Wyrok z 24 marca 2026, sygn. I C 155/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2026 r.

Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Lidia Grzelak

Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Wojciechowska

po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. w T.

na rozprawie

sprawy z powództwa B. U.

przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w M.

o zapłatę 34668,90 zł

I zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w M. na rzecz powoda B. U. kwotę 16770,00 zł ( szesnaście tysięcy siedemset siedemdziesiąt złotych ) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 listopada 2021 r. do dnia zapłaty;

II w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w M. na rzecz powoda B. U. kwotę 1000,00 zł ( jeden tysiąc złotych ) tytułem zwrotu części kosztów procesu;

IV nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od powoda B. U. kwotę 276,00 zł ( dwieście siedemdziesiąt sześć złotych ) tytułem uzupełnienia kosztów procesu orzeczonych prawomocnym postanowieniem z dnia 19 maja 2025 r.;

V nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w M. kwotę 968,00 zł ( dziewięćset sześćdziesiąt osiem złotych ) tytułem uzupełnienia kosztów procesu orzeczonych prawomocnym postanowieniem z dnia 19 maja 2025 r., z tym że wskazaną kwotę pobrać z zaliczki zaksięgowanej pod pozycją U11-(...);

VI nakazuje Skarbowi Państwa wypłacić pozwanemu Towarzystwu (...) S.A. w M. tytułem zwrotu niewykorzystanych części zaliczek: a. kwotę 1032,00 zł ( jeden tysiąc trzydzieści dwa złote ) z zaliczki zaksięgowanej pod pozycją U11-(...) ( k. 83 );

b. kwotę 492,00 zł ( czterysta dziewięćdziesiąt dwa złote ) z zaliczki zaksięgowanej pod pozycją U11-(...) ( k. 384 );

VII w pozostałym zakresie znosi koszty procesu pomiędzy stronami.

sędzia Lidia Grzelak

Sygn. akt I C 155/24

UZASADNIENIE

Powód B. U. wniósł w dniu 7 marca 2024 r. ( data stempla operatora pocztowego ) do Sądu Rejonowego w Ciechanowie pozew przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w M., żądając zasądzenia na swoją rzecz kwoty 34668,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 listopada 2021 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu. Na kwotę dochodzoną pozwem składa się należność z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego.

Pozwany Towarzystwo (...) S.A. w M. w odpowiedzi na pozew wnosił o oddalenie powództwa. Wnosił ponadto o zasądzenie na swoją rzecz od powoda B. U. zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 13 listopada 2020 r. w M. doszło do zdarzenia drogowego, w którym uszkodzeniu uległ pojazd marki U. o numerze rejestracyjnym (...) należący do B. M.. Sprawca kolizji X. P. kierujący pojazdem Z. (...) o numerze rejestracyjnym (...) posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej dla posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego pojazdu w Towarzystwie (...) S.A. w M.. W kolizji udział brały także inne pojazdy: samochód osobowy marki S. (...) o numerze rejestracyjnym (...), samochód osobowy marki U. o numerze rejestracyjnym o numerze rejestracyjnym (...), samochód osobowy marki U. o numerze rejestracyjnym (...) ( bezsporne ).

Szkoda została zgłoszona ubezpieczycielowi w dniu 16 listopada 2020 r. B. M. w dniu 16 listopada 2020 r. zawarł z B. U. prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie najmu pojazdów zastępczych umowę najmu pojazdu zastępczego. Przedmiotem najmu był pojazd marki S. (...) nr rej. (...) na okres od 16 listopada 2020 r. do 17 listopada 2020 r. oraz pojazd marki D. (...) o numerze rejestracyjnym (...) na okres od 17 listopada 2020 r. do 4 marca 2021 r. Ubezpieczyciel w dniu 17 listopada 2020 r. złożył ofertę najmu pojazdu zastępczego, z informacją o współpracujących wypożyczalniach pojazdów zastępczych. Poszkodowany nie skorzystał z oferty ubezpieczyciela, z uwagi iż ubezpieczyciel proponował mu pojazd z manualną skrzynią biegów, a on potrzebował pojazdu z automatyczną skrzynią biegów, z uwagi na kontuzję lewej nogi. Kontynuował najem pojazdu zastępczego w wypożyczalni (...). Firmę (...) poszkodowany B. M. znalazł w internecie. Pojazd zastępczy potrzebny był poszkodowanemu w celu dojazdów do pracy oraz realizacji zwykłych codziennych czynności. Nie posiadał innego pojazdu, który mógłby użytkować ( bezsporne, nadto umowa najmu pojazdu zastępczego k. 34, oświadczenie poszkodowanego k. 14, oświadczenie k. 13, zeznania świadka B. M. k. 331 - 332 ).

