Wyrok z 8 grudnia 2025, sygn. I C 1254/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 grudnia 2025r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:

Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek

Protokolant: Anna Dulas

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2025r. w K.

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. 2 (...) S.K.A. z/s w W. (KRS (...))

przeciwko pozwanej A. Ś. (PESEL (...))

o zapłatę

1.  oddala powództwo w całości,

2.  zasądza od powoda (...) Sp. z o.o. 2 (...) S.K.A. z/s w W. na rzecz pozwanej A. Ś. kwotę 1.817,00zł (jeden tysiąc osiemset siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Michał Włodarek

Sygn. akt I C 1254/25

UZASADNIENIE

W dniu 26 września 2025r. powód (...) Sp. z o.o. 2 (...) S.K.A. z/s w W., po uprzednim umorzeniu sprawy VI Nc – e (...) w elektronicznym postępowaniu upominawczym, skierował do tut. Sądu żądanie zasądzenia od pozwanej A. Ś. kwoty pieniężnej w wysokości 8.609,29zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości w stosunku rocznym odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonymi od dnia wytoczenia powództwa w elektronicznym postępowaniu upominawczym do dnia zapłaty, a ponadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód przytoczył okoliczności mające wskazywać na jego legitymację czynną, powołując się w tym zakresie na przelew uprawnień oraz oznaczył źródło zobowiązania, jego wysokość oraz wymagalność podając, iż dochodzone roszczenie stanowi należność wynikającą z nienależycie wykonanej umowy pożyczki refinansującej łączącej pozwaną z pierwotnym wierzycielem.

W odpowiedzi na pozew, pozwana A. Ś. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tego kwalifikowanego pisma procesowego pozwana podniosła zarzuty: braku legitymacji procesowej czynnej po stronie powodowej, nie zawarcia umowy pożyczki, stanowiącej podstawę roszczenia powoda w niniejszym postępowaniu, brak udostępnienia pozwanej jakichkolwiek środków z tytułu rzekomej pożyczki, zastosowania względem pozwanej abuzywnych postanowień umownych, przewidujących po jej stronie obowiązek uiszczenia opłat nienależnych i rażąco zawyżonych, zastosowania względem pozwanej mechanizmu refinansowania wyczerpującego znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej, braku możliwości zweryfikowania roszczenia powoda.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 13 października 2024r. pozwana A. Ś. miała zawrzeć z (...) Sp. z o.o. z/s w B. umowę pożyczki refinansującej nr (...), w wykonaniu ramowej umowy pożyczki z dnia 13 października 2024r. nr (...), z przeznaczeniem na spłatę innej pożyczki o nr (...) z (...) Sp. z o.o. o wartości 8.708,11zł.

W ramach przedmiotowej umowy (...) Sp. z o.o. z/s w B. miał przyznać pozwanej kwotę pieniężną w łącznej wysokości 8.708,11zł na zapłatę wierzytelności względem (...) Sp. z o.o. z/s w B. w wysokości 7.757,37zł oraz zapłatę odsetek kapitałowych w wysokości 117,63zł i opłaty za refinansowanie w wysokości 833,11zł.

Całkowitą kwotę do zapłaty w/w oznaczył w wysokości 8.708,11zł, natomiast (...) miała wynosić 311,72%. Pozwana miała być zobowiązana do zwrotu kapitału i pozostałych należności w terminie do dnia 12 listopada 2024r.

Wierzytelność z tytułu w/w kontraktu miała być następnie przedmiotem umowy cesji pomiędzy (...) Sp. z o.o. z/s w B. a D. W. OÜ z/s w T. (Estonia), a następnie pomiędzy D. W. OÜ z/s w T. ((...)) a powodem (...) Sp. z o.o. 2 (...) S.K.A. z/s w W..

( potwierdzenie przyjęcia wniosku mediacyjnego k. 10, wezwanie do zapłaty po przelewie wierzytelności k. 11, umowa cesji wierzytelności k. 12-15, umowa przelewu wierzytelności k. 16-29, ramowa umowa pożyczki k. 30-31, umowa pożyczki nr (...) k. 32, wezwanie do zapłaty 33-35, zawiadomienie o cesji wierzytelności k. 36, 42, raport kontomatik k. 37, potwierdzenie transakcji k. 38, 87, id klienta k. 39, raport oceny zdolności kredytowej k. 40, załącznik do transakcji przelewu wierzytelności k. 82-84, wydruki k. 85, 86)

Sąd Rejonowy zważył, co następuje.

