Wyrok z 19 grudnia 2025, sygn. I C 245/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Sygn. akt I C 245/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 grudnia 2025 roku
Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Radosław Florek
po rozpoznaniu 19 grudnia 2025 roku w Dzierżoniowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O.
przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w X.
o zapłatę 4464,90 zł
I. zasądza od strony pozwanej (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej w X. na rzecz strony powodowej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. 4218,90 zł (cztery tysiące dwieście osiemnaście złotych dziewięćdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8 lutego 2024 roku do dnia zapłaty;
II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
III. zasądza od strony pozwanej (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej w X. na rzecz strony powodowej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. 2317 zł (dwa tysiące trzysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu do dnia zapłaty;
IV. nakazuje stronie pozwanej (...) Zakładowi (...) Spółce Akcyjnej w X. zapłacić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie 163,58 zł (sto sześćdziesiąt trzy złote pięćdziesiąt osiem groszy) tytułem zwrotu wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.
Sygn. akt I C 245/24
UZASADNIENIE
STANOWISKA STRON
I. Żądania strony powodowej
Żądanie
1. Strona powodowa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. wystąpiła o zasądzenie na jej rzecz od strony pozwanej (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej w X. (...),90 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty.
Twierdzenia
2. Żądanie pozwu oparła na następujących twierdzeniach:
a) 27 listopada 2023 roku doszło do zdarzenia drogowego, w wyniku którego uszkodzeniu uległ samochód osobowy T. (...) nr rej. (...), będący własnością poszkodowanego O. S.;
b) strona pozwana uznała roszczenie poszkodowanego co do zasady;
c) poszkodowany zawarł umowę z powodem w przedmiocie najmu samochodu zastępczego na czas naprawy pojazdu, czyli na 37 dni;
d) z tytułu wynajmu wystawiona została faktura VAT na kwotę 9102 zł (37 dni x 246 zł brutto);
e) strona pozwana odmówiła zapłaty odszkodowania ponad kwotę 4637,10 zł uznając 29 dni najmu po stawce dobowej 130 zł netto (159,90 zł brutto);
f) na podstawie cesji wierzytelności wierzytelność poszkodowanego z tytułu najmu pojazdu zastępczego została przelana na powoda.
II. Stanowisko strony pozwanej
Wniosek strony pozwanej
1. Strona pozwana (...) Zakład (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w X. wniosła o oddalenie powództwa w całości. Przyznała, że w toku postępowania likwidacyjnego wypłaciła tytułem odszkodowania za najem pojazdu zastępczego kwotę 4637,10 zł uznając 29 dni najmu po stawce 130 zł netto + VAT.
Zarzuty
2. Motywując swoje stanowisko przyznała, że jako ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej sprawcy zdarzenia drogowego z 27 listopada 2023 roku ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą w wyniku tego zdarzenia oraz podniosła następujące zarzuty:
a) w trakcie zgłaszania szkody przez internet w dniu 29 listopada 2023 roku poszkodowany został zapytany, czy chce wynająć pojazd zastępczy i udzielił odpowiedzi twierdzącej;
b) bezpośrednio po zgłoszeniu szkody, na wskazany adres e-mailowy wysłano informację, w której wyjaśniono co trzeba zrobić, aby uzyskać pojazd zastępczy za jej pośrednictwem oraz, że w wiadomości wskazano numer do kontaktu oraz akceptowane stawki dobowe najmu;
c) poszkodowany otrzymał również pismo z dnia 30 listopada 2023 roku zawierające propozycję zorganizowania najmu pojazdu zastępczego i pouczenie o obowiązku współdziałania z ubezpieczycielem;
d) pomimo wiedzy poszkodowanego o możliwości zorganizowania przez nią pojazdu zastępczego i o akceptowanych przez nią stawkach uzyskał on ten pojazd od strony powodowej;
e) kwestionuje wskazany w pozwie okres najmu stwierdzając, że w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać okres 29, a nie 37 dni;
f) zasadną stawką dobową za najem w niniejszej sprawie jest stawka 130 zł netto;
g) kwestionuje roszczenie dotyczące odsetek.
PODSTAWA ROZSTRZYGNIĘCIA
Podstawa odpowiedzialności
I. Czyn niedozwolony (punkty I i II wyroku)
Podstawa prawna
1. Wedle art. 436 § 2 zd. 1 k.c., w razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody ich samoistni posiadacze mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych.