W tym samym dniu, tj. 16 listopada 2020 r., pomiędzy B. M., a B. U. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą NO.1 B. U. w M. doszło do zawarcia umowy cesji wierzytelności, na mocy której B. M. w związku ze szkodą komunikacyjną z 13 listopada 2020 r. likwidowaną przez Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w M., przeniósł wszelkie przysługujące mu wierzytelności z tytułu tej szkody związane ze zwrotem kosztów z tytułu najmu pojazdu zastępczego na rzecz B. U. ( umowa cesji wierzytelności k. 9 ).

Decyzją z dnia 12 lutego 2021 r. Towarzystwo (...) S.A. w M. przyznało B. M. odszkodowanie za naprawę uszkodzonego wskutek zdarzenia z dnia 13 listopada 2020 r. pojazdu marki U. o numerze rejestracyjnym (...) w kwocie (...),14 zł ( decyzja o przyznaniu odszkodowania k. 209 ).

B. M. w okresie od dnia 16 listopada 2020 r. do 17 listopada 2020 r. ( 1 dzień ) korzystał z pojazdu zastępczego marki S. (...) nr rej. (...) oraz w okresie od dnia 17 listopada 2020 r. do 4 marca 2021 r. z pojazdu zastępczego maki D. (...) o numerze rejestracyjnym (...) na podstawie umowy najmu zawartej z B. U. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą NO.1 B. U. w M.. Cena najmu wynosiła 260,00 zł netto za dobę w przypadku pojazdu marki S. (...) tj. łącznie za 1 dzień – 319,80 zł brutto oraz 310,00 zł netto w przypadku pojazdu matki D. tj. łącznie za 107 dni – 40799,10 zł brutto przy uwzględnieniu rabatu za okres najmu powyżej 7 dni ( faktura k. 362 ).

Decyzją z dnia 8 lipca 2021 r. Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w M. przyznało B. U. odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego w kwocie 6450,00 zł brutto. Kwotę wynagrodzenia z tytułu najmu pojazdu zastępczego zakład ubezpieczeń obliczył uwzględniając 30 dni najmu w stawce dobowej w kwocie 215,00 zł ( decyzja z dnia 8 lipca 2021 r. k. 35 ).

B. U. odwoływał się od decyzji ubezpieczyciela w zakresie nieuwzględnionych kosztów najmu pojazdu zastępczego. Pismem z dnia 27 października 2021 r. wezwał ubezpieczyciela do zapłaty kwoty 34668,90 zł w celu pokrycia całkowitych kosztów najmu pojazdu zastępczego ( odwołanie od decyzji k. 37 ).

Pismem z dnia 17 listopada 2021 r. Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w M. nie uwzględniło reklamacji B. U.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że rozmiar szkody i wysokość należnego odszkodowania za najem ustalono w granicach normalnego następstwa szkody ( decyzja k. 38 ).

