Wyrok z 27 stycznia 2026, sygn. I C 215/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 stycznia 2026 roku

Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Radosław Florek

po rozpoznaniu 27 stycznia 2026 roku w Dzierżoniowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa V. K.

przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w G. (poprzednio (...) Towarzystwo (...) w G.)

o zapłatę 3126 zł

I.  zasądza od strony pozwanej (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w G. na rzecz powódki V. K. 3126 zł (trzy tysiące sto dwadzieścia sześć złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 listopada 2023 roku do dnia zapłaty;

II.  zasądza od strony pozwanej (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w G. na rzecz powódki V. K. 2070,56 zł (dwa tysiące siedemdziesiąt złotych pięćdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 215/24

UZASADNIENIE

(w trybie art. 505 ⁸ § 4 k.p.c. ograniczone do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa)

CZĘŚĆ WSTĘPNA

I. Żądanie powódki

1. Powódka V. K. wystąpiła o zasądzenie na jej rzecz od strony pozwanej (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w G. (poprzednio (...) Towarzystwo (...) w G.) 3126 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 listopada 2023 roku do dnia zapłaty.

2. Żądanie pozwu oparła na następujących twierdzeniach:

a) 3 października 2023 roku doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uległ uszkodzeniu stanowiący jej własność samochód marki B. (...) o numerze rejestracyjnym (...);

b) sprawca szkody był objęty ochroną ubezpieczeniową ze strony pozwanej Spółki;

c) strona pozwana wyceniła szkodę na 3126 zł;

d) strona pozwana odmówiła wypłaty odszkodowania twierdząc, że pomiędzy uszkodzeniami pojazdów nie ma korelacji.

II. Stanowisko strony pozwanej

1. Strona pozwana (...) Spółka Akcyjna w G. wniosła o oddalenie powództwa w całości.

2. Motywując swoje stanowisko przyznała, że pojazd marki A. o numerze rejestracyjnym (...) był objęty ochroną ubezpieczeniową na mocy zawartej z nią umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych i odmówiła wypłaty odszkodowania, przy czym nie kwestionowała wysokości dochodzonego odszkodowania, a także podniosła, iż uszkodzenia w pojeździe marki B. (...) o numerze rejestracyjnym (...) nie mogły powstać w okolicznościach wskazanych przez uczestników kolizji.

ROZWAŻANIA PRAWNE

I. Odpowiedzialność ubezpieczyciela (punkt I wyroku)

1. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana kwestionowała, aby 3 października 2023 roku mogło dojść do kolizji drogowej i uszkodzenia samochodu marki B. (...) o numerze rejestracyjnym (...) w okolicznościach podanych przez uczestników tej kolizji.

2. W tym zakresie należy wskazać, że przebieg spornego zdarzenia był w sposób zgodny i spójny przedstawiany przez świadków N. Z. i J. X. oraz powódkę (k. 79 akt), a więc uczestników tego zdarzenia bądź jego obserwatorów. Nie ma więc żadnych podstaw do podważania wiarygodności ich zeznań.

3. Dodatkowo z opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu rekonstrukcji wypadków i techniki samochodowej K. K. z 4 listopada 2024 roku (k. 111-143 akt) oraz opinii pisemnej uzupełniającej tegoż biegłego z 26 czerwca 2025 roku (k. 174-178 akt) wynika, że do tej kolizji mogło dojść w okolicznościach opisanych przez jej uczestników, a uszkodzenia w pojazdach uczestniczących w tej kolizji korelowały ze sobą. Co istotne biegły oparł wskazane ustalenia na dokładnej analizie całego zdarzenia, jego dynamiki, cech uczestniczących w nim pojazdów oraz ukształtowania terenu. Logicznie i spójnie wyjaśnił również mechanizm powstałych uszkodzeń i podważył wszelkie wątpliwości podnoszone w tym zakresie przez stronę pozwaną.

4. Całokształt opisanego materiału dowodowego wskazuje więc na to, że do kolizji 3 października 2023 roku doszło w okolicznościach wskazanych przez powódkę.

