Wyrok z 26 marca 2026, sygn. X C 1174/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Sygn. akt: X C 1174/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2026 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:
Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek
Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. w Toruniu sprawy
z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z.
przeciwko G. G.
o zapłatę
I. umarza postępowanie w zakresie roszczenia odsetkowego liczonego od kwoty 5.126,62 zł (pięć tysięcy sto dwadzieścia sześć złotych sześćdziesiąt dwa grosze) od dnia 26 marca 2025 r. do dnia 8 września 2025 r.;
II. oddala powództwo w pozostałej części;
III. zasądza od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na rzecz pozwanego G. G. kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu obejmujących zastępstwo pozwanego przez radcę prawnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 26 sierpnia 2025 r. powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. wniósł do Sądu Rejonowego w Golubiu-Dobrzyniu pozew o zapłatę przeciwko G. G., wnosząc o zasądzenie kwoty 5.126,62 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia 26 marca 2026 r. oraz kosztów procesu.
Z uzasadnienia pozwu wynika, że wierzytelność dochodzona pozwem wynika z umowy o kartę kredytową (kredyt konsumencki) z 30 stycznia 2024 r. zawartej przez pozwanego z (...) Sp. z o.o. na podstawie której udzielono pozwanemu limitu w kwocie 3.000 zł. Zgodnie z § 1 pkt 11 umowy pozwany zobowiązany był do uiszczenia opłaty za każde rozpoczęte 100 zł limitu kredytowego. Nadto zgodnie z warunkami z tabeli opłat i prowizji (...) Sp. z o.o. była uprawniona do naliczenia prowizji w wysokości 5% wartości kwoty wypłaconej w bankomacie w kraju lub za granicą. Według powoda stosownie do treści art. 36d pkt 2 ustawy o kredycie konsumenckim do umowy nie mając zastosowania art. 36a-36c ww. ustawy. Zgodnie z regulaminem umowa została pozwanemu wypowiedziana z zachowaniem okresu 2 – miesięcznego z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia.
Według pozwu na żądaną kwotę 5.126,62 zł składają się kwota 2.953,09 zł tytułem kwoty wykorzystanego przez pozwanego limitu oraz kwota 2.173,53 zł tytułem opłat.
Powód wywodzi swoją legitymację do dochodzenia roszczenia na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 25 października 2025 r.
Niniejsze postępowanie na zasadzie z art. 505 37 k.p.c. stanowi kontynuację elektronicznego postępowania upominawczego prowadzonego przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie pod sygnaturą Nc-e 823658/25, wszczętego w dniu 28 maja 2025 roku, umorzonego postanowieniem z dnia 28 lipca 2025 roku na skutek sprzeciwu wniesionego przez stronę pozwaną. W sprzeciwie pozwany podnosił, że nie rozumie skąd pochodzi kwota wskazana w pozwie. Pozwany podkreślił fakt spłaty ponad 4.000 zł i uzyskanie informacji od powoda, że po zapłacie ostatniej kwoty 1.000 zł umowa wygaśnie.
Postanowieniem z dnia 23 września 2025 r., Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Toruniu.
W odpowiedzi na pozew z dnia 23 grudnia 2025 r., pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o oddalenie powództwa w części przewyższającej kwotę spłaconego zobowiązania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu .
W uzasadnieniu pozwany G. G. wskazał, że kwestionuje roszczenie powoda co do zasady i wysokości. Pozwany zarzucał, iż powód nie wykazał sposobu naliczania opłat oraz ich późniejszego rozliczania tj. co do obsługi wykorzystanego limitu kredytowego naliczanej każdego dnia za każde rozpoczęte 100 zł wykorzystanego limitu, a także opłaty za przekroczenie limitu kredytowego w wysokości 20 zł. W tym zakresie pozwany wniósł w pkt 6 i 7 odpowiedzi na pozew o zobowiązanie powoda do przedłożenia szczegółowego, dziennego rozliczenia zadłużenia pozwanego za cały okres objęty pozwem obejmujący ww. kwestię i szczegółowe wyjaśnienie okoliczności wskazanych w odpowiedzi na pozew. Kolejno, pozwany podniósł zarzuty wskazujące na możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego, niemniej ww. zarzut nie był połączony z oświadczeniem materialnoprawnym.
Na zobowiązanie do złożenia pisma, w tym dokumentów żądanych w pkt 6 i 7 odpowiedzi na pozew, powód w piśmie z dnia 23 lutego 2026 r. powód zmodyfikował żądanie pozwu w ten sposób, że wniósł o zasądzenie od strony pozwanej kwoty 5.126,62 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 9 maja 2025 r. Pozwany złożył historię transakcji z karty kredytowej pozwanego nie było to jednak rozliczenie dzienne, z której wynikały naliczane opłaty w stosunku miesięcznym, kwoty spłaty. W historii od 30 stycznia 2024 r. do dnia 25 marca 2025 r. nie odnotowano wypłat pozwanego i wykorzystywania limitu karty, oprócz pierwszej kwoty przelewu na jego rzecz w wysokości 2.400 zł.
W dniu 12 lutego 2026 r. pozwany wniósł wiosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2026 r. Sąd zwolnił G. G. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości oraz ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu.
Na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. pozwany złożył dowody spłaty zadłużenia tytułem umowy na łączną kwotę 3.981,20 zł. Ponadto pozwany potwierdził, że dokonał spłat jak na potwierdzeniach przelewów przedłożonych przez powoda przy piśmie z dnia 21 listopada 2025 r. na kwotę 500 zł (k. 113-114).
Sąd ustalił, co następuje.
Dnia 30 stycznia 2024 r. za pośrednictwem platformy internetowej G. G. zawarł w formie elektronicznej z (...) Sp. z o.o. w Z. umowę o kartę kredytową numer (...). Pozwanemu przyznano limit kredytowy w wysokości 3.000 zł.
