Wyrok z 14 maja 2026, sygn. IV U 132/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 maja 2026 r.

Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Maria Szymańska

Protokolant: sekretarz sądowy Barbara Borkowska

po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r.

na rozprawie

sprawy J. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

o zasiłek chorobowy

w związku z odwołaniem od decyzji z dnia 5 lutego 2026 r., znak (...)

zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 5 lutego 2026 r., znak (...), w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej J. R. prawo do zasiłku chorobowego od 1 stycznia 2026 r. do 18 lutego 2026 r.

Sygn. akt IV U 132/26

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 lutego 2026 r., znak (...), sprostowaną postanowieniem z dnia 5 marca 2026 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.– powołując się art. 7 i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r., poz. 501 ze zm.), dalej: ustawa zasiłkowa oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (Dz. U. poz. 2013) – odmówił J. R. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 stycznia 2026 r. do 18 lutego 2026 r. albowiem zaświadczenie lekarskie na okres od 25 grudnia 2025 r. do 21 stycznia 2026 r. wystawiono w dniu 22 grudnia 2025 r., przy czym przesłanki § 7 w/wym. rozporządzenia nie zostały spełnione. W okresie do 31 grudnia 2025 r. ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie chorobowe, które nie pozostaje w gestii organu, stąd decyzją objęto okres od 1 stycznia 2026 r. Z kolei kolejny okres niezdolności do pracy, który przypadał od 22 stycznia 2026 r., powstał po upływie 14 dni od ustalenia tytułu ubezpieczenia, co miało miejsce 31 grudnia 2025 r., a zatem przesłanki do przyznania zasiłku chorobowego również nie zostały spełnione.

J. R. wniosła odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia, przyznania prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 stycznia 2026 r. do 18 lutego 2026 r. i jego wypłaty wraz z wyrównaniem. Ubezpieczona podniosła, że niezdolność do pracy powstała w czasie podlegania ubezpieczeniom społecznym ze stosunku pracy. Fakt odbycia wizyty lekarskiej w dniu 22 grudnia 2025 r., tj. w okresie urlopu wypoczynkowego, nie jest prawnie zabroniony i nie ma wpływu na prawo do zasiłku chorobowego. W dniu 22 stycznia 2026 r. pierwotnie wystawione zaświadczenie zostało anulowane z powodu błędu w kodzie choroby, jednocześnie wystawiono poprawione zaświadczenie. Błąd lekarza w wystawieniu zaświadczenia nie może skutkować utratą prawa do świadczeń przez ubezpieczonego, jeżeli obiektywnie spełnia on warunki do ich otrzymania.

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie i na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonej decyzji. Pełnomocnik organu oświadczyła, że stan zdrowia ubezpieczonej nie jest kwestionowany, a jedynie prawidłowość wystawionego zaświadczenia lekarskiego.

Ubezpieczona w piśmie przygotowawczym z 28 kwietnia 2026 r. i na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. potrzymała stanowisko w sprawie. Sprecyzowała odwołanie wskazując, że domaga się zmiany decyzji poprzez przyznanie prawa do zasiłku chorobowego za objęty nią okres.

Sąd ustalił, co następuje:

J. R. urodzona w 1998 r., od 1 sierpnia 2024 r. do 31 grudnia 2025 r. była zatrudniona w Centrum (...) i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniom : emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu.

/fakty bezsporne/

Stan zdrowia psychicznego ubezpieczonej w ostatnim okresie zatrudnienia uległ pogorszeniu, co zauważył również jej partner i kilkukrotnie namawiał na zgłoszenie się do specjalisty. Ubezpieczona początkowo nie była skłonna do podjęcia leczenia, wybierała urlop wypoczynkowy celem poprawny stanu zdrowia.

Ubezpieczona ostatecznie zdecydowała się na wizytę u lekarza specjalisty psychiatry, którą odbyła w dniu 22 grudnia 2025 r., w czasie urlopu wypoczynkowego, z którego miała korzystać również kolejnego dnia. Specjalista psychiatra potwierdził zły stan zdrowia psychicznego ubezpieczonej, rozpoznał zaburzenia nastroju (...) wdrożył leczenie farmakologicznie oraz z uwagi na niezdolność do pracy wystawił zaświadczenie lekarskie na okres od 25 grudnia 2025 r. do 21 stycznia 2026 r. Ubezpieczona nie wnioskowała o wystawienie zaświadczenia lekarskiego na konkretny okres ani od konkretnej daty, poinformowała jedynie lekarza, że do następnego dnia włącznie przebywa na urlopie wypoczynkowym. Decyzja o wystawieniu zwolnienia lekarskiego od 25 grudnia 2025 r. została podjęta przez lekarza i nie wyjaśniona ubezpieczonej. W zaświadczeniu lekarskim wystawionym na tą okoliczność – (...) – wskazano kod choroby (...)

Kolejna wizyta lekarska odbyła się 22 stycznia 2026 r. Z uwagi na dalszą niezdolność do pracy lekarz prowadzący psychiatra wystawił zaświadczenie lekarskie (...) na dalszy okres od 22 stycznia 2026 r. do 18 lutego 2026 r., kod choroby (...). Równocześnie zorientował się, że uprzednio wystawione zaświadczenie lekarskie na okres od 25 grudnia 2025 r. do 21 stycznia 2026 r. zawierało błąd w kodzie choroby; lekarz anulował przedmiotowe zaświadczenie oraz wystawił poprawione zaświadczenie z prawidłowym kodem choroby (...), na tożsamy okres.

