Wyrok z 15 grudnia 2025, sygn. VII P 970/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Ł., 18 listopada 2025 roku

Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Anna Zawiślak
Ławnicy:	Marta Rychło, Danuta Kozieł
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Anna Herzog

po rozpoznaniu na rozprawie 14 października 2025 roku w Ł.

sprawy z powództwa U. G.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej (...) w Ł.

o ustalenie i odszkodowanie

I.  oddala powództwo;

II.  nie obciąża powódki zwrotem kosztów procesu pozwanego;

III.  przejmuje na rachunek Skarbu Państwa brakującą opłatę sądową od pozwu, od uiszczenia którego powódka była zwolniona z mocy ustawy.

VII P 970/24

U Z S A D N I E N I E

W pozwie z (...) roku U. G. wniosła o ustalenie treści umowy o pracę zawartej z Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej (...) w Ł. poprzez ustalenie wynagrodzenia zasadniczego powódki w okresie od (...) roku na kwotę (...)zł oraz w okresie od (...) roku do (...) roku na kwotę(...) zł, zasądzenie od pozwanego na jej rzecz łącznie (...) zł, tytułem odszkodowania za naruszenie zasady nierównego traktowania, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 kwietnia 2024 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu.

Jak wynika z uzasadnienia pozwu powódka była zatrudniona u pozwanego na stanowisku pielęgniarki do (...) roku. Ukończyła odpowiednie przeszkolenie, uzyskała prawo wykonywania zawodu, ukończyła stosowne studia oraz specjalizację pielęgniarstwa środowiskowego w miejscu pracy. Swoją pracę wykonywała na oddziale chirurgii i miała te same obowiązki co pielęgniarki wyspecjalizowane oraz z odpowiednim wykształceniem. Zakresy obowiązków pielęgniarek na oddziale, pomimo różnych wykształceń nie różniły się. Pomimo tego że wykonywała wszystkie obowiązki pielęgniarki na oddziale, jej wynagrodzenie różniło się od wynagrodzenia koleżanek ze specjalizacją chirurgiczną. Od lipca 2021 roku do czerwca 2022 roku otrzymywała wynagrodzenie zasadnicze w wysokości (...) zł, a od lipca 2022 roku do maja 2023 roku –(...)zł. W tym samym czasie wynagrodzenie pielęgniarek z tytułem magistra i specjalizacją wynosiło odpowiednio - (...) zł i (...) zł. Pozwany pracodawca wypłacał powódce wynagrodzenie w zaniżonej wysokości, co oznacza, że w nienależyty sposób wykonywał łączącą strony umowę. Pozwany, chcąc w pełni stosować się do przepisów ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych winien dokonać takiego rozdziału pracy, by pielęgniarkom z wyższym wykształceniem magisterskim i specjalizacją powierzyć zadania, do wykonania których są takie kwalifikacje wymagane. Alternatywnie – oceniając, że adekwatnymi wynagrodzeniem zasadniczym za pracę na chirurgii jest kwota (...) zł, winien ukształtować je wobec każdej z nich na jednakowym poziomie. Skoro pracodawca nie zmienił zadań powierzonych poszczególnym pracownikom wykonującym dotychczas jednakową pracę za zbliżonym wynagrodzeniem, winien liczyć się z obowiązkiem naprawienia szkody majątkowej będącej następstwem takiego zachowania (k. 2 – 5; 10).

W odpowiedzi na pozew pozwany - Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej (...) w Ł. – wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie zwrotu kosztów.

W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany podniósł, że wynagrodzenie zasadnicze U. G. zostało ukształtowane w oparciu o brzmienie ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Podział na poszczególne kategorie pracowników, które kwalifikują do współczynników określających wysokość wzrostu wynagrodzenia, został dokonany u pozwanego według kwalifikacji wymaganych, a nie posiadanych przez pracownika. Powódka nigdy nie podjęła specjalizacji z pielęgniarstwa chirurgicznego, więc nie mogła pracować jako specjalistka pielęgniarka na Oddziale (...) z Pododdziałem (...) i Pododdziałem (...). Pracując jako pielęgniarka na wskazanym oddziale powódka nie wykonywała żadnych dodatkowych czynności i nie miała dodatkowych obowiązków niż te, wynikające z zakresu jej obowiązków. Nie jest prawdą, że wykonywała taką samą pracę jak osoby zatrudnione na stanowisku specjalisty pielęgniarki w Oddziale (...) z Pododdziałem (...) (...). Pracodawca indywidulanie określa jakich kwalifikacji wymaga od danego pracownika na danym stanowisku pracy. W oddziale, na którym pracowała powódka, nie jest wymagana wiedza specjalistyczna z zakresu pielęgniarstwa środowiskowego w miejscu pracy. Co więcej – specjalizacja, którą posiada U. G. – jest całkowicie nieprzydatna na oddziale chirurgicznym (k. 56 – 68).

