Uzasadnienie z 12 stycznia 2026, sygn. I C 290/24

UZASADNIENIE

W dniu 24 maja 2024 roku powód (...) Państwowe S.A. z siedzibą
w W. wystąpił z pozwem o zasądzenie od pozwanego S. B. kwoty 633,71 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia
20 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 633,71 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie przez pozwanego z części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr ewidencyjnym (...), położonej w K., gmina M., której to powód jest użytkownikiem wieczystym. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt
I Nc 123/24.

W uzasadnieniu powód wskazał, że dokonał oględzin nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr ewidencyjnym (...), położonej w K., gmina M., stwierdzając, że pozwany bezumownie zajmuje jej część w zakresie gruntu o powierzchni 645,57 m ², budynku byłego magazynu wraz z pomieszczeniem komunikacji o powierzchni 39,48 m ² przyległego do budynku mieszkalnego posadowionego na działce gruntu
o nr ewidencyjnym (...), jak i pomieszczeń budynku byłego dworca PKP o powierzchni
88,82 m ² posadowionego na w/w działce gruntu. Podał, że w dniu 29 marca 2023 roku skierował do pozwanego pismo zobowiązując go do niezwłocznego zdania opróżnionej
i uporządkowanej nieruchomości w terminie do dnia 14 kwietnia 2023 roku, czego pozwany jednak nie uczynił. W dalszym ciągu zajmował oraz korzystał z opisanych części nieruchomości, nie posiadając do tego tytułu prawnego. Wskazał, że wystawił dwie noty księgowe obciążające pozwanego kwotami po 633,71 złotych z tytułu wynagrodzenia
za bezumowne korzystanie z opisanych części nieruchomości za miesiące listopad-grudzień 2023 roku oraz wezwał go do zapłaty.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 4 czerwca 2024 roku sygn. akt I Nc 123/24 Referendarz Sądowy Sądu Rejonowego w Mrągowie uwzględnił żądanie pozwu w całości.

Pozwany złożył sprzeciw od w/w nakazu. W uzasadnieniu wskazał, że powód nie wskazuje konkretnie, za co żąda zapłaty, nie wskazuje jednostkowo pomieszczeń, za które rości sobie płatność, jak również nie wskazuje, że za pomieszczenia wymienione w treści umowy najmu zawartej przez pozwanego z Gminą M. otrzymuje płatność od Gminy,
a tym samym chce pod przykrywką orzeczenia sądowego doprowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia się. Jednocześnie podniósł, że roszczenie pozwu obejmuje także część gruntów, które stanowią przedmiot umowy zawartej przez pozwanego z jednostką podlegającą (...), która to władała przedmiotowymi gruntami w okresie sprzed 1990 roku (umowa nieodpłatnej dzierżawy zawarta na czas nieokreślony przez pozwanego z (...)
w C.). Poza tym uwagę zwrócił na okoliczność, że pomieszczenie starego magazynu przywołane w pozwie zostało wyłączone spod eksploatacji przez stronę pozwaną w wyniku okresowego przeglądu budynku, tj. magazyn został ogrodzony i zawieszono tabliczkę o treści „zakaz wstępu budynek grozi zawaleniem”. Co więcej, powód wyłączając z eksploatacji przedmiotowy budynek, zamknął pozwanemu dostęp do pozostałych dwóch pomieszczeń budynku, których dotyczy pozew. Na skutek złożonego przez pozwanego sprzeciwu sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I C 290/24.

W dniu 2 sierpnia 2024 roku powód (...) Państwowe S.A. z siedzibą
w W. wystąpił z pozwem o zasądzenie od pozwanego S. B. kwoty 633,71 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia
16 września 2023 roku do dnia zapłaty, kwoty 633,71 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 października 2023 roku do dnia zapłaty oraz kwoty
633,71 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18 listopada 2023 roku tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie przez pozwanego z części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...), położonej
w K., gmina M., której to powód jest użytkownikiem wieczystym. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I Nc 175/25.

