zostanie podstawiony i odebrany z miejsca wskazanego przez poszkodowanego. Koszty zorganizowania pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanej miały być zgodne z klasą (segmentem) pojazdu zastępczego odpowiadającą segmentowi pojazdu uszkodzonego. Zatem poszkodowana miała możliwość uzyskania pojazdu zastępczego na warunkach ustalonych przez ubezpieczyciela, z czego nie skorzystała, bo nie została o tym poinformowana przez firmę wynajmującą jej już pojazd zastępczy. A. Ś. nie skontaktowała się ze stroną pozwaną, nie interesowały jej również warunki najmu oferowane przez (...) Sp. z o.o. ani stawki najmu obowiązujące na rynku. W takiej sytuacji brak jest podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowaną z droższej oferty najmu pojazdu zastępczego po dniu, w którym mogła ona uzyskać taki pojazd za pośrednictwem strony pozwanej.

Zatem bez wątpienia za 21 i 22 czerwca 2021 r. strona powodowa może domagać się odszkodowania za najem pojazdu zastępczego w stawce określonej w umowie najmu zawartej z poszkodowaną w dniu 21 czerwca 2021 r., tj. 170 zł netto (209,10 zł brutto), łącznie 418,20 zł brutto ( 2x 209,10 zł). Strona pozwana zwróciła za ten okres właśnie taką kwotę. W pozostałej części żądanie zapłaty odszkodowania po takiej stawce należy uznać za niezasadne, gdyż nie mogą być uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego albo zniszczonego pojazdu, gdy następstwo to może być wyeliminowane, bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego, w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Strona pozwana przyznała i wypłaciła już odszkodowanie za dalszych 14 dni po oferowanej przez siebie stawce 65 zł netto (79,95 zł brutto), tj. 1119, 30 zł; łącznie świadczenie z tego tytułu w kwocie 1537,50 zł (418,20 zł + 1119,30 zł).

Ostatecznie zatem Sąd zasądził na rzecz powoda dalszą kwotę 959,40 zł – tytułem odszkodowania za wynajem pojazdu po stawce 79,95 zł brutto za 12 dni (28 dni – 16 dni), aż do 19 lipca 2021 roku oraz 331,23 zł tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie od zasądzonego odszkodowania od dnia 19 sierpnia 2021 roku do dnia 03 listopada 2024 roku, oddalając żądanie w pozostałym zakresie.

W pozwie powód wystąpił dodatkowo z żądaniem zasądzenia na jego rzecz odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przyznanego odszkodowania z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego od dnia 4 listopada 2024 roku do dnia zapłaty.

Podstawę prawną do sformułowania takiego żądania stanowią przepisy art. 481 k.c.
Z przepisu § 1 tegoż artykułu wynika, bowiem, iż jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odsetki za opóźnienie należą się przeto, zarówno bez względu na szkodę poniesioną przez wierzyciela, jak i zawinienie okoliczności opóźnienia przez dłużnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1994 roku, I CRN 121/94, OSNC 1995, nr 1, poz. 21). Należy przy tym wskazać, iż w świetle przepisów ustawy dłużnik opóźnia się z wykonaniem zobowiązania, gdy nie spełnia świadczenia w terminie oznaczonym w sposób dostateczny lub wynikający z właściwości zobowiązania. Aby dokładnie wyjaśnić wskazaną kwestię konieczne jest odwołanie się do pojęcia wymagalności. Roszczenie o spełnienie świadczenia jest wymagalne wówczas, gdy wierzyciel jest uprawniony do żądania spełnienia świadczenia. Dopóki roszczenie jest niewymagalne, nie zachodzi także opóźnienie, gdyż dłużnik nie jest zobowiązany do świadczenia. O dacie wymagalności decyduje natomiast treść stosunku obligacyjnego łączącego strony. W przypadku zobowiązań terminowych, jeśli dłużnik nie realizuje w terminie swych obowiązków wynikających z treści zobowiązania, opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. W takim przypadku data wymagalności roszczenia stanowi jednocześnie datę, od której dłużnik opóźnia się ze świadczeniem. Z mocy przepisu art. 481 k.c. uzasadnia to roszczenie o odsetki. W przypadku z kolei zobowiązań bezterminowych opóźnienie nastąpi dopiero w przypadku niedostosowania się do wezwania wierzyciela żądającego spełnienia świadczenia, chyba, że obowiązek jego spełnienia wynika z właściwości zobowiązania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 listopada 1995 roku, I ACr 592/95, OSA 1996, nr 10, poz. 48). Na koniec należy wskazać, iż na mocy przepisu art. 481 § 2 zd. 1 k.c., jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni, licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Ustęp 2 tegoż artykułu stanowi natomiast, że w przypadku, gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania, okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba, że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania. W świetle opisanych regulacji prawnych należało przyjąć, że świadczenie z tytułu naprawienia szkody dochodzone od zakładu ubezpieczeń jest świadczeniem terminowym. Wedle tych przepisów zakład ubezpieczeń jest obowiązany wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie, a w późniejszym terminie tylko wówczas, gdy nie jest w stanie wcześniej wyjaśnić okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania.

W rozpoznawanej sprawie strona pozwana nie udowodniła, że istniały przeszkody uniemożliwiające wyjaśnienie w ciągu 30 dni okoliczności koniecznych do ustalenia jej odpowiedzialności albo wysokości świadczenia należnego powodowi, pomimo działań podejmowanych ze szczególną starannością (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2011 roku, V CSK 38/11, LEX nr 1129170; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 roku, II CSK 257/09, LEX nr 551104). Tym samym powinna spełnić świadczenia przysługujące powodowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o szkodzie. Skoro pozwana w dniu 06 sierpnia 2021 roku wydała decyzję w przedmiocie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, uznając sprawę za wyjaśnioną, powód może skutecznie domagać się odsetek za opóźnienie od dnia następnego, tj. od 07 sierpnia 2021 r., a w związku z tym z całą pewnością od dnia, od kiedy zaczął naliczać skapitalizowane odsetki, tj. od 19 sierpnia 2021 roku. Przy czym zgodnie z przepisem art. 482§1 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa.

Mają powyższe na względzie, na podstawie przytoczonych przepisów, orzeczono jak w punkcie I i II sentencji wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt III na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ kpc w zw. z art.100 k.p. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Skoro powód wygrał sprawę w około 21 % należy mu się zwrot 381,57 zł z tytułu poniesionych kosztów (17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 1800 zł – wynagrodzenie pełnomocnika), zaś stronie pozwanej wygrywającej sprawę w 79% należy się zwrot kwoty 1435,43 zł ( 1817zł – koszty zastępstwa prawnego). Bilansując powyższe, Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej 1053,86 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku.

Strona powodowa nie uiściła należnej opłaty sądowej od pozwu w kwocie 400 zł, co zostało przeoczone.

W związku z powyższym, odpowiednio do przepisów art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, Sąd nakazał stronie pozwanej zapłacić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie kwotę 84 zł, zaś stronie powodowej kwotę 316 zł tytułem opłaty sądowej.