Na miejscu zdarzenia ustalono, że sprawcą kolizji drogowej do której doszło w dniu 13 listopada 2020 r. był P. kierujący pojazdem Z. (...), który uderzył w zaparkowane pojazdy. Uszkodzeniu uległy pojazdy: D., U. (...) oraz U. (...) należący do poszkodowanego B. M.. Pojazd powodujący uszkodzenie poruszał się i uderzył w U. należące do B. M. w kierunku od tyłu do przodu. Brak jest okoliczności wskazujących, że zdarzenie miało charakter celowy, zamierzony. Za zasadny okres najmu pojazdu należy uznać okres od dnia jego wynajęcia tj. 16 listopada 2020 r. do 4 marca 2021 r. Czas naprawy pojazdu powinien wynieść 11 dni roboczych. Naprawa pojazdu powinna rozpocząć się w dniu 15 lutego 2021 r. ( poniedziałek ), zaś zakończyć maksymalnie w dniu 8 marca 2021 r. w zależności od terminu pozyskania części zamiennych. Minimalny i maksymalny koszt najmu pojazdu zastępczego na terenie M. i okolic w okresie najmu tj. w IV kwartale 2020 r. wynosił: od 140 zł do 330 zł netto. Wskazana w fakturze stawka w wysokości 260,00 – 310,00 zł netto mieści się w graniach średnich stawek rynkowych obowiązujących na terenie lokalnym dla poszkodowanego w okresie trwania umowy najmu pojazdu zastępczego. Pojazd zastępczy był z segmentu D tj. niższego niż pojazd uszkodzony klasyfikowany jako segment E ( opinia biegłego sądowego z zakresu ruchu drogowego i rekonstrukcji wypadków drogowych H. P. k. 340 - 370, 390 – 396).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt szkody ( k. 96 -259 ), umowy cesji wierzytelności ( k. 9 ), umowy najmu pojazdu zastępczego ( k. 34 ), faktury ( k. 362 ), zeznań świadka B. M. ( k. 331 - 332 ) oraz opinii biegłego sądowego w zakresie techniki samochodowej H. P. ( k. 340 - 370, 390 - 396 ).

W ocenie Sądu, powyższe dowody są w pełni wiarygodne; żadna ze stron nie kwestionowała ich mocy dowodowej. Spór w niniejszej sprawie dotyczył okresu najmu pojazdu zastępczego oraz stawki najmu. W toku sprawy ubezpieczyciel zakwestionował także przebieg zdarzenia drogowego, a co za tym idzie swoją odpowiedzialność co do zasady za powstałą szkodę.

Podkreślić należy, że opinia biegłego sądowego H. P. ma charakter jedynie pomocniczy, porównawczy. Opinia została sporządzona w sposób rzetelny, prawidłowy, wyczerpujący, a nadto zgodnie z postawioną tezą postanowienia dowodowego. Biegły sądowy sporządził opinię, wykorzystując zebrany materiał dowodowy oraz własną wiedzę. Niewątpliwie opinia stanowi tylko pomoc dla sądu i - jak wielokrotnie było wyjaśniane w orzecznictwie i doktrynie - nie może zastąpić ani ustaleń faktycznych ani decydować o spełnieniu przesłanek prawnych. Zadaniem biegłego zasadniczo nie jest poszukiwanie dowodów i okoliczności mających uzasadniać argumentację stron procesu, lecz dokonanie oceny przedstawionego materiału z perspektywy posiadanej wiedzy naukowej, technicznej lub branżowej i przedstawienie sądowi danych ( wniosków ) umożliwiających poczynienie właściwych ustaleń faktycznych i właściwą ocenę prawną znaczenia zdarzeń, z których strony wywodzą swoje racje. Opinia biegłego, zgodnie z art. 278 kpc, służy stworzeniu sądowi możliwość prawidłowej oceny materiału procesowego w wypadkach, kiedy ocena ta wymaga wiadomości specjalnych tj. wiedzy wykraczającej poza objętą zakresem wiedzy powszechnej.

Sąd zważył, co następuje:

W ocenie Sądu, powództwo B. U. zasługuje na uwzględnienie częściowo tj. do kwoty 16770,00 zł.

Powód B. U. dochodzi swego roszczenia na zasadach ogólnych, wynikających z art. 361 - 363 kc. Szkoda objęta odpowiedzialnością ubezpieczyciela podlega bowiem naprawieniu właśnie według tych ogólnych zasad. Wynika to z treści art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zgodnie z którym z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 1 cyt. ustawy odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej.

Z powyższego wynika, że dla oceny roszczeń odszkodowawczych powoda należy określić – według ogólnych zasad prawa cywilnego – do jakich świadczeń byłby zobowiązany posiadacz lub kierowca samochodu, z którego winy nastąpiło zdarzenie drogowe. W niniejszej sprawie, Sąd ustalił, posiłkując się aktami szkody, a także wnioskami zamieszczonymi w opinii biegłego sądowego H. P., że odpowiedzialnym za zdarzenie drogowe z dnia 13 listopada 2020 r. jest kierowca samochodu marki Z. (...) o nr rej. (...), posiadający ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń.

