sygn. V GC 251/25 18 listopada 2025 Sąd Rejonowy w Tarnowie

Wyrok z 18 listopada 2025, sygn. V GC 251/25

Teza
W przypadku uszkodzenia pojazdu użytkowanego przez poszkodowanego w zdarzeniu komunikacyjnym, gdzie zobowiązanym do naprawienia szkody jest ubezpieczyciel od odpowiedzialności cywilnej sprawcy zdarzenia:
1) odpowiedzialność ubezpieczyciela winna być rozpatrywana na gruncie przepisów k.c., gdyż przepisy u.u.o. regulują jedynie kwestie dotyczące postępowania w zakresie likwidacji szkody, a nie zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela wobec poszkodowanego;
2) poszkodowany nie ma charakteru szczególnego wierzyciela, więc kwestia jego uprawnień i obowiązku współdziałania z wierzycielem jest poddana ogólnym regulacją zawartą w k.c.;
3) nie istnieje bezwzględne uprawnienie skorzystania przez poszkodowanego z możliwości wynajęcia samochodu zastępczego, gdyż jest o uwarunkowane potrzebami poszkodowanego, które nie mogą być zaspokojone w inny sposób, w szczególności z możliwość wykorzystania innych własnych środków transportu;
4) poszkodowany jako wierzyciel ma obowiązek współdziałania przy likwidacji szkody co wyklucza bezkrytyczne postępowanie polegające na braku zainteresowania się kosztami naprawy i najmu pojazdu;
5) sama dopuszczalność zaliczenie kosztów najmu pojazdu do wartości szkody wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, które wskazywał, że musi to być uwarunkowane okolicznościami konkretnej sprawy;
6) udzielane przez Policję w czasie interwencji drogowych informacje o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd;
7) udzielane przez podmioty świadczące usługi w zakresie pomocy drogowej o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd;
8) udzielane przez podmioty świadczące usługi w zakresie naprawy pojazdów o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd.W przypadku uszkodzenia pojazdu użytkowanego przez poszkodowanego w zdarzeniu komunikacyjnym, gdzie zobowiązanym do naprawienia szkody jest ubezpieczyciel od odpowiedzialności cywilnej sprawcy zdarzenia:
1) odpowiedzialność ubezpieczyciela winna być rozpatrywana na gruncie przepisów k.c., gdyż przepisy u.u.o. regulują jedynie kwestie dotyczące postępowania w zakresie likwidacji szkody, a nie zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela wobec poszkodowanego;
2) poszkodowany nie ma charakteru szczególnego wierzyciela, więc kwestia jego uprawnień i obowiązku współdziałania z wierzycielem jest poddana ogólnym regulacją zawartą w k.c.;
3) nie istnieje bezwzględne uprawnienie skorzystania przez poszkodowanego z możliwości wynajęcia samochodu zastępczego, gdyż jest o uwarunkowane potrzebami poszkodowanego, które nie mogą być zaspokojone w inny sposób, w szczególności z możliwość wykorzystania innych własnych środków transportu;
4) poszkodowany jako wierzyciel ma obowiązek współdziałania przy likwidacji szkody co wyklucza bezkrytyczne postępowanie polegające na braku zainteresowania się kosztami naprawy i najmu pojazdu;
5) sama dopuszczalność zaliczenie kosztów najmu pojazdu do wartości szkody wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, które wskazywał, że musi to być uwarunkowane okolicznościami konkretnej sprawy;
6) udzielane przez Policję w czasie interwencji drogowych informacje o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd;
7) udzielane przez podmioty świadczące usługi w zakresie pomocy drogowej o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd;
8) udzielane przez podmioty świadczące usługi w zakresie naprawy pojazdów o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd.
Data orzeczenia 18 listopada 2025
Sąd Sąd Rejonowy w Tarnowie
Wydział V Wydział Gospodarczy
Przewodniczący Sędzia Zbigniew Miczek
Tagi
#Sąd Rejonowy w Tarnowie #V Wydział Gospodarczy #wyrok

Sygn. akt V GC 251/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 listopada 2025 roku

Sąd Rejonowy w Tarnowie, V Wydział Gospodarczy

w składzie następującym:

