sygn. IV U 1313/24 13 lutego 2026 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu

Wyrok z 13 lutego 2026, sygn. IV U 1313/24

Data orzeczenia 13 lutego 2026

Sąd Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu

Wydział IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Przewodniczący Sędzia Asesor Mateusz Pabian

Tagi

#Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu #IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych #wyrok

Podstawa prawna

art. 77 kw art. 243 kpc art. 477 kpc

Sygn. akt IV U 1313/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Pabian

Protokolant: Roksana Borcz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 r. we Wrocławiu

sprawy z odwołania T. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H.

z dnia 16 października 2024 roku, znak (...).(...).(...) (...) (...) (...)

o zasiłek opiekuńczy

I. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. z dnia 16 października 2024 roku, znak (...).(...).(...) (...) (...). (...) w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu T. B. prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. i za okres od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. oraz ustala, że nie jest on zobowiązany do zwrotu zasiłku opiekuńczego za powyższe okresy wraz z odsetkami w kwocie 9 232,31 zł (dziewięć tysięcy dwieście trzydzieści dwa złote trzydzieści jeden groszy);

II. orzeka, że nieuiszczone koszty sądowe ponosi Skarb Państwa.

Sygn. akt IV U 1313/24

UZASADNIENIE

Decyzją z 16 października 2024 r. (znak: (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. (dalej również: ZUS) na podstawie art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 35 ust. 2 oraz art. 68 oraz art. 66 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780, z późn. zm.) oraz w związku z § 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz. U. z 1999 r. nr 65 poz. 743), a także na podstawie art. 84 ust. 1, ust. la, ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497, z późn. zm.) odmówił T. B. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. oraz od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r., a nadto zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 9 232,31 zł, z przyczyn podanych w uzasadnieniu. Organ rentowy wskazał także, że na ustaloną kwotę składa się należność główna w wysokości 7 617,07 zł z funduszu chorobowego oraz odsetki w wysokości 1 615,24 zł z funduszu chorobowego.
Uzasadniając ww. decyzję ZUS podał m.in., że T. B. otrzymał zwolnienia lekarskie w celu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem od 8 października 2022 r. do
12 listopada 2022 r. oraz od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r., a w celu wypłaty zasiłku złożył wniosek o zasiłek opiekuńczy (ZUS Z-15A), w którym oświadczył, że sprawował osobistą opiekę nad chorym dzieckiem w ww. okresach. Na ww. podstawie płatnik składek (...) S.A.
z siedzibą w H. realizował wypłatę zasiłku opiekuńczego. Dalej wskazano, że ZUS wszczął postępowanie dotyczące prawidłowości wykorzystywania przez ubezpieczonego zwolnień lekarskich z tytułu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Dodano, że ZUS otrzymał informacje z Gminnego Przedszkola Nr (...) im. (...) z siedzibą w G., że syn ubezpieczonego - G. obecny był
w przedszkolu w dniach: od 11 października 2022 r. do 13 października 2022 r., od 17 października 2022 r. do 20 października 2022 r., od 24 października 2022 r. do 28 października 2022 r., od 3 października 2022 r. do 4 listopada 2022 r., od 7 listopada 2022 r. do 10 listopada 2022 r. oraz od 4 lipca 2023 r. do 5 lipca 2023 r. Następnie wskazano, że przeprowadzono również postępowanie dotyczące stanu zdrowia dziecka oraz zaleceń lekarskich z tym związanych: za okres od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r. ((...) seria ZN nr (...)) z lekarzem X. R.; za okres od 15 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. ((...) seria (...)) z kierownikiem medycznym V. H.; za okres od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. ((...) seria (...)) z lekarzem leczącym K. B. H.. Dodano, że z uzyskanych wyjaśnień nie wynika, że chore dziecko mogło przebywać w przedszkolu. Nadto, wedle ZUS, brak było jakichkolwiek zaleceń, z których wynikałoby, że chore dziecko powinno uczestniczyć w zajęciach przedszkolnych. Ponadto z informacji dotyczących historii choroby dziecka wynika, że w okresie od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r. dziecko wymagało obserwacji w domu. W okresie od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. stan zdrowia również uniemożliwiał obecność dziecka w przedszkolu. Kolejno stwierdzono, że argumenty podniesione w pismach ubezpieczonego z 27 czerwca 2024 r. oraz 11 września 2024 r. nie zmieniły stanowiska ZUS w tym zakresie, ponieważ T. B. nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej jego wyjaśnienia. Tym samym, zdaniem ZUS, pobrane przez ubezpieczonego zasiłki opiekuńcze za okresy objęte zaświadczeniami lekarskimi stały się świadczeniami nienależnymi i podlegają zwrotowi na konto podane we wstępie decyzji.
W odwołaniu od ww. decyzji T. B. wniósł o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 października 2024 r. (k. 3-12).
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wskazał m.in., że jego syn potrzebował powrócić do przedszkola w czasie, gdy on pobierał zasiłek opiekuńczy z uwagi na jego stan psychiczny po zdarzeniu, które miało miejsce 7 października 2022 r. i polegało na ataku psa na niego i jego matkę. T. B. dalej podał, odnosząc się do okresu pobierania zasiłku od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r., że jego syn G. reagował agresją
i zachowaniami destrukcyjnymi, gdy początkowo ojciec odmawiał mu uczestnictwa
w zajęciach przedszkolnych. Wskazał, że powrót G. do przedszkola został ustalony
z wychowawcą syna, a T. B. był gotowy, w razie potrzeby, w ciągu 5-10 minut odebrać syna z placówki. Dodał, że nie uważa, by powyższe było niezgodne z celem wykorzystania zwolnienia lekarskiego. Kolejno podał, w odniesieniu do okresu od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r., że wówczas cała rodzina zmieniła miejsce zamieszkania, co było spowodowane bliskością zamieszkania w pobliżu obwinionego i jego psa. Wskazał, że G. przebywając w nowym miejscu czuł się gorzej, jednak kolejnego dnia od otrzymania zwolnienia lekarskiego jego stan somatyczny poprawił się i od rana zaczął protestować, iż chciałby pojawić się w przedszkolu. T. B. wyjaśnił, że z uwagi na stan psychiczny syna, zdecydował się na odwiezienie go do placówki, przy czym syn nie przejawiał wówczas objawów choroby po przyjętych lekach. Wskazał, że podczas pobytu syna w przedszkolu przygotowywał jego nowy pokój. Nadto dodał, że jego żona była wówczas w 9 miesiącu ciąży, nie mogąc sprawować osobistej opieki nad synem.
W odpowiedzi na odwołanie (k. 22-22 v.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. wniósł o oddalenie odwołania powołując się na argumentację przytoczoną w uzasadnieniu decyzji z 16 października 2024 r.
W piśmie z dnia 14 stycznia 2025 r. (k. 34-41) T. B. podał m.in., że wnioskuje o rozważenie każdego z trzech okresów indywidualnie, gdyż są to trzy odrębne zwolnienia. Wskazał, że w szczególności okres od 15 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. jest okresem co do którego ZUS przeprowadził niezgodne z prawem postępowanie, gdyż ZUS nie poczynił dostatecznych starań aby uzyskać informacje od lekarza leczącego w tak skomplikowanej i wielowarstwowej sprawie. Odnośnie natomiast do pozostałych dwóch okresów wniósł o uwzględnienie jego wyjaśnień oraz szczególnego charakteru sprawy, jak
i indywidualnego sposobu postępowania mającego na celu ochronę zdrowia jego syna G. B.. Zarazem podkreślił ciężką sytuację jaka do dzisiaj panuje w jego rodzinie na skutek tragicznego zdarzenia z dnia 7 października 2022 r. Jako ważny aspekt który łączy wszystkie trzy okresy zwolnienia podał zdrowie psychiczne jego syna oraz troskę o utrzymanie podstawowej jednostki społecznej jaką jest rodzina w dobrej kondycji zarówno psychicznej, jak i materialnej w bezpiecznym otoczeniu.
W piśmie z 15 lipca 2025 r. (k. 133) Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał wszelkie wnioski i twierdzenia zawarte w piśmie procesowym, tj. w odpowiedzi na odwołanie. Wskazano wówczas dodatkowo, że dziecko miało zapewnioną opiekę personelu przedszkola, więc nie można stwierdzić aby w tym wypadku ziściła się przesłanka osobistej opieki. Jednocześnie okoliczność wypadku matki dziecka z udziałem psa oraz konieczność dokonywania przez odwołującego się zakupów, utrzymania czynności mieszkania czy konieczność przygotowania posiłku zdaniem organu rentowego nie prowadziły do spełnienia przesłanek osobistej opieki.
W piśmie z 17 października 2025 r. (k. 145-146), w odpowiedzi na wezwanie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że nie kwestionuje wskazanych we wniosku względów zdrowia psychicznego uzasadniających skierowanie małoletniego G. B. do przedszkola. W piśmie przedstawiono także szczegółowe wyliczenia odnoszące się do każdego okresu za który wypłacono zasiłek opiekuńczy oddzielenie.