W myśl art. 363 § 1 kc, naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego: bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

Szkodą jest uszczerbek, jakiego doznała określona osoba w swych dobrach lub interesach. W efekcie owo naprawienie szkody ma zmierzać do odwrócenia w dobrach poszkodowanego skutków zdarzenia wyrządzającego mu szkodę i przywrócenia – w znaczeniu prawnym – stanu, jaki by istniał gdyby owo zdarzenie nie nastąpiło. Zgodnie z powszechnie przyjętym obecnie poglądem, odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie III CZP 5/11 ). Sąd Najwyższy podkreślił, że utrata możliwości korzystania z pojazdu stanowi negatywne następstwo majątkowe, a wydatki, które służą ograniczeniu ( wyłączeniu tego negatywnego następstwa ) należy kwalifikować jako szkodę majątkową podlegającą naprawieniu w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela wynikającej z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym znaczenie dwóch kryteriów - celowości wydatków oraz ich ekonomicznego uzasadnienia.

Za wydatek niezbędny ( celowy ) należy uznać wydatek poniesiony na korzystanie z innego pojazdu w takim zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swojego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wydatki ekonomicznie uzasadnione to wydatki na najem pojazdu zasadniczo o podobnej klasie do pojazdu uszkodzonego lub zniszczonego, poniesione w oparciu o stawki czynszu najmu, które obowiązują na danym rynku lokalnym ( ceny rynkowe za tego typu usługi ) i w czasie naprawy pojazdu mechanicznego lub do czasu nabycia nowego pojazdu.

Wskazać należy, że pozwany zakład ubezpieczeń wypłacił powodowi B. U. w toku postępowania likwidacyjnego koszty najmu pojazdu zastępczego, przyjmując za uzasadnioną stawkę najmu kwotę 215,00 zł, za okres 30 dni. Bezspornym jest, że powód korzystał z pojazdu zastępczego przez okres 108 dni tj. do dnia 4 marca 2021 r.

Jak wskazano powyżej, pozwany Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w M. zakwestionował zarówno czas trwania najmu pojazdu zastępczego, jak również ustaloną dobową stawkę za najem. Dodatkowo już po zakończeniu postepowania likwidacyjnego, dopiero w toku niniejszego postępowania pozwany zakwestionował swoją odpowiedzialność za powstałą szkodę, wskazując na prawdopodobieństwo celowości zaistniałego zdarzenia.

Biegły sądowy H. P. w swojej opinii wskazał, że brak jest podstaw do twierdzenia, aby zdarzenie miało charakter celowy i zamierzony. Wskazywał, że przeprowadzone na miejscu zdarzenia postępowanie potwierdziło, że sprawcą zdarzenia był kierujący pojazdem marki Z. (...), który to posiadał ubezpieczenie w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwolił Sądowi na sformułowanie odmiennego stanowiska. Ponadto biegły sądowy uznał, że czas potrzebny do naprawy uszkodzonego pojazdu powinien wynieść łącznie 11 dni roboczych. Dodatkowo należy uwzględnić okres 2 – 5 dni roboczych na pozyskanie części zamiennych przed rozpoczęciem naprawy. Okres niezbędny do wykonania naprawy pojazdu ustalony przez biegłego sądowego nie ma natomiast decydującego wpływu na zasadny czas najmu pojazdu zastępczego, który powinien przysługiwać poszkodowanemu w okresie od 16 listopada 2020 r. tj. dnia wynajęcia pojazdu do 4 marca 2021 r. tj. dzień zakończenia najmu.

