Wyrok z 27 stycznia 2026, sygn. I C 752/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 stycznia 2026r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:

Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek

Protokolant: Anna Dulas

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2026r. w M.

sprawy z powództwa H. A. (PESEL (...))

przeciwko pozwanemu Towarzystwu Ubezpieczeń (...) z/s w K. (KRS (...))

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) z/s w K. na rzecz powódki H. A. kwotę 1.427,69zł (jeden tysiąc czterysta dwadzieścia siedem złotych 69/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 1.027,69zł (jeden tysiąc dwadzieścia siedem złotych 69/100) od dnia 25 grudnia 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 400,00zł (czterysta złotych 00/100) od dnia 27 lutego 2025r. do dnia zapłaty,

2.  nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu tytułem zwrotu części nieuiszczonych wydatków od pozwanego Towarzystwa (...) z/s w K. kwotę 5.873,70zł (pięć tysięcy osiemset siedemdziesiąt trzy złote 70/100),

3.  zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) z/s w K. na rzecz powódki H. A. kwotę 1.387,00zł (jeden tysiąc trzysta osiemdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 270,00zł (dwieście siedemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Michał Włodarek

Sygn. akt I C 752/25

UZASADNIENIE

W dniu 2 czerwca 2025r. powódka H. A. skierowała do tut. Sądu w stosunku do pozwanego Towarzystwa (...) z/s w K. żądanie zasądzenia kwoty 1.000,00zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 600,00zł od dnia 25 grudnia 2022r. do dnia zapłaty tytułem niewypłaconej części odszkodowania w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w związku z uszkodzeniem w dniu 11 listopada 2022r. domu mieszkalnego,

- od kwoty 400,00zł od dnia 27 lutego 2025r. tytułem zwrotu kosztów sporządzania ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego,

a ponadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że jest właścicielką zabudowanej nieruchomości gruntowej znajdującej się w miejscowości (...) K. (...), gm. Z., a z pozwanym ubezpieczycielem łączyła ją umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nieruchomości potwierdzona polisą nr (...).

Powódka wskazała, że w dniu 11 listopada 2022r. na należącą do niej nieruchomość budynkową oddziaływał czynnik szkodowy w postaci przesączając się wody z awaryjnej instalacji powodując jego zalania. Skutkiem zaistniałego zdarzenia było powstanie uszkodzeń elementów stałych i wykończeniowych. Powyższe zniszczenia pozostają w bezpośrednim związku przyczynowym z opisanym czynnikiem szkodowym i stanowią szkodę majątkową, która uzasadnia roszczenie o wypłatę odszkodowania.

Powódka wyjaśniła, że pozwany uznając swoją odpowiedzialność co do zasady wypłacił jej odszkodowanie w łącznej wysokości 3.727,69zł.

Zdaniem powódki przyznana kwota nie była wystarczająca do przywrócenia uszkodzonego budynku do stanu sprzed szkody. Wobec tego, powódka zleciła sporządzenie prywatnej opinii, z której wynika, że koszt likwidacji szkody w uszkodzonym budynku wynosi 4.501,62zł.

Mając to na uwadze, powódka złożyła odwołanie od decyzji pozwanego, zaś pozwany nie uwzględnił w dalszej części jego roszczenia.

W związku z poniesionym wydatkami na sporządzenie opinii prywatnej, powódka domaga się również zwrotu kosztów pozyskania tej ekspertyzy w wysokości 400,00zł.

Pozwany Towarzystwo (...) z/s w K. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany zakwestionował roszczenia powódki co do zasady i wysokości.

Pozwany podniósł, iż po zgłoszeniu szkody przeprowadził postępowanie szkodowe, w ramach którego dokonał oględzin nieruchomości, ustalił rodzaj, charakter oraz zakres uszkodzeń, a następnie sporządził kalkulację kosztów przywrócenia stanu poprzedniego. W ocenie pozwanego, ustalenia te pozwoliły na określenie rozmiaru szkody pozostającej w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem, a wypłacone świadczenie pieniężne odpowiadało ekonomicznie uzasadnionej wartości restytucji i w pełni realizowało obowiązek naprawienia szkody. Pozwany akcentował, że przyjęta w postępowaniu likwidacyjnym metodologia wyceny obejmowała konsekwencje oddziaływania czynnika szkodowego na nieruchomość, w tym zakres prac koniecznych do usunięcia uszkodzeń i odtworzenia elementów budynku do standardu sprzed szkody. Podnosił przy tym, iż wypłata została ustalona na podstawie cen rynkowych materiałów i robót, przy założeniu naprawy w standardzie adekwatnym do stanu nieruchomości sprzed zdarzenia, bez elementów prowadzących do jej ulepszenia.

Jednocześnie pozwany kwestionował zasadność dochodzenia przez powódkę dodatkowego składnika odszkodowania określanego jako „zysk/marża”. W jego ocenie roszczenie w tej części nie stanowiło kosztu koniecznego do usunięcia szkody, lecz miało charakter ponadkompensacyjny i prowadziło do nieuprawnionego zwiększenia świadczenia ponad rzeczywisty uszczerbek majątkowy.

Ponadto pozwany zakwestionował przydatność prywatnej opinii zleconej przez powoda na etapie przedsądowym sprawy i ustalonej tam wartości szkody, w tym żądania zwrotu wydatków poniesionych przez stronę powodową w związku z jej pozyskaniem na etapie przedsądowym.

W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2025r. powódka rozszerzyła żądanie pozwu domagając się zasądzenia od pozwanego na jej rzecz, w miejsce pierwotnie oznaczonej wysokości roszczenia (600,00zł) z tytułu odszkodowania kwoty 1.027,69zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 grudnia 2022r. do dnia zapłaty.