Na rozprawie 7 stycznia 2025 roku pełnomocnik powódki popierał powództwo, pełnomocnik pozwanego nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie; takie stanowiska strony podtrzymywały do zamknięcia rozprawy (k. 211; 234v).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

U. G. w 1984 roku ukończyła medyczne studium zawodowe na wydziale pielęgniarstwa, a w 2015 roku studia pierwszego stopnia w Wyższej Szkole (...) w Ł. na kierunku pielęgniarstwa. W 2019 roku ukończyła studia drugiego stopnia na tej samej uczelni uzyskując tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa (k. 5; 6; 7 akt osobowych, cz. A). W 1999 roku powódka uzyskała specjalizację w zakresie pielęgniarstwa środowiskowego w miejscu pracy (k. 9 akt osobowych, c. A). U. G. ukończyła również kursy specjalistyczne – w zakresie wykonywania i interpretacji zapisu elektrokardiograficznego, w zakresie szczepień ochronnych, w zakresie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, w zakresie wykonywania badania spirometrycznego oraz w zakresie terapii bólu przewlekłego u dorosłych oraz szkolenie z zakresu bólu ostrego i przewlekłego (k. 10 – 14 akt osobowych, cz. A, k. 41 akt osobowych, cz. B).

Powódka pracowała w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Centrum (...) w Ł. od 16 lipca 1984 roku do 30 kwietnia 2020 roku oraz (...) Przychodni (...) w Ł. od 1 czerwca 2004 roku do 31 grudnia 2008 roku (świadectwa pracy – k. 17; 18 akt osobowych, cz. A).

Od 8 czerwca 2020 roku do 31 maja 2023 roku powódka była zatrudniona w pozwanym szpitalu na podstawie umowy o pracę na okres próbny, a następnie na czas określony na stanowisku pielęgniarki w pełnym wymiarze czasu pracy (k. 3, 22 akt osobowych, cz. B, świadectwo pracy – k. 2 akt osobowych, cz. C). Jej wynagrodzenie wynosiło ostatnio (...) zł brutto miesięcznie (zaświadczenie – k. 73). Powódka świadczyła swoją pracę na Oddziale (...) Ogólnej z Pododdziałem (...)i Pododdziałem (...) (bezsporne).

Do podstawowych obowiązków powódki, jako pielęgniarki Oddziału (...) z Pododdziałem (...) i Pododdziałem (...) należało m.in. wykonywanie pracy sumiennie, starannie i terminowo oraz stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, podnoszenie kwalifikacji poziomu wiedzy zawodowej, wykonywanie świadczeń zdrowotnych z należytą starannością, etyką zawodową i aktualną wiedzą medycyną, poszanowaniem godności i intymności pacjenta, zgodnie z ustawą o zawodzie pielęgniarki i położnej, kodeksem etyki zawodowej, ustawą o działalności leczniczej, obowiązującymi w zakładzie regulaminami, procedurami i instrukcjami oraz aktami prawnymi dotyczącymi zagadnień sanitarno-epidemiologicznych.

Na zajmowanym stanowisku powódka była zobowiązana do:

1.  ustalenia rozpoznania problemów pielęgnacyjnych poszczególnych pacjentów,

2.  planowania opieki pielęgnacyjnej stosownie do stanu pacjenta,

3.  realizowania opieki pielęgnacyjnej według ustalonego planu i aktualnego stanu pacjenta:

- przyjęcie chorego do oddziału i ułatwienie adaptacji do środowiska szpitalnego,

- wykonywanie czynności związanych utrzymaniem higieny chorego,

- wykonywanie czynności wspierających funkcję oddychania,

- pomaganie pacjentowi w żywieniu i wydalaniu,

- zapewnienie wygody i właściwej pozycji pacjenta poprzez stosowanie udogodnień, pionizowanie, zabezpieczenie przed urazem w łóżku,

- zapewnienie warunków do spokojnego snu i wypoczynku,

- obserwowanie chorego m.in. zabarwienia skóry, reakcji na zabiegi i przyjmowane leki itp.,

- wykonywanie czynności diagnostycznych: np. ważenie, mierzenie wzrostu, ciepłoty ciała, liczenie oddechów, pomiar ciśnienia, tętna,

- wykonywanie zabiegów leczniczych takich jak: kompres, okład, opatrunek, inhalacja, podawanie leków i inne,

- udział i asystowanie lekarzowi w wykonywaniu specjalistycznych badań diagnostycznych i terapeutycznych,

- udzielanie pierwszej pomocy w stanach bezpośredniego zagrożenia życia, czuwanie nad bezpieczeństwem chorych,

- pobudzanie i aktywizowanie chorego do udziału w leczeniu, pielęgnacji ochronie zdrowia;

4.  stałego kontrolowania wykonywanych działań i oceny wyników postępowania pielęgniarskiego;

5.  dokumentowania przebiegu pielęgnowania, wykonywania zabiegów i wyników postępowania pielęgniarskiego;

6.  zabezpieczenia i właściwego przechowywania leków i środków dezynfekcyjnych zgodnie z obowiązującymi przepisami i aktualną wiedzą;

7.  utrzymywania sprawności technicznej powierzonej aparatury i sprzętu medycznego;

8.  wykonywania innych doraźnych czynności zleconych przez przełożonych, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami i uprawnieniami.

Do uprawnień powódki na zajmowanym stanowisku należało wnioskowanie o zmianę organizacji pracy własnej i doposażenie stanowiska pracy oraz wnioskowanie w sprawach dotyczących ponoszenia kwalifikacji zawodowych.

Zgodnie z zakresem obowiązków powódka był odpowiedzialna za naruszenie obowiązków wynikających ze stosunku pracy, w szczególności za nierzetelne i nieterminowe prowadzenie dokumentacji medycznej określonej odrębnymi przepisami oraz nierzetelną ocenę sytuacji pacjenta i wyniki działań podjętych osobiście lub zleconych innym osobom (zakres obowiązków powódki – k. 5 akt osobowych, cz. B).