Podczas rozprawy w dniu 30 stycznia 2026 r. strony oświadczyły, że cały okres objęty sporem dotyczył świadczeń, które odwołujący się otrzymał w związku z opieką nad małoletnim synem G. B. (tj. odwołujący się nie wnioskował o tzw. opiekę nad żoną).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony T. B. pozostaje w związku małżeńskim z B. B. (1). Państwo B. mają pod opieką syna G., urodzonego (...) oraz syna B. B. (3), urodzonego (...) Osobą faktycznie, rzeczywiście i stale sprawującą opiekę nad małoletnim synem ubezpieczonego, tj. G. B. bezpośrednio przed spornym okresem była małżonka ubezpieczonego, tj. B. B. (1) – gdyż T. B. swoją pracę wykonuje zasadniczo za granicą w Szwecji.

Bezsporne, a nadto dowód:

- przesłuchanie odwołującego się T. B. – protokół rozprawy z dnia 30 maja 2025 r. – czas nagrania 00:05:35-00:24:44, k. 89-90;

G. B. (syn T. B.) był świadkiem zdarzenia z 7 października 2022 r., podczas którego jego matka B. B. (1) została pogryziona przez psa rasy T.. Wówczas T. B. przebywał w pracy za granicą (w Szwecji). Gdy ubezpieczony dowiedział się o zdarzeniu, to następnego dnia wrócił do Polski, do domu. W zdarzeniu ucierpiał także R. - pies państwa B..
W dniu 7 października 2022 r. u B. B. (1) (matki G. B.) rozpoznano złamanie innego palca z uwagi na pogryzienie przez psa rasy T..
Ww. przebywała w szpitalu od 7 października 2022 r. do 10 października 2022 r. Bezpośrednio po zdarzeniu B. B. (1) przeszła operację. Wówczas jako wskazania dotyczące dalszego sposobu leczenia, żywienia, pielęgnowania, trybu życia wskazano m.in.: leczenie opatrunkowe pod kontrolą poradni chirurgicznej; kontrola w poradni chirurgicznej za
2 tygodnie; utrzymanie unieruchomienia w longecie przez 2 tygodnie; rehabilitację pod kontrolą B. P.; usunięcie drutów K za 6 tygodni - termin wyznaczono na 24 listopada 2022 r. Do czasu usunięcia ww. drutów ręka B. B. (1) była całkowicie unieruchomiona, co prowadziło do tego, że nie mogła ona wykonywać nawet podstawowych czynności i wówczas T. B. sprawował opiekę nad synem.

Kilkukrotnie (w dniach 13 października 2022 r., 20 października 2022 r.,
21 października 2022 r., 24 października 2022 r.) po ww. zdarzeniu B. B. (1) uczęszczała na wizyty lekarskie do poradni chirurgii ogólnej.
Chłopiec po zdarzeniu ujawniał reakcje pourazowe i lękowe. T. B. poszukiwał dla chłopca pomocy psychologicznej. Podczas wizyty u psychologa w dniu
14 października 2022 r. rozpoznano u małoletniego zaburzenia stresowe pourazowe (F43.1).
W zaleceniach wskazano, że wymaga wsparcia psychologicznego.
W dniu 14 października 2022 r. G. B. odbył wizytę u lekarza psychiatry.
W wywiadzie medycznym wskazano, że z uwagi na to, że matka chłopca uczęszcza na rehabilitację, to jego ojciec T. B. jest zmuszony sprawować opiekę nad synem. Podczas wizyty psychiatrycznej lekarz wskazywał, że G. B. powinien wracać do normalnego funkcjonowania. T. B. wówczas przekazał lekarzowi informację, że jego syn uczęszcza do przedszkola. Ubezpieczony opiniował także powrót syna do przedszkola z pracownikami placówki. Lekarz sugerował obserwację syna w przedszkolu oraz poza nim. T. B. nie otrzymał nigdy sugestii, żeby syn nie wracał do przedszkola. Chłopiec chciał wrócić do normalności i nakłaniał długo ojca do powrotu do placówki opiekuńczej.
W przedszkolu zgłaszano zmiany w zachowaniu chłopca: zrobił się bardziej poważny i ,,bardzo zdyscyplinowany’’, ujawniał reakcje pozorowane, tj. twierdził demonstracyjnie, że nie boi się tamtego psa, a jednocześnie w domu ujawniał dużo złości, odgrażał się, że zabije tamtego psa. Lekarz psychiatra rozpoznał u niego reakcję na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne.
Podczas wizyty u psychologa w dniu 29 października 2022 r. u G. B. rozpoznano reakcję na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (F43).

