Wyrok z 2 lutego 2026, sygn. VI U 468/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Kliś -Marciniak

po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2026 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 148 ¹ § 1 k.p.c.

sprawy K. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w V.

z udziałem Teatr M. – Opera Narodowa w M.

o zasiłek chorobowy, zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego

na skutek odwołania K. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w V. z dnia 30 kwietnia 2025 r. znak (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w części w ten sposób, że przyznaje odwołującej się K. B. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 5 maja 2021 r. do 7 maja 2021 r. oraz od 6 lipca 2021 r. do 9 lipca 2021 r. oraz stwierdza, że nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za te okresy w kwocie łącznej 760,20 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych 20/100) brutto.

Sygn. akt VI U 468/25

UZASADNIENIE

Decyzją znak (...) z dnia 30 kwietnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w V. odmówił K. B. prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 5 maja 2021 r. do dnia 7 maja 2021 r. oraz za okres od dnia 6 lipca 2021 r. do dnia 9 lipca 2021 r. oraz zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za wyżej wskazane okresy w łącznej kwocie 760,20 zł brutto wskazując, iż na ustaloną sumę składa się należność główna w wysokości 540,05 zł oraz odsetki w kwocie 220,15 zł. W uzasadnieniu decyzji ZUS stwierdził, iż w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby oraz pobierania zasiłku chorobowego, ubezpieczona miała zawartą umowę zlecenia z płatnikiem (...) sp. z o.o. z siedzibą w M.. Organ rentowy wskazał nadto, że płatnik oraz ubezpieczona nie udzielili stosownych wyjaśnień w tym zakresie, co uzasadniało uznanie, iż ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową w okresie pobierania zasiłku chorobowego, wykorzystywała zatem zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem.

(decyzja ZUS z dnia 30 kwietnia 2025 r. – a.r.)

K. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości. Odwołująca załączyła do odwołania dokument w postaci ewidencji czynności wykonywanych przez nią w ramach zawartej z płatnikiem (...) sp. z o.o. umowy zlecenie i wniosła o zobowiązanie płatnika do złożenia dokumentacji potwierdzającej, iż nie wykonywała czynności związanych z umową zlecenie w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji.

(odwołanie: k. 4-5)

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o oddalenie odwołania, posługując się argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie: k. 11)

Postanowieniem z dnia 26 września 2025 r. Sąd zawiadomił zainteresowanego Teatr M. – Opera (...) o toczącym się postępowaniu.

(postanowienie z dnia 26 września 2025 r. – k. 23)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

Odwołująca K. B., będąc zatrudnioną przez płatnika składek Teatr M. – Opera (...) w M., była niezdolna do pracy w okresach od dnia 21 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., oraz od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 4 maja 2021 r., za które otrzymała wynagrodzenie chorobowe, a następnie w okresach od dnia 5 maja 2021 r. do dnia 7 maja 2021 r. oraz od dnia 6 lipca 2021 r. do dnia 9 lipca 2021 r., za które odwołująca pobrała zasiłek chorobowy.

(karta zasiłkowa odwołującej: a.r.)

W dniu 26 marca 2021 r. odwołująca zawarła umowę zlecenie z (...) sp. z o.o. Liczba godzin wykonywania zadań związanych z zatrudnieniem odwołującej w (...) sp. z o.o. wyniosła kolejno: w kwietniu 47 godzin, w maju 66,7 godziny, w czerwcu 56 godzin, w lipcu 56 godzin. Odwołująca nie wykonywała na rzecz (...) sp. z o.o. czynności wynikających z zawartej umowy zlecenie w okresach od dnia 5 maja 2021 r. do dnia 7 maja 2021 r. oraz od dnia 6 lipca 2021 r. do dnia 9 lipca 2021 r.

(pismo płatnika (...) sp. z o.o. z dnia 21 listopada 2025 r. – k. 37, ewidencja pracy odwołującej w ramach wykonywanej umowy zlecenia: k. 6-9, k. 38-39)

W związku z powzięciem informacji o zawarciu przez odwołującą umowy zlecenie z (...) sp. z o.o., w lutym 2025 r. ZUS zainicjował postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy odwołująca prawidłowo wykorzystuje zwolnienie lekarskie. Organ rentowy zwrócił się pisemnie do (...) sp. z o.o. oraz odwołującej, czy w wykonywała ona czynności wynikające z zawartej umowy zlecenie w okresach orzeczonej niezdolności do pracy. Z uwagi na brak odpowiedzi organ przyjął, iż odwołująca wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem i zaszły przesłanki wyłączające prawo do zasiłku chorobowego.

(informacja o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, pisma ZUS do (...) sp. z o.o. z 3 lutego 2025 r. i z 20 lutego 2025 r., pismo ZUS do odwołującej z 18 marca 2025 r., pismo ZUS do płatnika Teatr M. – Opera Narodowa – a.r.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego. Autentyczność poszczególnych dokumentów nie była kwestionowana przez strony, które nie składały także dodatkowych wniosków dowodowych. Zgromadzony materiał dowodowy umożliwił wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie było zasadne.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył zasadności odmówienia przez ZUS odwołującej prawa do zasiłku chorobowego za wskazane w decyzji okresy oraz zobowiązania jej przez organ rentowy do zwrotu zasiłku pobranego za te dni jako nienależnie pobranego. Konieczne było ustalenie, czy odwołująca wykorzystała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem, tj. czy w okresie niezdolności do pracy wykonywała pracę zarobkową w związku z zawartą w dniu 26 marca 2021 r. z płatnikiem (...) sp. z o.o.

Art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej jako: ustawa zasiłkowa) stanowi, iż ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania, świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia oraz świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Wskazać należy, iż dla zastosowania sankcji przewidzianej w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej nie jest wystarczające samo istnienie stosunku prawnego mogącego stanowić podstawę do wykonywania pracy zarobkowej. Konieczne jest wykazanie, że ubezpieczony faktycznie wykonywał czynności o charakterze zarobkowym w okresie orzeczonej niezdolności do pracy.

Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie rentowym, który wywodzi z tego faktu skutki prawne w postaci pozbawienia ubezpieczonego prawa do świadczenia. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, organ rentowy oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na fakcie zawarcia przez odwołującą umowy zlecenia z (...) sp. z o.o. oraz na braku odpowiedzi na kierowane do stron postępowania wyjaśniającego wezwania. Taka okoliczność nie mogła jednak stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, iż odwołująca wykonywała w spornych okresach pracę zarobkową. Sam brak odpowiedzi na wezwania organu rentowego nie może bowiem prowadzić do domniemania wykonywania pracy w okresie niezdolności do pracy. W piśmie z dnia 8 grudnia 2025 r. wykonując zobowiązanie Sądu, ZUS nie zakwestionował faktów wskazanych przez płatnika (...) sp. z o.o. w piśmie, które wpłynęło do Sądu z dnia 21 listopada 2025 r., nie podważając tym samym wynikających z pisma faktów w postaci braku wykonywania przez odwołującą czynności związanych z zatrudnieniem przez (...) sp. z o.o. na podstawie umowy zlecenia w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy. W konsekwencji Sąd uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyjęcia, że odwołująca wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem. Brak było zatem podstaw do pozbawienia jej prawa do zasiłku chorobowego, jak również do uznania pobranego świadczenia za nienależne w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującej K. B. prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 5 maja 2021 r. do dnia 7 maja 2021 r. oraz od dnia 6 lipca 2021 r. do dnia 9 lipca 2021 r. oraz stwierdził, że nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za te okresy w kwocie łącznej 760,20 zł brutto.