Kredyt płatniczy udzielony został na czas określony, który upływa po okresie 12 miesięcy liczonych od dnia, w którym limit kredytowy został postawiony o dyspozycji klienta ( §1 pkt 1 i 3). Zgodnie z §1 pkt 10 -12 umowy, od wykorzystanej kwoty limitu nie były pobierane odsetki kapitałowe. Głównym świadczeniem klienta była opłata za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego, naliczana każdego dnia za każde rozpoczęte 100 zł limitu. Wysokość opłat określała Taryfa. Zgodnie z tabelą opłat i prowizji, dzienna opłata za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego, za każde rozpoczęte 100 zł wynosiła 45 groszy. Wypłata gotówki bądź wypłata gotówki w bankomacie to opłata w wysokości 5%, ale minimalnie 10 zł.
Całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosi 7.185 zł. Na kwotę tę składały się : całkowita kwota kredytu – 3.000 zł oraz całkowity koszt kredytu – 4.185 zł.
Umowa w § 3 pkt 4 reguluje spłatę zadłużenia. Klient zobowiązany był do spłaty kwoty wykorzystanego limitu kredytowego poprzez comiesięczną spłatę w kwocie nie mniejszej niż minimalna kwota do zapłaty. W przypadku braku zaległości w zapłacie minimalna kwota do zapłaty za poprzednie miesiące ustalona miała być jako określony procent od całkowitego zadłużenia lub w przypadku zaległości minimalna kwota do zapłaty to suma nieuiszczonej kwoty minimalnej do zapłaty za poprzednie miesiące. Klient mógł dokonać spłaty kwoty wykorzystanego limitu kredytowego w przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o kartę kredytową, w dniu spłaty. W przypadku, gdy po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy kredytodawca otrzyma do rozliczenia transakcje zlecone/zrealizowane przez klienta, wezwie go do spłaty zadłużenia.
W dniu 30 stycznia 2024 r. kwota w wysokości 2.400 zł została wypłacona na konto G. G., a kwota 600 zł pozostała na karcie jako limit do wykorzystania. Karta kredytowa została doręczona kredytobiorcy po zawarciu umowy.
Dowód:
- umowa o kartę kredytową wraz z załącznikami, k.22-49;
- potwierdzenie zawarcia umowy o kartę kredytową, k. 176-177;
- lista transakcji, k. 172-172,
- przesłuchanie G. G. w charakterze strony pozwanej, k.188v;
G. G. chciał zawrzeć umowę o kredyt na kwotę 3.000 zł. Zapoznawał się z możliwościami zawarcia umowy pożyczki aby uzyskać gotówkę od razu. Przy zawarciu umowy był przekonany, że zawiera typową umowę pożyczki, nie znał różnic między zwykłą umową pożyczki a umową o kratę kredytową. Istotą zawarcia umowy pożyczki dla niego było otrzymanie gotówki na aktualne. W dniu zawarcia umowy otrzymał większość kwoty na konto tj. kwotę 2.400 zł, pozostała część była na karcie kredytowej, którą przysłano mu w późniejszym terminie. G. G. starał się na bieżąco spłacać zobowiązanie, płacił kwoty wymagane przez pożyczkodawcę. G. G. w trakcie obowiązywania umowy nie dokonywał dodatkowych wypłat za pośrednictwem karty płatniczej. Przyznany mu limit stanowił jednorazową pożyczkę którą spłacał zgodnie z żądaniem pożyczkodawcy.
Dowód:
- przesłuchanie G. G. w charakterze strony pozwanej, k.188v;
- lista transakcji, k. 172-172.
Pożyczkodawca naliczył opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego w dniu 23 lutego 2024 r. w kwocie 303,75 zł, w dniu 25 marca 2024 r. w kwocie 365,40 zł, w dniu 24 kwietnia 2024 r w kwocie 432,45 zł. Ponadto w dniu 24 kwietnia 2024 r. pożyczkodawca naliczył opłatę za przekroczenie limitu kredytowego 20 zł.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2024 r. (...) Sp. z o.o. wypowiedziała umowę o kartę kredytową oraz wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 805,10 zł. Pozwany został poinformowany, że wypowiedzenie umowy spowoduje postawienie w stan wymagalności całej kwoty wykorzystanego limitu, która na dzień sporządzenia pisma wynosiła 3.521,60 zł. W dniu 29 kwietnia 2034 r. zaksięgowano wpłatę pożyczkobiorcy w wysokości 805,10 zł.
W dniu 24 maja 2025 r. pożyczkodawca naliczył opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego w kwocie 388,80 zł.
Następnie zaksięgowano wpłatę w dniu 10 czerwca 2024 r. w kwocie 812,15 zł.
W dniu 25 czerwca 2025 r. pożyczkodawca naliczył opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego w kwocie 381,60 zł.
Następnie zaksięgowano wpłatę w dniu 12 lipca 2024 r. kwotę 401,21 zł.
W dniu 25 lipca 2025 r. pożyczkodawca naliczył opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego w kwocie 339,30 zł.
W dniu 12 sierpnia 2024 r. zaksięgowano wpłatę kwoty 391,93 zł.
W dniu 23 sierpnia 2025 r. pożyczkodawca naliczył opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego w kwocie 351,45 zł.
W dniu 10 września 2024 r. zaksięgowano wpłatę kwoty 385,85 zł.
W dniu 21 września 2024 r. odnotowano naliczenie -766,58 zł pod niezrozumiałym tytułem.
Kolejno pożyczkodawca naliczył opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego w dniu 25 września 2024 r. w kwocie 344,70 zł, w dniu 25 października 2024 r. w kwocie 445,50 zł oraz opłatę 20 zł za przekroczenie limitu kredytowego, w dniu 25 listopada 2025 r. ww. opłatę za obsługę w kwocie 530,10 zł i opłatę 20 zł za przekroczenie limitu kredytowego.