2. Zgodnie z ogólnymi zasadami, wyrażonymi w art. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Fakt
3. 27 listopada 2023 roku, około 19:30, w O. kierujący pojazdem marki D. o numerze rejestracyjnym (...) nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu kierującemu pojazdem marki T. (...) (segment D) o numerze rejestracyjnym (...) O. S. i doprowadził do zderzenia. Właścicielem pojazdu marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) był O. S..
Dowody: zdjęcie dowodu rejestracyjnego - akta szkody CD k. 30 ,
oświadczenie sprawcy kolizji - akta szkody CD k. 30 ,
podsumowanie zgłoszenia szkody - akta szkody CD k. 30 ,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
Wina sprawcy
4. Między stronami nie było sporu co do tego, że kierujący pojazdem marki D. o numerze rejestracyjnym (...) nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu kierującemu pojazdem marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) O. S., a w związku z tym w sposób zawiniony doprowadził do zderzenia z samochodem marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) i jego uszkodzenia.
Wniosek
5. Kierujący pojazdem marki D. o numerze rejestracyjnym (...) ponosi odpowiedzialność cywilną za szkody, jakie powstały w wyniku przedmiotowego zdarzenia.
II. Odpowiedzialność ubezpieczyciela (punkty I i II wyroku)
Podstawa prawna
1. Wedle art. 822 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.
2. Odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej regulują przepisy szczególne, a mianowicie przepisy ustawy z dnia 22 marca 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity - Dz.U. z 2021 roku, poz. 854 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych”. Według art. 34 ust. 1 tej ustawy, z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Przepis art. 35 wskazanej ustawy stanowi z kolei, że tym ubezpieczeniem jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu, natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 zd. 1 odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej.
Fakt
3. 27 listopada 2023 roku, pojazd marki D. o numerze rejestracyjnym (...), był objęty umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartą ze stroną pozwaną (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w X..
Bezsporne.
Odpowiedzialność strony pozwanej
4. W takim samym zakresie jak sprawca szkody, na podstawie umowy ubezpieczenia, odpowiedzialność cywilną za skutki tego wypadku ponosi pozwana Spółka.
5. Żadna ze stron tego nie kwestionowała.
Wniosek
6. Strona pozwana ponosi odpowiedzialność cywilną za szkody, jakie powstały w wyniku przedmiotowego zdarzenia.
Legitymacja procesowa czynna
III. Umowa przelewu wierzytelności (punkty I i II wyroku)
Podstawa prawna
1. Według art. 509 § 1 i 2 k.c., wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania, przy czym wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
2. Przelew wierzytelności uregulowany w art. 509 k.c., w relacji dłużnik cedowanej wierzytelności, a jej cesjonariusz powoduje zmianę podmiotu, któremu dłużnik powinien spełnić świadczenie. Z chwilą dokonania cesji nabywca wierzytelności uzyskuje status wierzyciela, przy czym nie można pomijać, że cesjonariusz nabywa w drodze przelewu tylko tyle praw, ile przysługiwało jego poprzednikowi prawnemu (cedentowi). Z powyższego wynika, że cesjonariusz nie może żądać od dłużnika świadczenia w większym rozmiarze aniżeli mógł to uczynić cedent. Sytuacja prawna dłużnika nie może ulec na skutek przelewu pogorszeniu w porównaniu z sytuacją, jaka istniała przed przelewem (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 lutego 2013 roku, V ACa 733/12, LEX nr 1289450).
Fakty
3. W chwili przedmiotowego zdarzenia O. S. był właścicielem samochodu osobowego marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...).
Dowody: zdjęcie dowodu rejestracyjnego - akta szkody CD k. 30 ,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
4. Po uszkodzeniu tego pojazdu, w zdarzeniu z 27 listopada 2023 roku, pojazd poszkodowanego nie nadawał się do użytkowania w ruchu drogowym i w związku z tym O. S. zawarł ze stroną powodową (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w O. umowę najmu pojazdu zastępczego.
Dowody: odpis umowy najmu pojazdu z 30 listopada 2023 roku - k. 10-11v,
odpisy oświadczeń – k. 12, 12v,
opinia biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnego J. J. z 13 grudnia 2024 roku - k. 71-78,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
5. 5 stycznia 2024 roku, O. S. zbył na rzecz strony powodowej wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przysługującą mu w związku ze szkodą komunikacyjną z 27 listopada 2023 roku.
Dowody: odpis umowy przelewu wierzytelności z 5 stycznia 2024 roku - k. 16-16v,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
Cesja wierzytelności
6. O. S. jako właścicielowi samochodu osobowego marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) przysługiwały względem strony pozwanej wszelkie roszczenia odszkodowawcze wynikające z najmu pojazdu zastępczego.