Powód zakończył najem pojazdu zastępczego w dniu 4 marca 2021 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji przez ubezpieczyciela. Przedłużenie okresu likwidacji szkody, a w szczególności wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania, obciąża w niniejszej sprawie ubezpieczyciela. Pozwany zakład ubezpieczeń od zgłoszenia szkody nie kwestionował swojej odpowiedzialności za skutki zdarzenia z dnia 13 listopada 2020 r. i podjął decyzję o przyjęciu swojej odpowiedzialności za szkodę. Uzyskał wówczas potwierdzenie okoliczności zdarzenia. Ubezpieczyciel miał oczywiście prawo w toku postępowania likwidacyjnego badać okoliczności zdarzenia, jednak fakt, że okres ten znacząco się wydłużył nie może działać na szkodę poszkodowanego, poprzez zaniżenie wysokości odszkodowania za najem pojazdu zastępczego.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w toku postepowania likwidacyjnego ubezpieczyciel nie kwestionował swojej odpowiedzialności za szkodę. Potwierdza to także fakt, że wypłacił poszkodowanemu odszkodowanie za naprawę uszkodzonego pojazdu oraz za najem pojazdu zastępczego. W ocenie Sądu zupełnie niezrozumiałym jest fakt kwestionowania swojej odpowiedzialności za szkodę przez ubezpieczyciela dopiero na etapie postępowania sądowego.

Wskazać należy, że nie wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym ze zdarzeniem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów ( art. 354 § 2 kc, art. 362 i 826 § 1 kc ). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu tylko wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. W pierwszej kolejności wskazać, należy że to do poszkodowanego należał wybór samochodu, który miał mu służyć jako pojazd zastępczy. Jak wskazał sam poszkodowany pojazd zastępczy zaproponowany mu przez ubezpieczyciela posiadał manualną skrzynię biegów. B. M. cierpiał na uraz lewej nogi i oczekiwał, że, pojazd zastępczy będzie posiadał automatyczną skrzynię biegów, choć pojazd, który uległ uszkodzeniu miał manualną skrzynię biegów. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że poszkodowany przy wyborze pojazdu zastępczego kierował się wygodą w użytkowaniu pojazdu zastępczego. Poszkodowany, nie podjął też, po zgłoszeniu szkody i otrzymaniu informacji od ubezpieczyciela o akceptowanych dobowych stawkach najmu pojazdu zastępczego, żadnych czynności zmierzających do zmiany pojazdu zastępczego na pojazd z niższą dobową stawką najmu. Jego szczegółowe zapytanie e-mailem z dnia 16 listopada 2020 r. dotyczące warunków najmu ma jedynie stanowić uzasadnienie zawarcia umowy najmu z innym podmiotem niż współpracujący z ubezpieczycielem. W zapytaniu nie ma pytań o automatyczną skrzynię biegów, jest natomiast zapytanie o wyjazdy za granicę. Poszkodowany zdaje się nie zauważać zapisów umowy dotyczących kar umownych za rozwiązanie umowy i zawarcie umowy najmu pojazdu zastępczego z inną wypożyczalnią.