Kolejno pismem z dnia 24 listopada 2024 r. (...) sp. z o.o. ponownie wypowiedziała umowę o kartę kredytową oraz wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 984,96 zł. Kredytodawca poinformował, że wypowiedzenie umowy spowoduje postawienie w stan wymagalności całej kwoty wykorzystanego limitu, która na dzień sporządzenia pisma wynosiła 3.763,29 zł. Przedstawiciel kredytodawcy kontaktował się z pozwanym, w celu rozliczenia umowy o kartę kredytową. G. G. został poinformowany, że wpłata kwoty 984,96 zł tj. ostatniej należności, rozwiąże umowę.
W dniu 9 grudnia 2024 r. zaksięgowano wpłatę kwoty 200 zł, a w dniu 13 grudnia 2024 r. kwoty 984,96 zł.
Kolejno pożyczkodawca naliczył opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego w dniu 24 grudnia 2024 r. w kwocie 520,20 zł i opłatę 20 zł za przekroczenie limitu kredytowego, w dniu 24 stycznia 2025 r. naliczono opłatę za obsługę 516,15 zł i 20 zł za przekroczenie limitu kredytowego.
W dniu 24 stycznia 2025 r. (...) sp. z o.o. po raz kolejny wypowiedziała umowę o kartę kredytową oraz wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 804.67 zł. Pozwany został poinformowany, że wypowiedzenie umowy spowoduje postawienie w stan wymagalności całej kwoty wykorzystanego limitu, która na dzień sporządzenia pisma wynosiła 3.668,63 zł.
W dniu 25 lutego 2025 r. naliczono opłatę za obsługę 599,85 zł i 20 zł za przekroczenie limitu kredytowego oraz 8 zł za kartę główną, w dniu 25 marca 2025 r. naliczono opłatę za obsługę 617,40 zł i 20 zł za przekroczenie limitu kredytowego oraz 8 zł za kartę główną.
Łącznie kwota wypłaty na rzecz G. G. wynosiła 2.400 zł. Z historii spłat nie wynika by użytkował kartę z limitem i wykorzystał pozostałą na niej kwotę. Jednocześnie kwota opłat jakimi obciążono pożyczkobiorcę wynosiła z tytułu opłat miesięcznych od lutego 2024 r. do marca 2025 r. kwotę 6.136,65 zł. Suma wpłat G. G. wynosiła 3981,20 zł.
Dowód:
- przesłuchanie pozwanego G. G., k.188v;
- pismo z dnia 26.04.2024 r., k. 21,
- pismo z dnia 24.11.2024 r.,k.19,
- pismo z dnia 24.01.2025 r., k.20,
- historia transakcji, k.117-119;
- potwierdzenia transakcji, k. 113-114;
-potwierdzenia transakcji z dni: 13.12.2024r, 09.12.2024r.,10.9.2024r., 10.08.2024r., 12.07.2024 r., 10.06.2024 r., 26.04.2024 r., k.181-187.
Kredytodawca (...)sp. z o.o. z siedzibą w Z. oraz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Z., w dniu 25 października 2021 r. zawarły umowę ramową przelewu wierzytelności. Przedmiotem umowy było ustalenie zasad , na których następować będzie przelew wierzytelności.
Aneksem nr (...) do Załącznika (...) do Umowy Ramowej Cesji z dnia 25 października 2021 r. Akt cesji nr. (...)podpisany w Z. w dniu 30 stycznia 2025 r. Strony postanowiły wprowadzić nową treść zwiększając wartość przenoszonych wierzytelności. Załącznik do Aktu cesji nr (...)pod numerem (...) wskazywał wierzytelność przysługującą względem G. G..
Dowód:
-umowa ramowa cesji wierzytelności przyszłych z dnia 25.10.2021 r., k.55-66;
- aneks nr (...) z dnia 10.01.2025 r.,52-54.
Pismem z dnia 1 kwietnia 2025 r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w Z. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 5.501,67 zł.
Dowód:
- wezwanie do zapłaty z dnia 01.04.2025r., k.50-51.
G. G. w dniu 7 maja 2025 r. dokonał wpłaty kwoty 100 zł, a w dniu następnym wpłacił kwotę 400 zł. Wpłaty zostały dokonane na rzecz nowego wierzyciela. Wobec tego łączna suma wpłat tytułem umowy wyniosła 4.481,20 zł.
Dowód:
- potwierdzenie transakcji z dnia 07.05.2025 r., k.113;
- potwierdzenie transakcji z dnia 08.05.2025 r., k.114.
Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę powodową. Przedłożone dokumenty nie budziły zastrzeżeń ani wątpliwości Sądu pod względem formalnym. Ich wiarygodność i prawdziwość nie była kwestionowana. Brak było wątpliwości co do ich autentyczności.
Za wiarygodne i stanowiące podstawę ustaleń faktycznych w sprawie co do wysokości spłat dokonanych przez pozwaną tytułem pożyczki Sąd uznał historię spłat i dowody transakcji przedłożone przez stronę powodową oraz potwierdzenia transakcji złożone przez pozwanego, które to dokumenty wzajemnie sobie odpowiadały. Dokumenty te potwierdzały, że tytułem umowy pożyczki pozwany otrzymał jedynie kwotę 2.400 zł i choć formalnie pożyczkodawca twierdził, że udostępnił pozwanemu limit w karcie kredytowej była to jednorazowa pożyczka, którą pozwany spłacał. Z historii karty przedłożonej przez powoda nie wynika by pozwany użytkował udostępnioną mu kartę w sposób dla niej charakterystyczny tj. dokonywał wpłat tytułem limitu, który następnie ponownie wypłacał w celu wykorzystania. Wpłaty pozwanego pozwalały jedynie na pokrycie wysokich miesięcznych opłat naliczonych przez pożyczkodawcę.
W świetle złożonych dokumentów Sąd w całości dał wiarę zeznaniom pozwanego G. G., zgodnie z którymi chciał on uzyskać kwotę pożyczki jednorazowo, forma z kartą kredytową zaproponowana przez pożyczkodawcę nie dawała mu innych możliwości niż zwykła pożyczka.
Sąd zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne.
Stosownie do treści art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku, zaś zgodnie z § 4 przywołanego przepisu Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.
