Zarządzenie z 6 lutego 2026, sygn. I Co 48/26

UZASADNIENIE

Wnioskodawca R. D. wystąpił z wnioskiem o udzielenie - na podstawie art. 730 kpc, art. 730 ¹ § 1 i 2 kpc i art. 755 § 1 kpc - zabezpieczenia roszczenia poprzez: nakazanie Ł. P. natychmiastowego opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. (...), dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr (...) (1), przywrócenie wnioskodawcy dostępu do lokalu, w tym wydanie kluczy oraz usunięcie przeszkód wraz z zakazem podejmowania działań zmierzających do ponownego zajęcia lokalu (2), zakazanie uczestnikowi postępowania wstępu na teren nieruchomości oraz jakiegokolwiek naruszania posiadania wnioskodawcy (3), upoważnienie komornika sądowego do natychmiastowego wykonania zabezpieczenia, w tym do fizycznego usunięcia uczestnika postępowania z lokalu w przypadku odmowy dobrowolnego jego opuszczenia (4), zobowiązania komornika do niezwłocznego przystąpienia do czynności po wydaniu postanowienia - zgodnie z art. 743 kpc – bez konieczności nadawania klauzuli wykonalności (5) oraz zabezpieczenie mienia znajdującego się w lokalu poprzez sporządzenie protokołu, opisu i ewentualne zabezpieczenie ruchomości należących do wnioskodawcy.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że lokal mieszkalny znajdujący się w Ś. przy ul. (...) został bezprawnie zajęty na podstawie pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego, którym to organ rzekomo przyznał własność nieruchomości na rzecz uczestnika, choć dokument ten nie jest decyzją administracyjną, nie ma charakteru konstytutywnego, nie przenosi prawa własności, nie stanowi tytułu prawnego do zajęcia lokalu, nie może stanowić podstawy wpisu do księgi wieczystej oraz nie wywołuje żadnych skutków rzeczowych. Organ podatkowy nie posiada bowiem kompetencji do przenoszenia własności nieruchomości, a jakiekolwiek „przyznanie własności” w piśmie urzędowym nie ma żadnej mocy prawnej. Oznacza to, że uczestnik - powołując się na niemający żadnej mocy prawnej dokument - bezprawnie zajął lokal, co stanowi naruszenie prawa własności (art. 222 § 1 kc), naruszenie miru domowego (art. 193 kk), a nadto trwałe naruszenie posiadania i działanie bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Zgodnie z treścią art. 222 § 1 kc właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, aby rzecz została mu wydania, a skoro uczestnik włada lokalem bez tytułu prawnego, odmawia jego opuszczenia blokując jednocześnie dostęp do lokalu właścicielowi, to jest to klasyczny przykład roszczenia windykacyjnego, które wymaga natychmiastowej ochrony. Zachowanie uczestnika wypełnia też znamiona przestępstwa z art. 193 kk, skoro uczestnik wszedł do lokalu bez zgody, zmienił zamki w drzwiach i usuwa rzeczy właściciela, utrudnia korzystanie z nieruchomości oraz nie opuszcza jej mimo żądania. Oznacza to nie tylko spór cywilny, ale trwałe naruszenie miru domowego wymagające natychmiastowej reakcji sądu. Możliwe jest przy tym naruszenie przepisu art. 231 kk przez funkcjonariusza publicznego, bowiem pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego, na które powołuje się uczestnik może wskazywać na przekroczenie uprawnień, działanie bez podstawy prawnej, wywołanie u osoby trzeciej błędnego przekonania o nabyciu własności oraz działanie na szkodę interesu prywatnego właściciela. Choć ocena karna należy do organów ścigania, to fakt ten wzmacnia konieczność zabezpieczenia ponieważ uczestnik działa w oparciu o dokument, który nie może wywoływać skutków prawnych, a mimo to został wykorzystany do zajęcia lokalu. O istnieniu interesu prawnego w zabezpieczeniu roszczenia świadczy to, że uczestnik może ponownie wtargnąć do lokalu, zniszczyć lub ukryć mienie i utrudniać egzekucję, a narastający z każdym dniem stan bezprawia doprowadzić może do eskalacji konfliktu. Brak zabezpieczenia uniemożliwi zaś wykonanie przyszłego orzeczenia. W uzupełnieniu wniosku o udzielenie zabezpieczenia wnioskodawca wskazał, że uczestnik posiada zameldowanie na terenie K., co wskazuje na to, że nie jest osobą bezdomną i dysponuje możliwością zamieszkania w innym miejscu, a jego obecność w lokalu mieszkalnym wnioskodawcy nie wynika z potrzeby mieszkaniowej, lecz z samowolnego działania, co zdaniem wnioskodawcy wzmacnia jego interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, bowiem uczestnik nie ma żadnych obiektywnych powodów, aby zajmować lokal należący do wnioskodawcy. Podkreślił, że działania uczestnika stanowią rażące, świadome i zorganizowane naruszenie prawa, którego skala i sposób przeprowadzenia wymagają natychmiastowej i jednoznacznej reakcji sądu. Wnioskodawca jest bowiem jedynym prawowitym właścicielem lokalu - co wynika z prawomocnego aktu dziedziczenia - w odniesieniu do którego nie toczyło się żadne postępowanie, które mogłoby w jakikolwiek sposób prowadzić do uzasadnionego prawnie ograniczenia prawa własności, a w szczególności nie toczyło się żadne postępowanie eksmisyjne, postępowanie o przysądzenie własności, postępowanie o zniesienie współwłasności, jak i jakiekolwiek postępowanie administracyjne dotyczące lokalu. Nie wydano również żadnej decyzji czy orzeczenia, które mogłyby choć w minimalnym stopniu ingerować w przysługujące wnioskodawcy prawo własności. Uczestnik działa zatem w całkowitej próżni prawnej, świadomie ignorując fakt, że nie posiada żadnych uprawnień.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 730 ¹ § 1 kpc udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Stosownie do art. 730 ¹ § 2 kpc interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Pojęcie interesu prawnego, o którym stanowi art. 730 ¹ kpc ujęte jest dość szeroko, co oznacza w praktyce możliwość powoływania się przez uprawnionego na wiele okoliczności, które mogą uzasadniać udzielenie zabezpieczenia. W przytoczonych przepisach zostały określone warunki udzielenia zabezpieczenia, które muszą zostać spełnione kumulatywnie, a są to: uprawdopodobnienie istnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu oraz uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowym poglądem, roszczenie jest uprawdopodobnione, jeżeli istnieje słuszna podstawa do przypuszczenia, że ono istnieje i jest wymagalne (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 07 sierpnia 1997 roku, sygn. akt I ACz 735/97).