W oddziale, na którym pracowała powódka w latach (...) pracowało około 20 pielęgniarek, z czego połowę stanowiły pielęgniarki specjalistki.

Zakres obowiązków pielęgniarki specjalistki jest rozszerzony w porównaniu z zakresem obowiązków powierzonych pielęgniarce. Pielęgniarka specjalistka ma bowiem, dodatkowe czynności w zakresie pełnienia obowiązków starszej pielęgniarki zmiany. W celu zapewnienia ciągłości nadzoru nad pracą personelu pielęgniarskiego w oddziałach szpitalnych, poza godzinami pracy pielęgniarskiej kadry kierowniczej, tj. w godzinach 19.00 – 7.00 oraz 7.00 – 19.00 w dni świąteczne, soboty i niedziele, starsza pielęgniarka jest zobowiązana pełnić obowiązki starszej pielęgniarki zmiany. Obowiązki te, na danej zmianie, powierza specjalistce pielęgniarce Naczelna Pielęgniarka w harmonogramie pracy opracowanym na dany okres rozliczeniowy. W realizacji zadań starsza pielęgniarka zmiany współpracuje z Naczelnym Lekarzem Dyżuru. Do obowiązków starszej pielęgniarki zmiany należy:

1.  podejmowanie działań w przypadku nagłej sytuacji niedoboru personelu pielęgniarskiego na danym oddziale poprzez rotację,

2.  współudział w podejmowaniu działań w sytuacjach kryzysowych (pożar, wypadki masowe, katastrofy itp.),

3.  podejmowanie działań w przypadku sytuacji nagłego braku sprzętu, materiałów sterylnych itp.,

4.  organizacja pracy personelu niższego i pracowników gospodarczych w przypadkach nie wymienionych wyżej, a wynikających z potrzeb w poszczególnych oddziałach.

E. pielęgniarka zamiany ma obowiązek dokumentować podejmowane działania w Książce Raportów Pielęgniarskich, która znajduje się w Szpitalnym Oddziale (...) i jeżeli uzna, że dane zdarzenie wymaga poinformowania Dyrektora lub Naczelną Pielęgniarkę, niezwłocznie to czyni, a ponadto ponosi odpowiedzialność za sprawną organizację opieki pielęgniarskiej na jej zmianie.

Wśród dodatkowych uprawnień starszej pielęgniarki zamieszono wnioskowanie o zmiany w organizacji pracy komórek, których działalność jest bezpośrednio związana z funkcjonowaniem oddziału, np. dział diagnostyczny. Specjalistka pielęgniarka posiada dodatkowe uprawnienia, a mianowicie:

1.  w zakresie świadczeń diagnostycznych do:

a)  wykonywania badania fizykalnego,

b)  kierowania na badania diagnostyczne lub pobieranie materiałów do badań diagnostycznych (morfologia+ OB, glukoza, jonogram, mocznik, kreatynina, cholesterol, (...)),

c)  kierowania na badania lub pobieranie materiałów do badań bakteriologicznych (mocz, kał, plwocina oraz wymazy z nosa, gardła, narządów płciowych i inne wydzieliny);

2.  prowadzenia tlenoterapii w zakresie świadczeń leczniczych (zakres czynności specjalisty pielęgniarki – R. B., M. V., R. K. – k. 106 – 111).

Rozpoczynając pracę u pozwanego wynagrodzenie powódki ustalono według XIII kategorii zaszeregowania w wysokości 3.700 zł brutto oraz dodatek za wysługę lat w wysokości 20% miesięcznego wynagrodzenia brutto (umowa o pracę – k. 3 akt osobowych, cz. B).

7 lipca 2021 roku strony zawarły porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę. Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w związku z zarządzeniem wewnętrznym nr (...) Dyrektora SP ZOZ(...) w Ł. z 7 lipca 2021 roku w sprawie sposobu podwyższania wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w SP ZOZ (...) w Ł. ustalono U. G. miesięczne wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 4.190 zł, porozumienie do weszło w życie z dniem 1 lipca 2021 roku (porozumienie – k. 33 akt osobowych powódki, cz. B, zarządzenie nr (...) – k. 101 – 102).

26 lipca 2022 roku strony zawarły kolejne porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę. Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 5a ustawy dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w związku z zarządzeniem wewnętrznym nr (...) Dyrektora SP ZOZ (...) w Ł. z 19 lipca 2022 roku w sprawie sposobu podwyższania wynagrodzenia zasadniczego pracowników działalności podstawowej zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w SP ZOZ (...) w Ł. z dniem 1 lipca 2022 roku do umowy o pracę wprowadzono następujące zmiany:

1.  zajmowane przez powódkę stanowisko zaliczono do grupy zawodowej określonej w załączniku do ww. ustawy pod poz. 5 (farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka, położna, technik elektroradiolog, psycholog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny niż określony w poz. 1 – 4 z wymaganym wyższym wykształceniem poziomie magisterskim; pielęgniarka, położna z wymaganym wyższym wyksztalceniem (studia I stopnia) i specjalizacją albo pielęgniarka, położna ze średnim wykształceniem i specjalizacją);

2.  ustalono powódce miesięczne wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 5.780 zł brutto (porozumienie – k. 40 akt osobowych, z. B, zarządzenie nr (...) – k. 103 – 104).