Przewodniczący – sędzia Zbigniew Miczek

Protokolant – Kinga Ciszewska

po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 roku, w Tarnowie

na rozprawie

sprawy

z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej
w S.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza strony powodowej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na rzecz strony pozwanej (...)Spółce Akcyjnej w S. kwotę 1.817,00 złotych ( słownie: jeden tysiąc osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w stosunku rocznym od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

Sędzia Zbigniew Miczek

Sygn. akt V GC 251/25

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 18 listopada 2025 roku

Strona powodowa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. domagała się zasądzenia od strony pozwanej (...)Spółki Akcyjnej w W. kwoty 5.750,00 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 9.01.2023 roku do dnia zapłaty, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

Na uzasadnienie żądania pozwu podano, że w dniu 5.12.2022 roku doszło do uszkodzenia samochodu marki V. (...) o numerze rejestracyjnym (...), będącego własnością (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zaś korzystającym z pojazdu była (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Sprawca kolizji posiadał obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u strony pozwanej. Na skutek kolizji poszkodowany był pozbawiony możliwości korzystania z pojazdu, a w związku z tym wynajął u powoda pojazd zastępczy marki M. na okres od dnia 12.12.2022 roku do dnia 3.01.2023 roku po stawce 900,00 złotych netto. Wynajęcie pojazdu związane było z koniecznością zleceń transportowanych wykonywanych przez stronę poszkodowanego. Po zgłoszeniu umowy najmu strona powodowa wystawiła fakturę na kwotę 20.700,00 złotych netto. Następnie poszkodowana Spółka przelała wierzytelność na rzecz strony powodowej, która zgłosiła roszczenie do strony pozwanej. Strona pozwana wypłaciła tytułem odszkodowania kwotę 14.950,00 złotych netto, nie kwestionując okresu najmu pojazdu zastępczego. W ocenie strony powodowej należna jest jej kwota 5.700,00 złotych jako niedopłata kosztów najmu pojazdu zastępczego.

Strona powodowa wskazała dalej, że na wysokość stawki dziennej najmu pojazdu miało wpływ to, że najem pojazdu zastępczego nie był objęty żadnymi warunkami, w tym limitem przejechanych kilometrów czy też obowiązkiem wpłacenia kaucji.

W dniu 19.05.2025 roku Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Tarnowie wydał w sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym uwzględnił żądanie pozwu w całości.

Od powyższego nakazu zapłaty sprzeciw wniosła strona pozwana, wnosząc o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

Na uzasadnienie sprzeciwu strona pozwana podała, że w dniu 7.12.2022 roku zaproponowała poszkodowanemu zorganizowanie wynajęcia pojazdu zastępczego oraz zastrzeżenia wysokości stawki podlegającej refundacji. Poszkodowany nie skorzystał z możliwości zorganizowania wynajęcia pojazdu zastępczego przez stronę pozwaną. Dalej strona pozwana wskazała, że uznała okres najmu pojazdu wynoszący 23 dni i wypłaciła odszkodowanie w kwocie 14.950,00 złotych netto, licząc stawkę dzienną w kwocie 650,00 złotych netto. Na poparcie możliwości wynajęcia pojazdów po takiej stawce strona pozwana zaoferowała dowody z faktur potwierdzających wynajęcie pojazdów.

W odpowiedzi na sprzeciw strona powodowa podtrzymała żądanie pozwu i zaprzeczyła możliwości zapewnienia wynajęcia przez stronę pozwaną pojazdu zastępczego oraz równoważności warunków oferowanych przez powoda i pozwanego.

Strona pozwana w kolejnym piśmie procesowym podtrzymała swoje stanowisko.

Bezsporne między stronami były okoliczności dotyczące:

- zdarzenia drogowego z dnia 5.12.2022 roku, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki V. (...) o numerze rejestracji (...);

- przyjęcia co do zasady odpowiedzialności przez stronę pozwaną za skutki zdarzenia;

- wynajęcie przez stronę powodową w dniu 12.12.2022 roku pojazdu zastępczego przy zastosowaniu stawki dziennej czynszu w kwocie 900,00 złotych;

- dokonania cesji wierzytelności przez poszkodowaną Spółkę na rzecz strony powodowej

- uzasadniony okres najmu pojazdu wynoszący 23 dni;

- wypłatę przez stronę pozwaną kwoty 14.950,00 złotych przy stawce 650,00 złotych za dzień;

- przebieg postępowania likwidacyjnego;

- treść pism składanych wzajemnie przez strony.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Uszkodzony w zdarzeniu pojazd był użytkowany przez (...) Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością w ramach prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na przewozie przesyłek kurierskich na trasie Polska – Anglia – Polska.

