Wyrok z 26 listopada 2025, sygn. V GC 480/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 listopada 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie:

Przewodniczący: sędzia Małgorzata Kucharska

Protokolant: Katarzyna Musiałek

po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 roku w Radomiu na rozprawie

sprawy z powództwa: E. (...) Spółka Akcyjna w Ż.

przeciwko: R. (...) w R.

o zapłatę

I.  zasądza od R. (...) w R. na rzecz E. (...) Spółka Akcyjna w Ż.:

- kwotę 321,55 (trzysta dwadzieścia jeden 55/100) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty;

- odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty 12.383,11 (dwanaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt trzy 11/100) zł od dnia 26 czerwca 2025 roku do dnia 30 czerwca 2025 roku;

- kwotę 292,87 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 87/100) zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności;

II.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie;

III.  zasądza od R. (...) w R. na rzecz E. (...) Spółka Akcyjna w Ż. kwotę 405,00 (czterysta pięć) zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 1 lipca 2025 roku (data prezentaty Sądu), wniesionym w dniu 26 czerwca 2025 roku (data nadania), powód E. (...) S.A. z siedzibą w Ż., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo k.7), domagał się zapłaty od pozwanego R. (...) w R.:

- kwoty 12.383,11 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 26 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty;

- odsetek skapitalizowanych na dzień 25 czerwca 2025 roku w kwocie 321,55 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty;

- kwoty 301,00 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności na podstawie art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz kosztów procesu według norm przepisanych (pozew, k. 4-5).

W dniu 31 lipca 2025 roku Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy wydał w niniejszej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (nakaz zapłaty, k. 17).

W dniu 4 września 2025 roku pozwany, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo k.43), wniósł sprzeciw, w którym zaskarżył ww. nakaz zapłaty w zakresie kwoty 12.383,11 zł tytułem należności głównej, odsetek naliczonych po dniu zapłaty, co nastąpiło w dniu 30 czerwca 2025 roku, kwoty 8,13 zł tytułem różnicy wskazanej przez pełnomocnika powoda a prawidłowo wyliczoną kwotą rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Jednocześnie pozwany uznał roszczenie powoda obejmujące odsetki za opóźnienie liczone od pierwszego dnia zwłoki po dniu wymagalności faktury będącej przedmiotem pozwu, tj. od dnia 20 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty tj. 30 czerwca 2025 roku w kwocie 368,69 zł oraz rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w kwocie stanowiącej równowartość 70 euro w przeliczeniu na dzień 31 marca 2025 roku wg średniego kursu NBP, tj. w kwocie 292,87 zł. Pozwany wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie art. 101 par.1 k.p.c. wskazując, że powództwo jest przedwczesne, ponieważ pozwany kontaktował się z kancelarią pełnomocnika powoda i uzyskał obietnicę wstrzymania się od występowania na drogę sądową do czasu powrotu z urlopu głównej księgowej, tj. do dnia 30 czerwca 2025 roku. Jednak strona powodowa jej nie dotrzymała i złożyła pozew w dniu 25 czerwca 2025 roku a pozwany dobrowolnie dokonał płatności w zadeklarowanym terminie. Ponadto strona pozwana już przy pierwszej czynności uznała roszczenie w wysokości wynikającej z prawidłowego wyliczenia odsetek oraz rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, przy uwzględnieniu właściwego kursu euro. Alternatywnie strona pozwana wniosła o nieobciążanie jej kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. wskazując, że jest jednostką publicznej służby krwi, dla której organem założycielskim jest Minister Zdrowia, a jej podstawowym działaniem jest pobieranie krwi i jej składników oraz zaopatrywanie w nią szpitali. Jest zatem całkowicie zależna od terminowych płatności przez szpitale. Pozwany wskazywał, że znajduje się w krytycznej sytuacji finansowej. Zobowiązania strony pozwanej z tytułu dostaw i usług wzrosły w ciągu roku ponad dwukrotnie z kwoty 1.842.483,41 zł do 4.065.794,26 zł. (sprzeciw od nakazu zapłaty, k. 24-28).

Pismem z dnia 14 października 2025 roku (data prezentaty) powód cofnął powództwo wraz ze zrzeczeniem się roszczenia co do kwoty 12.383,11 zł oraz 8,13 zł tytułem błędnego wyliczenia rekompensaty i wniósł o zasądzenie:

- kwoty 321,55 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty;

- odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty 12.383,11 zł od dnia 26 czerwca 2025 roku do dnia 30 czerwca 2025 roku;

- kwotę 292,87 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności;

W uzasadnieniu powód wskazał, że cofa powództwo w zakresie zapłaty dokonanej przez pozwanego. Wniósł o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 98 k.p.c. (pismo, k. 47-48).