Dowód:

- karta informacyjna z 10 października 2022 r. k. 101-102;
- karta informacyjna z 17 października 2022 r. k. 66 akt; k. 99-100;
- dokumentacja fotograficzna k. 65, 72-75, 96-98;
- karta informacyjna z 24 listopada 2022 r., k. 103;
- historia wizyt, k. 67-69, 104;
- karta informacyjna z wizyty, k. 70-71;
- dokumentacja medyczna - konsultacja psychologa z 14 października 2022 r., k. 13, 58;
- dokumentacja medyczna - konsultacja psychiatry z 14 października 2022 r. k. 14-15, 54-55;
- dokumentacja medyczna - konsultacja psychologa z 29 października 2022 r. k. 16, 57;
- dokumentacja medyczna - konsultacja psychologa z 4 listopada 2022 r., k. 17,59;
- podsumowanie wizyty z 11 września 2023 r., k. 107;
- dokumentacja medyczna - konsultacja psychologa z 22 grudnia 2023 r., k. 18, 56;
- przesłuchanie odwołującego się T. B. – protokół rozprawy z dnia 30 maja 2025 r. – czas nagrania 00:05:35-00:24:44, k. 89-90;
- zeznania świadka B. B. (1)– protokół rozprawy z dnia 3 października 2025 r. - czas nagrania 00:02:51-00:25:41, k. 129v-130;

W dniu 8 października 2022 r. lekarz pediatra X. R. wystawiła dla T. B. zwolnienie lekarskie na okres od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r. w celu sprawowania opieki nad G. B.. G. B. w dniu 14 kwietnia 2022 r. miał wykonany panel pediatryczny, który miał wykazać występowanie u niego reakcji alergicznych.

W dniu 14 października 2022 r. lekarz psychiatra dzieci i młodzieży K. X. wystawił dla T. B. zwolnienie lekarskie na okres od 15 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. w celu sprawowania opieki nad G. B..
Kolejne zaświadczenie zostało wystawione od 15 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r.
Dowód:
- dokumentacja medyczna, k. 19;
- wydruk (...) nr (...) z dnia 8 października 2022 r. – w aktach ZUS;
- wydruk (...) nr (...) z dnia 14 października 2022 r. – w aktach ZUS;
- dokumentacja medyczna k. 20-21 akt;
- zestawienie z 5 sierpnia 2024 r. zaświadczeń wybranego ubezpieczonego – w aktach ZUS;

T. B. wniósł o przyznanie mu zasiłku opiekuńczego w okresie
od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r., a także od 15 października 2022 r. do
12 listopada 2022 r. w celu sprawowania opieki nad G. B.. W ww. wniosku oświadczył, że nie ma domownika, który może zapewnić opiekę dziecku w okresie, w którym ubiega się o zasiłek.

Dowód:
- wniosek o zasiłek opiekuńczy k. 47-50;

Stan B. B. (1) uniemożliwiał opiekę nad synem z uwagi na fakt, że leczyła się ona psychiatrycznie. Żona ubezpieczonego, a matka chłopca przejawiała lęki podczas gdy słyszała szczekania psa, które objawiały się niekontrolowaniem czynności fizjologicznych. Sprawność psychiczną umożliwiającą opiekę nad synem odzyskała od grudnia 2022 r. Żona ubezpieczonego przerwała leczenie z uwagi na stan ciąży. Ciąża była zagrożona i została zakończona cesarskim cięciem.

Dowód:
- przesłuchanie odwołującego się T. B. – protokół rozprawy z dnia 30 maja 2025 r. – czas nagrania 00:05:35-00:24:44, k. 89-90;
- zeznania świadka B. B. (1)– protokół rozprawy z dnia 3 października 2025 r. - czas nagrania 00:02:51-00:25:41, k. 129v-130;

Przywrócenie stabilności psychicznej małoletniego nastąpiło na początku 2023 r., jednak lekarz psychiatra uprzedzał rodziców G., że powroty do traumy i przeszłych wydarzeń mogą się zdarzać. W lipcu 2023 r. małoletni powracał do przeszłych wydarzeń. B. B. (1) była wtedy w zagrożonej ciąży i podlegała częstej hospitalizacji, a chłopiec przejawiał lęk separacyjny. W dniu 22 grudnia 2023 r. również odbyła się wizyta G. B. u psychologa z uwagi na jego trudności emocjonalne. Wówczas w zaleceniach wskazano m.in. współpracę z przedszkolem.

Dowód:
- dokumentacja medyczna - konsultacja psychologa z 22 grudnia 2023 r., k 18, 56;
- zeznania świadka B. B. (1)– protokół rozprawy z dnia 3 października 2025 r. - czas nagrania 00:02:51-00:25:41, k. 129v-130;

B. B. (1) od 1 lipca 2023 r. do 4 lipca 2023 r. przebywała w Oddziale (...)-Ginekologicznym Wojewódzkiego Szpitala (...) we Ł.
z rozpoznaniem porodu fałszywego przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży (...) 37 W. pobolewania podbrzusza. W zaleceniach lekarskich przy wypisie ze szpitala wskazano m.in. oszczędzający tryb życia.
Drugi syn T. B. i B. B. (1) urodził się (...)

Dowód:
- karta informacyjna leczenia szpitalnego z 4 lipca 2023 r., k. 108-110;
- zeznania świadka B. B. (1)– protokół rozprawy z dnia 3 października 2025 r. - czas nagrania 00:02:51-00:25:41, k. 129v-130;

Podczas wizyty G. B. u lekarza pediatry rozpoznano u niego ostre zapalenie nosa i gardła (przeziębienie). W dniu 5 lipca 2023 r. lekarz pediatra B. H. wystawiła dla T. B. zwolnienie lekarskie na okres od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. w celu sprawowania opieki nad G. B..
Pismem z 12 lipca 2023 r. T. B. wniósł o przyznanie mu zasiłku opiekuńczego w okresie od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. w celu sprawowania opieki nad G. B.. W ww. wniosku oświadczył, że nie ma domownika, który może zapewnić opiekę dziecku w okresie, w którym ubiega się o zasiłek. W uwagach do wniosku wskazano, że żona ubezpieczonego jest w 9 miesiącu ciąży i przebywa w szpitalu.