U. G. w okresie swoje zatrudnienia u pozwanego dwukrotnie zwracała się o podwyższenie wynagrodzenia. Po raz pierwszy w sierpniu 2020 roku wnioskując o przedłużenie umowy o pracę wskazując, że ma tytuł magistra, specjalizację w zakresie pielęgniarstwa środowiskowego w miejscu pracy oraz duży staż pracy (wniosek – k. 20 akt osobowych, c. B). Pielęgniarka Oddziałowa wnioskując o przedłużenie z powódką umowy o pracę wskazała jednocześnie, że pomimo długiego stażu pracy w zawodzie pielęgniarki powódka nie pracowała w bezpośrednim kontakcie z pacjentem w oddziale szpitalnym tylko w przychodni medycyny pracy, specjalizacja, którą posiada nie ma zastosowani na zajmowanym stanowisku, jest osobą chętną do pracy, ale wymaga jeszcze dalszego doskonalenia umiejętności na oddziale chirurgii. Naczelna Pielęgniarka również wnioskowała o przedłużenie umowy o pracę z powódką, wskazała jednak, że podwyższenie wynagrodzenia zasadniczego mogłoby nastąpić po uzyskaniu przez pracownicę kwalifikacji adekwatnych do oddziału chirurgii (k. 20 akt osobowych, cz. B).

Kolejny raz powódka wnioskowała o podwyżkę w marcu 2021 roku wskazując na swoją specjalizację i wnosiła o jej uwzględnienie w kategorii zaszeregowania (wniosek – k. 29 akt osobowych, cz. B). Naczelna Pielęgniarka zaopiniowała wówczas, że specjalizacja powódki nie jest specjalizacją kierunkową w oddziale chirurgii; zgodnie z zasadami opracowanymi w zakładzie specjalizacja środowiskowa jest uznawana w POZ. Zaproponowała, ze względu na brak kadry, zmianę miejsca wykonywania pracy zawodowej w POZ, Przychodni przy ul. (...) w Ł. (k. 29 akt osobowych, cz. B).

Pozwany, pismem z 16 marca 2021 roku, poinformował U. G., że aktualnie nie ma możliwości podwyższenia jej wynagrodzenia gdyż posiadana przez nią specjalizacja nie jest wymagana na zajmowanym przez nią stanowisku pielęgniarki Oddziału (...) z Pododdziałem(...) i Pododdziałem (...) Wskazał jednocześnie, iż podwyższenie wynagrodzenia z uwagi na posiadane kwalifikacje jest możliwe jedynie w przypadku przeniesienia powódki do pracy w Przychodni (...) na stanowisko pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej (k. 30 akt osobowych, c. B). Powódka nie zajęła w tym przedmiocie żadnego stanowiska.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane wyżej, a niekwestionowane przez żadną ze stron dowody – Sąd uznał je za wiarygodne, brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw, by odmówić im wiary z urzędu.

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się także na zeznaniach świadków: D. X. (k. 221v – 222v), M. W. (k. 222v – 223v), K. F. (k. 223v), M. V. (k. 226v – 227), R. K. (k. 227 – 227v) i R. B. (k. 227v – 228).

Z zeznań przesłuchanych świadków wynika, że w oddziale, w którym powódka świadczyła swoją pracę pożądane jest posiadanie specjalizacji chirurgicznej lub też ukończenie kursów kwalifikacyjnych z pielęgniarstwa chirurgicznego lub też specjalizacja anestezjologiczna. Zgodnie z wymogami NFZ w każdym oddziale pozwanego szpitala wymagane jest zatrudnienie przynajmniej dwóch pielęgniarek specjalistek z danej dziedziny. Powódce nie powierzano dodatkowych obowiązków związanych m.in. z opracowywaniem standardów akredytacyjnych, nie była wyznaczana na starszą pielęgniarkę zmiany, nie zastępowała oddziałowej, nie była mentorem dla nowych pracowników czy też nie sprawowała opieki nad studentami. U. G., przed podjęciem pracy u pozwanego przez wiele lat pracowała jako pielęgniarka przychodni medycyny pracy. Jej przełożeni oraz koleżanki określiły ją jako osobę chętną do pracy, jednakże wymagała okresu adaptacji oraz dużego zaangażowania koleżanek z doświadczeniem chirurgicznym. Nabyła podstawowe umiejętności, ale nie była na tyle samodzielna, by mogła podejmować decyzje we wszystkich specjalistycznych sprawach. Rozpoczynając pracę w oddziale musiała nauczyć się nie tylko pracy na sprzęcie, z którym wcześniej nie miała do czynienia, ale również nowością była dla niej dokumentacja prowadzona w oddziale. Zdarzały się takie sytuacje gdy powódka nie potrafiła wykonać bardziej skomplikowanej czynności, typu założenie sondy lub też po kilkukrotnym nieudanym wkłuciu dożylnym zlecano tą czynność innej pielęgniarce czy też sama powódka prosiła, by wykonała to któraś z koleżanek.