Powództwo podlega oddaleniu w całości.

Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 232 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 kpc) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 kc).

Dobór dowodów należy do strony, to ona powinna wskazywać wyłącznie takie, które są dopuszczalne i wiarygodne. Rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia spraw.

Przepis prawa materialnego – art. 6 kc określa na czyje ryzyko idzie nieudowodnienie określonego faktu. Z kolei art. 232 kpc stanowi procesowe narzędzie za pomocą, którego strony mogą osiągnąć skutek w postaci udowodnienia dla nich korzystnych faktów istotnych z punktu widzenia dochodzonego roszczenia w znaczeniu materialnoprawnym. Art. 6 kc zawiera normę decyzyjną, pozwalającą ocenić wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Obowiązkiem powoda było przytoczenie okoliczności faktycznych, z których wywodzi roszczenie (art. 187 § 1 pkt 2 kpc) i wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jego twierdzeń o faktach (art. 232 kpc i art. 6 kc), czemu nie sprostał. Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach (art. 232 kpc, art. 3 kpc, art. 6 kc). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (por. wyrok s.apel w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 286/14, opubl. LEX nr 1511625).

Należy wskazać, iż powód nie dostarczył wystarczających dowodów, które świadczyłyby o tym, że pomiędzy pozwaną A. Ś. a (...) Sp. z o.o. z/s w B. doszło do zawarcia umowy pożyczki refinansującej z dnia 13 października 2024r. nr (...), w szczególności, że pozwana o taką pożyczkę występowała, a także że pozwana zawarła z innym wierzycielem – (...) Sp. z o. o. z umowę pożyczki nr (...), za który następnie zapłata miała nastąpić ze środków uzyskanych z kontraktu o nr (...) tj. z umowy pożyczki z dnia 13 października 2024r. z T. z/s w B..

Okoliczności te nie wynikają przy tym z zaofiarowanego przez powoda materiału dowodowego.

Choć z twierdzeń pozwu wynika, iż pozwana miała zawrzeć umowy pożyczek z (...) Sp. z o.o. z/s w B. nr (...) i z (...) Sp. z o.o. nr (...) w formie elektronicznej, to z załączonych do pozwu dokumentów nie można wyprowadzić wniosku, że pozwana w ogóle wnioskowała o zawarcie takich umów, że zostały one w rzeczywistości zawarte, ani że stronami tych umów były wskazywane przez powoda podmioty. Nie wynika to również z dokumentu potwierdzenia transakcji przelewu środków pieniężnych z dnia 11 października 2024r., tj. z daty poprzedzającej zawarcie umowy z dnia 13 października 2024r., a także który opiewa bowiem jedynie na kwotę 950,74zł i został skierowany na rachunek o innym numerze niż wynikający z treści umowy z dnia 13 października 2024r. ( umowa k. 32, potwierdzenie transakcji k. 38).

Powyższe nie pozwala ponadto na stwierdzenie, że (...) Sp. z o.o. z/s w B. w dacie dokonywanego przelewu była wierzycielem pozwanej i to na jakiej podstawie i z jakiego tytułu, tym bardziej, że powód nie dostarczył umowy o nr (...) mającej łączyć pozwaną z (...) Sp. z o.o.

Istotą zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki jest przeniesienie własności przedmiotu pożyczki z pożyczkodawcy na pożyczkobiorcę i odwrotnie przy zwrocie pożyczki.

Nie zostały przedstawione Sądowi dokumenty potwierdzające dokonanie konsensualnych czynności prawnych w postaci pożyczek. Powód nie sprostał temu obowiązkowi.

Umowa pożyczki (art. 720 i n. kc) jest umową konsensualną, dwustronnie zobowiązującą, przy czym w pierwszej kolejności aktualizuje się obowiązek pożyczkodawcy przeniesienia na własność biorącego określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Dowód spełnienia tego obowiązku obciąża – w myśl art. 6 kc – pożyczkodawcę.

