Wyrok z 6 marca 2026, sygn. VI U 556/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 marca 2026 roku

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Anna Kliś-Marciniak

Protokolant: Julia Dąbrowska

po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2026 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy A. K.

przeciwko Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.

przy udziale (...) Sp. z o.o. w W.

o zasiłek chorobowy

na skutek odwołania A. K.

od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 18 września 2025 r. znak (...)

zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 18 września 2025 roku, znak: (...), w ten sposób, że uznaje, że odwołująca się A. K. nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za okres od 11.08.2025 roku do 29.08.2025 roku wraz z odsetkami w wysokości 3.652,80 zł (trzy tysiące sześćset pięćdziesiąt dwa złote 80/100).

Sygn. akt VI U 556/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 września 2025 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. zobowiązał A. K. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 3.652,80 zł. Organ wskazał, iż na ustaloną kwotę składa się należność główna w wysokości 3.636,22 zł oraz odsetki w wysokości 16,58 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odwołująca wykorzystała zasiłek chorobowy w sposób niezgodny z celem zwolnienia, z uwagi na to że w okresie orzeczonej niezdolności zawarła związek małżeński.

(decyzja z dnia 18.09.2025 r.– a.r.)

Od powyższej decyzji A. K. wniosła odwołanie, zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu wskazała, że w okresie niezdolności do pracy wzięła ślub cywilny, który miał charakter wyłącznie formalny, a sama ceremonia trwała kilkanaście minut. Aktywność ta nie kolidowała z leczeniem ani nie naruszała zaleceń lekarskich.

(odwołanie: k. 1 – 2)

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie, posługując się argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie: k. 3-4)

Postanowieniem z dnia 04 lutego 2026r. Sąd zawiadomił zainteresowanego (...) p. z o.o. o toczącym się postępowaniu.

(postanowienie- k. 19)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołująca A. K. jest zatrudniona u płatnika składek (...) sp. z o.o. Odwołującą choruje na zaburzenia adaptacyjne. Ma problemy z koncentracją, uwagą, ma problemy z zasypianiem, obniżony nastrój.

( dokumentacja medyczna k.16, zeznania odwołującej k. 28 a.s)

W dniu 23 sierpnia 2025r. odwołująca wzięła ślub w Urzędzie Stanu Cywilnego w R. ze swoim długoletnim partnerem, z którym ma dziecko. Zawarcie ślubu konsultowała ze swoim lekarzem prowadzącym. Miał on zwiększyć jej poczucie bezpieczeństwa. Ślub trwał parę minut. Następnie małżonkowie wraz z gośćmi udali się do restauracji (...), gdzie odbył się obiad rodzinny. Miał on charakter wyłącznie konsumpcyjny – nie towarzyszyły mu elementy rozrywkowe, takie jak muzyka czy tańce. Sama uroczystość oraz następujący po niej obiad rodzinny nie wywarły negatywnego wpływu na stan zdrowia ani humor ubezpieczonej, nie pozostawał w sprzeczności z zaleceniami lekarskimi. Wręcz przeciwnie, uroczystość polepszyła jej samopoczucie i zredukowała stres.

(bezsporne, nadto: zeznania odwołującej się- k. 28 a.s.)

Powyższy stan faktyczny został ustalony przez Sąd na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, aktach organu rentowego, oraz w oparciu o zeznania odwołującej A. K.. Zeznania te były ze sobą spójne oraz korelowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa stanowi, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi zaś, osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;

3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co, do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w sposób naruszający jego cel w postaci odzyskania przez osobę ubezpieczoną zdolności do pracy jest podejmowanie aktywności życiowych, które mogą skutkować przedłużeniem okresu niezdolności do pracy oraz czynności, które nie powinny być wykonywane przez osobę chorą, gdyż może rodzić to wątpliwości w zakresie rzeczywistej kondycji zdrowotnej osoby ubezpieczonej. Czynności mogące utrudnić leczenie i rekonwalescencję należy uznać za niezgodne z celem zwolnienia ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05). Przeszkodą w osiągnięciu celu zwolnienia lekarskiego może być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i działalność ubezpieczonego w innych sferach funkcjonowania człowieka. Należy stwierdzić, że nie istnieje zamknięty katalog czynności niezarobkowych, których podjęcie może być przejawem wykorzystania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż „za zachowania niezgodne z celem zwolnienia uznać należy nadużywanie alkoholu, podejmowanie działań, których chory powinien unikać, wzięcie udziału w wycieczce zagranicznej, wzięcie udziału w imprezie towarzyskiej czy rozrywkowej, nieprzestrzeganie wskazań lekarskich, np. nakazu leżenia w łóżku, zakazu wykonywania różnych prac domowych, prac w ogrodzie lub gospodarstwie rolnym, jak się wydaje za wyjątkiem prac i czynności życiowo uzasadnionych” (K. S.; Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, nadto wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 lipca 1991 r., III AUr 144/91).