W uzasadnieniu powód przytoczył okoliczności jak w pozwie wniesionym w dniu
24 maja 2024 roku z tą zmianą, że wystawił trzy noty księgowe obciążające pozwanego kwotami po 633,71 złotych z tytułu wynagrodzenia za bezumownego korzystania z opisanych części nieruchomości odpowiednio za miesiąc sierpień, wrzesień i październik 2023 roku oraz wezwał pozwanego do ich zapłaty.

W ramach tego postępowania także wydano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, a wobec skutecznie wniesionego przez pozwanego sprzeciwu, który obejmował argumentację tożsamą z argumentacją podniesioną w ramach postępowania zainicjowanego pozwem z dnia 24 maja 2024 roku, sprawa została przekazana
do postępowania zwykłego i zarejestrowana pod sygn. akt I C 441/24.

Zarządzeniem z dnia 29 października 2024 roku na podstawie art. 219 kpc połączono sprawę I C 441/24 z powództwa (...) Państwowych S.A. z siedzibą w W. przeciwko S. B. ze sprawą I C 290/24 z powództwa (...) Państwowych S.A. z siedzibą w W. przeciwko S. B. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia w dalszym ciągu pod wspólną sygnaturą akt I C 290/24.

Sąd ustalił, co następuje:

Na działce gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) położonej
w miejscowości K., gmina M., stanowiącej przedmiot prawa użytkowania wieczystego (...) Państwowych S.A. z siedzibą w W., dla której
to nieruchomości Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) posadowiony jest m.in. budynek byłego magazynu wraz z pomieszczeniami przyległy do budynku mieszkalnego posadowionego na przedmiotowej działce gruntu oraz pomieszczenia byłego dworca.

(bezsporne, a nadto dowód: wydruk KW (...) – k. 4-17, a także dane elektroniczne z (...) dla KW (...))

W dniu 23 września 2022 roku przedstawiciele (...) Państwowych S.A.
z siedzibą w W. dokonali wizji terenowej w/w nieruchomości, w ramach której stwierdzili, że S. B. nie dokonał opróżnienia i opuszczenia wraz
ze wszystkimi rzeczami oraz osobami samowolnie zajętych pomieszczeń, które nie są objęte umową najmu z dnia 30 maja 2000 roku zawartą pomiędzy Gminą M. a (...) Państwowymi S.A. z siedzibą w W..

(dowód: notatka służbowa – k. 18)

W marcu 2023 roku przedstawiciele (...) Państwowych S.A. z siedzibą
w W. dokonali kolejnej wizji terenowej w/w nieruchomości, w ramach której stwierdzono dalsze bezumowne korzystanie przez S. B.
z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) w zakresie gruntu o powierzchni 645,57 m ². Wówczas też ustalono, że na przedmiotowym gruncie zgromadzone są różne przedmioty oraz wybiegi dla kóz, co utrwalono na dokumentacji zdjęciowej.

(dowód: notatka służbowa – k. 70-70v)

Z dokumentacji fotograficznej obrazującej nieruchomość stanowiącą działkę gruntu
nr (...) sporządzonej odpowiednio na dzień 13 kwietnia 2025 roku, 10 maja 2024 roku oraz 26 czerwca 2024 roku wynika, że w tym czasie S. B. w dalszym ciągu
na gruncie oraz budynkach przechowywał swoje rzeczy oraz hodował zwierzęta.

(dowód: dokumentacja fotograficzna – k. 47-69)

Pismem z dnia 29 marca 2023 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą
w W. wezwała S. B. do niezwłocznego opuszczenia części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...), obejmującej grunt o powierzchni 645,57 m ² oraz posadowionego na tej działce budynku byłego magazynu wraz
z pomieszczeniem komunikacji o powierzchni 39,48 m ² przyległego do budynku mieszkalnego, jak i pomieszczeń budynku byłego dworca PKP o powierzchni 88,82 m ². Przedmiotowa korespondencja została odebrana w dniu 31 marca 2023 roku.