Dowód:
- historia zdrowia i choroby z 5 lipca 2023 r. – w aktach ZUS;
- zaświadczenie (...) z 5 lipca 2023 r. – w aktach ZUS;
- wniosek z 12 lipca 2023 r. o zasiłek opiekuńczy – w aktach ZUS;
- zestawienie z 5 sierpnia 2024 r. zaświadczeń wybranego ubezpieczonego – w aktach ZUS;

G. B. (syn T. B.) był obecny w przedszkolu od dnia
8 października 2022 r. do dnia 12 listopada 2022 r. w każdy dzień od poniedziałku do piątku. Nadto ww. małoletni był obecny w przedszkolu w dniach od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r.
W ww. dniach T. B. przyprowadzał i odbierał syna z przedszkola, a także był w stałym kontakcie z wychowawcą grupy.
Dowód:
- pismo Gminnego Przedszkola nr (...) im. (...) w G.
z 14 stycznia 2025 r., k. 32 akt, a także w aktach ZUS;
- pismo z 29 lipca 2024 r. – w aktach ZUS;
- przesłuchanie odwołującego się T. B. – protokół rozprawy z dnia 30 maja 2025 r. – czas nagrania 00:05:35-00:24:44, k. 89-90;

Względy zdrowia psychicznego uzasadniały kierowanie małoletniego G. B. do przedszkola w październiki i listopadzie 2022 r.
Okoliczność bezsporna;

Sąd Rejonowy w Trzebnicy w dniu 22 stycznia 2024 r. wydał wyrok w sprawie
o sygnaturze akt II W 29/23 w którym: uznał obwinionego R. U. za winnego tego, że w dniu 7 października 2022 r. ok. godz. 7:30 w G. przy ul. (...) nie zachował zwykłych środków ostrożności przy trzymaniu psa, w ten sposób, że nie upewnił się czy brama prowadząca do posesji, po której biegał luzem pies jest należycie zamknięta, w wyniku czego doszło do pogryzienia przez jego psa B. B. (2), przy czym działał nieumyślnie,
tj. wykroczenia z art. 77 par. 1 k.w. i za to na podstawie art. 77 par. 1 k.w. wymierzył mu karę grzywny w kwocie 1000 złotych (punkt I sentencji wyroku).
Ww. wyrok utrzymano w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu wydanym w dniu 16 maja 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV Ka 390/24.
Dowód:
- wydruk wyroku z 22 stycznia 2024 r., wydanego w sprawie o sygnaturze akt II W 29/23 przez Sąd Rejonowy w Trzebnicy, k. 43;
- wydruk wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2024 r., wydanego w sprawie o sygn. akt IV Ka 390/24, k. 44;
- protokół przesłuchania świadka z 7 października 2022 r. k. 45-46;
- przesłuchanie odwołującego się T. B. – protokół rozprawy z dnia 30 maja 2025 r. – czas nagrania 00:05:35-00:24:44, k. 89-90;
- zeznania świadka B. B. (1)– protokół rozprawy z dnia 3 października 2025 r. - czas nagrania 00:02:51-00:25:41, k. 129v-130;

W dniu 27 maja 2024 r. R. U. zawiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych
o tym, że w okresie od 7 października 2022 r. T. B. korzystał ze zwolnienia lekarskiego na swojego syna, który w tym czasie uczęszczał do przedszkola.
Dowód:
- pismo z 27 maja 2024 r. (k. 42 akt), a także w aktach ZUS;
- zeznania świadka B. B. (1)– protokół rozprawy z dnia 3 października 2025 r. - czas nagrania 00:02:51-00:25:41, k. 129v-130;

W piśmie ogólnym z 27 czerwca 2024 r., skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, T. B. wskazał m.in., w odpowiedzi na zapytanie z dnia 14 czerwca 2024 r., że w dwóch pierwszych okresach: tj. od 24 czerwca 2022 r. do 1 lipca 2022 r. oraz od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r., jego syn uczęszczał do Przedszkola
nr (...) G.. Podał dalej, że w okresie czerwiec/lipiec 2023 r. dziecko już prawdopodobnie nie uczęszczało do żadnej placówki w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. Wskazał, że był to szczególnie istotny okres wymagający zwrócenia uwagi na stabilność psychiczną dziecka gdyż psychiatra zalecił przy każdej istotnej zmianie w życiu dbać w pierwszej kolejności
o aspekt poczucia bezpieczeństwa u syna G.. Następnie wyjaśnił, że w okresie
8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. dziecko było pod szczególną opieką poradni psychologicznej, w tym również pod okiem psychiatry. Nadto dodał, że w związku ze szczególną sytuacją (trauma i potrzeba stabilizacji) dziecko do dzisiaj jest pod opieką psychologa dziecięcego.
W pismach z 20 sierpnia 2024 r., skierowanych do (...). Sp. z o.o. i Gminnego Ośrodka Medycznego w G., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie prawa do wypłaty zasiłku opiekuńczego na podstawie (...) seria (...) nr (...) dla T. B. z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem G. B. zwrócił się z zapytaniem: czy stan zdrowia dziecka wymagał określonego zachowania np. bezwzględnego przebywania w domu w okresie od 3 do 7 lipca 2023 r.; jakie były zalecenia co do procesu leczenia chorego G. B..
W piśmie z 28 sierpnia 2024 r. Kierownik Medyczny E. (...) wskazała, że
z dokumentacji medycznej nie wynika, żeby w okresie od 15 października 2022 r. do
12 listopada 2022 r. pacjent G. B. powinien bezwzględnie przebywać tylko w domu, a oprócz wystawionego zwolnienia lekarskiego brak było dodatkowych zaleceń ze strony lekarza w dokumentacji medycznej.
W piśmie z 6 września 2024 r. X. R. wskazała m.in., że zwolnienie (wydane w ramach porady telefonicznej dla chorych dzieci) dla ojca dziecka T. B. było uzasadnione, ponieważ zgodnie z wpisem w dokumentacji medycznej dziecka z dnia
8 października 2022 r. G. był świadkiem, jak niebezpieczny pies w dniu 7 października 2022 r. rzucił się na jego mamę, natomiast mama zasłoniła się ręką, w którą została przez tego psa pogryziona i musiała mieć zabieg w szpitalu. W związku z wypadkiem mamy - tatę ściągnięto z zagranicy, natomiast dziecko następnego dnia miało gorączkę >38 stopni i pojawił się katar. Dodała, że ponieważ większość infekcji u małych dzieci tak się zaczyna i trudno przewidzieć jaki będzie jej ciąg dalszy, dziecko wymaga dalszej obserwacji w domu 5-7 dni (przedszkola nie przyjmują dzieci z katarem). Wskazała, że w razie utrzymywania się gorączki > 3 dni lub pojawienia się nowych objawów zalecono kontrolę pediatryczną stacjonarną.