Pozwany zakwestionował również w całości rozszerzenie powództwa i wniósł o jego oddalenie w pełnym zakresie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

Powódka H. A. jest właścicielką zabudowanej nieruchomości gruntowej znajdującej się w miejscowości (...), gm. Z..

( okoliczność bezsporna, przesłuchanie powódki H. A. k. 57 00:02:50-00:10:54)

Powódka zawarła z pozwanym Towarzystwem (...) z/s w K. umowę ubezpieczenia potwierdzoną polisą nr (...), z okresem ubezpieczenia od dnia 1 stycznia 2022r. do dnia 31 grudnia 2022r.

Zakresem ubezpieczenia objęto m.in. dom mieszkalny.

W świetle Ogólnych Warunków Ubezpieczeń wprowadzonych uchwałą nr 224/21 Zarządu (...) z dnia 23 września 2021 roku oraz Zarządzenia Prezesa Zarządu (...) nr 42/21 z dnia 23 września 2021 roku:

§ 23

1. Rozmiar szkody w ubezpieczeniu budynków i stałych elementów wykończeniowych ustala się według cen z dnia powstania szkody, zgodnie z zasadami:

1) budynki rolnicze ubezpieczone w zakresie obowiązkowym – postanowienia Ustawy,

2) budynki oraz stałe elementy wykończenia ubezpieczone na podstawie OWU i budynki rolnicze ubezpieczone na podstawie OWU w zakresie rozszerzonym:

a) przy ubezpieczeniu według wartości odtworzeniowej – na podstawie kosztorysu naprawy/wymiany, remontu lub odbudowy opracowanego w oparciu o Katalogi Nakładów Rzeczowych, przedłożonego przez Ubezpieczonego przed rozpoczęciem naprawy i zweryfikowanego przez Towarzystwo; dla robót nieuregulowanych w Katalogach Nakładów Rzeczowych kosztorys musi obejmować koszty robocizny z podaniem liczby godzin i szczegółowy wykaz materiałów,

b) przy ubezpieczeniu według wartości rzeczywistej – w wysokości kosztów określonych zgodnie z postanowieniami pkt 2 lit. a z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego zgodnie z zasadami stosowanymi w budownictwie (wg wzoru A.), który jest dostępny w każdej jednostce Towarzystwa oraz na stronie internetowej www.tuw.pl, z zastrzeżeniem że:

i. nie uwzględnia się stopnia zużycia technicznego przy szkodach, których wartość nie przekracza 3% sumy ubezpieczenia,

ii. maksymalne potrącenie z tytułu zużycia technicznego wynosi 80%.

2. Rozmiar szkody w ubezpieczeniu budowli ustala się według cen z dnia powstania szkody w wartości rzeczywistej lub odtworzeniowej; postanowienia ust. 1 stosuje się odpowiednio.

3. Rozmiar szkody w ubezpieczeniu ruchomości domowych ustala się według cen z dnia powstania szkody następująco:

1) ruchomości domowe ubezpieczone w wartości odtworzeniowej – według wartości odtworzeniowej bez potrącania stopnia zużycia,

2) dzieła sztuki, antyki, biżuteria, kamienie szlachetne, perły, przedmioty wykonane w całości lub w części ze złota, srebra lub platyny, medale, broń, trofea myśliwskie, futra naturalne – według wartości rynkowej,

3) znaczki pocztowe – według wartości nominalnej, jeżeli znaczki stanowią prawny sposób uiszczenia opłaty za przesyłkę pocztową lub według wartości rynkowej; odszkodowanie jest ustalane według wartości wyższej,

4) banknoty, monety – według wartości nominalnej, jeżeli stanowią prawny środek płatniczy lub według wartości rynkowej; odszkodowanie jest ustalane według wartości wyższej,

5) gotówka – według wartości nominalnej; walutę obcą przelicza się

według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego,

6) papiery wartościowe – według ceny sprzedaży, w przypadku papierów wartościowych będących przedmiotem obrotu giełdowego według ich ceny giełdowej pomniejszonej o prowizję maklerską,

7) 8) karty płatnicze i kredytowe – według kosztów odtworzenia, mienie powierzone – na podstawie dokumentów księgowych potwierdzających wartość mienia i obciążenie kosztami przez zakład pracy, wypożyczalnie, kluby lub inne podmioty,

9) ruchomości domowe ubezpieczone według wartości rzeczywistej – według wartości odtworzeniowej z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego, z zastrzeżeniem że:

a) dla sprzętu gospodarstwa domowego, audiowizualnego, komputerowego, fotograficznego, optycznego, telefonicznego, nośników danych (w tym pendrive, odtwarzacze MP3, MP4), urządzeń do nawigacji (...) i instrumentów muzycznych – stopień zużycia technicznego wynosi 10% za każdy rok użytkowania,

b) dla pozostałych ruchomości domowych – stopień zużycia technicznego wynosi 5% za każdy rok użytkowania,

c) nie uwzględnia się stopnia zużycia technicznego przy szkodach, których wartość nie przekracza 3% sumy ubezpieczenia,

d) maksymalne potrącenie z tytułu zużycia technicznego wynosi 80%.