Zgłoszenia szkody dokonał imieniem poszkodowanego W. A..
W czasie zdarzenia pojazdem kierował jego ojciec.

dowód:

- zeznania świadka E. S. – k. 91-92;

- zeznania świadka W. A. – k. 117-118;

Strona pozwana zaproponowała w dniu 7.12.2022 roku zorganizowanie poszkodowanej Spółce wynajęcie pojazdu zastępczego w ramach tzw. bezgotówkowego rozliczenia szkody, bez konieczności ponoszenia dodatkowych obciążeń finansowych i bez ograniczeń związanych ze sposobem użytkowania pojazdu.

dowód:

- wiadomość z poczty elektronicznej z dnia 7.12.2022 roku w aktach szkodowych – k. 46;

Strona pozwana faktycznie zapewnia możliwość zorganizowania pojazdu zastępczego.

dowód:

- faktury – k. 42-44;

Ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się na okolicznościach przyznanych i niezaprzeczonych przez strony. W zakresie takich, powyżej wymienionych okoliczności, przyjęto je za ustalone na zasadzie art. 229 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości. Natomiast przepis art. 230 k.p.c. stanowi, że gdy strona nie wypowie się, co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Te dwa przepisy są uzupełnieniem norm procesowych regulujących zasady ustalania stanu faktycznego sprawy (oprócz faktów udowodnionych oraz faktów znanych sądowi z urzędu), które zwalniają sąd z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego, gdy dane okoliczności zostały przyznane albo gdy strona nie wypowie się o twierdzeniach strony przeciwnej. Oczywiście ustaleń takich należy czynić przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy. Część z tych okoliczności została przez strony zgodnie przyznana, a w zakresie części z nich, strona przeciwna nie wypowiedziała się. Wskazane okoliczności bezsporne nie budzą także żadnych wątpliwości Sądu oraz znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę powodową w sprzeciwie w zakresie dokumentów w postaci wyciągów z opinii i wydruku z cennika (k. 65-76), gdyż były one nieistotne dla postępowania. W sprawie nie było sporne, czy stawki stosowane przez stronę powodową miały charakter rynkowy czy też nie, ale czy było możliwe wynajęcie pojazdu zastępczego po niższych stawkach. Dodatkowo wskazać należy, że przedłożone dokumenty w postaci opinii biegłych zostały przerobione w taki sposób, że nie można było ich zidentyfikować, a tym samym nie mogły one stanowić dowodu w sprawie.

Sąd pominął wniosek dowodowy zgłoszony przez stronę powodową w sprzeciwie w zakresie dokumentu w postaci ogólnych warunków umów stosowanych przez partnerską wypożyczalnię strony pozwanej (k. 62-64), gdyż okoliczność ich treści była obojętna dla rozstrzygnięcia. Ogólne warunki umów mają charakter wiążący, jeżeli strony wprowadzą obowiązek ich stosowania. Skoro strona pozwana wskazała, że zaproponowała zorganizowanie najmu pojazdu bez dodatkowych zabezpieczeń i ograniczeń, to oznacza, że przejęła na siebie ryzyko poniesienia dodatkowych kosztów z tym związanych.

Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie pozostałych dowodów z dokumentów, które nie budziły wątpliwości Sądu co do swej prawdziwości i wiarygodności. Podkreślenia wymaga, że dokumenty będące dowodami w sprawie miały charakter dokumentów prywatnych, o których mowa w art. 245 k.p.c., który określa, że dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Przyjęcie zatem prawdziwości dokumentów nie stanowi jednocześnie przyjęcia, że zawarte w nich oświadczenia i twierdzenia polegają na prawdzie.

W sprawie nie była sporna okoliczność konieczności najmu pojazdu zastępczego i długość okresu, lecz jedynie zasadność poniesienia przez stronę pozwaną kosztów najmu po stawce wyższej niż 650,00 złotych netto za dzień.

Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków E. S.i W. A., gdyż były one rzeczowe i logiczne.

Za wykazane Sąd uznał możliwość faktycznego zorganizowania pojazdu zastępczego w kwocie po 650,00 złotych netto przez stronę pozwaną przy braku ponoszenia przez poszkodowanego dodatkowych kosztów (np. kaucji) lub innych ograniczeń związanych z użytkowaniem pojazdu (np. limit kilometrów lub zakaz opuszczania kraju). Okoliczność taka wynika z faktur przedłożonych przez stronę pozwaną jako dowody w sprawie.

Sąd zważył co następuje:

powództwo podlegało oddaleniu w całości.

W sprawie zastosowanie będą miały przepisy następujących aktów prawnych:

1)  ustawy z dnia 23.04.1964 roku – Kodeks cywilny (tj. Dz.U. 2024 r., poz. 1061 ze zm.) – zwanej „k.c . ”;

2)  ustawy z dnia 17.11.1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz.U. 2024 r., poz. 1568 ze zm.) – zwanej „k.p.c.”;

3)  ustawy z dnia 22.05.2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tj. Dz.U. 2025 r. poz. 367) – zwanej dalej „u.u.o.”;

4)  ustawy z dnia 28.07.2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. 2024 r., poz. 959 ze zm.) – zwanej „u.k.s.c.”;

5)  ustawy z dnia 16.11.2006 roku o opłacie skarbowej (tj. Dz.U. 2023 r. poz. 2111 ze zm.) – zwanej „u.o.s.”;

6)  rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22.10.2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. 2023 r., poz. 1935 ze zm.) – zwane „r.o.r.p.”;

Zgodnie z art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Z kolei § 2 przywołanej regulacji głosi, iż świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie przy ubezpieczeniu majątkowym określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku. Dalej przepis art. 822 § 1 k.c. stanowi, że w wyniku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Zgodnie z art. 822 § 4 k.c. uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. W zakresie odpowiedzialności strony pozwanej należy stosować przepisu u.u.o. Zgodnie z art. 35 u.u.o., ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Ubezpieczyciel odpowiada przy tym w granicach odpowiedzialności cywilnej pojazdu mechanicznego bowiem jak stanowi art. 36 ust. 1 zd. 1 u.u.o., odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym najwyżej, jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Konsekwencją tej zasady jest to, że konieczne jest najpierw ustalenie, czy na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (art. 415, 425 i 436 k.c.) uzasadniona jest odpowiedzialność sprawcy zdarzenia objętego ubezpieczeniem, by następnie w oparciu o inne przepisy tego samego kodeksu (art. 361 – 363 i 444 – 447 k.c.) określić rodzaj i wielkość świadczenia.

Zgodnie z treścią art. 361 § 1 i 2 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Przy czym wobec ugruntowanego już stanowiska orzecznictwa i doktryny nie ulega wątpliwości, że powinnością poszkodowanego jest podjęcie działań zmierzających do ograniczenia rozmiarów szkody, a odszkodowanie ma przywrócić stan majątkowy sprzed powstania szkody, nie prowadząc jednak do wzbogacenia, które przewyższyłoby wysokość faktycznie poniesionej szkody. Do Sądu należy natomiast określenie na podstawie materiału dowodowego konkretnej sprawy czy koszty te są zasadne i mają adekwatny związek przyczynowy z daną szkodą. Wskazać przy tym należy, że odpowiedzialność ubezpieczyciela ma charakter świadczenia pieniężnego i w rzeczywistości polega na wyrównaniu szkody w znaczeniu ekonomicznym.

Strona powodowa wywodziła swe roszczenie z uprawnienia, które miała nabyć na podstawie umowy cesji wierzytelności.