Z zeznań powódki U. G. (k. 234v; 211 – 212v), jak również z zeznań przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków wynika, że zakres czynności wykonywanych bezpośrednio przy pacjentach zarówno pielęgniarki jak i pielęgniarki specjalistki jest taki sam. Do dyżurów są wyznaczane zarówno pielęgniarki jak i pielęgniarki specjalistki, które w losowych sytuacjach, za zgodą oddziałowej, mogą się ze sobą zamieniać. Ani sale ani poszczególni pacjenci nie są przydzielani pielęgniarkom ze względu na ich wykształcenie czy specjalizację.

Zeznania wskazanych świadków oraz powódki są logiczne i spójne, dlatego też Sąd obdarzył je wiarą. Wprawdzie U. G. zeznawała, że nie było żadnych różnic w pracy jej i koleżanek specjalistek, ale z zeznań przesłuchanych świadków wynika, że różnice, o których już wyżej wspomniano, były.

Z zeznań świadków wynika również, że specjalizacja, jaką posiada powódka, tj. w zakresie pielęgniarstwa środowiskowego w miejscu pracy nie jest przydatna w oddziale, w którym świadczyła pracę – Oddziale (...)z Pododdziałem(...) i Pododdziałem (...)

Zauważyć należy, iż zakres czynności specjalistki pielęgniarstwa służby medycyny pracy na zajmowanym stanowisku znacznie odbiega od zakresu czynności pielęgniarki oddziału chirurgii, gdyż obejmuje:

1.  organizowanie i realizacja badań profilaktycznych – okresowych i kontrolnych pracowników SP (...) (...) w Ł. oraz innych zakładów zgodnie z podpisanymi umowami;

2.  organizowanie i przeprowadzanie szczepień ochronnych w zależności od rodzaju wykonywanej pracy i zgodnie z obowiązującymi przepisami;

3.  kontrola i analizowanie warunków służby i warunków pracy z uwzględnieniem występowania czynników szkodliwych i uciążliwych, w szczególności narażenia na:

a)  kontakt z substancjami drażniącymi, alergizującymi, rakotwórczymi, toksycznymi, pyłami oraz czynnikami zakaźnymi,

b)  ujemne wpływy atmosferyczne,

c)  długotrwałe stany napięć emocjonalnych, stres,

d)  kontakt z materiałami wybuchowymi, łatwopalnymi i samozapalnymi;

4.  prowadzenie działalności edukacyjnej i poradnictwa dla pracodawców i pracowników zakresie organizacji pracy, ergonomii, fizjologii i psychologii;

5.  rozpoznawanie niebezpieczeństwa zachorowań i prowadzenie działań profilaktycznych;

6.  prowadzenie obowiązującej dokumentacji, opracowywanie danych statystycznych oraz archiwizowanie ich zgodnie z przepisami;

7.  współpraca z lekarzami medycyny pracy, personelem lekarskim i pielęgniarskim poradni specjalistycznych, (...), inspektorem sanitarnym, inspektorem BHP, pielęgniarką epidemiologiczną (zakres czynności specjalisty pielęgniarki służby medycyny pracy K. F. - k. 112).

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo jest niezasadne.

U. G. w toku niniejszego postępowania domagała się zasądzenia na swoją rzecz oznaczonej kwoty tytułem wyrównania wynagrodzenia zasadniczego za pracę powołując się na zasadę wyrażoną w art. 112 kp (zasadę równego traktowania pracowników) oraz art. 18 ^3a kp (zasadę niedyskryminowania w zatrudnieniu) oraz ustalenia treści umowy o pracę na podstawie
art. 18 § 3 kp w związku z art. 189 kpc.

Wynagrodzenie za pracę jest przede wszystkim ekwiwalentem pracy wykonywanej przez pracownika i w związku z tym powinno odpowiadać jej rodzajowi (art. 29 § 1 kp), a przy tym uwzględniać zasadę równego traktowania i niedyskryminacji (art. 11 ² i art. 11 ³ kp). Pracownicy z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków mają bowiem równe prawa. Zgodnie przy tym z art. 78 § 1 kp wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalane, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.

Wynagrodzenie zasadnicze powódki U. G. w okresie objętym pozwem zostało ukształtowane w oparciu o Ustawę z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Ustawa ta wprowadziła zróżnicowanie współczynników pracy dla pracowników wykonujących zawody medyczne, w tym pielęgniarek, szczegółowo określając współczynniki w załączniku, który w okresie objętym sporem miał różne brzmienie.

Zgodnie z art. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 28 maja 2021 roku zmieniającej ustawę z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1104) pielęgniarki mogły być zaliczone do jednej z trzech grup zawodowych:

7 – pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem zawodowym magister położnictwa, która uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia ze współczynnikiem pracy 1,06;

8 - pielęgniarka lub położna, która uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, albo pielęgniarka z tytułem zawodowym licencjata albo magistra pielęgniarstwa albo położna z tytułem zawodowym licencjat albo magister położnictwa ze współczynnikiem pracy 0,81;

9 - pielęgniarka lub położna inna niż określona w pkt. 7 i 8, która nie posiada tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia ze współczynnikiem pracy 0,73 (p. k. 61).