4. Rozmiar szkody dla poszczególnych przedmiotów ubezpieczonych w ramach mienia związanego z prowadzeniem gospodarstwa rolnego ustala się według przeciętnych cen rynkowych mienia tego samego lub podobnego rodzaju i gatunku obowiązujących w dniu powstania szkody na terenie, na którym szkoda powstała, przyjmując w odniesieniu do:

1) ziemiopłodów – ceny skupu,

2) bydła, koni, owiec, kóz, drobiu, zwierząt futerkowych – ceny rynkowej,

3) trzody chlewnej i młodego bydła rzeźnego – wartości ustalonej na podstawie wagi zwierzęcia w dniu ustalenia odszkodowania i przeciętnej ceny skupu,

4) zwierząt gospodarskich hodowlanych – udokumentowanej wartości tych zwierząt,

5) materiałów i zapasów – według ich cen rynkowych,

6) pozostałego mienia:

a) w przypadku całkowitego zniszczenia lub utraty przedmiotu ubezpieczenia – w wartości odpowiadającej przeciętnej wartości przedmiotu tego samego lub podobnego rodzaju i typu ustalonej na podstawie cen rynkowych,

b) w przypadku szkody częściowej – koszt naprawy, konieczny do przywrócenia stanu przedmiotu ubezpieczenia przed powstaniem szkody. Koszt naprawy pomniejsza się o stopień zużycia w wysokości 5% - 10% za każdy rok użytkowania mienia, nie więcej jednak niż 80%.

5. Rozmiar szkody w ubezpieczeniu szyb od stłuczenia ustala się według cen z dnia powstania szkody w wysokości kosztów naprawy ustalonych na podstawie kosztorysu przedłożonego przez Ubezpieczonego przed rozpoczęciem naprawy i zweryfikowanego przez Towarzystwo oraz dokumentu potwierdzającego wykonanie naprawy.

6. Wysokość odszkodowania za szkodę w mieniu ustala się według cen z dnia powstania szkody przyjmując za podstawę:

1) ustalony rozmiar szkody w oparciu o postanowienia OWU,

2) udokumentowane, poniesione koszty potwierdzone oryginałami

faktur lub rachunków,

3) stan faktyczny szkody i okoliczności jej powstania, stwierdzone przez przedstawiciela Towarzystwa na miejscu szkody przy współudziale Ubezpieczonego lub osób przez niego wskazanych,

4) dla budynków, budowli i stałych elementów wykończeniowych – koszty i ceny na danym terenie, nie wyższe niż określone w publikacji o cenach w budownictwie, publikowane przez Ośrodek (...) Sp. z o. o. lub ceny zakupu/wytworzenia mienia tego samego rodzaju, typu i o takich samych lub najbardziej zbliżonych parametrach technicznych, w oparciu o ogólnodostępne oferty sprzedaży,

5) dla ruchomości domowych – koszty naprawy, czyszczenia, renowacji lub ceny zakupu/wytworzenia mienia tego samego rodzaju, typu i o takich samych lub najbardziej zbliżonych parametrach technicznych, w oparciu o ogólnodostępne oferty sprzedaży.

7. W zakresie ubezpieczenia słomy i siana złożonego w stogach, o którym mowa w § 14 ust. 7, Towarzystwo potrąca udział własny. Ubezpieczonego w szkodzie, w wysokości 20% ustalonego odszkodowania.

8. Wysokość odszkodowania nie może przekroczyć wartości przedmiotu ubezpieczenia.

9. Przy ustalaniu wysokości szkody nie uwzględnia się:

1) wartości naukowej, zabytkowej, historycznej, artystycznej, kolekcjonerskiej lub pamiątkowej,

2) kosztów ulepszeń i unowocześnień,

3) zwiększonych kosztów wynikających z braku w powszechnym obrocie materiałów potrzebnych do przywrócenia przedmiotu ubezpieczenia do stanu istniejącego przed szkodą.

10. Jeżeli Ubezpieczony nie przedstawi rachunku strat wraz z fakturami lub rachunkami, wówczas wypłata odszkodowania następuje według wyceny Towarzystwa.

11. Odszkodowanie za szkodę dotyczącą hali brezentowej pomniejsza się o udział własny Ubezpieczonego w szkodzie, w wysokości 10% ustalonego odszkodowania.

12. Ustaloną wysokość odszkodowania za szkody w mieniu pomniejsza się o wartość pozostałości, które mogą być przeznaczone do dalszego użytku, sprzedaży, przeróbki lub naprawy, na podstawie uzgodnień z Ubezpieczonym lub opinii niezależnego rzeczoznawcy.

13. W przypadku zbiegu odszkodowań z tytułu dwóch lub więcej ubezpieczeń mienia z tego samego zdarzenia, odszkodowanie wypłaca się do wysokości szkody w granicach sumy ubezpieczenia w ramach każdego ubezpieczenia, z uwzględnieniem odszkodowań już wypłaconych.

( polisa k. 6-7, dokumenty akt szkodowych – płyta Cd k. 45)

W dniu 11 listopada 2022r. na nieruchomość stanowiącą własność poszkodowanej H. A. oddziaływał czynnik szkodowy z uszkodzonej instalacji w postaci przesączającej się wody.

Poszkodowana dokonała u pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń (...) z/s w K. zgłoszenia zaistnienia szkody w nieruchomości w celu przeprowadzenia postępowania szkodowego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej Ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia majątkowego.

Postępowanie szkodowe zostało zarejestrowane pod numerem (...).

W związku ze zgłoszeniem pozwany Towarzystwo Ubezpieczeń (...) z/s w K. przeprowadził postępowanie szkodowe w ramach, którego dokonał oceny rodzaju, charakteru i rozmiarów uszkodzeń w nieruchomości poszkodowanej oraz przeprowadził kalkulację kosztów naprawy/odtworzenia.