7. Strona powodowa udowodniła ponad wszelką wątpliwość, że O. S. zawarł z nią umowę najmu pojazdu zastępczego, a następnie przelał na nią wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przysługującą mu względem strony pozwanej w związku z przedmiotowym zdarzaniem.
8. Strona pozwana nie kwestionowała legitymacji czynnej strony powodowej.
Wniosek.
9. Stronie powodowej przysługują względem strony pozwanej roszczenia z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego będące następstwem uszkodzenia w przedmiotowym zdarzaniu samochodu osobowego marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...).
Roszczenia odszkodowawcze
IV. Szkoda (punkty I i II wyroku)
Podstawa prawna
1. Wedle art. 361 § 1 i 2 k.c., zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, przy czym w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
2. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia szkody. Za utrwalone w orzecznictwie należy jednak uznać stanowisko, że dla ustalenia pojęcia szkody należy sięgać do przytoczonych regulacji zawartych w Kodeksie cywilnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 18 marca 1994 roku, III CZP 25/94, OSNC 1994, nr 10, poz. 188; uchwałę Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 roku, III CZP 68/01, OSNC 2002, nr 6, poz. 74). W związku z tym przyjmuje się, że szkoda majątkowa to różnica między stanem majątkowym poszkodowanego, który powstał po nastąpieniu zdarzenia powodującego uszczerbek, a stanem jaki by istniał, gdyby to zdarzenie nie nastąpiło (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2002 roku, V CKN 1273/00, OSNC 2002, nr 12, poz. 40; uchwałę Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 roku, III CZP 68/01, OSNC 2002, nr 6, poz. 74). W skład takiej szkody, według ugruntowanego stanowiska doktryny i orzecznictwa, wchodzą wydatki i koszty związane ze zdarzeniem wywołującym szkodę. Objęcie pojęciem szkody kosztów i wydatków poniesionych w następstwie zdarzenia wywołanego szkodą wynika z kompensacyjnego charakteru odszkodowania. Dał temu wyraz Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 16 maja 2002 roku (V CKN 1273/00, OSNC 2002, nr 12, poz. 40), stwierdzając jako rzecz oczywistą, że podstawową funkcją odszkodowania jest kompensacja co oznacza, iż odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Cel ten realizuje naprawienie szkody uwzględniające indywidualną sytuację poszkodowanego. Wysokość odszkodowania powinna w związku z tym ściśle odpowiadać rozmiarom wyrządzonej szkody, a zatem odszkodowanie nie może być wyższe lub niższe od szkody poniesionej przez poszkodowanego.
V. Zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego (punkt I i II wyroku)
Podstawa prawna
1. W przypadku, gdy doszło do powstania kosztów uzyskania pojazdu zastępczego w okresie remontu uszkodzonego pojazdu albo przez okres niezbędny do nabycia nowego pojazdu w orzecznictwie przyjmuje się, że są to koszty, których poniesienie jest następstwem zdarzenia szkodzącego, a które by nie powstały bez tego zdarzenia. Konieczność ich poniesienia prowadzi więc do powypadkowego zmniejszenia majątku poszkodowanego. Przeważa przy tym stanowisko, że muszą to być wydatki zmierzające do wyłączenia lub ograniczenia szkody i niewątpliwie są nimi koszty wynajmu pojazdu zastępczego w celu zaspokojenia bieżących potrzeb poszkodowanego. Szkodę stanowią bowiem także konieczne wydatki związane ze zdarzeniem szkodzącym. Przy takim ujęciu, stratą w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. są objęte także te wydatki, które służą ograniczeniu albo wyłączeniu negatywnych następstw majątkowych doznanych przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia albo zniszczenia pojazdu. Negatywnym następstwem majątkowym jest tu utrata możliwości korzystania z rzeczy, a więc utrata uprawnienia stanowiącego atrybut prawa własności. W takiej sytuacji poszkodowanemu przysługuje roszczenie o zwrot wydatków na najem pojazdu zastępczego nieprzeznaczonego do kontynuowania działalności gospodarczej lub zawodowej. Można je bowiem uznać za stratę. Należy jednocześnie podkreślić, że nie wszystkie takie wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, gdyż istnieje obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów. Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 roku, III CZP 5/11, OSNC 2012, nr 3, poz. 28).