Istota umowy cesji przejawia się w tym, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. (art. 509 § 1 i § 2 k.c.). Celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę. W wyniku przelewu przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Wierzytelność przechodzi na nabywcę w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia umowy o przelew, a więc ze wszystkimi związanymi z nią prawami i brakami (np. przedawnieniem). Przedmiotem przelewu jest wierzytelność, tj. prawo podmiotowe wierzyciela do żądania od dłużnika świadczenia. Nabywca wierzytelności wchodzi w miejsce wierzyciela i przysługują mu względem dłużnika wszelkie prawa i roszczenia, posiadane przez jego poprzednika prawnego. Co do zasady, każda wierzytelność (pieniężna i niepieniężna), jeżeli jest zbywalna, może być przedmiotem przelewu, chyba że zakazuje tego ustawa umowa bądź sprzeciwia się temu właściwość zobowiązania. W niniejszej sprawie nie miała miejsca okoliczność opisana w zdaniu poprzedzającym. Wierzytelność objęta pozwem nie była wyłączona ze zbycia, a sama umowa cesji wierzytelności zawierała wszelkie elementy dla uznania jej za skuteczną, ponadto nie budziła wątpliwości Sądu co do jej wiarygodności i prawdziwości. Zatem należy przyjąć, iż strona powodowa skutecznie nabyła od poszkodowanej Spółki wierzytelność przysługującą temu podmiotowi z tytułu kosztów wynajętego samochodu zastępczego. Powyższe prowadzi do wniosku, iż strona powodowa niewątpliwie była uprawniona do wytoczenia przedmiotowego powództwa. Prawa i roszczenie istniejące pomiędzy stroną pozwaną a poszkodowanym podmiotem w kolizji z przedmiotowej kolizji, a związane z dochodzeniem zwrotu kosztów wynajętego samochodu zastępczego, przeszły na stronę powodową mocą umowy przelewu wierzytelności. Zatem strona powodowa jest uprawniona do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy uznać, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela została wykazana, skoro z treści dowodów wynika, że strona pozwana świadczyła ochronę ubezpieczeniową sprawcy kolizji. Strona pozwana, co do zasady uznała swoją odpowiedzialność, uznała szkodę i wypłaciła częściowo odszkodowanie. Spór dotyczył jedynie stawki za dobę najmu pojazdu zastępczego.

Odnosząc się do twierdzenia strony powodowej, że strona pozwana nie mogła zapewnić takich samych warunków najmu pojazdu zastępczego jak strona powodowa, to należało go uznać za całkowicie niezasadny. Uszkodzony w kolizji pojazd był pojazdem niestanowiącym własności poszkodowanego, co oznacza, że nie mógł on korzystać z niego bez ograniczeń. Umowy dotyczące udostępniania pojazdów (leasingu, najmu długoterminowego) wprowadzają szereg ograniczeń w zakresie korzystania z pojazdu, w szczególności w zakresie sposobu jego użytkowania, przejechanych kilometrów, możliwości dalszego udostępnienia (użyczenia). Nie jest więc tak, że korzystający z pojazdu nie ma żadnych ograniczeń w zakresie sposobu jego użytkowania, tak jak może czynić to właściciel pojazdu.

Obowiązek naprawienia szkody przez ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej zgodnie z art. 822 § 1 k.c. polega na zapłacie określonego w umowie odszkodowania. Przepis ten nie przewiduje innej możliwości naprawienia szkody przez takiego ubezpieczyciela, co jednak nie wyklucza możliwości refinansowania naprawienia szkody przez takiego ubezpieczyciela przez osobą trzecią z pominięciem poszkodowanego. Ubezpieczyciel taki może więc wypłacić odszkodowanie bezpośrednio poszkodowanemu albo zapewnić usługę rekompensującą szkodę, natomiast rozliczyć się bezpośrednio z podmiotem działającym imieniem ubezpieczyciela.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego strona pozwana zaproponowała w dniu 7.12.2022 roku możliwość zorganizowania najmu pojazdu zastępczego bez warunków wstępnych (finansowych, przebiegu kilometrów, miejscem podstawienia na terenie kraju, itp.) oraz że w przypadku braku skorzystania z przedstawionej oferty koszty najmu pojazdu zastępczego zostaną sfinansowane do stawki dziennej wynoszącej 650,00 złotych netto. Tymczasem poszkodowana Spółka dokonała najmu pojazdu zastępczego w dniu 12.12.2022 roku, a więc po upływie pięciu dniu od przedstawienia propozycji przez stronę pozwaną.
Z przesłuchania osób reprezentujących poszkodowanego w toku postępowania likwidacyjnego wynika, że w ogóle nie przywiązywały one wagi do propozycji przedstawionej przez stronę pozwaną. Zwrócić więc trzeba uwagę, że uprawnienia poszkodowanego w zdarzeniu komunikacyjnym, w którym za sprawcę odpowiedzialność ponosi ubezpieczyciel na zasadach obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej nie są nieograniczone. Dalej w takim przypadku mamy do czynienia ze zobowiązaniem rozpatrywanym na gruncie prawa cywilnego i zasadami tam obowiązującymi.

