Uzasadnienie z 15 kwietnia 2026, sygn. IV GC 1309/25

UZASADNIENIE

co do całości wyroku z 2 kwietnia 2026 roku

1.  (...) S.A. pozwała E. Ł. o zapłatę 29 617,70 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15.02.2025 r. do dnia zapłaty oraz o zwrot kosztów procesu. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i o zwrot kosztów procesu. Postępowanie toczyło się według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych.

2.  Powódka oparła swoje roszczenie na fakcie, że strony łączyła umowa kompleksowa z 15.01.2021 r., która została przedłużona na czas nieokreślony, a następnie 14.11.2022 r. strony zawarły porozumienie cenowe na okres do 31.12.2024 r. Pozwany wypowiedział umowę ze skutkiem na 31.12.2023 r. Powódka na tej podstawie dochodzi od pozwanego zryczałtowanego odszkodowania jak w Ogólnych Warunkach Porozumienia w wysokości równej iloczynowi deklarowanej ilości energii elektrycznej liczonej proporcjonalnie do liczby dni, o jakie został skrócony okres obowiązywania umowy oraz łącznej sumy ceny energii elektrycznej wynikającej z umowy i kosztów zawarcia umowy za okres do chwili złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu.

3.  Pozwany wniósł o oddalenie powództwa z tego względu, że: (1) nie łączyła go z powódką umowa zawarta na czas określony, lecz nieokreślony; (2) nie wiązały go powołane Ogólne Warunki Porozumienia; (3) postanowienie o karze umownej jest nieważne jako stanowiące obejście przepisu; (4) postanowienie o karze umownej jest nieważne, gdyż zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny; (5) powód nie wykazał bezpośrednich strat w dacie wypowiedzenia umowy. Ewentualnie pozwany wniósł o miarkowanie kary umownej do 1000 zł ze względu na jej rażące wygórowanie.

I.  Stan faktyczny

4.  (...) S.A. jako sprzedawca i E. Ł., w związku z prowadzoną działalnością gospodarcza, jako odbiorca zawarli 15.01.2021 r. umowę kompleksową dla przedsiębiorstw do obiektu przy ulicy (...) w M.. Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Odbiorca zadeklarował zakup i odbiór energii elektrycznej w ilości (...) kWh rocznie.

bezsporne, dowody: umowa (k. 11-12), protokół zdawczo-odbiorczy (k. 13).

5.  (...) S.A. i E. Ł. zawarli 14.11.2022 r. Porozumienie dla przedsiębiorstw, na podstawie którego, względem powyższej umowy, sprzedawca zobowiązał się do stosowania w poszczególnych okresach określonych cen, a odbiorca zobowiązał się do kontynuowania zawartych ze sprzedawcą umów przez okres nie krótszy niż do 31.12.2024 r. Porozumienie obowiązuje do 31.12.2024 r. z zastrzeżeniem, że postanowienia zmieniające Umowy wiążą Strony w okresie obowiązywania Umów. Jako deklarowane roczne zużycie strony porozumienia wpisały 30 251 kWh.

bezsporne, dowody: porozumienie (k. 15-16), wniosek (k. 17).

6.  Integralną część Porozumienia stanowiły Ogólne Warunki Porozumień (dalej jako: (...)), zgodnie z którymi sprzedawca obciąży Odbiorcę kwotą odszkodowania w rozumieniu art. 4j ust. 3a ustawy Prawo energetyczne w przypadku rozwiązania przez Odbiorcę Umowy zawartej na czas określony, w tym w zakresie poszczególnego punktu poboru energii przed upływem okresu, na jaki została zawarta, lub rozwiązania przez Sprzedawcę Umowy z winy Odbiorcy, w wysokości równej iloczynowi deklarowanej energii elektrycznej (określonej w Załączniku nr 1 do Porozumienia) proporcjonalnie określonej do liczby dni, o jaki został skrócony okres obowiązywania Umowy oraz łącznej sumy ceny energii elektrycznej wynikającej z Porozumienia i kosztów zawarcia Porozumienia za okres do chwili złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu (§3.3.b (...)).

dowody: (...) (k. 14, 18).

7.  E. Ł. wypowiedział powyższą umowę ze skutkiem na 31.12.2023 r.

bezsporne, dowody: zeznanie E. Ł. (k. 86).

8.  (...) S.A. wystawiła 31.01.2025 r. notę obciążeniową E. Ł. w kwocie 29 617,70 zł tytułem kary umownej za wypowiedzenie umowy przed terminem obowiązywania. Termin zapłaty 14 dni od dnia wystawienia noty. Pismem z 20.02.2025 r. E. Ł. potwierdził otrzymanie noty i zakwestionował roszczenie w całości.

bezsporne, dowody: nota (k. 20), korespondencja (k. 21-23, 54-62), zeznanie E. Ł. (k. 86).

II.  Ocena dowodów

9.  Sąd oparł swoje ustalenia na dowodach wyżej wskazanych. Dokumenty przedłożone w sprawie nie były kwestionowane przez strony ani co do swojej autentyczności, ani co do treści, mimo że strony wywodziły z nich odmienne skutki prawne. Stąd Sąd uznał je za w pełni wiarygodne. Zasadnicze fakty istotne dla rozstrzygnięcia były w sprawie bezsporne.