2. W granicach normalnego następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda, mieści się obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez poszkodowanego na sfinansowanie korzystania z rzeczy zastępczej zgodnego z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 maja 2015 roku, I ACa 15/15, LEX nr 1796768). Naprawienie szkody obejmuje wiec wydatki poniesione przez poszkodowanego na zapewnienie sobie środka transportu samodzielnego, bezpiecznego (sprawnego technicznie) i zdolnego do wypełniania swej normalnej funkcji, posiadającego porównywalne walory estetyczne i użytkowe oraz zapewniającego poszkodowanemu co najmniej taki sam komfort jazdy jak pojazd uszkodzony. Takie rozumienie szkody mieści się w granicach normalne następstwa działania lub zaniechania sprawcy szkody, bowiem prowadzi do powstania kosztów niezbędnych do odwrócenia wyżej opisanego podstawowego skutku uszkodzenia rzeczy. Z tych względów podzielić należy zapatrywanie co do tego, że w zasadzie zakresem obowiązku naprawienia szkody objęte być powinny koszty poniesione na najem pojazdu zastępczego na czas naprawy pojazdu uszkodzonego albo poszukiwania nowego samochodu, określone według stawek czynszu najmu samochodów, funkcjonujących na rynku lokalnym w okresie wynajmowania auta zastępczego (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 maja 2015 roku, I ACa 15/15, LEX nr 1796768).
3. Poszkodowany ma prawo wybrać firmę, od której wynajmie pojazd zastępczy, przy czym nie musi wybierać najtańszej oferty występującej na rynku lokalnym w tym zakresie. Z drugiej jednak strony należy stwierdzić, że nie mogą być uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego albo zniszczonego pojazdu, gdyż następstwo to może być wyeliminowane, bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego, w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Jeżeli zatem ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów, skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu, zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu, zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te w zakresie nadwyżki będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za celowe i ekonomicznie uzasadnione. W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 roku, III CZP 20/17, LEX nr 2340475).
4. Odstępstwa od opisanej w punkcie 3 reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Także konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem, w praktyce zwykle telefonicznego, nie może być uznana za niedogodność, która uzasadnia poniesienie wyższych kosztów najmu. Co więcej, należy uznać, że w ramach ciążącego na poszkodowanym obowiązku minimalizacji szkody i współdziałania z dłużnikiem (ubezpieczycielem) mieści się obowiązek niezwłocznego zasięgnięcia informacji co do tego, czy ubezpieczyciel może zaproponować poszkodowanemu pojazd zastępczy równorzędny uszkodzonemu (zniszczonemu). Nie ma to nic wspólnego z koniecznością poszukiwania przez poszkodowanego najtańszej oferty rynkowej najmu, nie jest bowiem istotne to, czy propozycja ubezpieczyciela jest najtańsza, lecz to, że jest przez niego akceptowana (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 roku, III CZP 20/17, LEX nr 2340475).
5. W świetle opisanych zasad za istotne przy najmie pojazdu zastępczego należy uznać: równorzędność pojazdu zastępczego pod względem klasy i stanu pojazdu, a także czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego i obowiązek wpłaty kaucji. Za nieistotne z kolei należy uznać: konieczność nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela, prostotę skorzystania z oferty najmu złożonej przez przedsiębiorcę prowadzącego warsztat naprawczy, czy szczególne zaufanie jakie poszkodowany ma do kontrahenta, z którego usług chciałby w tym zakresie skorzystać. Należy jednocześnie podkreślić, że w ramach ciążącego na poszkodowanym obowiązku minimalizacji szkody i współdziałania z dłużnikiem (ubezpieczycielem) mieści się obowiązek niezwłocznego zasięgnięcia informacji co do tego, czy ubezpieczyciel może zaproponować poszkodowanemu pojazd zastępczy równorzędny uszkodzonemu (zniszczonemu). Tym samym obowiązek ten ciąży na poszkodowanym nawet, gdyby ubezpieczyciel sam nie przejawiał inicjatywy w tym zakresie (por. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 11 grudnia 2020 roku, XIII Ga 1367/20, LEX nr 3105908).
Fakty
6. W chwili przedmiotowego zdarzenia O. S. był właścicielem samochodu osobowego marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...). O. S. po omawianym zdarzeniu nie posiadał innego pojazdu, z którego mógłby korzystać. Samochód był mu niezbędny do czynności dnia codziennego i normalnego funkcjonowania. Po kolizji pojazd poszkodowanego nie nadawał się do jazdy w ruchu drogowym.
Dowody: opinia biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnego J. J. z 13 grudnia 2024 roku - k. 71-78,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
7. 29 listopada 2023 roku poszkodowany O. S. zgłosił drogą elektroniczną szkodę stronie pozwanej w postaci uszkodzenia samochodu marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Podczas zgłaszania szkody poszkodowany zaznaczył, że chce wynająć pojazd zastępczy.