Jedynie w przypadku wykonania umowy pożyczki, stosownie do treści art. 720 § 1 kc oraz art. 3 i n. ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2024.1497 – t.j.), powstaje obowiązek zwrotu. Strona powodowa zatem, stosownie do treści art. 6 kc, winna udowodnić, że przedmiot pożyczki został wydany pozwanemu lub podmiotowi przez niego oznaczonemu w ramach opcji refinansowania. Jeżeli powód nie wykazał, by kwota istotnie została przekazana, tym samym brak jest, stosownie do treści art. 720 § 1 kc a contrario po stronie pozwanego obowiązku zwrotu dochodzonej kwoty. Tak więc pozwany, od którego powód domaga się zwrotu pożyczki nie musi wykazywać zwrotu pożyczki, dopóty powód nie wykaże, że pożyczki udzielił (por. wyrok SA w Warszawie z 25 kwietnia 2014r., VI ACa 719/13, z 18 listopada 2013r., VI ACA 680/13, Legalis; z 9 kwietnia 2013r., I ACA 901/12, Legalis; w Łodzi z 16 kwietnia 2014 r., I ACA 1332/13, Legalis, 25 października 2012r. VI ACa 845/12, Legalis; SA w Warszawie z 18 listopada 2013r. VI ACa 680/13, Legalis; wyrok SN z 6 lipca 2012r. V CSK 394/11, Legalis).

Ponieważ strony nie zawarły umowy o kredyt, a powód nie wykazał, że do nawiązania takiego stosunku obligacyjnego doszło pomiędzy pozwanym a powodem, to ostatecznie upadła podstawa faktyczna powództwa. Nieistnienie umowy nie stanowi podstawy do czynienia jakichkolwiek rozliczeń, gdyż brak jest świadczeń, które zostałyby spełnione w jej wykonaniu – por. wyrok SA w Katowicach z dnia 24 marca 2016r. w sprawie o sygn. akt I ACa 713/15, opubl. Legalis.

Wobec powyższego następnie należy stwierdzić, iż w niniejszym postępowaniu powód w żaden sposób nie wykazał, iż pierwotny wierzyciel (...) Sp. z o.o. z/s w B. przeniósł na niego dochodzoną pozwem wierzytelność przysługującą w stosunku do pozwanej A. Ś. z tytułu umowy o pożyczki refinansującej z dnia 13 października 2024r. nr (...) na spłatę wierzytelności na rzecz (...) Sp. z o.o. z z tytułu umowy pożyczki nr (...).

Warunkiem bowiem otrzymania należności przez nabywcę długu jest udowodnienie, że takie prawo przysługiwało poprzednikowi prawnemu – por. wyrok SN z dnia 12 lipca 2016r. w sprawie o sygn. akt V CSK 187/06, opubl. Legalis.

Przedmiotem przelewu może być co do zasady wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać. Wierzytelność, która ma stanowić przedmiot rozporządzenia, powinna być w dostateczny sposób oznaczona (zindywidualizowana). Dotyczy to przede wszystkim wyraźnego określenia stosunku zobowiązaniowego, którego elementem jest zbywana wierzytelność, a zatem oznaczania stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia (por. wyrok s.apel. w Szczecinie z dnia 25 marca 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 885/13, opubl. LEX nr 1461185, wyrok s. apel w Katowicach z dnia 8 marca 2005r. w sprawie o sygn. akt I ACa 1516/04, opubl. OSA 2005/12/44).

Sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy żądanie pozwu jest zasadne w świetle norm prawa materialnego. Negatywny wynik takiej analizy powoduje wydanie wyroku oddalającego powództwo (por. wyrok SN z dnia 6 czerwca 1972r. w sprawie o sygn. akt III CRN 30/72, opubl. Legalis, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1958r. w sprawie o sygn. akt 1 CR 969/57 opubl. Legalis, wyrok SN z dnia 15 września 1967r. w sprawie o sygn. akt III CRN 175/67, opubl. Legalis).

W realiach niniejszej sprawy zaniechanie strony powodowej w postaci nieprzedłożenia dowodów na poparcie przytaczanych okoliczności skutkowało powstaniem uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości i kompletności twierdzeń stanowiących podstawę dochodzonego roszczenia. W postępowaniu cywilnym to na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne, spoczywa obowiązek ich wykazania w zakresie wymaganym dla rozstrzygnięcia sprawy. Same twierdzenia, choćby stanowcze i konsekwentnie podtrzymywane, nie zastępują materiału dowodowego, zwłaszcza gdy dotyczą okoliczności istotnych dla przesłanek odpowiedzialności pozwanego oraz dla oceny zasadności i zakresu żądania pozwu. Brak inicjatywy dowodowej w tym zakresie należy oceniać jako uchybienie, które w świetle reguł rozkładu ciężaru dowodu oraz kontradyktoryjnego charakteru procesu obciąża stronę dochodzącą roszczenia.