Zgodnie z art. 826 § 1 k.c. w razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Dalej § 3 tego przepisu stanowi, że jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa nie zastosował środków określonych w § 1, ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z tego powodu. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 353 § 2 k.c. wierzyciel winien współdziałać z dłużnikiem w zakresie wykonania zobowiązania tak, aby zostało ono spełnione zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w przypadku uszkodzenie pojazdu użytkowanego przez poszkodowanego w zdarzeniu komunikacyjnym, gdzie zobowiązanym do naprawienia szkody jest ubezpieczyciel od odpowiedzialności cywilnej sprawcy zdarzenia:

1)  odpowiedzialność ubezpieczyciela winna być rozpatrywana na gruncie przepisów k.c., gdyż przepisy u.u.o. regulują jedynie kwestie dotyczące postępowania w zakresie likwidacji szkody, a nie zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela wobec poszkodowanego;

2)  poszkodowany nie ma charakteru szczególnego wierzyciela, więc kwestia jego uprawnień i obowiązku współdziałania z wierzycielem jest poddana ogólnym regulacją zawartą w k.c.;

3)  nie istnieje bezwzględne uprawnienie skorzystania przez poszkodowanego z możliwości wynajęcia samochodu zastępczego, gdyż jest o uwarunkowane potrzebami poszkodowanego, które nie mogą być zaspokojone w inny sposób, w szczególności z możliwość wykorzystania innych własnych środków transportu;

4)  poszkodowany jako wierzyciel ma obowiązek współdziałania przy likwidacji szkody co wyklucza bezkrytyczne postępowanie polegające na braku zainteresowania się kosztami naprawy i najmu pojazdu;

5)  sama dopuszczalność zaliczenie kosztów najmu pojazdu do wartości szkody wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, które wskazywał, że musi to być uwarunkowane okolicznościami konkretnej sprawy;

6)  udzielane przez Policję w czasie interwencji drogowych informacje o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd;

7)  udzielane przez podmioty świadczące usługi w zakresie pomocy drogowej o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd;

8)  udzielane przez podmioty świadczące usługi w zakresie naprawy pojazdów o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego mogą być wprowadzające w błąd.

Dodatkowo wskazać należy, że powoływanie się przez stronę powodową na rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego jest o tyle chybione, że:

1) zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 21.07.2006 roku o nadzorze finansowym (tj. Dz.U. 2025 r., poz. 640) celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku również poprzez rzetelną informację dotyczącą funkcjonowania rynku, przez realizację celów określonych w szczególności w ustawie - Prawo bankowe, ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym, ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego, ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym, ustawie z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych;

2) na mocy art. 1 ust. 2 pkt 3 powołanej powyżej ustawy nadzór na rynkiem finansowym obejmuje nadzór ubezpieczeniowy, sprawowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 838, 1565 i 1863 oraz z 2025 r. poz. 146), zwanej dalej „ustawą o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej”, ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń (Dz.U. z 2024 r. poz. 1214), ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2025 r. poz. 251)

z czego wypływa wniosek, że:

- Komisja Nadzoru Finansowego nie ma uprawnień do wydawania rekomendacji w zakresie stosowania przepisów u.u.o.;

- Komisja Nadzoru Finansowego nie ma uprawnień do wydawania rekomendacji wiążących sądy;

- poszkodowany w zdarzeniu komunikacyjnym nie jest uczestnikiem rynku finansowego o jakim mowa tych przepisach, bo jest nią strona umowy ubezpieczenia.