(dowód: pismo z dnia 29 marca 2023r. – k. 19-19v, potwierdzenie nadania i odbioru – k. 20-20v)

W dniu 1 września 2023 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą w W. wystawiła fakturę VAT nr (...), obciążając S. B. obowiązkiem zapłaty kwoty 633,71 złotych brutto z tytułu bezumownego korzystania
w okresie od dnia 1 sierpnia 2023 roku do dnia 31 sierpnia 2023 roku z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr ewidencyjnym (...) w zakresie części gruntu o powierzchni 645,57 m ² (łącznie kwota 198,51 zł brutto), pomieszczeń budynku byłego dworca PKP
o powierzchni 88,82 m ² (kwota 376,91 zł brutto) oraz byłego magazynu wraz
z pomieszczeniem komunikacji o powierzchni 39,49 m ² (58,29 zł brutto).

(dowód: faktura VAT nr (...) – k. 27 akt sprawy I C 441/24)

W dniu 2 października 2023 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą
w W. wystawiła fakturę VAT nr (...), obciążając S. B. obowiązkiem zapłaty kwoty 633,71 złotych brutto z tytułu bezumownego korzystania w okresie od dnia 1 sierpnia 2023 roku do dnia 31 sierpnia 2023 roku
z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) w zakresie części gruntu o powierzchni 645,57 m ² (łącznie kwota 198,51 zł brutto), pomieszczeń budynku byłego dworca PKP o powierzchni 88,82 m ² (kwota 376,91 zł brutto) oraz byłego magazynu wraz
z pomieszczeniem komunikacji o powierzchni 39,49 m ² (58,29 zł brutto).

(dowód: faktura VAT nr (...) – k. 28 akt sprawy I C 441/24)

W dniu 3 listopada 2023 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą w W. wystawiła fakturę VAT nr (...), obciążając S. B. obowiązkiem zapłaty kwoty 633,71 złotych brutto z tytułu bezumownego korzystania
w okresie od dnia 1 sierpnia 2023 roku do dnia 31 sierpnia 2023 roku z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) w zakresie części gruntu
o powierzchni 645,57 m ² (łącznie kwota 198,51 zł brutto), pomieszczeń budynku byłego dworca PKP o powierzchni 88,82 m ² (kwota 376,91 zł brutto) oraz byłego magazynu wraz
z pomieszczeniem komunikacji o powierzchni 39,49 m ² (58,29 zł brutto).

(dowód: faktura VAT nr (...)– k. 29 akt sprawy uprzednio I C 441/24)

Pismem z dnia 14 lutego 2024 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą
w W. wezwała S. B. do zapłaty w terminie do dnia 28 lutego 2024 roku łącznej kwoty 1.901,13 złotych z tytułu należności wynikających z faktur VAT
nr (...), (...) oraz (...) wystawionych wobec bezumownego korzystania z części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...), położonej w K., gmina M..

(dowód: wezwanie – k. 30 akt sprawy I C 441/24)

W dniu 5 grudnia 2023 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą w W. wystawiła fakturę VAT nr (...), obciążając S. B. obowiązkiem zapłaty kwoty 633,71 złotych brutto z tytułu bezumownego korzystania
w okresie od dnia 1 listopada 2023 roku do dnia 30 listopada 2023 roku z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) w zakresie części gruntu
o powierzchni 645,57 m ² (łącznie kwota 198,51 zł brutto), pomieszczeń budynku byłego dworca PKP o powierzchni 88,82 m ² (kwota 376,91 zł brutto) oraz byłego magazynu wraz
z pomieszczeniem komunikacji o powierzchni 39,49 m ² (58,29 zł brutto).

(dowód: faktura VAT nr (...) – k. 21)

W dniu 2 stycznia 2024 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą w W. wystawiła fakturę VAT nr (...), obciążając S. B. obowiązkiem zapłaty kwoty 633,71 złotych brutto z tytułu bezumownego korzystania
w okresie od dnia 1 grudnia 2023 roku do dnia 31 grudnia 2023 roku z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) w zakresie części gruntu
o powierzchni 645,57 m ² (łącznie kwota 198,51 zł brutto), pomieszczeń budynku byłego dworca PKP o powierzchni 88,82 m ² (kwota 376,91 zł brutto) oraz byłego magazynu wraz
z pomieszczeniem komunikacji o powierzchni 39,49 m ² (58,29 zł brutto).