Do pisma z 11 września 2024 r. ubezpieczony załączył dokumenty w celu wykazania opisanej przez niego sytuacji.

Dowód:
- pismo ogólne z 27 czerwca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, k. 60-61 akt; a także w aktach ZUS;
- pisma z 20 sierpnia 2024 r., k. 76-78;
- pismo z 28 sierpnia 2024 r. – w aktach ZUS;
- pismo z 6 września 2024 r. – w aktach ZUS;
- pismo ogólne z 11 września 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z urzędowym poświadczeniem odbioru k. 62-64 akt, a także w aktach ZUS;

Decyzją z 16 października 2024 r. (znak: (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również: ZUS) na podstawie art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1 pkt 2, art 35 ust. 2 oraz art. 68 oraz art. 66 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780, z późn. zm.) oraz w związku z § 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz. U. z 1999 r. nr 65 poz. 743), a także na podstawie art. 84 ust. 1, ust. la, ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497, z późn. zm.) odmówił T. B. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od
8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. oraz od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. nadto zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz
z odsetkami w łącznej kwocie 9 232,31 zł, z przyczyn podanych w uzasadnieniu. Wskazał, że na ustaloną kwotę składa się należność główna w wysokości 7 617,07 zł z funduszu chorobowego oraz odsetki w wysokości 1 615,24 zł z funduszu chorobowego.
Uzasadniając ww. decyzję ZUS podał m.in., że T. B. otrzymał zwolnienia lekarskie w celu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem od 8 października 2022 r. do
12 listopada 2022 r. oraz od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r., a w celu wypłaty zasiłku złożył wniosek o zasiłek opiekuńczy (ZUS Z-15A), w którym oświadczył, że sprawował osobistą opiekę nad chorym dzieckiem w ww. okresach. Na ww. podstawie płatnik składek (...) S.A.
z siedzibą w H. realizował wypłatę zasiłku opiekuńczego. Dalej wskazano, że ZUS wszczął postępowanie dotyczące prawidłowości wykorzystywania przez ubezpieczonego zwolnień lekarskich z tytułu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Dodano, że ZUS otrzymał informacje z Gminnego Przedszkola Nr (...) im. (...) z siedzibą w G., że syn ubezpieczonego - G. obecny był
w przedszkolu w dniach: od 11 października 2022 r. do 13 października 2022 ., od 17 października 2022 r. do 20 października 2022 r., od 24 października 2022 r. do 28 października 2022 r., od 3 października 2022 r. do 4 listopada 2022 r., od 7 listopada 2022 r. do 10 listopada 2022 r. oraz od 4 lipca 2023 r. do 5 lipca 2023 r. Następnie wskazano, że przeprowadzono również postępowanie dotyczące stanu zdrowia dziecka oraz zaleceń lekarskich z tym związanych: za okres od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r. ((...) seria ZN nr (...)) z lekarzem X. R.; za okres od 15 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. ((...) seria (...)) z kierownikiem medycznym V. H.; za okres od
3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. ((...) seria (...)) z lekarzem leczącym Panią B. H.. Dodano, że z uzyskanych wyjaśnień nie wynika, że chore dziecko mogło przebywać w przedszkolu. Nadto, wedle ZUS, brak jakichkolwiek zaleceń, z których wynikałoby, że chore dziecko powinno uczestniczyć w zajęciach przedszkolnych. Ponadto
z informacji dotyczących historii choroby dziecka wynika, że w okresie od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r. dziecko wymagało obserwacji w domu. W okresie od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. stan zdrowia również uniemożliwiał obecność dziecka w przedszkolu. Kolejno stwierdzono, że argumenty podniesione w pismach ubezpieczonego z 27 czerwca 2024 r. oraz 11 września 2024 r. nie zmieniły stanowiska ZUS w tym zakresie, ponieważ T. B. nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej jego wyjaśnienia. Tym samym, zdaniem ZUS, pobrane przez ubezpieczonego zasiłki opiekuńcze za okresy objęte zaświadczeniami lekarskimi stały się świadczeniami nienależnymi i podlegają zwrotowi na konto podane we wstępie decyzji.
Dowód:
- decyzja ZUS z 16 października 2024 r. (znak: (...)) – w aktach ZUS;
- wydruk decyzji ZUS z 16 października 2024 r. (znak: (...)), k. 51-53;

W dniu 4 listopada 2024 r. B. B. (1) wydano zaświadczenie zgodnie
z którym zakończyła ona leczenie ortopedyczne i rehabilitację nabytych deformacji palców rąk i stóp.

Dowód:
- zaświadczenie o zakończeniu leczenia z 4 listopada 2024 r., k. 105-106;
- przesłuchanie odwołującego się T. B. – protokół rozprawy z dnia 30 maja 2025 r. – czas nagrania 00:05:35-00:24:44, k. 89-90;

T. B. wypłacono zasiłek opiekuńczy:

- w dniu 10 sierpnia 2023 r. w kwocie 914,95 zł za okres od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r.;
- w dniu 10 grudnia 2022 r. w kwocie 2 234,04 zł za okres od 1 listopada 2022 r. do 12 listopada 2022 r.;
- w dniu 10 listopada 2022 r. w kwocie 3 164,89 zł za okres od 15 października 2022 r. do 31 października 2022 r.;
- w dniu 10 listopada 2022 r. w kwocie 1 303,19 zł za okres od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r.

dowód:
- pismo z 8 sierpnia 2024 r. – w aktach ZUS;

Podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego przysługujące T. B.
w spornym okresie stanowiły kwoty 6 981,43 zł oraz 6 862,24 zł. Stawka dzienna 80% zasiłku opiekuńczego wynosiła 186,17 zł oraz 182,99 zł.
Decyzją z dnia 16 października 2024 r. (znak: (...).(...).(...).(...).(...) (...)) zobowiązano T. B. do zwrotu zasiłku opiekuńczego: za okres od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r., tj. 36 dni oraz od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. tj. 5 dni. Łącznie za 41 dni.
Łączna kwota wyniosła 7617,07 złotych brutto (36 dni x stawka dzienna
w wysokości 186,17 zł = 6 702,12 złotych brutto; 5 dni x stawka dzienna w wysokości 182,99 zł = 914,95 złotych brutto).
Dowód:
- pismo ZUS z 17 października 2025 r., k. 145-146;