Kierując się wszystkimi powyżej wskazanymi okolicznościami podnieść należy, że poszkodowany w zdarzeniu komunikacyjnym nie ma obowiązku skorzystać z oferty ubezpieczyciela w zakresie propozycji najmu samochodu zastępczego i konieczności poszukiwania najtańszej oferty, ale nie oznacza to możliwości bezkrytycznego korzystania z ofert innych przedsiębiorców prowadzących wypożyczalnie aut. Inaczej należy ocenić podejmowanie decyzji o korzystaniu z samochodu zastępczego bezpośrednio po zdarzeniu komunikacyjnym, gdy po odstawieniu samochodu do warsztatu naprawczego wynajmuje się pojazd celem kontynuowania podróży, realizacji zaplanowanych działań w tym samym dniu i dniu następnym. Natomiast należy oceniać sprawę, gdy oddanie samochodu do naprawy następuje w późniejszym terminie, gdy ustanie napięcie i emocje, a i czasami szok związany ze zdarzeniem komunikacyjnym, co powinno pozwolić na spokojne i rozważne podjęcie decyzji w zakresie najmu samochodu zastępczego.

W przypadku niniejszej sprawy chronologia zdarzeń była następująca:

- 5.12.2022 roku – wystąpienie szkody;

- 7.12.2022 roku – propozycja ze strony pozwanej zorganizowania najmu pojazdu wraz z informacją o wysokości refundowanej wysokości stawki dziennej;

- 12.12.2022 roku – wynajęcie pojazdu przez poszkodowaną Spółkę u strony powodowej.

Podnieść należy, że poszkodowana Spółka nie wywiązała się ze swojego obowiązku w zakresie współdziałania z dłużnikiem w wykonaniu zobowiązania i nie wykazała, że swoim działaniem dążyła do minimalizacji szkody. Mając realną możliwość skorzystania z oferty strony pozwanej, Spółka zdecydowała się nająć pojazd zastępczy po znacznie wyższej stawce niż zaproponował pozwany ubezpieczyciel. Takiej decyzji nie można usprawiedliwić, zwłaszcza że pomiędzy dniem powstania szkody, a dniem najęcia pojazdu zastępczego u strony powodowej upłynęło pięć dni. Jak wynika z zeznań świadka W. A., który zgłaszał szkodę nie był on kierowcą w chwili zdarzenia, więc nie zachodziły przeszkody związane z właściwym uczestniczeniem w likwidacji szkody. Był to na tyle wystarczający okres, że poszkodowana Spółka mogła przeanalizować stawki najmu pojazdów zastępczych na lokalnym rynku, a przynajmniej ofertę złożoną przez samego ubezpieczyciela. Mimo tego zdecydowała ona o wyborze znacznie droższej oferty strony powodowej, gdzie stawka dobowa była wyższa o 38,46%. W sytuacji, gdy poszkodowana Spółka jest przedsiębiorcą transportowym to winna sobie ona zdawać świadomość z różnicy stawek i dokonywać rozważnego wyboru prawidłowo realizując obowiązek współdziałania w zakresie likwidacji szkody jako wierzyciel. Normalnym postępowaniem w ramach prowadzenia działalności gospodarczej jest minimalizowanie ponoszonych kosztów, więc trudno byłoby oczekiwać, że poszkodowana Spółka wybrałaby droższą o tyle procent ofertę przy porównywalnych pozostałych warunkach najmu.

Podnieść też należy, że oferta najmu pojazdu zastępczego złożona przez stronę pozwaną spełniała możliwość korzystania z pojazdu w sposób pozwalający na realizowanie działań gospodarczych w sposób niezakłócony i nie nakładała dodatkowych obowiązków (faktycznych lub finansowych) lub ograniczeń na poszkodowanego.

Podkreślić tutaj należy, że strona pozwana nie kwestionowała swojej odpowiedzi co do zasady, nie podnosiła zarzutów, co do okresu korzystania z samochodu zastępczego ani samej zasady wypłaty odszkodowania z tego tytułu, a jedynie podniosła, że można w inny sposób było załatwić kwestię wynajmu samochodu zastępczego, aby ograniczyć wysokość szkody. Zarzut strony pozwanej była w realiach niniejszej sprawy skuteczny.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w punkcie I wyroku na zasadzie art. 826 § 1 k.c. w zw. z art. 805 k.c. i 822 k.c. oraz pozostałych powołanych przepisów. O kosztach orzeczono jak w punkcie II wyroku na zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.

Sędzia Zbigniew Miczek