W sprawie oceniając cofnięcie pozwu przez powoda z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 203 § 1 - 4 k.p.c., Sąd nie dopatrzył się, aby czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego lub by zmierzała do obejścia prawa. Cofnięcie powództwa w sprawie powód łączył bowiem z faktem rozliczenia wpłat pozwanego, a jednocześnie powód cofnął powództwo jedynie w zakresie roszczenia odsetkowego tj. od dnia 26 marca 2025 r. do dnia 8 września 2025 r. Fakt cofnięcia powództwa w tym zakresie w istocie nie wpływał na rozstrzygnięcie, a powód i tak nie wykazał zasadności swego roszczenia w żadnej części.
Wobec powyższego postępowanie podlegało umorzeniu w zakresie roszczenia odsetkowego liczonego od kwoty 5126,62 zł od dnia 26 marca 2025 r. do dnia 8 września 2025 r., o czym orzeczono jak w pkt I wyroku.
W pierwszej kolejności wypada jednak odnotować, że legitymację czynną do dochodzenia roszczenia w sprawie powód wywodził z art. 509 k.c. Zgodnie z tym przepisem wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. W wyniku dokonania przelewu na nabywcę przechodzi ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego jaki go wiązał z dłużnikiem. Reguła jest, że każda wierzytelność może być przedmiotem przelewu - chyba że zakazuje tego ustawa, umowa bądź sprzeciwia się temu właściwość zobowiązania. Celem i skutkiem przelewu jest przejście uprawnień na nabywcę. W razie dokonania takiego przelewu dochodzi do szczególnego następstwa prawnomaterialnego po stronie wierzyciela, przy czym wierzytelność przechodzi na nabywcę w niezmienionym stanie i zakresie. Przelew stanowi czynność kauzalną a praktyka wskazuje, że przyczynę prawną stanowią najczęściej umowy wzajemne, odpłatane lub mające na celu zabezpieczenie innej wierzytelności.
Sąd co do zasady nie znalazł podstaw, aby kwestionować ważność zawartych umów cesji wierzytelności załączonych do pozwu. Powód przedstawił odpisy przedmiotowych umów wraz z wyciągami z załączników i tym samym w sposób dostateczny wykazał fakt ich zawarcia. Powyższe rozważania pozostają jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem dla skutecznego nabycia wierzytelności w drodze cesji konieczne jest istnienie przelewanej wierzytelności.
Podstawą oceny roszczenia strony powodowej stanowi zawarta umowa nazwana umową o kartę kredytową, która w nawiasie zawiera nazwę kredyt konsumencki. Pozwany zawarł zatem z pierwotnym wierzycielem umowę pożyczki stanowiącą jednocześnie umowę kredytu konsumenckiego.
Zgodnie z treścią art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi tysiąc złotych, powinna być stwierdzona pismem.
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2018 r., poz. 993 ze zm.) – dalej: „u.k.k.” przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności między innymi umowę pożyczki.
Zgodnie z art. 2 pkt 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/751 z dnia 29 kwietnia 2015 r. karta płatnicza to instrument płatniczy, który umożliwia płatnikowi zainicjowanie transakcji kartą kredytową. Z kolei art. 2 pkt 5 ww. rozporządzenia przewiduje, że transakcja kartą kredytową oznacza transakcję płatniczą realizowaną w oparciu o kartę, w wyniku której płatnik zostaje w całości lub w części obciążony kwotą transakcji w ustalonym wcześniej konkretnym terminie w miesiącu kalendarzowym, zgodnie z wcześniej ustalonym limitem kredytowym, z odsetkami lub bez.
Stosownie do treści art. 36d pkt 2 u.k.k. przepisów art. 36a-36c nie stosuje się do umowy o kartę kredytową, o której mowa w art. 2 pkt 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/751 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę (Dz. Urz. UE L 123 z 19.05.2015, str. 1), o ile kredytodawca jest jednocześnie wydawcą karty kredytowej.
Powództwo podlegało oddaleniu albowiem umowa pożyczki z dnia 30 stycznia 2024 r. o numerze (...), gdyż w świetle przepisów ustawy o kredycie konsumenckim oraz art. 385 1 k.c. zawiera klauzule abuzywne niewiążące konsumenta w zakresie opłat związanych z udzieloną pożyczką, a ponadto jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego i jako taka nieważna na podstawie art. 58 § 2 k..c. Wobec ustalonego w sprawie stanu faktycznego Sąd uznał, że zawarta umowa pożyczki stanowi czynność zmierzającą do obejścia przez pożyczkodawcę przepisów prawa z art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim, poprzez instrumentalne wykorzystanie art. 36d wskazanej ustawy. Jednocześnie z ustalonego w sprawie stanu faktycznego niewątpliwie wynikało, że pozwany spłacił udzielony mu kapitał pożyczki w całości, a nawet wyższą kwotę tj. łącznie 4.481,20 zł.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Działanie w celu obejścia prawa polega na tym, że strony podejmują czynność prawną, która, choć formalnie nie narusza żadnego ustawowego zakazu, w istocie zmierza do osiągnięcia celu niedozwolonego przez ustawę. Zawierając pozór legalności, pozostaje w sprzeczności z intencją ustawy. Warunkiem uznania, że czynność prawna zmierza do obejścia prawa jest świadomość wszystkich stron czynności takiego stanu rzeczy i świadome (nie przypadkowe) dokonanie czynności w celu obejścia prawa ( A. Janas [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna (art. 1-125), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018, art. 58, s. 495).