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało w całości na uwzględnienie.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie był w dużej mierze bezsporny, ustalony w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243^{(
2)} k.p.c., których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu i nie została skutecznie zakwestionowana przez żadną ze stron.
Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na zeznaniach świadka B. B. (1) oraz wyjaśnieniach ubezpieczonego T. B., dając im wiarę jako logicznym i spójnym z pozostałym materiałem zgromadzonym w aktach sprawy.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r.
o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
(dalej również: ustawa zasiłkowa).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 1732, 2140, 2476, z 2023 r. 641; dalej jako ustawa zasiłkowa) Świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, 1079, 1115 i 1265; dalej jako ustawa systemowa).
Jak wskazano w art. 2 pkt 6 ustawy zasiłkowej, świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa obejmują zasiłek opiekuńczy.
W myśl art. 32 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki m.in. nad: 1) dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku: a) nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1324 i 1383), lub dziennego opiekuna sprawujących opiekę nad dzieckiem, b) porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki, c) pobytu małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne; 2) chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat. Natomiast zgodnie z art. 34 ustawy zasiłkowej zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę dziecku lub choremu członkowi rodziny, co nie dotyczy jednak opieki sprawowanej nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.
Na mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. W myśl art. 35 ust. 2 powołanej ustawy do zasiłku opiekuńczego stosuje się odpowiednio przepis art. 17 ustawy.
Jak stanowi zaś przepis art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 j.t. z późn. zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz
z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego,
z uwzględnieniem ust. 11. Na podstawie art. 84 ust. 2 ustawy systemowej, za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a także w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że ubezpieczony zamieszkiwał w spornym okresie z żoną B. B. (1), z którą prowadził gospodarstwo domowe, przy czym zasadniczo odwołujący się pracę wykonuje za granicą w Szwecji. Nadto Państwo B. mieli wówczas pod opieką syna G., urodzonego (...) Zwrócić uwagę trzeba, że osobą faktycznie, rzeczywiście i stale sprawującą opiekę nad małoletnim synem ubezpieczonego,
tj. G. B. była małżonka ubezpieczonego, tj. B. B. (1).
Jak dalej wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, ubezpieczony w okresie od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r., a także od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. przebywał na zwolnieniu z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad synem G. B.. Bezspornym faktem jest, że w ww. okresie od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. (w każdy dzień od poniedziałku do piątku) oraz w okresie od 3 lipca 2023 r. do dnia 7 lipca 2023 r. G. B. (syn T. B.) uczęszczał do placówki przedszkolnej, co wynika m.in. z pisma Gminnego Przedszkola nr (...) im. (...) w G. oraz z twierdzeń samego ubezpieczonego zawartych
w odwołaniu.
W niniejszej sprawie Sąd analizował uprawnienie odwołującego się do zasiłku opiekuńczego za niejako dwa okresy (wskazane wyżej): od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r., a także od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. Konieczne tym samym było przenalizowanie, czy odwołujący się zachował prawo do zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad synem, a także czy zasadnym jest zobowiązywanie go do zwrotu pobranych świadczeń. W pierwszej kolejności należy podać, że zasadą przyjmowaną w orzecznictwie jest, iż
w sytuacji, gdy ubezpieczony oddaje dziecko, nad którym deklaruje sprawowanie osobistej opieki, do placówki opiekuńczej, może to zostać zakwalifikowane jako nienależyte wykorzystanie zwolnienia lekarskiego oraz zasiłku opiekuńczego, skutkujące utratą prawa do świadczenia, a w konsekwencji obowiązkiem jego zwrotu. Tak np. Postanowienie Sądu Najwyższego Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt III USK 194/21 (Legalis nr 2736141). Istotne jednakże pozostaje, że ocena powyższa nie może mieć jednak charakteru automatycznego i każdorazowo wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, co Sąd uczynił w niniejszym postępowaniu. Dodatkowo ocena ta musi uwzględniać istotę samej instytucji zasiłku opiekuńczego oraz perspektywę nadużywania tej instytucji w różnych konfiguracjach faktycznych.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd dokonał odrębnej analizy dwóch okresów pobierania zasiłku opiekuńczego przez ubezpieczonego, co pozwoliło na uporządkowanie stanu faktycznego oraz precyzyjną ocenę spełnienia przesłanek ustawowych w każdym z tych okresów.
Odnosząc się więc do pierwszego z okresów pobierania zasiłku opiekuńczego przez T. B., a mianowicie od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. wskazać należy, że ciąg zdarzeń prowadzący do konieczności sprawowania opieki nad G. B. przez ubezpieczonego rozpoczął się od zdarzenia, które miało miejsce
7 października 2022 r., a podczas którego pies rasy amstaff zaatakował matkę małoletniego, czego świadkiem był G. B.. Co nie pozostaje bez znaczenia, ubezpieczony wykonywał wówczas pracę zarobkową poza granicami kraju, tj. w Szwecji. W związku zaś
z nagłym i traumatycznym zdarzeniem, którego ofiarą padła matka dziecka, został on zmuszony do niezwłocznego powrotu do kraju w celu przejęcia opieki nad synem.