Decyzjami z dnia 23 listopada 2022r. i 26 lutego 2025r. pozwany ustalił i przyznał poszkodowanej odszkodowanie w łącznej wysokości 3.727,69zł oraz odmówił jego wypłaty w pozostałej części.

( kosztorys k. 8-17, 19-32, decyzja k. 18, 35-36, reklamacja k. 34, dokumenty akt szkodowych – płyta Cd k. 45, przesłuchanie powódki H. A. k. 57 00:02:50-00:10:54)

Nieruchomość budynkowa poszkodowanej w dacie powstania szkody, tj. w dniu 11 listopada 2022r. była w należytym stanie technicznym. Struktura budynkowa poza przedmiotową instalację wodociągową która uległa awarii nie wykazywała się stanem złym czy też awaryjnym w obrębie ścian sufitów i podłóg w tym w poszczególnych pomieszczeniach które uległy szkodzie.

Z dokumentów nie wynika, aby szkody w budynku powstały na skutek prowadzonych robót budowlanych ani braku zachowania ostrożności przy wykonywaniu robót remontowych, które mogłyby spowodować uszkodzenie elementów obiektu objętych szkodą. Umiejscowienie uszkodzeń oraz ich rozległość wskazują na działanie czynnika w jednym miejscu. Lokalizacja uszkodzeń wyklucza mechaniczne uszkodzenia wykonawcze pochodzące od ciężkiego sprzętu.

Zakres uszkodzeń występuje w wielu miejscach budynku mieszkalnego. Brak jest podstaw do sformułowania wniosku, że technicznym źródłem uszkodzeń było naturalne zużycie materiału lub ponadnormatywne zużycie materiału, z uwagi na fakt, że budynek nie znajdował się w złym ani awaryjnym stanie technicznym oraz nie był wyłączony z eksploatacji.

Szkoda w budynku powstała na skutek czynnika zewnętrznego, rozumianego jako awaria instalacji wodociągowej, nie spowodowana innymi czynnikami. Technicznym źródłem szkody było samoistne rozszczelnienie instalacji wodociągowej znajdującej się w ścianie łazienki na pierwszym piętrze budynku.

Nieruchomość budynkowa, tj. budynek mieszkalny uszkodzony w wyniku rozszczelnienia instalacji wodociągowej znajdującej się w ścianie łazienki, z uwagi na wiek instalacji, stopień jej zużycia oraz materiały, z których została wykonana, kwalifikuje się do naprawy.

Wysokość rzeczywistej szkody w nieruchomości poszkodowanego na skutek zdarzenia z dnia 11 listopada 2022r. wyniosła łącznie 4.403,13zł netto / 4.755,38zł brutto.

( opinia biegłego k. 83-133)

Powódka poniosła wydatki na etapie przedsądowym, zlecając sporządzenie prywatnej opinii rzeczoznawcy w dziedzinie budownictwa. Opinia ta została zlecona w celu oceny prawidłowości oraz fachowości kosztorysu sporządzonego przez pozwanego. Koszt sporządzenia ekspertyzy wyniósł 400,00 zł.

( rachunek k. 33, dokumenty akt szkodowych – płyta Cd k. 45)

Sąd uznał za przydatną do ustalenia stanu faktycznego opinię sporządzoną przez biegłego z zakresu budownictwa albowiem jest ona pełna, jasna, zrozumiała, wyczerpująca i kompleksowa oraz wewnętrznie spójna. Biegły w opinii udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w tezie dowodowej pytania, sformułowania zawarte w treści opinii pozwalają na zrozumienie wyrażonych w nich ocen i poglądów oraz sposobu dochodzenia do nich, a ponadto biegły przedstawił metodę badawczą, materiał badawczy, na którym się oparł. Wnioski końcowe opinii są zwięzłe i precyzyjne, a ponadto wnioski opinii są logiczne i znajdują oparcie w przeprowadzonych przez biegłą badaniach i nie budzą zastrzeżeń, co do ich trafności w porównaniu z podanym w opinii materiałem badawczym.

Z tych samych co wskazanych powyżej względów Sąd odmówił w części przydatności do ustalenia stanu faktycznego kalkulacji wartości szkody sporządzonych w postępowaniu szkodowym w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela.

Za wiarygodne należało uznać zaliczone w poczet materiału dowodowego dokumenty zgromadzone w postępowaniu albowiem zostały one sporządzone przez uprawnione organy w ramach przysługujących im kompetencji, w sposób rzetelny i fachowy. Ich prawdziwość i autentyczność nie wzbudziła w ocenie Sądu wątpliwości.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje.

Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.

Na wstępie należy stwierdzić, co nie jest okolicznością sporną, iż poszkodowana posiadała zawartą z pozwanym ważną i skuteczną umowę ubezpieczenia majątkowego, która określała podmiotowo i przedmiotowo prawa i obowiązki stron tego kontraktu, że nastąpiło zdarzenie losowe przewidziane przez zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela, że było to zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną niezależną od działania czy też zaniechania po stronie poszkodowanej, że zdarzenie to spowodowało szkodę w mieniu poszkodowanej, którą winien naprawić pozwany w pełnym rozmiarze.

Sporna pozostawała natomiast wartość restytucji.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. 2025.1526 – t.j.) zakład ubezpieczeń udziela ochrony ubezpieczeniowej na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej z ubezpieczającym, natomiast w myśl art. 15 ust. 2 cyt. ustawy umowa ubezpieczenia ma charakter dobrowolny, z zastrzeżeniem przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Stosownie do treści art. 16 w/w ustawy ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności prawa i obowiązki każdej ze stron umowy ubezpieczenia oraz zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.