Przepis art. 58 § 2 k.c. zapobiega nieakceptowanej przez system prawny sprzeczności między treścią norm postępowania ustanowionych na podstawie zasady autonomii woli przez czynności prawne a treścią przyjętych w społeczeństwie zasad moralnych. Negatywna ocena czynności prawnej może być ukształtowana tylko po dokonaniu oceny moralnej jej treści, celu lub skutków. Nieważność takiej czynności następuje tylko przez odwołanie się do ogólnie przyjętej w kulturze naszego społeczeństwa zasady, że prawo nie może tolerować stosunków prawnych, które pozostawałyby w kolizji z powszechnie akceptowanymi wartościami. Sprzeczność czynności prawnej tylko z dobrymi obyczajami, bez równoczesnej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, nie powoduje jej nieważności, ponieważ norma wyrażona w art. 58 § 2 k.c. nie może być interpretowana rozszerzająco. Zastosowanie tego przepisu może mieć miejsce jedynie w odniesieniu do stosunków prawnych mających charakter cywilnoprawny, np. tytułów prawnych, których źródłem jest stosunek zobowiązaniowy. W najnowszym orzecznictwie wskazuje się, że do ustalenia bezwzględnej nieważności czynności prawnej z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego bierze się pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku, ponieważ jest to zagadnienie kontekstu faktycznego, np. działanie pod wpływem nacisku kontrahenta, wykorzystanie swoich wpływów albo pozycji związanej z zajmowanym stanowiskiem, z którym wiąże się decydowanie o sytuacji prawnej kontrahenta, wszelkie działania podjęte przed zawarciem umowy, a mające wpływ na jej treść, w tym na ekwiwalentność świadczeń. Z tego względu sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) wymaga oceny umowy w świetle pozaprawnych standardów uczciwości i lojalności kontraktowej (por. B. J. Kowalczyk [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Gdańsk 2026, art. 58.).
Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Zgodnie z art. 385 1 § 2 k.c., jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 tego artykułu nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
Stosownie do treści art. 385 1 § 3 k.c., nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zgodnie zaś z art. 3851 § 4 k.c. ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Unormowania zawarte w art. 385 1 385 3 k.c. mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają ogólne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy. W sytuacji kolizji art. 58 k.c. i 385 1 k.c. należy dać pierwszeństwo drugiemu z rzeczonych przepisów traktując go jako lex specialis w zakresie ochrony konsumenckiej, względem ogólnych regulacji kodeksowych. Za trafnością przedstawionej tezy przemawia przede wszystkim fakt, że wynikająca z art. 385 1 § 1 k.c. sankcja bezskuteczności klauzuli, ma działanie ochronne dla konsumenta i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza aniżeli sankcja nieważności wynikająca z art. 58 k.c. Szczególna regulacja dla umów konsumenckich, w odróżnieniu od reguł ogólnych, nie przewiduje bowiem możliwości oceny, czy przedsiębiorca bez niedozwolonych postanowień zawarłby daną umowę z konsumentem. W ten sposób nieuczciwy przedsiębiorca pozbawiany jest jednego z koronnych argumentów, którym mógłby się posłużyć w przypadku zastosowania pierwszeństwa reguł ogólnych wynikających z art. 58 § 3 k.c., co podważałoby sens wprowadzenia do porządku prawnego ochrony konsumenckiej. Bezskuteczność klauzuli umownej oznacza bowiem, że przedsiębiorca ma obowiązek wykonania kontraktu pomimo tego, że została z niego „usunięta” niedozwolona klauzula. W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy, a przedsiębiorca ponosi ryzyko stosowania we wzorcu niedozwolonych postanowień.
Wskazać przy tym wypada, że art. 385 1 k.c. stanowi implementację art. 3 dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L Nr 95, s. 29), który stanowi, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Z przytoczonych regulacji wynika zatem, że aby określone postanowienie umowy mogło zostać uznane za niedozwolone, muszą zostać spełnione cztery warunki:
1) umowa musi być zawarta z konsumentem,
2) postanowienie umowy nie zostało uzgodnione indywidualnie,
3) postanowienie nie dotyczy głównych świadczeń stron o ile jest sformułowane w sposób jednoznaczny;
4) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem umowa z dnia 30 stycznia 2024 r.. została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą, czyli z (...) sp. z o.o. w Z. a konsumentem, czyli pozwanym.
Niewątpliwie również postanowienia zawartej między stronami umowy nie były uzgadniane indywidualnie. Zgodnie z art. 385 1 § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Stosownie do treści art. 385 1 § 4 k.c. ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Umowa ze stroną powodową została zawarta na podstawie wzorca opracowanego oraz przedstawionego przez pozwanego. W tej sytuacji obowiązuje domniemanie, że zawarte w niej postanowienia nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem (art. 385 1 § 3 k.c.). Do obowiązków powoda w związku z tym należało udowodnienie, że przedmiotowe postanowienie zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem, czemu w żaden sposób nie sprostał.
W ocenie Sądu powyższe postanowienia umowne dotyczące naliczenia opłat nie miało charakteru postanowienia określającego główne świadczenia stron, gdyż ustalenie takiego obowiązku nie stanowi elementu istotnego - essentialia negotti umowy o świadczenie usług płatniczych. Wykładając pojęcie " świadczenia głównego" właściwym jest posiłkowe sięganie do wypracowanego w doktrynie rozróżnienia na świadczenia główne i uboczne. Za główne uznawane są świadczenia stron objęte postanowieniami przedmiotowo istotnymi danej umowy (essentialia negotii), czyli świadczenia, które zmierzają do osiągnięcia celu umowy i pozwalają na identyfikację określonego typu stosunku prawnego (tak też np.: K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2004, s. 909, M. Skory, "Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta", Zakamycze 2005, s. 179-180). Zatem postanowienia umowne dotyczące opłat może być poddane kontroli pod kątem potencjalnej abuzywności.
Uznanie postanowień umownych za abuzywne wymaga łącznego wystąpienia przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta. Dobre obyczaje to w zasadzie pojęcie równoważne dla zasad współżycia społecznego, czyli pozaprawnych reguł postępowania niesprzecznych z etyką, moralnością i aprobowanych społecznie. W szczególności sprzeczne są wszelkie postanowienia umowy, które naruszają uczciwość, zaufanie do kontrahenta, zmierzają do wykorzystania przymusowego położenia drugiej strony umowy, a tym samym naruszają równorzędność stron stosunku prawnego (W. X. - komentarz do art. 385 1 k.c.). Interesy konsumenta to pojęcie szerokie i należy przez nie rozumieć nie tylko interesy ekonomiczne. Z rażącym naruszeniem interesów konsumenta mamy do czynienia w przypadku, gdy postanowienia umowy znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, gdy dochodzi do jaskrawej, nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków stron umowy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 roku, sygn. I CK 832/04).