W orzecznictwie silnie jest jednocześnie zakorzeniony pogląd, iż podejmowanie w trakcie zwolnienia lekarskiego czynności, które nie generują zagrożenia dla procesu leczenia i rekonwalescencji, nie stanowią podstawy do utraty prawa do zasiłku chorobowego. Każdorazowo uwzględnić należy specyfikę danego schorzenia i potencjalny wpływ danej czynności na proces rekonwalescencji. Przykładowo, nie każdy wyjazd za granicę w okresie niezdolności do pracy oraz nie każda podróż samolotem pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2024 r., I USKP 93/22), gdyż o tym, czy w danych okolicznościach ubezpieczony powinien utracić prawo do zasiłku chorobowego decyduje to, jak określona czynność wpłynie na odzyskanie zdolności do pracy i proces leczenia, a nie sam fakt jej podjęcia. Podobnie uczestnictwo pracownika w zajęciach edukacyjnych w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, niesprzeczne z zaleceniami lekarza, nie stanowi wykorzystania zwolnienia niezgodnie z jego celem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1999 r., I PKN 613/98).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż postępowanie dowodowe nie wykazało, aby ubezpieczona w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykorzystała zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem. Bezsporne jest, że w okresie orzeczonej niezdolności do pracy odwołująca zawarła związek małżeński w formie ślubu cywilnego. Jak wynika z jej zeznań decyzja o zawarciu małżeństwa została wcześniej skonsultowana z lekarzem prowadzącym, który uznał, że okoliczność ta może pozytywnie wpłynąć na jej stan psychiczny, w szczególności poprzez zwiększenie poczucia bezpieczeństwa, stabilizacji życiowej oraz zapewnienia jej wsparcia emocjonalnego. Podkreślenia wymaga, że w przypadku schorzeń o podłożu psychiatrycznym istotne znaczenie w procesie leczenia ma również podejmowane aktywności, które pozwalają na czasowe zdystansowanie się od przyczyn niezdolności do pracy, wzmacniają poczucie stabilizacji oraz sprzyjają poprawie samopoczucia i stanu psychicznego. W ocenie Sądu zawarcie związku małżeńskiego nie było sprzeczne z celem zwolnienia lekarskiego, a wręcz mogło stanowić element wspierający proces leczenia. Zawarcie związku małżeńskiego miało charakter jednorazowej, krótkotrwałej czynności, niewymagającej wysiłku sprzecznego z zaleceniami lekarskimi, wobec czego nie można uznać, aby zachowanie ubezpieczonej stanowiło nadużycie zwolnienia lekarskiego lub było niezgodne z jego celem.

Dalej należy wskazać, iż sama uroczystość zawarcia związku małżeńskiego w Urzędzie Stanu Cywilnego miała charakter incydentalny, a zatem nie wiązała się z koniecznością podejmowania przez odwołującą się znaczącego wysiłku fizycznego. Połączony z uroczystością ślubną obiad w restauracji również nie może być kwalifikowany jako zachowanie wyczerpujące dyspozycję sprzecznego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Spotkanie to miało charakter rodzinny i sprowadzało się wyłącznie do konsumpcji posiłku. W świetle obciążeń zdrowotnych, jakie towarzyszyły odwołującej się, motywacja aby wzmocnić swoje poczucie bezpieczeństwa była w pełni racjonalna i uzasadniona. Udział odwołującej się we własnym ślubie nie pozostawał w sprzeczności z celem zwolnienia lekarskiego w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, albowiem nie sprzeciwiały się temu zalecenia lekarskie. Odwołująca się nie miała przeciwwskazań do wychodzenia z domu ani do podejmowania umiarkowanej aktywności.

Resumując, w przedmiotowej sprawie zachowanie ubezpieczonej nie wyczerpywało dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a w konsekwencji także art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej, co skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, ze odwołująca nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za okres od 11 sierpnia 2025r. do 29 sierpnia 2025r. wraz z odsetkami w wysokości 3.652,80 zł.