Wyrok z 15 grudnia 2025, sygn. I C 61/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Kielcach I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Renata Rosiak-Doroz
Protokolant:	St. sekr. sąd. Anna Kamińska

po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 roku w V.

na rozprawie

sprawy z powództwa G. V. (1)

przeciwko V. M. (1)

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 840 k.p.c.)

I.  pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza O. T. w dniu 31 lipca 2023 roku w (...) w V. – w postaci umowy sprzedaży nr (...) opatrzonego klauzulą wykonalności na rzecz V. M. (1) postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 8 lipca 2024 roku w sprawie sygn. akt VIII Co 1275/24 w całości;

II.  zasądza od pozwanej V. M. (1) na rzecz powoda G. V. (1) kwotę 5 157,00 zł (pięć tysięcy sto pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Renata Rosiak-Doroz

Sygn. akt I C 61/25

UZASADNIENIE

W pozwie z 10 stycznia 2025 roku G. V. (1) domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza O. T. w dniu 31 lipca 2023 roku w (...) w V. przy (...) nr (...), opatrzonego klauzulą wykonalności na rzecz wierzycielki V. M. (1) postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 8 lipca 2024 roku w sprawie VIII Co 1275/25 w całości. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że toczy się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne Km 699/24, prowadzone przez Komornika Żanetę Wierzbowską – Dudek. Nie kwestionując istnienia zadłużenia po swojej stronie, G. V. (1) podniósł, że wierzytelność objęta tytułem wykonawczym wygasła wskutek dokonanego przez niego potrącenia (k.2-4).

Jednocześnie w pozwie G. V. (1) zawarł wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2025 roku Sąd Rejonowy w Kielcach udzielił zabezpieczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego o sygn. akt Km 699/24 prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kielcach Żanetę Wierzbowską – Dudek do czasu prawomocnego zakończenia postępowania Sądu Rejonowego w Kielcach w sprawie o sygn. akt I C 61/25. (k.31)

W odpowiedzi na pozew V. M. (1) wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Podniosła, że według ustaleń stron G. V. (1) winien uiścić na jej rzecz całą wierzytelność, bez potrąceń (k.57-59).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r. Sąd Rejonowy w Kielcach w sprawie sygn. akt I Ns 407/17 stwierdził, że spadek po I. K. z domu O. córce Ł. i R. zmarłej w dniu 19 stycznia 2017 roku w V. gdzie ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwała, na podstawie testamentu sporządzonego przed notariuszem M. O. w dniu 14 lutego 2003 roku w Kancelarii (...) w V. za numerem rep. (...) otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Kielcach w dniu 29 sierpnia 2017 roku w dziedziczą: V. M. (2) z domu V. córka S. i I. oraz C. M. z domu V. córka S. i I. po 1/2 (jednej drugiej) części każda z nich.

Dowód: dokumenty w aktach sprawy I Ns 407/17

W dniu 31 lipca 2023 roku w Kancelarii (...) w V. przy (...) Numer (...) przed notariuszem O. M. zawarła z G. V. (1) umowę sprzedaży na mocy, której sprzedała G. V. (1) swój udział w wysokości 1/2 części prawa do (...) położonego w V. przy (...) za cenę 64 500 zł, płatność została rozłożona na trzy transze, pierwsza w kwocie 20 000 zł, zapłacona przed sporządzeniem aktu notarialnego, druga w kwocie 20 000 zł płatna do 30 września 2023 roku, trzecia w kwocie 24 500 zł płatna do 31 grudnia 2023 roku. G. V. (1) oświadczył, że w zakresie terminowej i całkowitej zapłaty pozostałej części umówionej ceny sprzedaży w kwocie 44 500 zł w ratach i terminach szczegółowo opisanych w § 5 pkt 1 lit b) i c) powyżej – poddaje się na rzecz V. M. (1) egzekucji wprost z tego aktu notarialnego na podstawie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.

Dowód: akt notarialny (...). (...) (k.11-13)

G. V. (1) nabył również 1/2 części udziału w prawie do (...) położonego w V. przy (...) za cenę 64 500 zł od drugiego współwłaściciela – C. M..

Dowód: akt notarialny (...). (...) (k.113-116)

Postanowieniem z dnia 8 lipca 2024 roku Referendarz sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kielcach w sprawie VIII Co 1275/24 nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu sporządzonemu na rzecz wierzycielki V. M. (1) przeciwko dłużnikowi G. V. (1) co do obowiązku zapłaty przez dłużnika G. V. (1) na rzecz wierzycielki V. M. (1):

a)  kwoty 24 500,00 zł (dwadzieścia cztery tysiące pięćset złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 01 listopada 2023 roku do dnia zapłaty,

b)  ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 20 000,00 zł (dwadzieścia tysięcy złotych) za okres od dnia 01 października 2023 roku do dnia 09 października 2023 roku,

c)  ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 5 000,00 zł (pięć tysięcy złotych) za okres od dnia 01 października 2023 roku do dnia 22 października 2023 roku,

wynikających z zawartej między V. M. (1) i G. V. (1) umowy sprzedaży z dnia 31 lipca 2023 roku w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza O. T. w dniu 31 lipca 2023 roku w (...) w V. przy (...) (pkt 1.).