W orzecznictwie przyjmuje się, że oceny nieuczciwego charakteru postanowienia wzorca umownego w ramach kontroli abstrakcyjnej, pod kątem przesłanek określonych w art. 385 1 § 1 k.c. można dokonać za pomocą tzw. testu przyzwoitości (zob.m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego z 19 marca 2007 r., III SK 21/06, z 29 sierpnia 2013 r., I CSK 660/12). Polega to na zbadaniu, czy oceniane postanowienie wzorca jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów, jaki należy zrekonstruować w warunkach gospodarki wolnorynkowej oraz jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli.
Z tego względu powyższego postanowienia umownego w postaci naliczenia tak wysokiej opłat miesięcznych oraz za przekroczenie limitu, należy uznać za klauzulę abuzywną w rozumieniu art. 385 1 k.c.
Przepis art. 36a u.k.k. reguluje maksymalne koszty poza odsetkowe kredytu, przy czym dzieli kredyty na te, których okres spłaty nie jest krótszy jak 30 dni oraz kredyty, których okres spłaty jest krótszy niż 30 dni. Dla kredytów długoterminowych ustawa określa wzór do wyliczenia maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Natomiast dla kredytu z okresem spłaty krótszym niż 30 dni, maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu to 5% całkowitej kwoty kredytu. Ustawa określa również ogólną zasadę, iż maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu.
Zgodnie z art. 36b u.k.k. w przypadku odroczenia spłaty zadłużenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki w okresie 120 dni od dnia wypłaty tego kredytu całkowitą kwotę kredytu dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota udzielonego i wypłaconego kredytu, którego spłata została następnie odroczona, zaś do pozaodsetkowych kosztów kredytu dolicza się wszystkie koszty i opłaty, które kredytobiorca jest obowiązany ponieść w związku z odroczeniem spłaty kredytu, naliczone w okresie 120 dni od dnia wypłaty kredytu.
Analogicznie uregulowane zostały zasady udzielania kolejnego kredytu konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu w art. 36c u.k.k. Zgodnie z tym przepisem w przypadku udzielenia przez kredytodawcę lub podmiot z nim powiązany konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów: 1) całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota pierwszego z kredytów; 2) pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.
Celem przywołanych regulacji jest zapobieżenie omijaniu przez pożyczkodawców limitów kosztów pozaodsetkowych w razie udzielenia kredytów na krótkie okresy i pobierania wysokich opłat za ich przedłużanie.
Wskazać należy, że ograniczenia dotyczące wysokości kosztów kredytu, które wynikają z art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim, nie mają zastosowania do kredytu rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowym prowadzonym przez kredytodawcę, o którym mowa w art. 5 pkt 2a lit. a i b ww. ustawy, a także do umów o kartę kredytową wydane przez kredytodawcę. Wyłączenia przewidziane w art. 36d ustawy o kredycie konsumenckim uzasadnione zostały specyfiką wymienionych w tym przepisie umów, na podstawie których kredytodawca udziela wielokrotnie w czasie trwania umowy kredytu w nieoznaczonej wysokości, w granicach przyznanego limitu w rachunku kredytowym. W takiej bowiem sytuacji nie jest możliwe ustalenie z góry łącznej wysokości wypłat dokonanych na rzecz konsumenta, a w konsekwencji łącznej wysokości kosztów obciążających konsumenta w związku z wykonywaniem umowy.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje zawarcie umowy tytułowanej jako umowa o „kartę kredytową” i jednocześnie jako „kredyt konsumencki” , która stanowi postawę dochodzenia roszczeń powoda. Według jej treści celem jej zawarcia, było umożliwienie korzystania pozwanemu z karty kredytowej w ramach przyznanego limitu kredytowego. Limit ten wynosił 3.000 zł, niemniej pozwanemu wypłacono przelewem w dniu zawarcia umowy na konto kwotę 2.400 zł, udostępniony pozostały limit nie został wykorzystany. Pozwany nie korzystał z karty w sposób właściwy dla cech karty tj. dokonując wpłat i wypłat, spłacał jedynie przyznaną mu w dniu 30 stycznia 2024 r. kwotę pożyczki powiększoną o naliczane przez pozwanego z wykorzystaniem umowy opłaty miesięczne. Kwota wpłat nie zmniejszała kwoty zadłużenia a jedynie pozwalała na spłatę naliczonych wysokich miesięcznych opłat za obsługę karty.
Takie działanie (...) Sp. z .o.o. stanowiło wykorzystanie art. 36d pkt 2 u.k.k. i ominięcie limitów pozaodsetkowych kosztów kredytu. Jeszcze raz należy podkreślić, że pod nazwą umowy, tj. „umowa o kartę kredytową” w nawiasie umieszczono zapis, iż niniejsza umowa to „umowa o kredyt konsumencki”, a zatem należy uznać, że pożyczka (kredyt) została ukryta w wirtualnej karcie kredytowej. Produkt ten umożliwił poprzednikowi prawnemu ominięcie przepisów antylichwiarskich, w tym ograniczeń w naliczaniu kosztów pozaodsetkowych wprowadzonych ustawą o kredycie konsumenckim.