Postępowanie zabezpieczające zapewnia możliwość udzielenia ochrony prawnej na czas trwania postępowania rozpoznawczego, a tym samym urzeczywistnia możliwość przymusowego wykonania orzeczeń sądowych, względnie zapewnia ich faktyczną skuteczność. Funkcją postępowania zabezpieczającego jest zatem udzielenie ochrony prawnej o prowizorycznym charakterze. Przyjmuje się, że cel postępowania zabezpieczającego leży w płaszczyźnie zapewnienia efektywności postępowania cywilnego pojmowanej jako osiągnięcie celów postępowania cywilnego pomimo nieuniknionego upływu czasu pomiędzy wszczęciem postępowania rozpoznawczego, a jego zakończeniem w drodze wydania merytorycznego orzeczenia w sprawie (więcej: A. B., Postępowanie zabezpieczające w świetle nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 04 lipca 2019 roku o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw).

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia rozpoznawany na gruncie przedmiotowego postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie, a jego bezzasadność ujawniała się na kilku płaszczyznach.

Po pierwsze, wnioskodawca nie uprawdopodobnił istnienia roszczenia. Przedstawione przez R. D. twierdzenia miały charakter wyłącznie polemiczny i nie zostały poparte żadnymi środkami dowodowymi, które pozwalałyby przyjąć, choćby z wysokim stopniem prawdopodobieństwa, że dochodzone roszczenie faktycznie istnieje. Samo zaś subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczenia nie może zostać uznane za jego uprawdopodobnienie w rozumieniu przepisów procedury cywilnej. Rozpoznając wniosek o udzielenie zabezpieczenia, sąd bierze za podstawę orzeczenia materiał zebrany w sprawie. W niniejszej sprawie takowego materiału wnioskodawca nie przedstawił. Oceny prawnej w zakresie ziszczenia się analizowanej przesłanki udzielenia zabezpieczenia roszczenia nie zmienia również to, że Sąd bierze pod uwagę z urzędu fakty powszechnie znane, fakty, o których informacja jest powszechnie dostępna, oraz fakty znane sądowi z urzędu (art. 228 § 1 i 2 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc), a w kategorii faktów powszechnie znanych traktuje się treść księgi wieczystej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2016 roku, sygn. akt II CSK 122/15). Choć w treści księgi wieczystej nr (...) jako właściciel aktualnie faktycznie widnieje wskazywany przez wnioskodawcę jako uczestnik Ł. P., zaś poprzednim ujawnionym właścicielem był wnioskodawca, to nie można nie zważyć na to, że zmiana właściciela nastąpiła w oparciu o postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. o przyznaniu własności, do którego to w swoim wniosku odwoływał się zresztą R. D.. Stosownie zaś do unormowań ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025r., poz. 132) postanowienie takie stanowi akt administracyjny, który sam w sobie przenosi własność nieruchomości na nabywcę, a w związku z czym określane jest jako administracyjnoprawny akt konstytutywny o skutkach cywilnoprawnych. Stosownie bowiem do treści art. 112b § 3 analizowanej ustawy, postanowienie o przyznaniu własności, które stało się ostateczne, przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub podlega złożeniu do zbioru dokumentów. Postanowienie o przyznaniu własności jest także tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości.