Mając powyższe na uwadze, należało w ocenie Sądu przyjąć, iż poszkodowany pozostając w istocie biernym na przedstawioną propozycję pozwanego zakładu ubezpieczeń z ofertą pojazdu ze skrzynią manualną, nie dopełnił obowiązku współdziałania przy minimalizacji szkody, podwyższając wysokość ewentualnego odszkodowania przez wynajęcie pojazdu u podmiotu stosującego znacznie wyższe dobowe stawki najmu pojazdu. Ubezpieczyciel dokonał w toku czynności likwidacyjnych wszystkich czynności, jakie mogły zostać wykonane przy stwierdzonym stopniu współpracy poszkodowanego z pozwanym w zakresie najmu pojazdu zastępczego. To na poszkodowanym spoczywał obowiązek zbadania warunków najmu oferowanego przez towarzystwo ubezpieczeń; pomimo swoich oczekiwań nie zwrócił się do ubezpieczyciela bądź współpracującej z ubezpieczycielem wypożyczalni w sprawie pojazdu z automatyczną skrzynią biegów, której oczekiwał w związku ze stanem zdrowia. Tym samym uznać należy, że roszczenie strony powodowej nie może zostać uwzględnione w pełnym zakresie tj. w zakresie stawki najmu pojazdu zastępczego. W ocenie bowiem Sądu, zachowanie poszkodowanego, który nie korzysta z korzystniejszej ekonomicznie oferty zakładu ubezpieczeń i zawiera umowę najmu pojazdu zastępczego w stawce dziennej przewyższającej stawki proponowane przez ubezpieczyciela o około 30 %, nie może zasługiwać na aprobatę. Powód B. U. nie wykazał, że pojazd wynajęty przez niego B. M. spełniał w wyższym stopniu kryteria przydatności, Niewątpliwie, poszkodowany korzystał z pojazdu zastępczego w klasie niższej, ale stawki najmu ubezpieczyciela były – jak wskazano - niższe niż w wypożyczalni powoda. Akceptowana bowiem przez ubezpieczyciela stawka najmu pojazdu w standardzie pojazdu poszkodowanego, a zatem w wypożyczalniach współpracujących z ubezpieczycielem wynosiła 215,00 zł, podczas gdy w wypożyczalni powoda dla pojazdu klasy niższej – 310,00 zł. W uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie III CZP 20/17 Sąd Najwyższy podkreślił, że wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela ( we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy ) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Należy też podkreślić, że proponowana wykładnia nie eliminuje ani nie ogranicza przysługującej poszkodowanemu swobody wyboru kontrahenta, od którego najmie pojazd. Sprawia jedynie - ze względu na obowiązek zapobiegania zwiększeniu rozmiarów szkody - że zawierając umowę na mniej korzystnych warunkach od proponowanych przez ubezpieczyciela, poszkodowany będzie zmuszony ponieść część związanych z tym kosztów.

Odnosząc się do czasu trwania najmu pojazdu zastępczego przywołać należy uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r. wydaną w sprawie III CZP 76/13, w której podkreślono, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia innego pojazdu mechanicznego, jeżeli odszkodowanie ustalone zostało w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wartością pojazdu mechanicznego sprzed zdarzenia powodującego szkodę, a wartością pojazdu w stanie uszkodzonym, którego naprawa okazała się niemożliwa lub nieopłacalna ( tzw. szkoda całkowita ).

Uznać należy, zdaniem Sądu, że okres trwania najmu pojazdu zastępczego powinien trwać od dnia 16 listopada 2020 r. do dnia 4 marca 2021 r. Wskazać należy, że pozwany zakład ubezpieczeń nie uwzględnił w swoich rozważaniach kwestii uznania odpowiedzialności za szkodę w pojeździe poszkodowanego, jak też wypłaty czy też chociażby przyznania poszkodowanemu odszkodowania z tytułu kosztów naprawy pojazdu. Podkreślić należy, że poszkodowany zakończył najem pojazdu zastępczego z chwilą naprawy pojazdu, której dokonał bezpośrednio po otrzymaniu odszkodowania i wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania bez oczekiwania na jego wypłatę. Przedłużenie okresu likwidacji szkody, a w szczególności podjęcia decyzji o wypłacie odszkodowania z tytułu kosztów naprawy pojazdu, obciąża w niniejszej sprawie ubezpieczyciela.

Wskazać należy, że koszt naprawy pojazdu i wysokość przyznanego odszkodowania z tego tytułu były stosunkowo wysokie – (...),14 zł. Pozwany zakład ubezpieczeń w korespondencji e-mailowej podkreślał, że nie przyjmuje swojej odpowiedzialności za szkodę. Okoliczności te miały wpływ na podjęcie prawidłowej decyzji przez poszkodowanego, w szczególności co do terminu naprawy pojazdu bądź podjęcia decyzji o sprzedaży pojazdu w stanie nienaprawionym. Znaczenie również miała ustalona wysokość szkody, gdyż dla podjęcia decyzji o naprawie, z oczywistych względów konieczne jest posiadanie środków finansowych co najmniej w tej wysokości. Pozwany zakład ubezpieczeń nie wykazał, że istotnie zachodziły okoliczności uzasadniające przedłużenie czasu trwania likwidacji szkody bądź też pozwalające na podjęcie decyzji przez poszkodowanego B. M. o naprawie pojazdu bądź jej zaniechaniu i sprzedaży pojazdu. Obowiązek współdziałania nie jest jednostronny, obejmuje również zakład ubezpieczeń, który prowadzi postępowanie likwidacyjne. Stanowisko ubezpieczyciela co do uznania odpowiedzialności za sprawcę szkody oraz wysokości szkody na znaczenie dla podjęcia rozważnej decyzji przez poszkodowanego. Brak tych danych, jak w sprawie niniejszej, uniemożliwia mu podjęcie decyzji racjonalnej w danych okolicznościach, co uzasadniało oczekiwanie przez poszkodowanego na wydanie przez zakład ubezpieczeń decyzji co najmniej o przyznaniu odszkodowania, a tym samym na korzystanie przez niego w tym okresie z pojazdu zastępczego.