(dowód: faktura VAT nr (...) – k. 22)

Pismem z dnia 29 kwietnia 2025 roku (...) Państwowe S.A. z siedzibą
w W. wezwała S. B. do zapłaty w terminie do dnia 13 maja
2024 roku łącznej kwoty 1.267,42 złotych z tytułu należności wynikających z faktur VAT
nr (...) oraz (...) wystawionych wobec bezumownego korzystania z części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...), położonej w K., gmina M.. Przedmiotowa korespondencja została zwrócona wobec tego, że S. B. odmówił jej odebrania.

(dowód: wezwanie – k. 23, odmowa odebrania korespondencji – k. 31)

Wiosną 2024 roku miał miejsce pomiar powierzchni oraz pomieszczeń znajdujących się na działce gruntu o numerze ewidencyjnym (...) zajmowanych przez S. B.. Wówczas stwierdzono, że na przedmiotowej działce S. B. przechowuje łódź oraz przyczepę, jak i wypasa zwierzęta. Poza tym zajmuje i korzysta
z parteru pomieszczenia budynku (...) parterze, tj. korzysta z nich w celach mieszkaniowych, zaś wcześniej przetrzymywał w nich pasze dla zwierząt.

(dowód: zeznania świadka M. W. – k. 89-90)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jest zasadne i jako takie zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Podstawę prawną roszczenia stanowią art. 224 § 2 kc oraz art. 225 kc, zgodnie
z którymi właściciel nieruchomości, a także użytkownik wieczysty (art. 233 kc), ma prawo domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy przez osobę nieposiadającą do niej tytułu prawnego. Roszczenie to ma na celu przywrócenie właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) równowagi ekonomicznej naruszonej bezprawną ingerencją w sferę jego prawa. Roszczenie to jest roszczeniem niezależnym od poniesionej przez uprawnionego szkody
i powstaje na skutek faktu korzystania z rzeczy bez tytułu prawnego. O rozmiarze roszczenia właściciela decydują wyłącznie kryteria obiektywne w postaci cen rynkowych za korzystanie
z danego rodzaju rzeczy oraz czasu jej posiadania.

W realiach niniejszej sprawy powód przedłożył dowód postaci wydruku z księgi wieczystej, z którego jednoznacznie wynika, że jest on użytkownikiem wieczystym nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...), położonej
w miejscowości K., gmina M., dla której Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dał również podstawy, by uznać, że pozwany począwszy od sierpnia
2023 roku do grudnia 2023 roku bezumownie korzystał z części w/w nieruchomości poprzez przechowywanie na niej różnych przedmiotów oraz hodując zwierzęta, jak i częściowo
w celach mieszkalnych. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w przedłożonej przez stronę powodową dokumentacji w postaci notatek służbowych sporządzonych przez pracowników powoda z wizji lokalnych nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr (...) znajdujących się na k. 18 i k. 70 akt sprawy, dokumentacji fotograficznej z k. 47-69 datowanej odpowiednio
na 3 marca 2023 roku, 13 kwietnia 2023 roku, 25 marca 2024 roku, 10 maja 2024 roku oraz
26 czerwca 2024 roku, wezwaniu do opróżnienia i uporządkowania nieruchomości oraz wezwaniach do zapłaty, dokumentach księgowych wystawionych przez powoda, jak
i w informacjach uzyskanych od świadka M. W. w toku jej przesłuchania, które to dowody wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny obraz stanu faktycznego.