W myśl przepisu art. 805 § 1 kc przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Przy ubezpieczeniu majątkowym świadczenie zakładu ubezpieczeń polega w szczególności na zapłacie określonego świadczenia za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku (art. 805 § 2 kc).

Wypadkiem ubezpieczeniowym jest zdarzenie losowe będące następstwem bądź przypadkowego zbiegu okoliczności, bądź zrealizowania się określonego niebezpieczeństwa, bądź też konieczności, której terminu nastąpienia nie można przewidzieć.

Wypadkiem ubezpieczeniowym jest zdarzenie przyszłe i niepewne którego ziszczenie się powoduje powstanie po stronie ubezpieczyciela obowiązku spełnienia przewidzianego umową świadczenia.

Określenie wypadku ubezpieczeniowego oraz – ewentualnie – innych okoliczności, od których spełnienia lub niespełnienia zależy spełnienie przez ubezpieczyciela świadczenia ubezpieczeniowego, powinno wynikać z treści umowy ubezpieczenia albo z jego ogólnych warunków – por. wyr. SN z dnia 27 października 2017r. w sprawie o sygn. akt IV CSK 730/16, opubl. F.. Ustalenie, jakie zdarzenie stanowi wypadek ubezpieczeniowy, wymaga zatem dokonania wykładni umowy ubezpieczenia i jego ogólnych warunków, dokonanych zgodnie z regułami wskazanymi w art. 65 kc – por. wyr. SN z 17 stycznia 2019r. w sprawie o sygn. akt IV CSK 516/17, opubl. F.

Dla określenia wypadku ubezpieczeniowego należy odwołać się także do pojęcia zdarzenia losowego, zdefiniowanego w art. 3 ust. 1 pkt 57 ustawy z dnia 11 września 2015r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. 2025.1526 – t.j.), skoro, zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez działalność ubezpieczeniową rozumie się wykonywanie czynności ubezpieczeniowych związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych. Zdarzeniem losowym jest, w rozumieniu w/w ustawy niezależne od woli ubezpieczającego lub ubezpieczonego zdarzenie przyszłe i niepewne, którego wystąpienie powoduje uszczerbek w dobrach osobistych lub w dobrach majątkowych albo zwiększenie potrzeb majątkowych po stronie ubezpieczającego lub innej osoby objętej ochroną ubezpieczeniową.

W przypadku zajścia wypadku ubezpieczeniowego, ubezpieczyciel zobowiązany jest do spełnienia swojego świadczenia. W. granicą świadczenia ubezpieczyciela będzie, o ile nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ( art. 824 § 1 kc), nawet jeśli szkoda będzie wyższa por. wyr. SN z 20.7.1990 r., I CR 451/90, F.).

Z. majątkowa musi pozostawać w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem w rozumieniu art. 361 § 1 kc.

Na tle art. 361 § 1 kc odnotowania wymaga, że na gruncie tego przepisu „obojętne jest, czy ma miejsce związek przyczynowy bezpośredni, czy pośredni oraz, czy jest to związek przyczynowy złożony, wieloczłonowy, z tym, że odpowiedzialność cywilną uzasadnia jedynie taki związek przyczynowy wieloczłonowy, w którym między poszczególnymi ogniwami zachodzi normalna zależność przyczynowa, a więc każde ogniwo tego związku podlega ocenie z punktu widzenia przyczynowości adekwatnej.

Norma zawarta w przepisie art. 361 § 1 kc opiera się na założeniach teorii adekwatnego związku przyczynowego, w wersji obiektywnej, zwanego też „normalnym związkiem przyczynowym”. Teoria ta zakłada, że związek przyczynowy zachodzi tylko wtedy, gdy w grupie wszystkich przyczyn i skutków mamy do czynienia jedynie z takimi przyczynami, które normalnie powodują określone skutki. Nie wystarczy więc stwierdzić istnienie związku przyczynowego jako takiego, lecz należy stwierdzić, że chodzi o następstwa normalne (a nie niezwykłe, nadzwyczajne).

Związek przyczynowy należy pojmować jako obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska nazwanego „przyczyną” ze zjawiskiem określonym jako „skutek”. Istnienie związku przyczynowego jako zjawiska obiektywnego determinowane jest okolicznościami faktycznymi sprawy. W pierwszej kolejności należy za pomocą testu „ conditio sine qua non” zbadać, czy określony skutek stanowi obiektywne następstwo zdarzenia, które wskazano jako jego przyczynę, to znaczy, czy oceniany skutek nastąpiłby mimo braku wskazanej przyczyny. Jeżeli odpowiedź jest negatywna, czyli badany skutek nastąpiłby również mimo nieobecności tej przyczyny należy stwierdzić, że nie występuje żaden obiektywny związek przyczynowy i nie ma potrzeby dalszego badania, czy relacje pomiędzy przyczyną a skutkiem są adekwatne w rozumieniu art. 361 § 1 kc. Pojawienie się w przebiegu kauzalnym przyczyny zewnętrznej, nie powiązanej z działaniem lub zaniechaniem podmiotu odpowiedzialnego za powstanie szkody, przesądza o braku związku przyczynowego, jeśli bez przyczyny pierwotnej szkoda i tak powstałaby. Przepis art. 361 § 1 kc wiąże jednak odpowiedzialność tylko z normalnymi następstwami zjawisk stanowiących jej podstawę. W razie pozytywnego stwierdzenia, że dany fakt był koniecznym warunkiem wystąpienia skutku, należy rozważyć, czy wspomniane powiązania można traktować jako „normalne”, tzn. typowe lub oczekiwane w zwykłej kolejności rzeczy. Typowym jest skutek jaki daje się przewidzieć w zwykłym porządku rzeczy, taki, o którym na postawie zasad doświadczenia życiowego, wiadomo, że jest charakterystyczny dla danej przyczyny jako normalny rezultat określonego zjawiska. Nie mieści się w płaszczyźnie adekwatnego związku przyczynowego skutek, który wprawdzie daje się łączyć z określonym zdarzeniem początkowym w sensie oddziaływania sprawczego, ale jest następstwem nietypowym, tj. nie występującym w kolejności zdarzeń, która charakterystyczna jest dla określonej przyczyny i przez to nie dającym się uwzględnić w ewentualnych przewidywaniach, a zarazem zależny jest w istocie od innych zdarzeń, które w zbiegu z przyczyną wyjściową jawią się jako przypadkowy zbieg okoliczności.