Po wtóre, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał istnienia jakiegokolwiek realnego, konkretnego zagrożenia dla wykonania przyszłego orzeczenia - poprzestając także i w tym zakresie na ogólnikowych i hipotetycznych twierdzeniach, które nie mogą stanowić podstawy do ingerencji Sądu w sferę praw drugiej strony, wobec czego w ocenie Sądu nie uprawdopodobnił interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.

Nadto - który to argument choć powoływany dopiero w dalszej kolejności, to jednak nie mniej istotny od poprzednich - zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 731 kpc).

Przepis ten ma szczególne znaczenie w sprawach o ochronę własności, w tym w sprawach o wydanie nieruchomości, gdzie roszczenie główne polega właśnie na pozbawieniu pozwanego władztwa nad rzeczą i wydaniu jej właścicielowi. Roszczenie windykacyjne przewidziane w art. 222 § 1 kc - do którego w argumentacji swej odwoływał się między innymi wnioskodawca - zmierza do przywrócenia właścicielowi faktycznego władztwa nad rzeczą poprzez jej wydanie przez osobę, która włada nią bez tytułu prawnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że istotą tego roszczenia jest osiągnięcie dokładnie takiego skutku, jaki wnioskodawca próbuje uzyskać już na etapie postępowania zabezpieczającego. Wskazane we wniosku sposoby zabezpieczenia, polegające na: nakazaniu uczestnikowi natychmiastowego opuszczenia i opróżnienia lokalu, przywróceniu wnioskodawcy dostępu do lokalu i wydaniu kluczy, zakazaniu uczestnikowi wstępu na teren nieruchomości oraz naruszania posiadania wnioskodawcy, a także fizycznym usunięciu uczestnika z lokalu przez komornika prowadziłyby bowiem do pełnego i definitywnego zaspokojenia roszczenia windykacyjnego jeszcze przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy i wydaniem prawomocnego orzeczenia co do istoty sprawy.

W sposób tożsamy należałoby ocenić rozpatrywany na gruncie niniejszej sprawy wniosek o udzielenie zabezpieczenia, gdyby przyjąć, iż wnioskodawca poszukuje ochrony posesoryjnej. Zgodnie z treścią art. 344 § 1 kc przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazane przez wnioskodawcę sposoby zabezpieczenia roszczenia w szczególności poprzez: nakazanie uczestnikowi natychmiastowego opuszczenia i opróżnienia lokalu, fizyczne usunięcie uczestnika z lokalu przez komornika czy też zakazanie uczestnikowi wstępu na teren nieruchomości, prowadziłyby do całkowitego przywrócenia posiadania wnioskodawcy w takim zakresie i w takim kształcie, jaki byłby przedmiotem roszczenia głównego, a zatem do jego faktycznego zaspokojenia, co byłoby sprzeczne z dyspozycją art. 731 kpc. Nie można przy tym tracić z pola widzenia tego, że skutki takiego zabezpieczenia - mimo jego formalnie tymczasowego charakteru - miałyby w praktyce charakter trwały i trudny do odwrócenia, zwłaszcza wobec mieszkalnej funkcji spornego lokalu oraz społecznych konsekwencji fizycznego usunięcia osoby z zajmowanego lokalu.

Wreszcie - choć już jedynie w uzupełnieniu przywołanych powyżej argumentów, które wystarczające były do oddalenia wniosku o udzielenie zabezpieczenia w sprawie niniejszej - wskazać należy, że argumentacja wnioskodawcy w znacznej mierze opierała się na twierdzeniach wykraczających poza zakres kognicji sądu cywilnego, a mianowicie na zarzutach naruszenia przepisów prawa karnego materialnego, które to - wobec braku prawomocnego wyroku skazującego - nie mogą stanowić podstawy ani do uprawdopodobnienia roszczenia, ani do wykazania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Prawnie irrelewantne pozostają przy tym także okoliczności dotyczące miejsca zameldowania uczestnika postępowania oraz brak obiektywnych przesłanek do zajmowania przez niego spornego lokalu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

Dnia 06 lutego 2026 roku

SSR Agnieszka Trytek - Błaszak