10.  Spór stron co do faktów dotyczył tego, czy i jakiej treści Ogólne Warunki Porozumienia wiązały strony. Powódka przedstawiła (...) z dwóch dat z założeniem, że wcześniejsze wiązało strony, a najbliższa zmiana (...) nastąpiła dopiero w 2024 r. Pozwany podniósł, że powódka nie udowodniła, aby dane (...) wiązało strony. W ocenie Sądu, jeżeli strony umowy lub porozumienia, działające w ramach prowadzonych przez siebie działalności gospodarczych, odwołują się w treści tej umowy lub porozumienia do odrębnego dokumentu (...) i potwierdzają zapoznanie się z nim, a następnie strona powodowa przedkłada ten dokument, to wówczas wypełnia spoczywający na niej ciężar dowodowy (art. 6 k.c.) i następnie to strona przeciwna powinna wykazać, że wiążą ją (...) innej treści niż przedstawiona, a nie ograniczać się do niekonstruktywnego zaprzeczenia. Pozwany nie wskazał żadnego postanowienia umownego innego niż w przedłożonym (...), w związku z tym Sąd ustalił, że strony wiązało (...) o treści jak na k. 14, tj. wersja z 21.09.2020 r.

11.  Zeznanie E. Ł. co do tego, że nikt mu nie tłumaczył postanowień (...) przy podpisywaniu umowy jest nieistotne dla rozstrzygnięcia, gdyż to na nim spoczywała powinność zapoznania się z treścią stosunku umownego przed zawarciem go. Pozwany powinien był wykazać, że było to niemożliwe. Podobnie twierdzenia pozwanego o niemożności wyliczenia kary umownej były obojętne dla rozstrzygnięcia, gdyż podlegała ona obiektywnej ocenie z punktu widzenia modelu racjonalnego kontraktującego.

12.  Powódka nie przedłożyła żadnego dowodu na fakt i datę wypowiedzenia umowy przez pozwanego, lecz fakt wypowiedzeniu i upływu okresu wypowiedzenia był bezsporny i potwierdzony przez pozwanego.

III.  Stan prawny

13.  Powódka wywodziła swoje roszczenie z faktu, że zaistniały przesłanki zastrzeżone w umowie do żądania zapłaty określonej w umowie sumy na wypadek nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego polegającego na rozwiązaniu przez odbiorcę umowy zawartej na czas określony przed upływem okresu, na jaki została zawarta. Suma kary umownej została określona „w wysokości równej iloczynowi deklarowanej energii elektrycznej (określonej w Załączniku nr 1 do Porozumienia) proporcjonalnie określonej do liczby dni, o jaki został skrócony okres obowiązywania Umowy oraz łącznej sumy ceny energii elektrycznej wynikającej z Porozumienia i kosztów zawarcia Porozumienia za okres do chwili złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu” (art. 483 § 1 k.c.).

14.  W pierwszej kolejności powództwo podlegało oddaleniu, gdyż nie zaszła powołana przesłanka do naliczenia kary umownej stanowiąca podstawę faktyczną pozwu. Kara umowna została zastrzeżona na wypadek rozwiązania przez odbiorcę umowy zawartej na czas określony przed upływem okresu, na jaki została zawarta. Umowa natomiast została zawarta na czas nieokreślony z terminami jej wypowiedzenia zachowanymi bezspornie przez pozwanego. Powódka stara się sprawiać wrażenie, że zawarte porozumienie jest tożsame z umową w kontekście postanowienia o karze umownej, na co jednak nie pozwala ani jego literalna treść, ani jakakolwiek inna, która mogłaby zostać należycie wywiedziona z reguł wykładni oświadczeń woli jak w art. 65 § 1 i 2 k.c. Sąd w tym zakresie odwołuje się do siatki pojęciowej wprowadzonej autonomicznie przez strony w (...). Mianowicie (...) jednoznacznie odróżnia Umowę i Porozumienie (pisane wielką literą) w swoich postanowieniach. Kiedy strony chcą odwołać się do umowy, to piszą o Umowie; kiedy do porozumienia, to piszą o Porozumieniu. W samej treści porozumienia strony już oświadczają, że są stronami Umów, a pozwany zobowiązuje się do kontynuowania Umowy, pozostałe postanowienia Umowy nie ulegają zmianie. W (...) strony mogą rozwiązać porozumienie jak w §3.1, co nie jest równoznaczne z rozwiązaniem Umowy. Podobnie w §3.5 i §3.6 można rozwiązać Porozumienie lub Umowę. Nawet w samej treści §3.3.b (...), z której powódka wywodzi wymagalną karę umowną, jest odrębne odwołanie do Umowy (okres jej obowiązywania), łącznej sumy ceny energii wynikającej z Porozumienia (!) i kosztów zawarcia Porozumienia (!). To tylko niektóre z przykładów, które jednoznacznie świadczą o rozróżnianiu Umowy i Porozumienia przez strony stosunku prawnego, co nie pozwala na żądanie przez powódkę kary umownej w przypadku rozwiązania umowy przed upływem okresu z Porozumienia. Stąd powództwo podlegało oddaleniu.