Zarówno z dokumentacji załączonej do akt sprawy, jak i z zeznań świadka B. B. (1), a nadto przesłuchania ubezpieczonego wynika, że zdarzenie powyższe wywołało istotne konsekwencje nie tylko w sferze zdrowia fizycznego i psychicznego matki, ale również w funkcjonowaniu małoletniego. B. B. (1) jako osoba dotychczas stale sprawująca opiekę nad chłopcem, znajdowała się w stanie pourazowym, wymagającym wsparcia
i rekonwalescencji, co obiektywnie ograniczało jej zdolność do zapewnienia dziecku stabilnej opieki. W okresie bezpośrednio po zdarzeniu przeszła również operację ręki, a kolejno aż do 24 listopada 2022 r., to jest do czasu usunięcia drutów, ręka B. B. (1) była całkowicie unieruchomiona, co prowadziło do tego, że nie mogła ona wykonywać nawet podstawowych czynności i wówczas T. B. był zobowiązany sprawować opiekę nad synem.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucał ubezpieczonemu, że zasiłek opiekuńczy został przez niego pobrany nienależnie i podlega zwrotowi w związku z faktem, że małoletni podczas gdy T. B. był uprawniony do pobierania ww. zasiłku uczęszczał do placówki przedszkolnej.
Odnosząc się do powyższego zarzutu zwrócić uwagę należy, że G. B. pozostawał pod wpływem przeżytego w dniu 7 października 2022 r. zdarzenia, wykazując objawy stresu pourazowego i obniżone poczucie bezpieczeństwa. W tych warunkach, utrzymanie choćby częściowej rutyny dnia codziennego, w tym kontynuowanie uczęszczania do przedszkola, miało charakter terapeutyczny i stabilizujący. Ważne jest, że pobyt w placówce nie był przejawem braku potrzeby opieki ze strony odwołującego się, lecz elementem szerszego procesu wsparcia psychicznego dziecka. Ubezpieczony podejmując decyzję o kontynuowaniu przez małoletniego uczęszczania do przedszkola, kierował się koniecznością wyważenia dobra dziecka w aspekcie jego zdrowia psychicznego i fizycznego. Decyzja ta nie była więc przejawem rezygnacji z osobistego sprawowania opieki, lecz wynikała z odpowiedzialnej oceny sytuacji dziecka po traumatycznym zdarzeniu. Z jednej strony małoletni wymagał zwiększonego wsparcia emocjonalnego, poczucia bezpieczeństwa oraz stałej obecności opiekuna, z drugiej zaś nagłe przerwanie dotychczasowej rutyny, izolacja od rówieśników
i środowiska przedszkolnego mogły pogłębić jego destabilizację psychiczną. Utrzymanie kontaktu z grupą rówieśniczą oraz zachowanie codziennego rytmu dnia miało więc charakter stabilizujący i terapeutyczny. Brak konieczności pozostawania G. B. w domu, został natomiast potwierdzony w dokumentacji załączonej do akt sprawy, a będącej odpowiedzią na skierowane do placówek medycznych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismo. W piśmie z 28 sierpnia 2024 r. Kierownik Medyczny E. (...) wskazała bowiem, że z dokumentacji medycznej nie wynika, żeby w okresie od 15 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. pacjent G. B. powinien bezwzględnie przebywać tylko w domu, a oprócz wystawionego zwolnienia lekarskiego brak było dodatkowych zaleceń ze strony lekarza w dokumentacji medycznej. Sąd dał wiarę ubezpieczonemu, że podczas wizyty psychiatrycznej lekarz wskazywał, że G. B. powinien wracać do normalnego funkcjonowania, a nadto że T. B. nie otrzymał nigdy sugestii, żeby syn nie wracał do przedszkola. Podobne wnioski można wysnuć z pisma z 6 września 2024 r. sformułowanego przez X. R., które odnosiło się do okresu choroby chłopca od 8 października 2022 r. do 14 października 2022 r.
T. B. dokonał zatem, zdaniem Sądu, racjonalnej i odpowiedzialnej oceny sytuacji zdrowotnej dziecka, ważąc ryzyko pogorszenia jego stanu psychicznego w przypadku całkowitego odizolowania od środowiska przedszkolnego z potrzebą zapewnienia mu bezpośredniej opieki. Nie bez znaczenia pozostaje, że ubezpieczony pozostawał w stałym kontakcie z wychowawcą syna oraz personelem placówki. Był więc informowany na bieżąco o stanie fizycznym i emocjonalnym dziecka oraz jego funkcjonowaniu w grupie. Z uwagi na fakt, że T. B. przebywał wówczas w miejscu zamieszkania i nie wykonywał
w tym czasie pracy zarobkowej, miał realną możliwość niezwłocznego podjęcia interwencji
w razie pogorszenia stanu psychicznego małoletniego. Czas dotarcia do przedszkola wynosił około 15 minut, co zapewniało faktyczną gotowość do natychmiastowego przejęcia opieki nad dzieckiem w sytuacji kryzysowej.
Odnosząc się do niniejszej sytuacji, nie można zatem utożsamiać faktu uczęszczania dziecka do przedszkola z brakiem konieczności osobistego sprawowania opieki.
Zwrócić uwagę trzeba, że tzw. ustawa zasiłkowa nie definiuje pojęcia „osobistego sprawowania opieki”. Zdaniem niniejszego składu Sądu przesłanka „osobistego sprawowania opieki” nie oznacza obowiązku nieprzerwanego, całodobowego przebywania z dzieckiem.
Jej istotą jest rzeczywiste zaangażowanie ubezpieczonego w proces opieki i zapewnienie dziecku wsparcia w sytuacji, gdy drugi rodzic nie jest w stanie jej sprawować. W niniejszej sprawie taka konieczność istniała w sposób oczywisty i bezpośredni. W opinii Sądu, wykluczenie prawa do zasiłku może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy ubezpieczony faktycznie nie sprawuje opieki, a korzysta wyłącznie z usług instytucjonalnych w sposób zastępujący jego zaangażowanie. W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że np. czasowe oddanie dziecka pod opiekę dziadków też nie prowadzi do uznania, że rodzić zaniechał sprawowania osobistej opieki nad małoletnim (tak np. wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy – VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lutego 2025 r., sygn. akt VI Ua 45/24, E. nr (...)).
Ze stanu faktycznego wynika, że opieka sprawowana przez odwołującego się nad małoletnim miała charakter rzeczywisty i intensywny, a przy tym obejmowała zapewnienie G. B. poczucia bezpieczeństwa, wsparcia emocjonalnego, organizację pomocy psychologicznej, a także bieżące reagowanie na jego potrzeby wynikające z przeżytej traumy. T. B. przejął więc faktyczny ciężar opieki nad małoletnim, rezygnując czasowo z wykonywania pracy zarobkowej za granicą.
Istotne pozostaje przy tym, że organ rentowy finalnie, nie kwestionował, że względy zdrowia psychicznego uzasadniały kontakt odwołującego się rówieśnikami. W tej sytuacji zachodziła więc kolizja pewnych płaszczyzn zdrowia somatycznego i psychicznego, gdzie trudno przedkładać jedną nad drugą. Okoliczności sprawy sugerują natomiast, że poprawa zdrowia somatycznego umożliwiała wysłanie dziecka do placówki. Jednocześnie faktem notoryjnym jest, że dziecko noszące objawy przeziębienia zostałoby odesłane do domu, a przy tym poruszanie się po pewnym schemacie w przypadku dzieci w wieku około 4 – 6 lat buduje w ich przypadku poczucie bezpieczeństwa.