W przypadku badania istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą, a zdarzeniem szkodzącym, przybierającym postać zaniechania, przeprowadzenie testu conditio sine qua non polega na przeprowadzeniu oceny, według zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, z jak dużym prawdopodobieństwem ukształtowałyby się stosunki faktyczne, gdyby zostało podjęte zaniechane działanie.

Konstatując, należy stwierdzić, iż ustalony przez Sąd stan faktyczny, co do faktu wystąpienia szkody w budynku mieszkalnym należącym do poszkodowanej, okoliczności i czasu jej powstania, a także rodzaju, charakteru i rozmiarów szkody, pozwala na stwierdzenie, iż w warunkach niniejszej sprawy wystąpił wypadek ubezpieczeniowy, który można bezpośrednio identyfikować z czynnikiem szkodowym i która wobec obowiązującej umowy ubezpieczenia aktualizuje odpowiedzialność pozwanego i obowiązek wypłaty odszkodowania poszkodowanej.

To na ubezpieczycielu ciąży obowiązek przeprowadzenia prawidłowego postępowania likwidacyjnego, którego celem jest nie tylko ocena zasadności roszczeń zgłaszanych przez poszkodowanego, ale również zebranie materiału umożliwiającego ocenę zakresu przedmiotowych roszczeń.

Nieprawidłowości w toku postępowania likwidacyjnego nie mogą prowadzić do przerzucenia na ubezpieczonego negatywnych konsekwencji z tym związanych.

Celem postępowania likwidacyjnego jest bowiem między innymi ustalenie wysokości szkody i świadczenia zakładu ubezpieczeń. To właśnie w postępowaniu likwidacyjnym winno nastąpić ustalenie wysokości odszkodowania, a rolą Sądu w ewentualnym procesie jest kontrola prawidłowości ustalenia wysokości odszkodowania.

Ubezpieczony nie może więc ponosić skutków działań ubezpieczyciela, które okazały się nietrafne, gdy chodzi o ustalenie wysokości należnego ubezpieczonemu odszkodowania.

Ubezpieczona w ramach postępowania likwidacyjnego podjęła we właściwym czasie wszelkie dostępne i przewidziane technologicznie działania skutkujące minimalizacją szkody oraz dopełnił obowiązku informacyjnego, w tym powiadomiła ubezpieczyciela o wystąpieniu szkody oraz jej rodzaju, charakterze i zakresie, a ponadto poddawała się rygorom postępowania likwidacyjnego.

Pomimo wszczętego i przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego i wypłaty części odszkodowania należy podnieść wiele zarzutów odnoszących się do działania ubezpieczyciela co do ustalenia wartości rzeczywistej szkody powstałej w nieruchomości ubezpieczonej.

Należy w szczególności stwierdzić, iż w zakwestionowanej decyzji zakład ubezpieczeń nie uwzględnił w pełni charakteru i specyfiki czynnika szkodowego, jakim była woda przesączająca się z uszkodzonej instalacji oraz jej oddziaływanie na elementy konstrukcyjne budynku, co przełożyło się na niewłaściwe oszacowanie zakresu i rozmiarów szkody oraz spowodowało nieuzasadnione zaniżenie należnego poszkodowanej świadczenia.

Konstatując, w ocenie Sądu ustalenia dokonane przez pozwane towarzystwo ubezpieczeń w toku postępowania likwidacyjnego były nieprawidłowe w zakresie oznaczenia wartości ekonomicznej szkody.

Sąd podkreśla, że prawidłowe określenie należnego odszkodowania wymagało posłużenia się wiadomościami specjalnymi. Ocena zakresu i technologii naprawy uszkodzonego budynku, jak również kalkulacja kosztów materiałów i robocizny, wykracza poza zakres wiedzy powszechnej. Z tego względu niezbędne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa i kosztorysowania robót budowlanych. Sporządzona opinia została wykonana zgodnie z zasadami wiedzy specjalistycznej, jest logiczna, spójna i wyczerpująca, a jej wnioski nie budziły zastrzeżeń Sądu.

W toku postępowania wykazano w sposób niewątpliwy zakres, rodzaj i charakter szkody, z uwzględnieniem zarówno elementów konstrukcyjnych, jak i wyposażenia budynku, które utraciło swoją funkcjonalność na skutek zdarzenia. Ujęto konieczność doprowadzenia stanu oraz używalności wyposażenia nieruchomości budynkowej do standardu sprzed szkody, zgodnie z zasadą pełnej restytucji. Sąd ustalił również, że przy kalkulacji kosztów naprawy uwzględniono prawidłowe parametry cenowe i kosztowe odnoszące się do materiałów budowlanych oraz wyposażenia służącego restytucji, a także nakład i koszt pracy odpowiadające realiom rynkowym w dacie szkody.