Z dniem 29 czerwca 2022 roku załącznik otrzymał nowe brzmienie. Na podstawie art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 2022 roku (Dz. U. z 2022 roku, poz. 1352) współczynniki określono następująco:

2 – farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, psycholog kliniczny, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż z pkt 1, 3 i 4 z wymaganym wyższym wyksztalceniem na poziomie magisterskim i specjalizacją, pielęgniarka z tytułem zawodowym magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia ze współczynnikiem 1,29;

5 - farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka, położna, technik elektroradiolog, psycholog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny niż określony w pkt 1 – 4 z wymaganym wyższym wykształceniem na poziomie magisterskim; pielęgniarka, położna z wymaganym wyższym wykształceniem (studia I stopnia) i specjalizacją, albo pielęgniarka, położna ze średnim wykształceniem i specjalizacją ze współczynnikiem 1,02;

6 - fizjoterapeuta, pielęgniarka, położna, ratownik medyczny, technik elektroradiolog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż określony w pkt 1 – 5 z wymaganym wyższym wyksztalceniem na poziomie studiów I stopnia, fizjoterapeuta, ratownik medyczny, technik analityki medycznej, technik elektroradiolog z wymaganym średnim wyksztalceniem albo pielęgniarka albo położna z wymaganym średnim wykształceniem, która nie posiada tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia ze współczynnikiem 0,94 (p. k. 61v).

W okresie objętym pozwem, tj. od lipca 2021 roku do maja 2023 roku u pozwanego obowiązywały wewnętrzne regulacje w zakresie ustalania najniższego wynagrodzania zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne oraz pracowników działalności podstawowej, innych niż pracownicy wykonujący zawody medyczne odnoszące się wprost do wskazanych wyżej załączników:

1)  Zarządzenie wewnętrzne nr (...) Dyrektora SP ZOZ (...) w Ł. z 7 lipca 2021 roku w sprawie sposobu podwyższania wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w SP ZOZ (...) w Ł. (k. 101 -102);

2)  Zarządzenie wewnętrzne nr (...) Dyrektora SP ZOZ (...) w Ł. z 19 lipca 2022 roku w sprawie sposobu podwyższania wynagrodzenia zasadniczego pracowników działalności podstawowej zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w SP ZOZ (...) w Ł. (k. 103 -104);

3)  Zarządzenie wewnętrzne nr (...) Dyrektora SP ZOZ (...) w Ł. z 19 lipca 2022 roku w sprawie sposobu podwyższania wynagrodzenia zasadniczego pracowników innych niż działalności podstawowej zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w SP ZOZ (...) w Ł. (k. 105).

W początkowym okresie, tj. od 1 lipca 2021 roku powódka była w 8 grupie zawodowej według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku, a po nowelizacji załącznika, tj. od 29 czerwca 2022 roku została przypisana do grupy 5.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 lipca 2017 roku, I PK 216/16) przyjmuje się, że należy odróżnić zasadę równych praw lub równego traktowania pracowników (art. 11 ² kp, który stanowi, że pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków - dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu) od zakazu dyskryminacji (art. 11 ³ kp), zgodnie z którym jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy - jest niedopuszczalna. Wyrażony w art. 11 ³ kp zakaz dyskryminacji został rozwinięty w art. 18 ^3a-18 ^3e kp, w rozdziale Kodeksu pracy zatytułowanym „Równe traktowanie w zatrudnieniu”. Na potrzeby stosowania przepisów tego rozdziału równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w art. 18 ^3a § 1 kp (tak stanowi art. 18 ^3a § 2 kp). Zasada niedyskryminacji (art. 11 ³ kp, art. 18 ^3a-18 ^3e kp) nie jest tożsama z określoną w art. 11 ² kp zasadą równych praw (równego traktowania) pracowników jednakowo wypełniających takie same obowiązki. Przyjmuje się, że te dwie zasady pozostają wprawdzie w ścisłym związku z sobą lecz niewątpliwie stanowią zasady odrębne, których naruszenie przez pracodawcę rodzi różne konsekwencje. Tylko naruszenie zakazu dyskryminacji (art. 11 ³ kp) rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą pracodawcy
z art. 18 ^3d kp.

Przepisy Kodeksu pracy odnoszące się do dyskryminacji nie mają zatem zastosowania w razie nierównego traktowania niespowodowanego przyczyną (kryterium) uznaną za podstawę dyskryminacji (na przykład wyroki Sądu Najwyższego: z 18 sierpnia 2009 roku, I PK 28/09, z 18 kwietnia 2012 roku, II PK 196/11 i z 10 maja 2012 roku, II PK 227/11). Jednakże naruszenie zasady równych praw (równego traktowania) pracowników jednakowo wypełniających takie same obowiązki (art. 11 ² kp) jest również sankcjonowane, ale na innej podstawie prawnej. W szczególności odszkodowanie może być dochodzone wówczas przez pracownika na podstawie art. 471 kc w związku z art. 300 kp. Podkreślenia przy tym wymaga, że zarówno art. 18 ^3d kp, jak i art. 471 kc w związku z art. 300 kp przewidują możliwość zasądzenia odszkodowania, a nie wyrównania samego świadczenia (w tym wypadku wynagrodzenia).

Sąd Najwyższy przyjmuje przy tym konsekwentnie, że sąd pracy nie może kształtować wynagrodzenia za pracę, jeżeli jest ono wypłacane w wysokości mieszczącej się w granicach określonych w przepisach prawa pracy (np. w granicach określonych w regulaminie wynagradzania i stawkach w nim przyjętych dla różnych kategorii zatrudnienia) oraz w umowie o pracę, jednakże nie dotyczy to przypadków naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu (niedyskryminacji) z przyczyn określonych w art. 18 ^3a § 1 kp. W takim przypadku znajduje zastosowanie art. 18 § 3 kp, zgodnie z którym postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów - niekorzystne postanowienia są zastępowane przez odpowiednie postanowienia niemające charakteru dyskryminacyjnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2012 r., II PK 196/11 i przywołane w nim orzecznictwo). Wyrażany jest też pogląd, że art. 18 § 3 kp ma zastosowanie także do „zwykłego” nierównego traktowania pracownika ( art. 11 ² kp), bez względu na stosowane przy tym kryteria dyskryminacyjne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 września 2014 r., III PK 136/13).