Gdyby nawet nie podzielić powyższego punktu widzenia, to należy zwrócić uwagę,
jak już przywołano we wstępnej części rozważań prawnych, że zasiłek opiekuńczy przysługuje m.in. w myśl art. 32 ust. 1 pkt 1) lit. b ustawy zasiłkowej, nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki.
Powyższa sytuacja wystąpiła w niniejszym stanie faktycznym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stale małoletnim opiekowała się matka B. B. (1), bowiem sam ubezpieczony realizował swoje obowiązki zawodowe poza granicami kraju, tj. w Szwecji.
W tym wypadku nie można było pogodzić obowiązków zawodowych odwołującego się
z sytuacją, w której Państwo B. się znaleźli. B. B. (1), jak już wyżej wskazano, doznała uszczerbku zarówno na zdrowiu psychicznym, jak i fizycznym, wobec czego potrzebowała czasu na rekonwalescencję i dopiero w późniejszym okresie jej stan zdrowia uległ poprawie. Wobec powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że osoba trzecia,
a w tym wypadku ojciec małoletniego T. B. musiał sprawować opiekę nad synem G..
Reasumując, nawet gdyby przyjąć, że zasiłek opiekuńczy nie przysługiwał na zasadzie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa , to zasadne byłoby przyjęcie że zasługiwał na przyznanie biorąc pod uwagę inną podstawę prawną, tj. art. 32 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy zasiłkowej. Co prawda odwołujący się wnosił o przyznanie zasiłku związanego z opieką nad chorym dzieckiem, jednak Sąd w kontekście sprawy weryfikuje, czy owy zasiłek przysługiwał w danym stanie faktycznym, a zdaniem Sądu taka sytuacja zachodziła. Analogicznie Sąd dokonał rozważenia zasadności przyznania odwołującemu się zasiłku opiekuńczego za późniejszy okres, tj. od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy dotyczącej owego okresu wskazać trzeba, że od 1 lipca 2023 r. do
4 lipca 2023 r. matka małoletniego przebywała w Oddziale K.-Ginekologicznym Wojewódzkiego Szpitala (...) we Ł. w związku ze stanem zagrożonej ciąży. Wobec powyższego, tak jak w uprzednim okresie, T. B. był zmuszony wrócić do Polski (opuszczając miejsce pracy) aby zająć się synem, gdyż nie mógł godzić pracy zawodowej z opieką nad małoletnim. Co prawda B. B. (1), jak wynika
z dokumentacji medycznej, w dniu 4 lipca 2023 r. opuściła szpital, jednakże jak wynika z zasad doświadczenia życiowego w kilku kolejnych dniach po zakończeniu hospitalizacji również nie była zdolna do sprawowania opieki nad wymagającym znacznego nakładu pracy i siły synem, będąc w zagrożonej, dziewięciomiesięcznej ciąży. Hospitalizacja oraz stan zdrowia matki uzasadniały zatem dalszą konieczność przejęcia opieki przez ojca.
Nadto dodać trzeba, że w dniu 5 lipca 2023 r. lekarz pediatra B. H. wystawiła dla T. B. zwolnienie lekarskie na okres od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. w celu sprawowania opieki nad G. B. u którego rozpoznano ostre zapalenie nosa i gardła (przeziębienie). Tym samym istniała również medycznie stwierdzona potrzeba sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Wbrew twierdzeniom Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, brak jest podstaw do przyjęcia, że odwołujący się, składając wniosek o przyznanie zasiłku za wskazany okres, działał w sposób sprzeczny z prawem bądź wprowadzał organ w błąd. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że działał on w dobrej wierze, nie mając w chwili składania wniosku możliwości przewidzenia, że stan zdrowia małoletniego ulegnie szybkiej poprawie, ani że dziecko będzie mogło uczęszczać do placówki. Podkreślenia wymaga również fakt, że przedszkole nie odesłało dziecka do domu z powodu stanu somatycznego, co świadczy
o ustąpieniu ostrych objawów choroby. Nie sposób zatem przyjąć, aby doszło do zagrożenia pogorszenia stanu zdrowia psychicznego i fizycznego małoletniego wskutek krótkotrwałego pobytu w placówce.
Wreszcie nie bez znaczenia jest, że na moment, gdy odwołujący się wnioskował o przyznanie świadczeń aktualizowała się przyczyna, którą podawał we wniosku o przyznanie zasiłku opiekuńczego tj. dziecko było chore. Trudno więc stwierdzić, aby odwołujący się działał w wówczas w złej wierze – a tylko wówczas można byłoby mówić o podstawach do zwrotu wypłaconego zasiłku.
Podsumowując, odmowa przyznania ubezpieczonemu prawa do zasiłku za sporne okresy była nieuzasadniona. Poza ubezpieczonym nie było bowiem w spornym okresie innego domownika, który mógłby zapewnić synowi ubezpieczonego do 8 roku życia należytą opiekę. Drugi z rodziców, czyli ubezpieczony, musiał uzyskać w tym czasie zwolnienie od pracy i zająć się synem. Była to konieczność, tak jak stanowi wyżej cytowany przepis art. 32 ust. 1. Przyjęcie, że nie należy mu się zasiłek opiekuńczy za ten okres, doprowadziłoby do kuriozalnej sytuacji i wypaczenia rozumienia sensu przepisów ubezpieczeń społecznych. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy należało uznać, że w spornych okresach istniała rzeczywista i obiektywnie uzasadniona konieczność osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem,
a ubezpieczony spełnił wszystkie ustawowe przesłanki nabycia prawa do zasiłku opiekuńczego. Jednocześnie nie wykazano, aby ubezpieczony wykonywał pracę zarobkową w okresie zwolnienia ani aby wykorzystywał je w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem. Brak jest zatem podstaw do zastosowania art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej oraz do uznania, że świadczenie zostało pobrane nienależnie w rozumieniu art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Mając na względzie powyższą argumentację, w punkcie I sentencji orzeczenia, Sąd zmienił na podstawie art. 477^{(
14)} § 2 k.p.c. zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. z dnia 16 października 2024 r. (znak (...).(...).(...).2024.(...) (...)) w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu T. B. prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od 8 października 2022 r. do 12 listopada 2022 r. i za okres od 3 lipca 2023 r. do 7 lipca 2023 r. oraz ustalił, że nie jest on zobowiązany do zwrotu zasiłku opiekuńczego za powyższe okresy wraz z odsetkami w kwocie 9 232,31 zł. W punkcie II sentencji wyroku zaliczono nieuiszczone koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa, gdyż obie strony były zwolnione z opłaty sądowej z mocy ustawy (art. 94 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Biorąc pod uwagę ww. argumentację, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.