Dowód: postanowienie (k.10), dokumenty w aktach sprawy VIII Co 1275/24, klauzula wykonalności (k.14).

G. V. (1) jest siostrzeńcem V. M. (1). W lokalu przy ulicy (...) zamieszkuje G. K.. G. K. nie opłacał czynszu. Należności uiszczała V. M. (1).

Dowód: przesłuchanie powoda (k.98-99), przesłuchanie pozwanej (k.99-100), pismo (k.112).

Prawomocnym wyrokiem zaocznym z dnia 5 grudnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Kielcach w sprawie sygn. akt I C 131/21 tytułem zachowku po I. V. zasądził:

III.  od pozwanej V. M. (1) na rzecz powoda G. K. kwotę 12 500 (dwanaście tysięcy pięćset ) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12 października 2020 roku do dnia zapłaty;

IV.  od pozwanej V. M. (1) na rzecz powoda G. V. (1) kwotę (...),50 (cztery tysiące sześćset osiemdziesiąt siedem 50/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12 października 2020 roku do dnia zapłaty;

V.  od pozwanej V. M. (1) na rzecz powoda R. V. kwotę (...),50 (cztery tysiące sześćset osiemdziesiąt siedem 50/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12 października 2020 roku do dnia zapłaty;

VI.  od pozwanej V. M. (1) na rzecz powoda G. K. kwotę 2442 złote złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

VII.  od pozwanej V. M. (1) na rzecz powoda G. V. (1) kwotę 1150 złotych tytułem kosztów procesu;

VIII.  od pozwanej V. M. (1) na rzecz powoda R. V. kwotę 1150 złotych tytułem kosztów procesu.

Postępowanie o zapłatę zachowku przeciwko C. M. umorzono.

Dowód: wyrok zaoczny (k.15), dokumenty w aktach sprawy I C 131/21

G. V. (1) zawarł w dniu 20 lutego 2024 roku umowy cesji, przedmiotem których były wierzytelności powstałe na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 5 grudnia 2022 roku w sprawie sygn. akt I C 131/21 z:

- R. V. w zakresie należności głównej w kwocie 4687,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 października 2020 roku do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania w kwocie 1150 zł,

- G. V. (2) w zakresie należności głównej w kwocie 12 500 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 października 2020 roku do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania w kwocie 2442 zł.

W piśmie z 22 lutego 2024 roku G. V. (1) zawiadomił V. M. (1) o cesji wierzytelności, informując o wysokości wierzytelności w łącznej kwocie 26 182,41 zł. Jednocześnie złożył oświadczenie o dokonaniu potrącenia wierzytelności w kwocie 24 500 zł wynikającej ze sprzedaży nieruchomości przy (...) w V. i wezwał V. M. (1) do zapłaty pozostałej należności w kwocie 1 684,41 zł w terminie 3 dni.

W odpowiedzi na powyższe pozwana V. M. (1) nie uznała roszczenia.

Dowód: umowy cesji (k.16-18, 19-21), zawiadomienie o cesji wierzytelności z wezwaniem do zapłaty z potwierdzeniem nadania (k.22-24), pismo pozwanej z 8.03.2024 r. (k.25)

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kielcach Żaneta Wierzbowska – Dudek prowadzi postępowanie egzekucyjne w sprawie sygn. akt Km 699/24 z wniosku wierzyciela V. M. (1) przeciwko G. V. (1) w oparciu o tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza O. T. w dniu 31 lipca 2023 roku w (...) w V. przy (...) nr (...) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z 8 lipca 2024 roku w sprawie VIII Co (...)/24 co do kwoty 30 796,19 zł (na dzień sporządzenia zawiadomienia – 7 stycznia 2025 roku) w tym należność główna 24 500 zł.

Komornik w dniu 7 stycznia 2025 roku dokonała zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego G. V. (1)

Dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k.8), zajęcie rachunku (k.9), potwierdzenie transakcji (k.26)

G. V. (1) złożył V. M. (1) pismo w którym oświadczył, że zrzeka się zachowku z przysługującemu po śmierci matki I. V. dotyczącego mieszkania przy (...).

Dowód: pismo z 31.07.2023 r. (k.60)

Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd oparł się na dowodach z dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy oraz aktach ww. postępowań, których treść, forma oraz wiarygodność nie budziły wątpliwości Sądu. Ustalenia sąd uzupełnił o dowód z przesłuchania stron, które uznał za wiarygodne w zakresie znajdującym potwierdzenie w dokumentach.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 840 § 1 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:

1) przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;

2) po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia;

3) małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.

Powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stanowi środek prawny przyznany dłużnikowi, zmierzający do zwalczenia tytułu wykonawczego w całości, w części albo do jego ograniczenia Powództwo to jest powództwem o ukształtowanie prawa, ponieważ dłużnik za jego pośrednictwem zmierza do stworzenia lub zmiany już istniejącego stanu prawnego przez mający zapaść wyrok sądu. Powództwo jest kierowane wobec tytułu wykonawczego, zaś wykonalność jest cechą orzeczenia zasądzającego świadczenie. O tym, kiedy można domagać się pozbawienia wykonalności, a kiedy ograniczenia wykonalności, decydują okoliczności, na których dłużnik opiera swoje powództwo. Jeżeli zatem powód twierdzi, że zdarzenie, które powołuje, spowodowało wygaśnięcie zobowiązania w całości, może żądać pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w całości. Jeżeli zaś twierdzi, że zobowiązanie wygasło w części (np. przez częściowe spełnienie świadczenia), może domagać się pozbawienia wykonalności w odpowiedniej części. Natomiast żądanie ograniczenia wykonalności dotyczyć może wypadków udzielenia dłużnikowi przez wierzyciela zwłoki w spełnieniu świadczenia albo niemożliwości wykonania zobowiązania przez pewien okres.

W doktrynie i orzecznictwie nie budzi żadnej wątpliwości, że do zdarzeń, wskutek których zobowiązanie wygasło na gruncie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., zalicza się m.in.: wykonanie zobowiązania (art. 450 k.c.), wydanie wyroku na korzyść jednego z dłużników solidarnych w następstwie uwzględnienia zarzutu wspólnego dla wszystkich dłużników (art. 375 § 2 k.c.), świadczenie zamiast spełnienia (art. 453 k.c.), niemożliwość świadczenia wskutek okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności (art. 475 k.c.), potrącenie (art. 498 k.c.), odnowienie (art. 506), zwolnienie dłużnika z długu przez wierzyciela (art. 508 k.c.). Chodzi przy tym o te zdarzenia, które nastąpiły po powstaniu tytułu egzekucyjnego bądź po zamknięciu rozprawy w wypadku orzeczenia sądowego i spowodowały, że przymusowe egzekwowanie obowiązku dłużnika utraciło sens i nie ma już podstaw do dalszego chronienia interesów wierzyciela. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie na tle stanu prawnego obowiązującego przed dniem 8 września 2016 r. utrwalony był pogląd, że objęcie wierzytelności postępowaniem sądowym nie wyklucza jej skutecznego potrącenia w jakiejkolwiek fazie tego postępowania, jednak gdy następuje to po powstaniu tytułu wykonawczego, wówczas oświadczenie o potrąceniu może być podnoszone w ramach powództwa z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. (por. uchwała SN z 30 lipca 1974 r., III CZP 44/74, OSNCP 1975 Nr 5, poz. 78). Powyższe stanowisko wynika z trafnego założenia, że dopuszczalność potrącenia w świetle materialnoprawnego uregulowania tej instytucji nie jest - poza przedawnieniem - czasowo ograniczona, a wskutek potrącenia następuje wzajemne umorzenie obu wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.

W okolicznościach niniejszej sprawy G. V. (1) dokonał potrącenia jego wierzytelności względem V. M. (1) w piśmie z 22 lutego 2024 roku, a więc przed uzyskaniem przez nią tytułu wykonawczego – postanowieniem z dnia 8 lipca 2024 roku. O uzyskaniu tytułu wykonawczego powód, ze względu na specyfikę postepowania klauzulowego, nie mógł powziąć wiedzy wcześniej niż w momencie zawiadomienia go o egzekucji w sprawie Km 699/24. Pozwana nie kwestionowała również faktu otrzymania oświadczenia o potrąceniu dokonanym przez powoda.

Powyższe okoliczności skutkują tym, że powód skutecznie zaprzeczył zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności wobec słusznie zakwestionowanego istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem, który wygasł w wyniku potrącenia wierzytelności.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawały ewentualne ustalenia pomiędzy stronami, niewykazane w tym postępowaniu, jak również subiektywne przekonanie pozwanej o niewłaściwym jej potraktowaniu przez powoda. Bez znaczenia pozostawał również sposób rozliczenia powoda z siostrą pozwanej – C. M.. Z przedłożonego przez pozwaną oświadczenia powoda nie wynika jednoznacznie, aby dotyczyło ono wierzytelności objętej tytułem wykonawczym. Przedmiotem powyższego aktu notarialnego, na podstawie którego uzyskano tytuł wykonawczy była sprzedaż 1/2 udziału w ww. lokalu, nie zaś uregulowanie wszelkich zobowiązań pomiędzy stronami.

Mając na uwadze powyższe sąd uwzględniając powództwo, orzekł jak w pkt. I sentencji.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c., na zasądzoną kwotę 3600 zł składają się wszystkie wykazane koszty procesu poniesione przez stronę powodową – wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, opłata skarbowa oraz opłata sądowa od pozwu 1540 zł.

sędzia Renata Rosiak-Doroz

Zarządzenie:
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanej.

sędzia Renata Rosiak-Doroz