Dowody: podsumowanie zgłoszenia szkody - akta szkody CD k. 30 ,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
8. Pismem z 30 listopada 2023 roku, skierowanym do poszkodowanego O. S., strona pozwana potwierdziła przyjęcie zgłoszenia szkody. Poinformowała jednocześnie o możliwości zorganizowania pojazdu zastępczego wskazując numer telefonu, pod który należy dzwonić w tej sprawie i zaznaczając, że zostanie on podstawiony na wskazane miejsce. Strona pozwana podkreśliła, że najem pojazdu zastępczego odbędzie się bezgotówkowo oraz że w przypadku samodzielnego zorganizowania wynajmu zwrot kosztów nastąpi według stawek akceptowanych przez nią. Dla samochodu z segmentu D podała, że stawka ta wynosi 150 zł netto przy najmie od 1-14 dni i 130 zł netto przy najmie powyżej 14 dni. Strona pozwana przedstawiła ogólne zasady wynajmu pojazdu zastępczego oraz sposób ustalania okresu najmu przy szkodzie częściowej i całkowitej.
Dowód: pismo z 30 listopada 2023 roku z załącznikami - akta szkody - CD k. 30 .
9. Przed wynajęciem pojazdu zastępczego od strony powodowej poszkodowany O. S. kilkukrotnie próbował kontaktować się z pozwanym ubezpieczycielem telefonicznie w celu wynajęcia za jego pośrednictwem pojazdu. Podjęte próby kontaktu okazały się jednak bezskuteczne.
Dowód: zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
10. 30 listopada 2023 roku O. S. wynajął od strony powodowej samochód marki H. (...) o numerze rejestracyjnym (...) (segment E) za czynsz najmu wynoszący 200 zł netto za dobę (246 zł brutto). 19 grudnia 2023 roku poszkodowany zdał powyższy pojazd i udostępniono mu inny pojazd zastępczy marki G. (...) (segment D) o numerze rejestracyjnym (...) za czynsz najmu wynoszący 200 zł netto za dobę (246 zł brutto).
Dowody: odpis umowy wynajęcia pojazdu z 30 listopada 2023 roku - k. 10-11v,
tabela przebiegu szkody – k. 15,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
11. 15 grudnia 2023 roku odbyły się oględziny uszkodzonego pojazdu marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) przez rzeczoznawcę ubezpieczyciela. 18 grudnia 2023 roku sporządzono kalkulację naprawy.
Dowody: tabela przebiegu szkody - k. 15,
kalkulacja naprawy – akta szkody CD k. 30.
12. Decyzją z 19 grudnia 2023 roku, pozwana Spółka przyznała 13 753,04 zł brutto odszkodowania z tytułu uszkodzenia omawianego pojazdu.
Dowód: decyzja z 19 grudnia 2023 roku – akta szkody CD k. 30.
13. 5 stycznia 2024 roku, O. S. odebrał naprawiony pojazd marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) z warsztatu i zakończył najem pojazdu marki zastępczego u strony powodowej.
Dowody: odpis protokołu odbiorczego samochodu z 5 stycznia 2024 roku - k. 13,
zeznania świadka O. S. - k. 44v, CD k. 46, k. 68-73.
14. Łączny koszt najmu obu pojazdów zastępczych wyniósł 9102 zł brutto. Wskazana kwota obejmowała najem pojazdu przez okres 37 dni za stawkę dobową 200 zł netto (246 zł brutto).
Za cały okres najmu zastosowana została jedna stawka dobowa.
Dowód: odpis faktury (...) z 6 stycznia 2024 roku - k. 14.
15. Decyzją z 30 stycznia 2024 roku, pozwana Spółka przyznała 4637,10 zł brutto odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego. Strona pozwana uznała zasadność wynajmu pojazdu zastępczego w okresie 29 dni, obniżając stawkę dobową najmu do 130 zł netto (159,90 zł brutto). W toku postępowania likwidacyjnego nie przyznano żadnej innej kwoty z tytułu odszkodowania za najem pojazdu zastępczego.
Dowód: odpis decyzji z 30 stycznia 2024 roku – k. 17.
16. W związku uszkodzeniami pojazdu marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) powstałymi na skutek zdarzenia drogowego z 27 listopada 2023 roku okres konieczny i niezbędny do przeprowadzenia naprawy pojazdu wynosił 36 dni kalendarzowych.
Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnego J. J. z 13 grudnia 2024 roku - k. 71-78.
Konieczność skorzystania z pojazdu zastępczego
17. Nie ma wątpliwości, że w chwili przedmiotowego zdarzenia O. S. był właścicielem samochodu osobowego marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...) i korzystał z niego w celach prywatnych.