W tym miejscu podkreślić należy, że podział na poszczególne kategorie pracowników, które kwalifikują do współczynników określających wysokość wynagrodzenia został dokonany według kwalifikacji wymaganych, a nie posiadanych przez pracownika.

U. G. nigdy nie podjęła specjalizacji z pielęgniarstwa(...), posiada natomiast specjalizację z zakresu pielęgniarstwa (...) w miejscu pracy.

Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, zwłaszcza zaś zeznań świadków, specjalizacja, jaką posiada powódka nie jest przydatna na oddziale, w którym świadczyła pracę. Dodatkowo – jak wynika z załącznika nr 3 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2023 roku, poz. 870) w warunkach szczegółowych realizacji świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego ustawodawca przewidział obowiązek zatrudniania na oddziale chirurgii specjalistek w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego, a nie pielęgniarstwa środowiskowego w miejscu pracy (poz. 9).

Zawód pielęgniarki jest samodzielnym zawodem medycznym. Posiadanie specjalizacji wiąże się z wyższymi kompetencjami w dziedzinie pielęgniarstwa zgodnej ze specjalizacją, wpływa na świadomość wykonywanej przez pielęgniarki pracę, na wyższą jakość świadczonych przez nie usług. W związku z posiadaniem różnych specjalizacji wynikają różne dodatkowe uprawnienia. Specjalizacja daje możliwość pogłębienia wiedzy, daje dodatkowe kompetencje oraz nowe umiejętności wynikające z rozwoju medycyny.

Zasadnym było zatem ustalenie w pierwszej kolejności czy zadania powódki i pielęgniarek specjalistek były tożsame, gdyż tylko wówczas mamy do czynienia z „jednakową pracą” w rozumieniu powołanego przepisu, a jeśli prace te nie były tożsame, to czy wymagały porównywalnych kwalifikacji zawodowych i doświadczenia zawodowego, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku (prace jednakowej wartości).

Przy ocenie tej nie można ograniczać się do zadań wynikających z aktów normatywnych, ale należy wziąć pod uwagę czynności faktycznie powierzone u danego pracodawcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z 12 stycznia 2010 roku, I PK 138/09, stwierdzając, że „jednakowa praca” w rozumieniu art. 18 ^3c § 1 kp odnosi się nie do nazwy stanowiska, lecz do wykonywanych przez pracownika obowiązków i związanego z tym zakresu odpowiedzialności.

Zauważyć więc należało, że powódce powierzono inny zakres obowiązków, niż pielęgniarkom specjalistkom, przy czym nie ulega wątpliwości, że zakres czynności wykonywanych stricte przy pacjencie wszystkie pielęgniarki miały taki sam. Porównując jednak zakres czynności powódki i zakres czynności pielęgniarek specjalistek nie można nie dostrzec, że te drugie miały powierzone dodatkowe obowiązki, a mianowicie – powierzano im pełnienie funkcji starszej pielęgniarki zmiany wraz z dodatkowymi uprawnieniami jak choćby wnioskowania o zmiany w organizacji pracy komórek, których działalność jest bezpośrednio związana z funkcjonowaniem oddziału. Specjalistka pielęgniarka w Oddziale (...) z Pododdziałem (...) i Pododdziałem (...) posiada również dodatkowe uprawnienia, którym nie dysponowała powódka, a mianowicie: w zakresie świadczeń diagnostycznych do wykonywania badania fizykalnego, kierowania na badania diagnostyczne lub pobieranie materiałów do badań diagnostycznych, kierowania na badania lub pobieranie materiałów do badań bakteriologicznych, a także prowadzenia tlenoterapii w zakresie świadczeń leczniczych. Powódka nigdy nie wykonywała żadnego z powyższych obowiązków oraz nie realizowała tych uprawnień, nigdy też nie pełniła funkcji starszej pielęgniarki zmiany.

Art. 78 § 1 kp, odwołuje się do kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za pracę. W myśl tego przepisu wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Jak wskazano powyżej powódka nie dysponowała kwalifikacjami wymaganymi rozumianymi jako nie tylko kwalifikacje minimalne konieczne do wykonywania danego zawodu, lecz wszystkie posiadane kompetencje pod warunkiem jednakże, iż mogą być chociażby potencjalnie wykorzystane i przydatne przy wykonywaniu danej pracy. Postępowanie dowodowe wykazało zaś, że specjalizacja powódki nie była przydatna w oddziale chirurgii, a nadto, że umiejętności U. G., w porównaniu do innych pielęgniarek, w tym specjalistek z jej oddziału były mniejsze – powódka nie dysponowała wieloletnim doświadczeniem w pracy na oddziale szpitalnym i zdarzało się, że korzystała z pomocy koleżanek podczas bardziej skomplikowanych zabiegów. Okoliczności te jednoznacznie wskazują, że „jakość” świadczonej przez powódkę pracy nie była jednakowa z jakością pracy świadczoną przez pielęgniarki specjalistki Oddziału (...) z Pododdziałem (...) i Pododdziałem (...)