Z tych względów Sąd uznał, że powodowi przysługiwało odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego za okres 108 dni, przy zastosowaniu stawki za dobę najmu w wysokości 215,00 zł. Wobec czego należne powodowi odszkodowanie z tytułu najmu pojazdu zastępczego powinno łącznie wynosić 23220,00 zł ( 215,00 zł x 108 ). W toku postępowania likwidacyjnego B. U. wypłacono z tego tytułu kwotę 6450,00 zł. Powództwo zatem powinno zostać uwzględnione do kwoty 16770,00 zł ( 23220,00 zł – 6450,00 zł ) tj. co do różnicy pomiędzy należną kwotą odszkodowania za najem pojazdu zastępczego ustaloną przez sąd a wysokością przyznanego mu z tego tytułu odszkodowania przez zakład ubezpieczeń.

Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 16770,00 zł, Sąd zasądził od dnia 18 listopada 2021 r., zgodnie z żądaniem powoda. Odsetki z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zasądzono w oparciu o art. 481 § 1 k.c.

Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Natomiast § 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe.

Towarzystwo Ubezpieczeń nie wyjaśniło bowiem, dlaczego w toku postepowania likwidacyjnego nie uwzględniono 108 dni najmu, które były zasadne, a wypłata odszkodowania nastąpiła dopiero w dniu 12 lutego 2021 r.

Z tych względów Sąd w pkt I wyroku zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w M. na rzecz powoda B. U. kwotę 16770,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 listopada 2021 r. do dnia zapłaty.

W pkt II w pozostałym zakresie oddalił powództwo.

W pkt III wyroku, Sąd rozstrzygnął o kosztach procesu stosownie do art. 100 kpc, zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Powód niniejszą sprawę wygrał w 48 %, natomiast przegrał w 52 %. Sąd ustalił, że opłata od uwzględnionej części powództwa wynieść powinna 1000,00 zł i zwrotem kosztów procesu w takiej wysokości zdecydował się obciążyć pozwanego na rzecz powoda. W pozostałym zakresie tj. co do kosztów zastępstwa procesowego, sąd pozostawił każdą ze stron przy poniesionych kosztach we własnym zakresie.

Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 czerwca 2024 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113. Z uwagi, iż w niniejszej sprawie wydatki związane z wynagrodzeniem biegłego sądowego w wysokości 2244,00 zł ( postanowienie z dnia 19 maja 2025 r.), pokryte zostały częściowo z zaliczki uiszczonej przez powoda w kwocie 1000,00 zł, a pozostałym zakresie tymczasowo z sum budżetowych tj. w kwocie 1244,00 zł. Sąd zdecydował o obciążeniu z uwagi na wynik procesu poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkami stronę powodową i stronę pozwaną tj. po ½ części. Mając powyższe na uwadze, Sąd w pkt IV wyroku nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od powoda B. U. kwotę 276,00 zł tytułem uzupełnienia kosztów procesu orzeczonych prawomocnym postanowieniem z dnia 19 maja 2025 r. W pkt V natomiast Sąd nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w M. kwotę 968,00 zł tytułem uzupełnienia kosztów procesu orzeczonych prawomocnym postanowieniem z dnia 19 maja 2025 r., z tym że wskazaną kwotę poprzez pobranie z zaliczki zaksięgowanej pod pozycją U11-(...), (...).

Natomiast w pkt VI wyroku stosownie do treści art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 28 czerwca 2024 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał Skarbowi Państwa wypłacić pozwanemu Towarzystwu (...) S.A. w M. niewykorzystane części zaliczek.