Należy podkreślić, że pod koniec 2022 r. wprowadzono limit kosztów pozakodeksowych również do Kodeksu cywilnego. Spod reżimu tego przepisu wyłączono banki, (...)i oraz instytucje pożyczkowe. Nie wyłączono jednak instytucji płatniczych. W ocenie Komisji Nadzoru Finansowego brak stosowania art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim do umowy o wirtualną kartę kredytową wydawaną przez kredytodawcę powoduje, że w zakresie określania maksymalnych kosztów kredytu zastosowanie znajdują właśnie przepisy art. 7201 -7205 k.c. Komisja Nadzoru Finansowego wypowiedziała się jednoznacznie, że limit ustalony w Kodeksie cywilnym ma zastosowanie do kart kredytowych wydawanych przez instytucje płatnicze. Rozwiewa to wszelkie wątpliwości interpretacyjne. Przepisy te weszły w życie w dniu 18 grudnia 2022 r.,
Zgodnie z treścią art. 724 1 k.c. do nieuregulowanych innymi przepisami umów, na mocy których osobie fizycznej zostaje przekazana suma pieniężna z obowiązkiem jej zwrotu, niezwiązanych bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby stosuje się odpowiednio przepisy art. 720 1 -720 5. Przepisy art. 720 1 -720 5 k.c. stosuje się odpowiednio także do nieuregulowanych innymi przepisami umów przeniesienia na osobę fizyczną za wynagrodzeniem wierzytelności lub innych praw majątkowych, których wartość oznaczono sumą pieniężną z obowiązkiem ich zwrotu, jeżeli umowy te nie są związane bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby. W takim przypadku przez całkowitą wartość pożyczki należy rozumieć wartość tych wierzytelności lub praw według stanu na dzień rozporządzenia nimi. Zgodnie z treścią art. 720 2 k.c. jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, w umowie pożyczki pieniężnej zawieranej z osobą fizyczną i niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby łączna wysokość pozaodsetkowych kosztów nie może przekraczać maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów określonej wzorem: MPK=K ×n/R×20% w którym poszczególne symbole oznaczają: MPK- maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów, K-całkowitą kwotę pożyczki, rozumianą jako suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących współfinansowania kosztów pożyczki, które dający pożyczkę wydaje biorącemu pożyczkę na podstawie umowy, n-okres spłaty wyrażony w dniach, licząc od dnia wydania przedmiotu pożyczki, R-liczbę dni w roku.
Zgodnie z § 2 ww. przepisu pozaodsetkowe koszty, o których mowa w § 1, w całym okresie spłaty pożyczki nie mogą być wyższe od 25% całkowitej kwoty pożyczki.
Tym samym opłaty od przyznanej pozwanemu kwoty 3.000 zł zgodnie z ww. wzorem nie powinny wynieść więcej niż 750 zł. Natomiast jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego pozwany spłacił z tytułu wypłaty kwoty 3.000 zł, a wypłaconej w istocie kwoty 2.400 zł kwotę aż 4.481,20 zł, przy czym suma naliczonych mu opłat wynosiła kwotę 6.136,65 zł.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości kosztów pozaodsetkowych były niedozwolonymi postanowieniami umowy i zmierzały do obejścia przepisów dotyczących wysokości odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów kredytu, rażąco naruszały prawa pozwanego jako konsumenta. Niewątpliwie w umowie nie zastrzeżono żadnych odsetek kapitałowych ani prowizji, ale w zamian zastrzeżono m.in. dzienną opłatę za obsługę wykorzystanego limitu kredytowego ( za każde rozpoczęte 100 zł limitu kredytowego). Przy założeniu, że w dniu uruchomienia limitu kredytowego, konsument wykorzystała 3.000 zł tj. cały przyznany limit kredytowy, to całkowity koszt kredytu wskazany w umowie wynosi 4.185 zł, co stanowi 139,50% udostępnionej kwoty, co w ocenie Sądu radykalnie narusza przepisy dotyczące wysokości dopuszczalnych maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Jednocześnie ww. kwota była faktycznie wyższa albowiem z historii naliczeń przedstawionej przez powoda wynika, że wynosiła kwotę 6.136,65 zł.
W realiach przedmiotowej sprawy zapis umowny, który zastrzega konieczność uiszczenia ww. kwot tytułem opłat znacznie przewyższających wysokość kwoty kapitału udzielonej pożyczki kształtuje prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji oraz rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Należy zaznaczyć, że swoboda umów wynikająca z art. 353 1 k.c. nie pozostaje całkowicie dowolna i podlega pewnym ograniczeniom. Tu przypomnieć trzeba, że poprzednik prawny powoda jest przedsiębiorcą zajmującym się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie m.in. usług płatniczych. Przy zawieraniu umów posługuje się on wzorcami umownymi.
W świetle powyższego należało również odnotować przeciwstawną tj. lojalną wobec pożyczkodawcy postawę pozwanego, który spłacał zobowiązanie w zaufaniu do wyliczeń pożyczkodawcy, niemniej jego wysokość w ostatecznym rozrachunku przerosła jego możliwości finansowe. Faktem jest, że dokonywane przez niego wpłaty były uiszczane z opóźnieniem. Jednakże G. G., nie uchylał się od płatności. Na rzecz (...) sp. z o.o. w Z., dokonał wpłat na łączną kwotę 3.981,20 zł. Z historia wpłat potwierdza zeznania pozwanego, że po otrzymaniu wezwań do zapłaty zawsze wpłacał żądaną kwotę. Ostatnia wpłata opiewała na kwotę ok. 985 zł. Zgodnie z treścią sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym, pozwany otrzymał podczas rozmowy telefonicznej informację, od pracownika że po zapłacie ostatniej należności w wysokości ok.1.000 zł umowa wygaśnie i nie będzie on zobowiązany do jakichkolwiek wpłat. Działając w dobrej wierze, dążąc do wypełniania w całości swojego zobowiązania, należność spłacił. W późniejszym czasie, pozwany został wezwany do zapłaty ok. 5.600 zł, przez pełnomocnika powoda. Pozwany był zaskoczony, bowiem żył w przekonaniu, że jego zobowiązanie zostało już rozliczone. Następnie dokonał na rzecz nowego wierzyciela wpłatę w wysokości 500 zł. Zatem łączna wpłata tytułem spłaty zaciągniętego zobowiązania, to kwota 4.481,20 zł
W świetle powyższego Sąd uznał, również że ww. umowa jest umową nieważną w świetle art. 58 § 2 k.c. albowiem wprost stanowi nadużycie pozycji pożyczkodawcy, który formułuje wzór umowy, proponując na swych stronach umowy pożyczki, nie wyjaśniając przy tym różnic w zakresie umowy pożyczki a umowy o kartę kredytową. Jednocześnie sposób wykonywania umowy jednoznacznie wskazuje, że ww. umowa jest umową o kartę kredytową jedynie z nazwy. Umowa o kartę kredytową ma bowiem umożliwiać wypłaty środków w ramach przyznanego limitu, które trzeba spłacić w terminie, aby uniknąć odsetek (tzw. okres bezodsetkowy, zazwyczaj 50-60 dni). Każda spłata odnawia dostępny limit. W sprawie takich czynności wypłat nie było, spłaty natomiast służyły wzbogaceniu pożyczkodawcy, który za każdy miesiąc trwania umowy naliczał nieuzasadnione wysokie opłaty. Były to kwoty nie tylko wyższe od pozaodsetkowych kosztów kredytu ale również od możliwych odsetek ustawowych należnych od udzielonego kapitału pożyczki.