18. Po przedmiotowym zdarzeniu O. S. nie miał do dyspozycji innego samochodu.
19. W świetle tych okoliczności należy przyjąć, że ze względu na potrzeby życia codziennego, pojazd zastępczy był O. S. niezbędny, a jego użytkowanie było w pełni uzasadnione i pozostawało z normalnym związku przyczynowych z uszkodzeniem pojazdu marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...).
Okres najmu
20. O. S. wynajmował pojazd zastępczy od strony powodowej w okresie od 30 listopada 2023 roku do 5 stycznia 2024 roku, a więc przez 37 dni.
21. Strona pozwana uwzględniła okres 29 dni najmu stwierdzając, że czas ten obejmuje:
- 18 dni – oczekiwanie na oględziny (30.11.-18.12.),
- 6 dni – technologiczny czas naprawy (19.12.-29.12.),
- 1 dzień – uzgodnienie kosztów naprawy (18.12.-19.12.),
- 4 dni – dni wolne (23.12., 24.12., 25.12., 26.12.).
22. Strona pozwana zakwestionowała istnienie podstaw do refundacji kosztów najmu za okres przekraczający 29 dni.
23. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadniony okres najmu wynosi 36 dni. Ustalając zasadny okres najmu pojazdu zastępczego Sąd opierał się na opinii biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej J. J. z dnia 13 grudnia 2024 roku. W ocenie Sądu opinia powyższego biegłego jest rzetelna i fachowa. Biegły po dokonaniu analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów wydał jednoznaczną w swych wnioskach i spójną opinię w sprawie. Sąd uznał, że opinia w sposób wiarygodny określa uzasadniony i konieczny okres naprawy i jednocześnie najmu pojazdu zastępczego.
24. Uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego w okolicznościach niniejszej sprawy wynosi 36 dni.
Stawka najmu
25. W dniu zgłoszenia szkody drogą elektroniczną (29.11.2023r.) poszkodowany został zapytany, czy chce wynająć pojazd zastępczy i odpowiedział twierdząco. Ponadto w piśmie z 30 listopada 2023 roku ubezpieczyciel poinformował poszkodowanego o możliwości bezgotówkowej organizacji najmu pojazdu zastępczego i przedstawił zasady wynajmu pojazdu zastępczego podając akceptowane przez niego stawki dobowe w tym dla samochodu z segmentu D przy najmie od 1-14 dni 150 zł netto, a powyżej 14 dni 130 zł netto. Ubezpieczyciel zaznaczył, że najem zorganizowany przez niego odbędzie się bezgotówkowo. Ponadto wskazał komu przysługuje pojazd zastępczy i jak ustala się okres najmu tego pojazdu przy szkodzie całkowitej, a jak przy szkodzie częściowej. Pismo zawierało również numer infolinii, na który należy zadzwonić w sprawie pojazdu zastępczego.
26. W świetle opisanych powyżej zasad strona powodowa powinna wykazać szczególne okoliczności przemawiające za koniecznością skorzystania przez O. S. z jej oferty najmu pojazdu zastępczego za stawkę dobową wynoszącą 200 zł netto, zamiast oferty strony pozwanej.
27. W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu takie szczególne okoliczności zaistniały. Poszkodowany zeznał bowiem, że przed zawarciem umowy najmu ze stroną powodową próbował kilkakrotnie skontaktować się telefonicznie z ubezpieczycielem w celu wynajęcia pojazdu zastępczego zorganizowanego przez niego, ale nie udało mu się dodzwonić i dlatego zdecydował się na najem pojazdu od strony powodowej. Sąd uznał, że zeznania poszkodowanego były w pełni wiarygodne. Zeznawał on spontanicznie, a jego relacje pokrywały się z pozostałym materiałem dowodowym. Jego zeznania tworzyły spójną, logiczną całość.
28. Ubezpieczyciel jako profesjonalny podmiot oferując organizację najmu pojazdu zastępczego powinien być dostępny dla poszkodowanych każdego dnia przez 24 godziny na dobę. Kolizje i wpadki drogowe to zdarzenia nagłe i nie można wymagać od poszkodowanych, że będą oni wielokrotnie, czy też przez kilka dni próbowali się kontaktować z ubezpieczycielem w zakresie najmu pojazdu zastępczego. Strona pozwana powinna dokładać wszelkich starań, aby jej działania w zakresie organizacji najmu pojazdu zastępczego były sprawne oraz aby kontakt z nią był nieograniczony. Zrozumiałym jest zachowanie poszkodowanego skoro pomimo kilku prób nie udało mu się dodzwonić do ubezpieczyciela. Poszkodowany zamierzał współpracować z ubezpieczycielem, ale okazało się to niemożliwe z uwagi na fakt, że nie mógł się do niego dodzwonić. Ubezpieczyciel powinien w zakresie organizacji najmu pojazdów zastępczych działać sprawnie, zapewniając minimum formalności i być przede wszystkim dostępny.
29. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż stawka dobowa za cały zasadny okres najmu, czyli za okres 36 dni, powinna wynosić 200 zł netto czyli 246 zł brutto. Jest to stawka zastosowana przez stronę powodową. Podkreślenia wymaga fakt, że to bierność ubezpieczyciela spowodowała ostatecznie, że poszkodowany zdecydował się na współpracę ze stroną powodową. Poszkodowany próbując się dodzwonić do ubezpieczyciela ostatecznie dążył do minimalizacji szkody. Skoro ubezpieczyciel nie potrafi zorganizować się w taki sposób, aby poszkodowani mieli z nim kontakt to musi ponieść konsekwencje finansowe związane z wynajęciem auta zastępczego przez poszkodowanego na wolnym rynku.
30. Na marginesie wskazać należy, iż Sąd miał na uwadze, że uszkodzeniu uległ samochód z segmentu D oraz, że od 30 listopada 2023 roku do 19 grudnia 2023 roku strona powodowa udostępniała poszkodowanemu pojazd H. (...) z segmentu wyższego (E) i dopiero potem zamieniła go na pojazd z segmentu D. Nie ma to jednak większego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż strona powodowa za cały okres najmu przyjęła jedną stawkę dobową wynosząca 200 zł netto (246 zł brutto), która mając na uwadze wielość podobnych spraw toczących się w tut. Sądzie z pewnością nie przekracza stawek dobowych stosowanych dla pojazdów z segmentu D na lokalnym rynku i nie można uznać, ze jest ona rażąco wygórowana.
Wysokość odszkodowania
31. Odszkodowanie w tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego wynosi 8856 zł (36 dni x 246 zł brutto).
Przyznane odszkodowanie
32. Strona pozwana przyznała 4637,10 zł odszkodowania z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego.
Należne odszkodowanie uzupełniające za najem pojazdu zastępczego
33. Strona pozwana jest obowiązana zapłać z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego dodatkowo odszkodowanie w wysokości 4218,90 zł (8856 zł – 4637,10 zł).
Rozstrzygnięcie
34. Należało zasądzić uzupełniające odszkodowanie w kwocie 4218,90 zł i oddalić dalej idące żądanie co do zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego.
Roszczenia uboczne
VI. Odsetki (punkty I i II wyroku)
Podstawa prawna
1. Wedle art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
2. Przewidziane w tym przepisie odsetki za opóźnienie należą się zarówno bez względu na szkodę poniesioną przez wierzyciela, jak i zawinienie okoliczności opóźnienia przez dłużnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 1994 roku, I CRN 121/94, OSNC 1995, nr 1, poz. 21). W świetle przepisów ustawy dłużnik opóźnia się z wykonaniem zobowiązania, gdy nie spełnia świadczenia w terminie oznaczonym w sposób dostateczny lub wynikający z właściwości zobowiązania. Aby dokładnie wyjaśnić wskazaną kwestię konieczne jest odwołanie się do pojęcia wymagalności. Roszczenie o spełnienie świadczenia jest wymagalne wówczas, gdy wierzyciel jest uprawniony do żądania spełnienia świadczenia. Dopóki roszczenie jest niewymagalne, nie zachodzi także opóźnienie, gdyż dłużnik nie jest zobowiązany do świadczenia. O dacie wymagalności decyduje natomiast treść stosunku obligacyjnego łączącego strony. W przypadku zobowiązań terminowych, jeśli dłużnik nie realizuje w terminie swych obowiązków wynikających z treści zobowiązania, opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. W takim przypadku data wymagalności roszczenia stanowi jednocześnie datę, od której dłużnik opóźnia się ze świadczeniem. Z mocy art. 481 k.c. uzasadnia to roszczenie o odsetki. W przypadku z kolei zobowiązań bezterminowych opóźnienie nastąpi dopiero w przypadku niedostosowania się do wezwania wierzyciela żądającego spełnienia świadczenia, chyba że obowiązek jego spełnienia wynika z właściwości zobowiązania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 21 listopada 1995 roku, I ACr 592/95, OSA 1996, nr 10, poz. 48).
3. Przepis art. 481 § 2 zd. 1 k.c. stanowi, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.
4. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Zdanie 1 ustęp 2 tegoż artykułu stanowi natomiast, że w przypadku, gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania, okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego.