Powyższe pozwala Sądowi na stwierdzenie, że prawidłowo pozwany zakwalifikował U. G. do 8, a następnie 5 grupy zawodowej według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku, nie dopuszczając się w tym zakresie ani nierównego traktowania ani też dyskryminacji. Na marginesie przy tym dodać należy, że U. G., reprezentowana w procesie przez fachowego pełnomocnika, nie wskazała ani do kogo się porównuje jeśli chodzi o nierówne traktowanie ani też nie wskazała żadnego kryterium dyskryminującego.

Reasumując, prace tożsame pod względem rodzaju i kwalifikacji wymaganych do ich wykonywania na tych samych stanowiskach pracy funkcjonujących u danego pracodawcy mogą różnić się co do ilości i jakości, a wówczas nie są pracami jednakowymi w rozumieniu
art. 18 ^3c § 1 kp. Ilość i jakość świadczonej pracy są w świetle art. 78 § 1 kp podstawowymi kryteriami oceny pracy dla potrzeb ustalania wysokości wynagrodzenia. E. one dopuszczalne przesłanki różnicowania wynagrodzenia w myśl art. 3 ust. 3 Konwencji nr 100 Organizacji Pracy dotyczącej jednakowego wynagrodzenia dla pracujących mężczyzn i kobiet za pracę jednakowej wartości przyjętej w O. dnia 29 czerwca 1951 roku (Dz. U. z 1955 roku, Nr 38, poz. 238), akceptowane również w judykaturze (p. wyroki Sądu Najwyższego: z 23 października 1996 roku, I (...) 94/96, z 12 grudnia 2001 roku, I PKN 182/01, z 12 sierpnia 2004 roku, III PK 40/04, 9 stycznia 2007 roku, II PK 180/06 oraz z 7 marca 2012 roku, II PK 161/11).

Zasadę równych praw pracowników z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków, w tym prawa do równej płacy za równą pracę, ze szczególnym podkreśleniem równych praw pracowników bez względu na płeć stanowi art. 112 kp. Do kategorii podmiotów objętym tym przepisem należą pracownicy charakteryzujący się wspólną cechą istotną dla wykonywania takich samych obowiązków. Wynika z tego, że dopuszczalne jest różnicowanie praw pracowników, którzy wykonują inne obowiązki, bądź takie same, ale niejednakowo. Ponadto sytuacja prawna porównywanych pracowników może być różnicowana ze względu na odmienności wynikające z ich cech osobistych i różnic w wykonywaniu pracy.

Mając zatem powyższe na uwadze Sąd uznał, że powództwo U. G. winno zostać oddalone w całości. Stwierdzając bowiem, że nie doszło w tym przypadku do nierównego traktowania czy też dyskryminacji brak było również podstaw do ustalania innej treści umowy o pracę powódki. Zauważyć przy tym należy, iż łącząca strony umowa o pracę uległa rozwiązaniu z dniem 31 maja 2023 roku, tj. z upływem czasu, na który była zawarta.

Sąd nie obciążył powódki kosztami procesu. Art. 102 kpc daje Sądowi możliwość całkowitego lub częściowego odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami procesu. Sąd nie jest zobligowany do zastosowania tego przepisu, a jedynie ma taką możliwość, po rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. Sądy posiadają swobodę kształtowania orzeczeń o kosztach procesu, a więc i kosztach zastępstwa procesowego, samodzielnie decydując czy na gruncie konkretnej sprawy zachodzą owe „szczególne okoliczności”, o jakich mowa w powoływanym wyżej przepisie, pozwalające na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy zastosowanie przez sąd art. 102 kpc powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (p. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 stycznia 1974 roku, II CZ 223/73, z 13 października 1976 roku, IV PZ 61/76, postanowienie Sądu Najwyższego z 16 lutego 1981 roku, IV PZ 11/81). W wyroku z 7 grudnia 2011 roku, II CZ 105/11, Sąd Najwyższy wskazał również, że do kręgu okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek z art. 102 kpc należą przede wszystkim fakty związane z samym przebiegiem procesu, tj. podstawa oddalenia żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko wyrokiem, szczególna zawiłość lub precedensowy charakter sprawy albo subiektywne przekonanie powoda, co do zasadności zgłoszonego roszczenia - trudne do zweryfikowania a limine, a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem. Zalicza się do nich także okoliczność, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na podstawie faktów ustalonych na podstawie dowodów dopuszczonych przez sąd z urzędu, jak również niewspółmierność wysokości kosztów pomocy prawnej poniesionych przez stronę wygrywającą proces do stopnia zawiłości sprawy i nakładu pracy pełnomocnika.

W przedmiotowej sprawie takie okoliczności wystąpiły. Analiza treści pozwu w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje, że powódka była przekonana o swojej racji, a jej przekonanie było oparte na mocnych podstawach. Uzasadnione subiektywne przeświadczenie o słuszności dochodzonego powództwa stanowi przesłankę uzasadniającą zastosowanie
art. 102 kpc (p. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 1973 roku, I PR 188/73).

Równocześnie, brakującą opłatę sądową od pozwu, Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa na podstawie art. 113 ust. 1 Ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy orzekł, jak w wyroku.