15.  W dalszej kolejności powództwo podlegałoby oddaleniu ze względu na nieważność postanowienia o karze umownej z dwóch niezależnych przyczyn (art. 58 § 1 k.c.). Po pierwsze jest to zastrzeżenie sprzeczne z art. 483 § 1 k.c., gdyż nie jest możliwe dostatecznie jednoznaczne określenie wysokości kary umownej. Jest ona nieoznaczona. O ile, zgodnie z twierdzeniem powódki, iloczyn deklarowanej ceny i liczba dni skrócenia umowy są dostatecznie precyzyjne, o tyle dalsza część w postaci „łącznej sumy ceny energii elektrycznej wynikającej z Porozumienia i kosztów zawarcia Porozumienia za okres do chwili złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu” jest niezrozumiała i pozwala na dowolne kształtowanie wysokości kary umownej pod pozorem jej zgodności z (...). Po drugie zastrzeżenie kary umownej w takim kształcie jak rozumie ją powódka – tj. za jej rozwiązanie przed upływem okresu z porozumienia – stanowi obejście art. 4 ust. 3a ustawy Prawo energetyczne, które dopuszcza ponoszenie kosztów i odszkodowań z umowy przez odbiorcę wyłącznie w przypadku umowy zawartej na czas oznaczony, przy czym wysokość tych kosztów i odszkodowań nie może przekraczać wysokości bezpośrednich strat ekonomicznych. Obejście to wynika z tego, że powódka zawiera czasowe porozumienia cenowe do umowy jednoznacznie zawartej na czas nieokreślony, chcąc przez to wywodzić, że umowa została zawarta na czas określony, przez co może żądać dodatkowych kosztów i odszkodowań w przypadku rozwiązania umowy przed upływem obowiązywania porozumienia cenowego. Jedno jednak (porozumienie) nie zmienia drugiego (umowa) – umowa zawarta na czas nieokreślony nie staje się umową na czas określony wskutek czasowego porozumienia cenowego. Wymagałoby to kategorycznego oświadczenia woli stron, którego nie ma, gdyż strony jednoznacznie odróżniają umowę i porozumienie. Stąd powództwo również podlegałoby oddaleniu z tej przyczyny.

16.  Powództwo nie zostało także wykazane co do wysokości bezpośrednich strat ekonomicznych, jakie poniosła powódka w wyniku rozwiązania umowy zawartej na czas oznaczony przez odbiorcę, nawet gdyby uznać utożsamienie porozumienia z umową, jak w art. 4 ust. 3a ustawy Prawo energetyczne. Powódka ograniczyła się do twierdzenia, że takim bezpośrednim stratom ekonomicznym odpowiada cena za energię, którą uzyskałaby, gdyby umowa trwała do końca czasowego porozumienia cenowego. Utracona cena za energię nie może być jednak utożsamiana z bezpośrednią stratą ekonomiczną. Przewidywany zysk netto, tj. przychód, nie jest tym samym, co dochód. Wprawdzie powódka nie uzyskała ceny energii za okres porozumienia cenowego, lecz z drugiej strony nie ponosiła również kosztów wytworzenia (nabycia) i przesyłu energii elektrycznej przez kolejny rok, kosztów administracyjnych oraz innych, które podlegałyby odliczeniu od tej ceny w celu wyliczenia bezpośredniej straty ekonomicznej.

17.  Ze względu na oddalenie powództwa co do zasady i wysokości z kilku samodzielnych przyczyn jak powyżej, nie było konieczne odnoszenie się przez Sąd do zarzutu miarkowania kary umownej z art. 484 § 2 k.c. Brak przesłanek do żądania kary umownej, niedostateczna oznaczoność tej kary i brak wykazania bezpośrednich strat ekonomicznych nie pozwalał na ocenę rażącego wygórowania postulowanej kary i wyznaczenie granicy rażącego wygórowania.

Koszty procesu

18.  Powództwo zostało oddalone w całości, w związku z czym należało uznać pozwanego za wygrywającego sprawę w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. i przyznać na jego rzecz zwrot wszystkich poniesionych kosztów procesu. W sprawie nie ujawniły się okoliczności uzasadniające odstąpienie od ogólnej zasady ponoszenia kosztów. Pozwany poniósł koszty procesu w wysokości 3617 zł, na które złożyła się opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i 3600 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Relatywne nieskomplikowanie sprawy oraz niewielka liczba czynności dowodowych do przeprowadzenia nie pozwalały na zwiększenie stawki za zastępstwo procesowe ponad stawkę minimalną.

ASR Maciej (...)

Zarządzenia:

1.  odnotować, w tym w kontrolce terminowego sporządzania uzasadnień orzeczeń;

2.  pełnomocnikowi powódki (portal): doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem;

3.  proszę opublikować (wyrok i uzasadnienie łącznie jako jeden plik) zgodnie z załączoną kartą kwalifikacyjną;

4.  przedłożyć za miesiąc lub z pismem.

15.04.2026 r.

ASR Ł. E.