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 roku strony, zawiadomione prawidłowo, nie stawiły się (protokół rozprawy k.60)

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Strony postępowania łączyła umowa, w ramach której w dniu 28 lutego 2025 roku E. (...) S.A. z siedzibą w Ż. wystawiła fakturę Vat nr (...) z terminem płatności do dnia 19 kwietnia 2025 r. Należność wynikająca z ww. faktury nie została uregulowana w terminie i pismem z dnia 16 czerwca 2025 roku R. (...) w R. zostało wezwane do zapłaty min. należności wynikającej z ww. faktury do dnia 24 czerwca 2025 roku. (okoliczności bezsporne, faktura k.8-9, pismo k.10).

W związku z otrzymanym wezwaniem do zapłaty w dniu 23 czerwca 2025 roku E. F., pracownik działu księgowości R. (...) w R., wysłała wiadomość e-mail do pełnomocnika powoda z informacją, że osoby decydujące o płatnościach przebywają na urlopie oraz że sprawę przekaże gł. Księgowej 30 czerwca, kiedy wróci z urlopu. (wydruk wiadomości e-mail k.29).

W dniu 30 czerwca 2025 roku należność w kwocie 12.383,11 zł wynikająca z faktury Vat nr (...) została uregulowana (okoliczność bezsporna, potwierdzenie wykonania operacji k.31).

Powództwo w zakresie żądań wskazanych z piśmie procesowym powoda z dnia 14 października 2025 roku było zasadne i podlegało uwzględnieniu.

Do łączącej strony umowy, znajdowały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, gdyż stronami umowy są przedsiębiorcy w rozumieniu tejże ustawy.

Stosownie do art. 10 ust. 1 ww. ustawy, wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, bez wezwania, przysługuje od dłużnika, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty: 1) 40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych; 2) 70 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych;

3) 100 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych.

Biorąc pod uwagę wartość faktury VAT w niniejszej sprawie, zastosowanie ma druga stawka (70 euro), bowiem faktura VAT mieściła się w przedziale równowartości od 5.000 zł do 50.000 złotych. Równowartość kwoty rekompensaty, jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Sąd ustalił wysokość należności powoda z tytułu kosztów odzyskiwania należności na poziomie równowartości 70 euro według kursu euro NBP z dnia 31 marca 2025 roku, tj. 4,1839 zł (70 euro x 4,1839 = 292,87 zł).

Zgodnie z art. 203 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. § 2 stanowi, że pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego, niezłożenie przez niego oświadczenia w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa się za wyrażenie zgody. Ustawodawca przewidział także, że Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

Powód, jako dysponent procesu, może zrezygnować z dochodzenia roszczenia na drodze sądowej, jeżeli uzna to za celowe, a cofnięcie nie naruszy w żaden sposób interesu strony pozwanej. W niniejszej sprawie powód cofnął powództwo skutecznie przed rozpoczęciem rozprawy. Uznając, że cofnięcie powództwa przez powoda nie jest sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego, nie zmierza również do obejścia prawa (art. 203 § 4 k.p.c.), na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. i art. 203 § 1 k.p.c., Sąd umorzył postępowanie w sprawie, orzekając jak w punkcie II wyroku.

W art. 98 § 1 k.p.c. wyrażona została zasada odpowiedzialności za wynik sprawy, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

W niniejszej sprawie po cofnięciu pozwu przez powoda, z uwagi na spełnienie świadczenia przez pozwanego, Sąd umorzył postępowanie. Jednocześnie, rozstrzygając o kosztach procesu Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 405 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu.

Stosownie do treści art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Przepis ten wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (vide m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, LEX nr 7366). Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty związane z samym procesem jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.

Wprawdzie spełnienie świadczenia przez pozwanego nastąpiło w toku postępowania po wydaniu nakazu zapłaty, jednakże w ocenie Sądu okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie art. 102 k.p.c. Sąd miał na uwadze, że pozwany uregulował należność i uznał roszczenie przy pierwszej czynności przed sądem. Strona pozwana w dniu 23 czerwca 2025 roku, a zatem jeszcze przed wskazanym w wezwaniu do zapłaty terminem płatności i przed złożeniem pozwu przez powoda, kontaktowała się z pełnomocnikiem powoda informując o braku możliwości uregulowania należności przed dniem 30 czerwca 2025 roku, z uwagi na przebywanie na urlopie osoby decydującej o płatnościach (k.29). Płatność została dokonana przez pozwanego w deklarowanym przez niego terminie (k.31).

Poza wymienionymi wyżej okolicznościami Sąd uwzględnił, że strona pozwana jest jednostką publicznej służby krwi i znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej spowodowanej niedostateczną wysokością przychodów jednostki w stosunku do ponoszonych kosztów jej funkcjonowania. Pozwany przedstawił bilans finansowy sporządzony na dzień 31 grudnia 2024 roku (k. 34-37) oraz rachunek zysków i strat sporządzony za okres 01.01.2024 – 31.12.2024 (k. 33) potwierdzający ww. okoliczności.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności przemawiające za tym, aby na podstawie art. 102 k.p.c. zasądzić od pozwanego na rzecz powoda jedynie częściowy zwrot kosztów procesu, obejmujący część opłaty od pozwu, która nie podlega zwrotowi na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3a i art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych tj. kwotę 405 zł. (750 zł - 345 zł = 405 zł).

Sędzia Małgorzata Kucharska