W oparciu o opinię biegłego Sąd ustalił wysokość odszkodowania odpowiadającą rzeczywiście poniesionej szkodzie majątkowej. Ustalona kwota pozostaje w pełnej zgodzie z zasadą pełnego odszkodowania, wyrażoną w art. 361 § 2 kc, oraz odzwierciedla rzeczywisty koszt przywrócenia budynku mieszkalnego do stanu sprzed zdarzenia. Jednocześnie Sąd wskazuje, że określona wartość odszkodowania została ustalona przy uwzględnieniu postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązujących dla umowy odpowiedzialności cywilnej, w szczególności zasad dotyczących zakresu ochrony, sposobu ustalania świadczenia oraz wyłączeń odpowiedzialności. Prawidłowa interpretacja tych postanowień nie prowadziła do ograniczenia wysokości należnego powodowi świadczenia.

W konsekwencji Sąd uznał, że roszczenie powódki w ustalonej wysokości jest w pełni zasadne.

Z podanych wyżej względów Sąd, przy uwzględnieniu rzeczywistej wartości szkody w nieruchomości poszkodowanej i pomniejszeniu tej należności o wartość świadczenia przekazanego w ramach postępowania likwidacyjnego, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.027,69zł (4.755,38zł brutto (rzeczywisty koszt przywrócenia nieruchomości lokalowej powodów do stanu sprzed zdarzenia) – 3.727,69zł brutto (odszkodowanie przyznane przez ubezpieczyciela w postępowaniu likwidacyjnym) = 1.027,69zł, które następnie powiększono o kwotę 400,00zł stanowiącą zwrot wydatków poniesionych w związku ze sporządzeniem na zlecenie powódki na etapie przedsądowym prywatnej ekspertyzy w dziedzinie budownictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, co daje łącznie wartość 1.427,69zł.

W tym miejscu należy wskazać, iż w postępowaniu szacowany jest koszt, tj. wartość prac usuwających szkodę, rozumiany jako wartość rynkowa robót budowlanych – niezależnie od tego, kto faktycznie dokonywałby usunięcia szkody, to jest powódka czy inne przedsiębiorstwo budowlane prowadzące działalność w zakresie wykonywania prac budowlanych, w tym remontowych. W tym zakresie przy użyciu wiadomości specjalnych zweryfikowano katalog robót towarzyszących o takie elementy robót, które musiały się wydarzyć, aby doprowadzić element obiektu budowlanego do jego pierwotnego, tj. sprzed zdarzenia, waloru użytkowego.

W ocenie Sądu nie znajduje podstaw stanowisko pozwanego, zgodnie z którym w sytuacji, gdy powódka wykonała naprawę poszkodową samodzielnie, z pomocą męża posiadającego odpowiednie umiejętności i kwalifikacje, kosztorys powinien zostać „zweryfikowany” przez eliminację narzutu zysku/marży, albowiem wartości te „przysługują ewentualnie wykonawcy budowlanemu”.

W realiach odpowiedzialności ubezpieczeniowej punktem odniesienia pozostaje szkoda majątkowa powódki, stanowiąca normalne następstwo zdarzenia objętego ochroną, a więc taki uszczerbek, jaki w zwykłym toku rzeczy pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem. W przypadku szkody w budynku mieszkalnym normalnym następstwem jest konieczność poniesienia nakładów zmierzających do przywrócenia stanu poprzedniego, niezależnie od tego, czy naprawa została zlecona profesjonalnemu podmiotowi, czy też – w granicach racjonalności – została wykonana sposobem gospodarczym.

Okoliczność, że powódka – dysponując realną możliwością wykonania naprawy we własnym zakresie – zdecydowała się na taki sposób restytucji, nie może prowadzić do obniżenia należnego jej świadczenia przez przyjęcie, że przysługuje jej wyłącznie refundacja „czystych” materiałów bądź wyłącznie części kosztów. Taka koncepcja w praktyce premiowałaby ubezpieczyciela w każdym przypadku, w którym poszkodowany minimalizuje koszty i organizuje naprawę we własnym zakresie, a jednocześnie stawiałaby poszkodowanego w gorszej sytuacji aniżeli w wariancie zlecenia robót podmiotowi trzeciemu, mimo że cel naprawienia szkody pozostaje taki sam, to jest doprowadzenie rzeczy do stanu sprzed zdarzenia.

Zasady odpowiedzialności odszkodowawczej nie uzależniają rozmiaru szkody od przyjętej przez poszkodowanego organizacji naprawy, lecz od tego, jaki koszt – obiektywnie i rynkowo – jest konieczny dla przywrócenia stanu poprzedniego, a więc od wartości restytucji.

Skoro zatem powódka wykonała naprawę w sposób gospodarczy, nie można a limine przyjmować, że elementy typowe dla kalkulacji robót są „nienależne” tylko dlatego, iż nie wystąpił formalny wykonawca jako beneficjent marży.

W tym miejscu zasadnicze znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy „zyskiem wykonawcy” jako elementem struktury ceny usług budowlanych a „wartością restytucji” jako miarą uszczerbku majątkowego poszkodowanego. Pozwany w istocie utożsamia narzut zysku z korzyścią należną podmiotowi trzeciemu, podczas gdy w sporze odszkodowawczym (także na tle art. 805 k.c.) istotne jest, czy kosztorys odzwierciedla rynkową wartość czynności koniecznych do usunięcia szkody.