5. Oznacza to, że sprawą kolizji był kierujący pojazdem marki A. o numerze rejestracyjnym (...).

6. Sprawca tegoż wypadku ponosił odpowiedzialność cywilną za szkody powstałe w jego wyniku, gdyż dopuścił się czynu niedozwolonego.

7. W niniejszej sprawie nie było sporu między stronami co do tego, że pojazd marki A. o numerze rejestracyjnym (...) był objęty umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartą ze stroną pozwaną.

8. Wedle art. 822 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

9. Odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej regulują przepisy szczególne, a mianowicie przepisy ustawy z dnia 22 marca 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity - Dz.U. z 2022 roku poz. 2277 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych”. Wedle art. 34 ust. 1 tej ustawy, z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Przepis art. 35 wskazanej ustawy stanowi z kolei, że tym ubezpieczeniem jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu, natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 zd. 1 odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej.

10. W takim samym zakresie jak sprawca szkody, na podstawie umowy ubezpieczenia, odpowiedzialność cywilną za skutki tego wypadku ponosi pozwana Spółka.

II. Szkoda (punkt I wyroku)

1. Wedle art. 361 § 1 i 2 k.c., zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, przy czym w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

2. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia szkody, jednakże za utrwalone w orzecznictwie należy uznać stanowisko, że dla ustalenia pojęcia szkody należy sięgać do przytoczonych regulacji zawartych w Kodeksie cywilnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 18 marca 1994 roku, III CZP 25/94, OSNC 1994, nr 10, poz. 188; uchwałę Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 roku, III CZP 68/01, OSNC 2002, nr 6, poz. 74). W związku z tym przyjmuje się, że szkoda majątkowa to różnica między stanem majątkowym poszkodowanego, który powstał po nastąpieniu zdarzenia powodującego uszczerbek, a stanem jaki by istniał, gdyby to zdarzenie nie nastąpiło (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2002 roku, V CKN 1273/00, OSNC 2002, nr 12, poz. 40; uchwałę Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 roku, III CZP 68/01, OSNC 2002, nr 6, poz. 74).

3. W skład szkody, według ugruntowanego stanowiska doktryny i orzecznictwa, wchodzą wydatki i koszty związane ze zdarzeniem wywołującym szkodę. Objęcie pojęciem szkody kosztów i wydatków poniesionych w następstwie zdarzenia wywołanego szkodą wynika z kompensacyjnego charakteru odszkodowania. Dał temu wyraz Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 16 maja 2002 roku (V CKN 1273/00, OSNC 2002, nr 12, poz. 40), stwierdzając jako rzecz oczywistą, że podstawową funkcją odszkodowania jest kompensacja co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Cel ten realizuje naprawienie szkody uwzględniające indywidualną sytuację poszkodowanego. Wysokość odszkodowania powinna w związku z tym ściśle odpowiadać rozmiarom wyrządzonej szkody, a zatem odszkodowanie nie może być wyższe lub niższe od szkody poniesionej przez poszkodowanego.

III. Odszkodowanie z tytułu naprawy uszkodzonego pojazdu (punkt I wyroku)

1. Z zasady wyrażonej w art. 363 § 1 k.c. wynika, że w razie uszkodzenia rzeczy w stopniu umożliwiającym przywrócenie jej do stanu poprzedniego osoba odpowiedzialna za szkodę obowiązana jest zwrócić poszkodowanemu wszelkie celowe, ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione w celu przywrócenia stanu poprzedniego rzeczy uszkodzonej. Przywrócenie bowiem rzeczy uszkodzonej do stanu poprzedniego polega na doprowadzeniu jej do stanu używalności w takim zakresie, jaki istniał przed wyrządzeniem szkody. Tak rozumiany obowiązek odszkodowawczy nie może jednak naruszać zasady, że szkoda nie powinna być źródłem wzbogacenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 22 lutego 2007 roku, I ACa 1179/06, LEX nr 298601).

2. Z art. 822 § 1 k.c. wynika, że obowiązek ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej polega na zapłacie określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone przez ubezpieczonego osobom trzecim, a więc na spełnieniu świadczenia pieniężnego. Poszkodowany może, według swojego wyboru, żądać od ubezpieczyciela zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej ustalonej zgodnie z metodą różnicy. Przepis art. 822 § 1 k.c. modyfikuje normę wynikającą z przepisu art. 363 § 1 k.c. jedynie w ten sposób, że roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego przekształca w roszczenie o zapłatę kosztów restytucji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2018 roku, II CNP 43/17, LEX nr 2490615).

3. Odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej za uszkodzenie pojazdu mechanicznego może być ustalone, w przypadku szkody częściowej, jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego także wtedy, gdy przed ustaleniem wysokości odszkodowania pojazd zostanie naprawiony albo sprzedany. Jeżeli ubezpieczyciel wykaże, że taki sposób rozliczenia szkody przewyższa wielkość uszczerbku w majątku poszkodowanego, odszkodowanie, stosownie do okoliczności sprawy, może ulec obniżeniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2018 roku, III CZP 51/18, OSNC 2019/9, poz. 94).

4. Odszkodowanie ustala się z jednej strony respektując zasadę pełnego odszkodowania, a z drugiej strony nie przekraczając wysokości faktycznie doznanej przez poszkodowanego szkody (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2023 roku, II CSKP 730/22, LEX nr 3521947).

5. Jeżeli szkoda i jej zakres czyli określone uszkodzenia w samochodzie są niewątpliwe, to posłużenie się przez poszkodowanego przy konstrukcji żądania określoną metodologią wykazywania wysokości szkody (rachunkowa, kosztorysowa) nie ma żadnego wpływu na jego uprawnienie do odszkodowania obejmującego wszystkie ekonomicznie uzasadnione i celowe wydatki niezbędne do przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego niezależnie od tego, czy dokonuje naprawy i czy sam ją organizuje, czy też korzysta z usług autoryzowanego zakładu. Poszkodowany może zatem skonstruować żądanie, jako zwrot wydatków faktycznie poniesionych na naprawę pojazdu lub jako równowartość kosztów, których poniesienie przywróci pojazd do stanu sprzed powstania szkody. Poniesione in concreto wydatki na naprawę pojazdu, będą wyznaczać wysokość odpowiedniego odszkodowania, tylko wtedy, gdy odpowiadają kosztom niezbędnym i ekonomicznie uzasadnionym. Jeżeli faktycznie poniesione koszty naprawy w stosunku do kryterium kosztów niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych będą zawyżone lub zaniżone nie stanowią one podstawy określenia należnego poszkodowanemu odszkodowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2018 roku, III CZP 51/18, OSNC 2019, nr 9, poz. 94).

6. Z opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu rekonstrukcji wypadków i techniki samochodowej K. K. z 4 listopada 2024 roku (k. 111-143 akt) wynika, że przeprowadzona przez powódkę naprawa samochodu marki B. (...) o numerze rejestracyjnym (...) nie przywróciła go do stanu sprzed zdarzenia z 3 października 2023 roku (k. 112 akt). Tym samym w pełni zasadne było ustalenie wysokości odszkodowania należnego powódce jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia tego pojazdu do stanu poprzedniego.

7. W tym zakresie strony były zgodne co do tego, że wysokość tego odszkodowania wynosi 3126 zł. Znalazło to także potwierdzenie w opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu rekonstrukcji wypadków i techniki samochodowej K. K. z 4 listopada 2024 roku (k. 111-143 akt), który wycenił je nawet wyżej.

8. Nie było sporu między stronami co do tego, że pozwana Spółka z tytułu zwrotu kosztów naprawy tego samochodu nie wypłaciła żadnego odszkodowania.

9. Z tego tytułu należy, zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzić od strony pozwanej na rzecz powódki 3126 zł.