Co istotne, pozwany nie przedstawił żadnego dowodu na istnienie po jego stronie tytułu prawnego uprawniającego do zajmowania spornych części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr (...), jak i co do tego, by nie korzystał on z przedmiotowej nieruchomości
w okresach, których dotyczy pozew. Jego argumentacja przytoczona w pozwie sprowadzała się do kwestionowania zakresu korzystania przez niego z gruntu oraz pomieszczeń w/w nieruchomości i nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zakres ten został określony żądaniem pozwu oraz przedłożoną przez powoda dokumentacją. Co więcej, również informacje uzyskane od świadka M. W. nie dały podstaw do uznania za prawdziwe twierdzeń pozwanego, że w okresie objętym pozwem nie korzystał on z pomieszczeń byłego dworca oraz budynków gospodarczych. Dopytywany o powyższe kwestie świadek nie był bowiem w stanie wskazać, kiedy miało dojść do zamknięcia pomieszczeń, a tym samym ewentualnego uniemożliwienia pozwanemu korzystania z nich. Wskazywał, że ewentualne pozbawienie przez powoda dostępu do magazynu oraz części byłego budynku (...) mogło mieć miejsce dopiero pomiędzy wiosną a jesienią 2024 roku, a zatem w okresie, którego nie obejmuje dochodzone pozwem roszczenie (sierpień-grudzień 2023r.). Nie ulega przy tym wątpliwości,
że przedstawiciele powoda okresowo przeprowadzali wizje nieruchomości, w toku których dokonywali pomiarów, a ich wyniki znalazły odzwierciedlenie w wystawionych dokumentach, w tym fakturach. Sąd nie znalazł przy tym podstaw, by weryfikować wysokość odszkodowania ustaloną przez powoda w wystawionych fakturach, która to uwzględnia powierzchnię zajmowanego bezumownie gruntu oraz budynków i stawki obowiązujące w dniu wystawienia faktury, o czym zresztą pozwany został przez powoda poinformowany w uprzednio skierowanym do niego wezwaniu do zdania bezumownie zajmowanych części nieruchomości.

W świetle powyższego Sąd uznał, że powód przedstawił dowody wykazujące istnienie po stronie pozwanego obowiązku uiszczenia odszkodowania za bezmowne korzystanie
z nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr (...), położonej w miejscowości K., gmina M., dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Mrągowie
prowadzi księgę wieczystą (...), którego to łączna wysokość została określona w fakturach VAT: (...), (...), (...), (...) oraz (...), zaś pozwany nie przedstawił żadnych przeciwdowodów, które mogłyby skutecznie zakwestionować twierdzenia powoda, a tym samym nie udźwignął ciężaru obowiązku wynikającego z treści art. 6 kc, który to nakazuje rozstrzygnąć sprawę na niekorzyść osoby opierającej swoją obronę na twierdzeniu o istnieniu jakiegoś faktu, jeżeli fakt ten nie został udowodniony.

Zważywszy na powyższe należało stwierdzić, że na pozwanym ciąży obowiązek zapłaty na rzecz powoda kwoty 3.168,55 złotych odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania
w okresie od dnia 1 sierpnia 2023 roku do dnia 31 grudnia 2023 roku z części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) w zakresie i wysokości przewidzianej w fakturach VAT nr (...) (5 x 633,71 zł).

Odnosząc się zaś do podnoszonej przez pozwanego okoliczności rzekomego otrzymywania przez powoda płatności od Gminy wskazać należy, że pozostawała ona irrelewantna dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak jest bowiem podstaw do uznania,
że okoliczność ta (choć nie wykazana przez pozwanego) – w braku udowodnienia istnienia tytułu prawnego do korzystania ze spornej nieruchomości – zwalniała pozwanego
z obowiązku zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości na rzecz powoda jako jej użytkownika wieczystego.

Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 224 § 2 kc i art. 225 kc – orzeczono jak w punkcie I wyroku.

O odsetkach od poszczególnych roszczeń orzeczono na podstawie art. 481 kc, aprobując daty wymagalności roszczeń wskazane w pozwie.

O kosztach procesu orzeczono – stosownie do jego wyniku – na podstawie
art. 98 § 1 i 1 ¹ i 3 kpc i 99 kpc w zw. § 15 ust. 1 i w zw. § 2 pkt 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokatów ( tekst jednolity: Dz. U. z 2023r. poz. 1964), zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.504 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1.170 złotych (270 zł i 900 zł) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Wśród udokumentowanych kosztów procesu znalazły się także opłaty sądowe od pozwu w łącznej kwocie 300 złotych (100 zł i 200 zł) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw w łącznej kwocie 34 złotych (2 x 17 zł).

/-/ sędzia Krzysztof Połomski