5. W świetle tych przepisów ubezpieczyciel jest obowiązany wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie, a w późniejszym terminie tylko wówczas, gdy nie jest w stanie wcześniej wyjaśnić okoliczności niezbędnych do ustalenia jego odpowiedzialności albo wysokości odszkodowania.
6. Ubezpieczyciel jest obowiązany udowodnić, że istniały przeszkody uniemożliwiające wyjaśnienie w ciągu 30 dni okoliczności koniecznych do ustalenia jego odpowiedzialności albo wysokości świadczeń należnych poszkodowanemu, pomimo działań podejmowanych przez niego ze szczególną starannością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2011 roku, V CSK 38/11, LEX nr 1129170; wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 2009 roku, II CSK 257/09, LEX nr 551104).
Fakt
7. 8 stycznia 2024 roku strona powodowa zwróciła się do strony pozwanej o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego.
Dowód: akta szkody - CD k. 30.
Wymagalność roszczenia odszkodowawczego
8. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana nie udowodniła i nawet nie twierdziła, że istniały przeszkody uniemożliwiające wyjaśnienie w ciągu 30 dni okoliczności koniecznych do ustalenia jej odpowiedzialności albo wysokości świadczeń należnych stronie powodowej.
9. Oznacza to, że pozwana Spółka powinna spełnić świadczenia przysługujące stronie powodowej w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o szkodzie.
10. Strona pozwana zażądała odsetek ustawowych od 31 stycznia 2024 roku.
11. Sąd uznał, że strona powodowa powinna spełnić świadczenie w terminie 30 dni od wezwania o zwrot kosztów najmu czyli od 8 stycznia 2024 roku.
12. Oznacza to, że świadczenie powinno zostać spełnione przez ubezpieczycie do 7 lutego 2024 roku.
13. Od 8 lutego 2024 roku przysługiwały stronie powodowej odsetki ustawowe.
Rozstrzygnięcie
14. Należało zasądzić od uwzględnionej należności odszkodowawczej odsetki ustawowe za opóźnienie od 8 lutego 2024 do dnia zapłaty i w pozostałym zakresie oddalić żądnie strony powodowej dotyczące odsetek.
ROZLICZENIE KOSZTÓW
I. Koszty procesu (punkt III wyroku)
Podstawa prawna
1. Wedle art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
2. Przepis art. 100 k.p.c. stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.
3. Zgodnie z art. 98 § 1 1 zd. 1 k.p.c., od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Ustalenie kosztów procesu
4. Do kosztów procesu poniesionych przez stronę powodową należało zaliczyć: 400 zł opłaty stałej od pozwu (k. 19 akt), 900 zł wynagrodzenia reprezentującego ją radcy prawnego, 17 zł opłaty skarbowej od odpisu pełnomocnictwa (k. 6 akt) i 1000 zł (k. 47 akt) zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego, co daje łącznie 2317 zł.
5. Do kosztów procesu poniesionych przez stronę pozwaną należało zaliczyć: 900 zł wynagrodzenia reprezentującego ją radcę prawnego, i 17 zł opłaty skarbowej od odpisu pełnomocnictwa (k. 29 akt), co daje łącznie 917 zł.
Sposób rozliczenia
6. Strona powodowa wygrała sprawę w 94,49% (4464,90 zł / 4218,90 zł), a strona pozwana w 5,51%.
7. W niniejszej sprawie Sąd orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c., albowiem strona powodowa przegrała sprawę w nieznacznym zakresie.
8. Sąd obciążył więc stronę pozwaną całymi kosztami procesu poniesionymi przez stronę powodową w niniejszej sprawie.
Rozstrzygnięcie
9. Należało zasądzić od strony pozwanej na rzecz strony powodowej 2317 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
II. Wydatki tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa (punkt IV wyroku)
1. W rozpoznawanej sprawie Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie poniósł tymczasowo wydatki na wynagrodzenie biegłego w kwocie 163,58 zł (k. 79, 90 akt).
2. Wedle przepisów art. 113 ust. 1 w zw. art. 83 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych, wydatkami tymczasowo poniesionymi przez Skarb Państwa sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.
3. W przypadku pokrycia wydatków przez Skarb Państwa w zastępstwie strony należy przytoczone przepisy zastosować w drodze analogii.
4. W tej sprawie, stosując odpowiednio przepis art. 100 zd. 2 k.p.c., należało tymi wydatkami obciążyć w całości stronę pozwaną.
Rozstrzygnięcie
5. Należało nakazać stronie pozwanej zapłacić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie 163,58 zł tytułem zwrotu wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.