Wątpliwości te w pierwszym rzędzie dotyczyły legitymacji czynnej powoda oraz legitymacji biernej pozwanego. Ustalenie, czy powód jest podmiotem uprawnionym do dochodzenia określonego świadczenia, wymaga wykazania tytułu prawnego, z którego owo uprawnienie wynika, w tym wykazania następstwa prawnego bądź nabycia wierzytelności, jeżeli powód nie jest pierwotnym wierzycielem. Analogicznie, przesądzenie o tym, że pozwany jest właściwym dłużnikiem, wymaga wykazania, że to właśnie on zaciągnął zobowiązanie lub że ponosi odpowiedzialność z innego tytułu przewidzianego prawem. W sytuacji, gdy strona poprzestaje na gołosłownym powołaniu tych okoliczności, bez przedłożenia dokumentów źródłowych lub innych środków dowodowych pozwalających na weryfikację podmiotowej podstawy sporu, Sąd nie ma podstaw do dokonania pozytywnych ustaleń w tym zakresie.

Nieusunięte pozostały również wątpliwości co do samego istnienia zobowiązania, a także jego wysokości i wymagalności, zarówno w odniesieniu do dochodzonego kapitału, jak i należności ubocznych. Wykazanie istnienia zobowiązania wymaga przedstawienia podstawy faktycznej jego powstania, w szczególności zdarzenia prawnego kreującego dług, oraz treści stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika zakres świadczenia i warunki jego spełnienia. Natomiast co do wysokości roszczenia konieczne jest przedstawienie danych umożliwiających odtworzenie sposobu wyliczenia żądanej kwoty, w tym wykazanie salda zadłużenia i ewentualnych rozliczeń dokonanych w toku wykonywania zobowiązania. W zakresie wymagalności niezbędne jest wykazanie, że nadszedł termin spełnienia świadczenia, a w razie potrzeby także że nastąpiły zdarzenia warunkujące wymagalność, takie jak skuteczne wypowiedzenie umowy, postawienie świadczenia w stan natychmiastowej wymagalności czy doręczenie wezwania do zapłaty, jeżeli z ustaleń umownych lub z przepisów wynika taka konieczność. Brak dowodów potwierdzających te elementy uniemożliwia przyjęcie, iż żądanie odpowiada rzeczywistemu stanowi zobowiązania oraz że jest ono dochodzone w prawidłowej wysokości i w odpowiednim czasie.

Szczególnego znaczenia nabiera to w odniesieniu do należności ubocznych, które co do zasady wymagają wykazania zarówno podstawy prawnej ich naliczania, jak i prawidłowości arytmetycznej wyliczenia. Odsetki, opłaty, prowizje czy inne koszty uboczne nie mogą być zasądzane jedynie na podstawie ogólnego powołania się na ich istnienie, lecz wymagają wskazania okresu, stopy lub mechanizmu naliczania, a także zdarzenia, od którego rozpoczyna się ich bieg. W sytuacji nieprzedłożenia dokumentów pozwalających na kontrolę tych elementów, Sąd nie jest uprawniony do zastępowania strony w konstruowaniu podstawy wyliczeń ani do domniemywania ich prawidłowości.

W konsekwencji powyższego, przy braku przedstawienia adekwatnych dowodów, wątpliwości objęły również podstawę faktyczną i prawną żądania jako całość. Zgodnie z zasadami postępowania cywilnego Sąd dokonuje ustaleń na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie i nie jest uprawniony do uzupełniania braków inicjatywy dowodowej strony w celu „ratowania” dochodzonego roszczenia. Skoro zatem twierdzenia powoda w istotnych fragmentach nie zostały poparte dowodami pozwalającymi na ich weryfikację, a zakres tych braków dotyczył przesłanek odpowiedzialności oraz elementów konstytuujących roszczenie co do zasady i co do wysokości, należało uznać, iż powód nie sprostał obowiązkowi wykazania podstaw dochodzonego żądania. To zaś prowadzi do wniosku, że przytoczone okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości w zakresie legitymacji stron oraz istnienia, wysokości i wymagalności zobowiązania, co uniemożliwiało uwzględnienie powództwa w zgłoszonym kształcie.

O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 – 1 ¹ i 3 kpc i w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023.1964 – j.t. ze zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2025.1154 – t.j.).

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

sędzia Michał Włodarek