IV. Odsetki (punkt I wyroku)

1. Wedle art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

2. Przewidziane w tym przepisie odsetki za opóźnienie należą się zarówno bez względu na szkodę poniesioną przez wierzyciela, jak i zawinienie okoliczności opóźnienia przez dłużnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 1994 roku, I CRN 121/94, OSNC 1995, nr 1, poz. 21). W świetle przepisów ustawy dłużnik opóźnia się z wykonaniem zobowiązania, gdy nie spełnia świadczenia w terminie oznaczonym w sposób dostateczny lub wynikający z właściwości zobowiązania. Aby dokładnie wyjaśnić wskazaną kwestię konieczne jest odwołanie się do pojęcia wymagalności. Roszczenie o spełnienie świadczenia jest wymagalne wówczas, gdy wierzyciel jest uprawniony do żądania spełnienia świadczenia. Dopóki roszczenie jest niewymagalne, nie zachodzi także opóźnienie, gdyż dłużnik nie jest zobowiązany do świadczenia. O dacie wymagalności decyduje natomiast treść stosunku obligacyjnego łączącego strony. W przypadku zobowiązań terminowych, jeśli dłużnik nie realizuje w terminie swych obowiązków wynikających z treści zobowiązania, opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. W takim przypadku data wymagalności roszczenia stanowi jednocześnie datę, od której dłużnik opóźnia się ze świadczeniem. Z mocy przepisów art. 481 k.c. uzasadnia to roszczenie o odsetki. W przypadku z kolei zobowiązań bezterminowych opóźnienie nastąpi dopiero w przypadku niedostosowania się do wezwania wierzyciela żądającego spełnienia świadczenia, chyba że obowiązek jego spełnienia wynika z właściwości zobowiązania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 21 listopada 1995 roku, I ACr 592/95, OSA 1996, nr 10, poz. 48).

3. Art. 481 § 2 zd. 1 k.c. stanowi, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.

4. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Zdanie 1 ustęp 2 tegoż artykułu stanowi natomiast, że w przypadku, gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania, okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego.

5. W świetle tych przepisów ubezpieczyciel jest obowiązany wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie, a w późniejszym terminie tylko wówczas, gdy nie jest w stanie wcześniej wyjaśnić okoliczności niezbędnych do ustalenia jego odpowiedzialności albo wysokości odszkodowania.

6. Ubezpieczyciel jest obowiązany udowodnić, że istniały przeszkody uniemożliwiające wyjaśnienie w ciągu 30 dni okoliczności koniecznych do ustalenia jego odpowiedzialności albo wysokości świadczeń należnych poszkodowanemu, pomimo działań podejmowanych przez niego ze szczególną starannością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2011 roku, V CSK 38/11, LEX nr 1129170; wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 2009 roku, II CSK 257/09, LEX nr 551104).

7. W rozpoznawanej sprawie pozwana Spółka nie udowodniła i nawet nie twierdziła, że istniały przeszkody uniemożliwiające wyjaśnienie w ciągu 30 dni okoliczności koniecznych do ustalenia jej odpowiedzialności albo wysokości świadczeń należnych powódce.

8. Oznacza to, że strona pozwana powinna spełnić świadczenie przysługujące powódce w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomień o szkodzie.

9. Z akt szkody wynika, że 5 października 2023 roku strona pozwana potwierdziła zgłoszenie tej szkody, a tym samym najpóźniej w tej dacie została o niej zawiadomiona. W związku z tym odszkodowanie z tytułu zwrotu kosztów naprawy spornego pojazdu powinna wypłacić do 6 listopada 2023 roku i od dnia następnego należały się odsetki ustawowe za opóźnienie. Tymczasem powódka zażądała w tym zakresie odsetek od 15 listopada 2023 roku, którym to żądaniem Sąd jest związany (art. 321 § 1 k.p.c.). W związku z tym należało w całości uwzględnić żądanie zasądzenia tych odsetek.

ROZSTRZYGNIĘCIA PROCEDURALNE

I. Koszty procesu (punkt II wyroku)

1. Wedle art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

2. Do kosztów procesu poniesionych przez powódkę należało zaliczyć: 200 zł opłaty stałej od pozwu (k. 1 i 7 akt), 900 zł wynagrodzenia reprezentującego ją radcy prawnego, 17 zł opłaty skarbowej od odpisu pełnomocnictwa (k. 6 akt) i 953,56 zł zaliczki na wynagrodzenie biegłego (k. 86, 144 i 152 akt), co daje łącznie 2070,56 zł.

3. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

4. Strona pozwana w całości przegrała sprawę i w związku z tym należało w całości obciążyć ją kosztami procesu poniesionymi przez powódkę.

5. Zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c., od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.