Jeżeli powódka wykazała, że w celu usunięcia szkody musiała nabyć materiały, zapewnić sprzęt, wykonać transport, ponieść koszty utylizacji, dojazdów, zabezpieczeń, prac przygotowawczych i odtworzeniowych oraz inne typowe wydatki, to są to straty pozostające w normalnym związku z wypadkiem ubezpieczeniowym. Wykonanie prac własnym nakładem sił – przy wykorzystaniu kwalifikacji męża – nie zmienia tego, że w obrocie rynkowym te same prace mają określoną wartość, a odszkodowanie ma umożliwić przywrócenie stanu poprzedniego w sposób realny i kompletny, a nie jedynie częściowy.

W konsekwencji, aby skutecznie podważać przyjętą przez powódkę kalkulację, pozwany powinien wykazać konkretne okoliczności świadczące o tym, że kosztorys nie odzwierciedla zakresu robót pozostających w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem albo że przyjęte wartości (w tym narzuty) odbiegają od realiów rynkowych w sposób rażący.

Skoro powódka naprawę przeprowadziła, ponosząc realne koszty, a sposób gospodarczego wykonania prac nie wykracza poza racjonalne zachowanie poszkodowanego, to brak jest podstaw do przyjęcia, że tylko z tej przyczyny należne odszkodowanie ma zostać pomniejszone przez eliminację narzutu, który w typowych warunkach stanowi element kalkulacji wartości robót koniecznych do usunięcia szkody.

Z powyższego wynika, że przy ustalaniu rozmiaru szkody w budynku mieszkalnym miarodajny jest obiektywny, rynkowy koszt przywrócenia stanu poprzedniego (wartość restytucji), rozumiany jako wartość prac koniecznych do usunięcia skutków zdarzenia i odtworzenia waloru użytkowego elementu obiektu sprzed szkody.

Biegły, weryfikując kalkulację, przyjął jako punkt odniesienia wartość rynkową robót budowlanych i zweryfikował katalog robót towarzyszących o te elementy, które musiały wystąpić, aby doprowadzić uszkodzony fragment obiektu do stanu sprzed zdarzenia. Oznacza to, że kosztorys odzwierciedla nie „wynagrodzenie wykonawcy” w sensie podmiotowym, lecz cenę rynkową czynności i nakładów niezbędnych do usunięcia szkody, obejmującą typową strukturę ceny robót, w tym narzuty występujące na rynku.

Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach (art. 232 kpc., art. 3 kpc, art. 6 kc). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (por. wyrok s.apel w I. z dnia 28 sierpnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 286/14, opubl. LEX nr (...)).

Sąd uwzględnił również żądanie pozwu w zakresie zwrotu kosztów prywatnej opinii (ekspertyzy) sporządzonej na zlecenie powódki na etapie przedsądowym w kwocie 400,00 zł.

Odszkodowanie należne z tytułu powstałej szkody obejmuje bowiem także celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione przez poszkodowanego w celu ustalenia okoliczności zdarzenia oraz rozmiaru szkody przed wszczęciem postępowania sądowego, w tym koszty ekspertyzy opartej na wiedzy specjalnej, jeżeli pozostają one w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę. Charakter odpowiedzialności pozwanego uzasadnia przyjęcie, że w granicach normalnego związku przyczynowego obok bezpośrednich następstw zdarzenia mogą mieścić się również działania pośrednie podejmowane racjonalnie przez poszkodowanego w celu ochrony jego interesów majątkowych i zmierzające do sprawnego oraz fachowego wyjaśnienia sprawy bez konieczności niezwłocznego uruchamiania drogi sądowej.

W realiach niniejszej sprawy takim działaniem było pozyskanie materiału dowodowego w postaci prywatnej ekspertyzy opartej na wiedzy specjalnej, co miało na celu weryfikację przyczyn awarii, ocenę zasadności roszczeń oraz podjęcie próby polubownego zakończenia sporu. Koszty uzyskania takiego dokumentu mieszczą się w pojęciu szkody poniesionej przez powódkę, a wydatek ten pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z nienależytym wykonaniem zobowiązania przez pozwanego, co uzasadnia jego kompensację na podstawie art. 361 k.c. i art. 363 k.c.

Bez znaczenia dla zasadności tego roszczenia pozostaje przy tym okoliczność, że powódka nie dokonała bezpośrednio płatności wynikającej z faktury za sporządzenie ekspertyzy. Koszt ten został poniesiony w jej interesie i na jej rzecz, a zapłata została zrealizowana – zgodnie z przyjętym przez strony modelem rozliczeń – przez kancelarię prawną obsługującą powódkę, w ramach łączącej strony umowy. Taki sposób technicznego uregulowania należności nie zmienia faktu, że wydatek obciążał majątek powódki (stanowił element jej kosztów związanych z dochodzeniem roszczeń) i jako taki może podlegać kompensacji w ramach odszkodowania, o ile spełnia przesłanki celowości i adekwatnego związku przyczynowego. W konsekwencji brak osobistego dokonania płatności przez powódkę nie pozbawia jej prawa domagania się zwrotu kosztów prywatnej ekspertyzy.

O roszczeniu ubocznym orzeczono w oparciu o treść art. 481 § 1 i 2 - 2 ⁴ kc. art. 817 kc i art. 28 i n. ustawy z dnia 11 września 2015r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. 2025.1526 – t.j.).

O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 – 1 ¹ i 3 kpc i w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023.1964 – t.j. ze zm.) oraz w oparciu o treść art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2024.959 – t.j. ze zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2025.1154 – t.j.).

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

sędzia Michał Włodarek