Materiał dowodowy przedłożony w sprawie nie wskazał, aby pozwany dokonywał ruchów charakterystycznych dla karty kredytowej. Istotą kredytu odnawialnego jest zaciągnięcie zobowiązania i jego późniejsza spłata poprzez uiszczanie kwot minimalnych. Spłata zadłużenia powoduje odnowienie przyznanego limitu, dając kredytobiorcy możliwość ponownego zaciągnięcia zobowiązania. W przedmiotowej sprawie, powód nie wykazał, aby umowa o kartę kredytową faktycznie nią była. Pozwanemu, w dniu podpisania umowy na jego osobisty rachunek bankowy, wpłynęła kwota 2.400 zł. Kwota była spłacana, a dalsze zobowiązania nie były zaciągane. Z tego względu Sąd stoi na stanowisku, że zawarta umowa o kartę kredytową, w rzeczywistości stanowi czynność zmierzającą do obejścia ustawy. Działanie w celu obejścia prawa polega na tym, że strony podejmują czynność prawną, która, choć formalnie nie narusza żadnego ustawowego zakazu, w istocie zmierza do osiągnięcia celu niedozwolonego przez ustawę. Zawierając pozór legalności, pozostaje w sprzeczności z intencją ustawy. Przedmiotowa umowa zastała zatytułowana jako umowa o kartę kredytową, pomimo, iż niniejsza umowa stanowiła umowę o kredyt konsumencki. Należy zatem uznać, że umowa pożyczki/kredytu została poniekąd ukryta w karcie kredytowej. Kredytodawca, w ten sposób ominął przepisy antylichwiarskie, w tym ograniczenia w naliczaniu kosztów pozaodsetkowych.
Wskazać należy, że zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG z dnia 23 kwietnia 2008 r. (Dz. Urz.UE.L Nr 133, str. 66) konsumentom powinno zapewnić się ochronę przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd praktykami, zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych).
Zdaniem Sądu opłaty zostały określone na zawyżonym, nieznajdującym żadnej podstawy poziomie. Wprowadzenie przez poprzednika prawnego strony powodowej opłat w wysokości wskazanej w umowie godziło w dobre i uczciwe praktyki kupieckie oraz naruszało interes pozwanego jako konsumenta. Tym samym, cała konstrukcja będącej podstawą powództwa umowy pożyczki nr (...) w istocie służyła jedynie zwiększaniu pozaodsetkowych kosztów pożyczki, które są limitowane przez art. 36a i kolejne ustawy o kredycie konsumenckim, a które obciążają konsumenta.
Sumując, niezależnie od podstawy prawnej rozstrzygnięcia, całkowita kwota do zapłaty, w przedmiotowej sprawie powinna wynosić maksymalnie kwotę 3.750 zł, zatem kwota zapłacona rzeczywiście przez pozwanego 4.481,20 zł pokryła kapitał, pozaodsetkowe koszty kredytu w świetle art. 36a u.k.k. oraz ewentualne odsetki za opóźnienie w spłacie.
Z tych wszystkich powodów w pkt II wyroku orzeczono o oddaleniu powództwa w sprawie.
W pkt III wyroku, Sąd orzekł o kosztach procesu w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. W niniejszej sprawie, wobec oddalenia powództwa, pozwany wygrał spór w całości, w tym również w zakresie cofniętego roszczenia albowiem suma jego wpłat przekraczała kapitał wypłaconej pożyczki.
Koszty procesu przyznane na rzecz pozwanego stanowiły w istocie wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego w wysokości stawki minimalnej – 1.800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U.2026.118). Zgodnie z treścią art. 98 § 1 1 od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu, regulują przepisy § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu . Zgodnie z tymi przepisami koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Od tej zasady zachodzi jednak wyjątek określony z § 6 tegoż rozporządzenia, gdy kosztami sprawy cywilnej zostaje obciążony przeciwnik procesowy strony korzystającej z pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W takiej sytuacji koszty nieodpłatnej pomocy prawnej zasądza się nie od Skarbu Państwa, lecz od przeciwnika procesowego na rzecz strony korzystającej z urzędowej pomocy prawnej. Przyznanie tych kosztów od Skarbu Państwa na rzecz adwokata następuje dopiero po wykazaniu bezskuteczności ich egzekucji.
Powyższe wynika także z art. 122 k.p.c., zgodnie z którym adwokat lub radca prawny ustanowiony zgodnie z przepisami niniejszego działu ma prawo - z wyłączeniem strony – ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz tej strony od przeciwnika. Przeciwnik nie może czynić żadnych potrąceń, z wyjątkiem kosztów nawzajem mu przyznanych od strony korzystającej z pomocy prawnej z urzędu (§ 1) Na kosztach, przypadających od przeciwnika strony korzystającej z pomocy prawnej z urzędu, należności adwokata lub radcy prawnego ustanowionego według przepisów poprzedzających przysługuje pierwszeństwo przed roszczeniami osób trzecich (§ 2).