/dowód: zestawienie zaświadczeń lekarskich ubezpieczonej w aktach zasiłkowych, załącznik; dokumentacja lekarska k. 9-10; (...) k.6-8; dowód z przesłuchania ubezpieczonej na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r., min. 00:10:22-00:15:43, protokół skrócony k. 31-32/

Ubezpieczona, z uwagi na niezdolność do pracy, w okresie od 25 do 31 grudnia 2025 r. otrzymała od pracodawcy wynagrodzenie chorobowe.

Od 1 stycznia 2026 r., po ustaleniu stosunku pracy w Centrum (...), nie legitymowała się tytułem do ubezpieczeń społecznych, w tym ubezpieczenia chorobowego.

/fakty bezsporne/

W związku z niezdolnością do pracy ubezpieczona wystąpiła o zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu do ubezpieczenia, na okres od 1 stycznia 2026 r. do 21 stycznia 2026 r. i od 22 stycznia 2026 r. do 18 lutego 2026 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wydał w dniu 5 lutego 2026 r. skarżoną decyzję.

/fakty bezsporne/

Sąd zważył co następuje:

Stan faktyczny w niniejszej sprawie był w większości bezsporny, a uzupełniająco został ustalony na podstawie dokumentów przedłożonych w toku postępowania i zawartych w załączonych aktach rentowych, których autentyczność i wiarygodność nie budziła wątpliwości stron i Sądu, a także przesłuchania ubezpieczonej. Zeznania ubezpieczonej były spontaniczne, logiczne i niesprzeczne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i jako takie zostały uznane za wiarygodne i miarodajne. Sąd pominął dowód z przesłania świadka M. P. i opinii biegłego sądowego psychiatry na podstawie art. 235 ^{( 2)} § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. albowiem fakty na które zgłoszono przedmiotowe dowody były bezsporne, a tym samym ich przeprowadzenie spowodowałoby jedynie przedłużenie postępowania.

Organ rentowy nie zakwestionował niezdolności do pracy ubezpieczonej w okresie spornym, a jedynie prawidłowość wystawionego zaświadczenia lekarskiego. Również legitymowanie się przez ubezpieczoną tytułem do obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego do 31 grudnia 2025 r. i brak takiego tytułu, również dobrowolnego, po tej dacie, nie było przedmiotem sporu.

Oceniając prawidłowość wystawionego w dniu 22 grudnia 2025 r. zaświadczenia lekarskiego (...) należało w pierwszej kolejności odwołać się do

art. 53 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zgodnie z którym przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, pobyt w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej - są zaświadczenia lekarskie, o których mowa w art. 55 ust. 1 i art. 55a ust. 7, albo wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6. Przywołany art. 55 ust. 1 ustawy zasiłkowej stanowi, że zaświadczenie lekarskie jest wystawiane zgodnie ze wzorem ustalonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zaświadczenie powinno zawierać m. in. okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, w tym okres pobytu w szpitalu (art. 55 ust. 3 pkt 5). Przepis art. 55 ust. 4 ustawy zasiłkowej określa również, że orzekanie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne lub o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny:

1) następuje po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny;

2) jest dokumentowane w dokumentacji medycznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Szczegółowe zasady wystawiania zaświadczeń lekarskich określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim z dnia 10 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2013), dalej: rozporządzenie. § 7 ust. 1 rozporządzenia precyzuje, że zaświadczenie lekarskie wystawia się na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie, lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. § 7 ust. 2 rozporządzenia przewiduje wyjątki do tej zasady; mianowicie zaświadczenie lekarskie może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż 4. dnia po dniu badania, jeżeli:

1) bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy;

2) badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy.

Wystawione ubezpieczonej w dniu 22 grudnia 2025 r. zaświadczenie lekarskie (...) naruszało wymogi określone w § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Lekarz prowadzący, jak wynika ze sporządzonej przez niego dokumentacji źródłowej, dokonał rozpoznania i stwierdził niezdolność ubezpieczonej do pracy już w dacie badania. Tymczasem jako początek okresu orzeczonej czasowej niezdolności do pracy wskazał 25 grudnia 2025 r., czyli trzeciego dnia od daty badania. Dzień 23 grudnia 2025 r. nie był dniem wolnym od pracy, ubezpieczona korzystała jedynie z urlopu wypoczynkowego, który nie mieści się w definicji dnia wolnego od pracy. Dopiero 24 grudnia 2025 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy. Z drugiej strony okres ten nie było okresem wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności pracy, co uzasadniałoby przesunięcie przewidziane w § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.

Powyższe jednak, nie powoduje automatycznie, że ubezpieczona traci prawo do zasiłku chorobowego. Weryfikacji decyzji odmawiającej ubezpieczonej zasiłku chorobowego, należało dokonać w oparciu o obowiązujące przepisy prawa ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2 - nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży - nie dłużej niż przez 270 dni. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stal się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek przysługuje również – zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej – osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, przy czym wówczas zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni (art. 8 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Z zestawienia powyższych przepisów wynika zatem, że prawo do zasiłku chorobowego jest uzależnione od stanu zdrowia – niezdolności do pracy oraz jest ograniczone czasowo.

Ubezpieczona bezspornie stała się niezdolna do pracy z powodu choroby (zaburzeń nastroju) w trakcie trwania ubezpieczenia chorobowego (ze stosunku pracy, który trwał do 31 grudnia 2025 r.), a niezdolność ta pozostawała w ciągłości po ustaleniu stosunku pracy i utracie tytułu do ubezpieczenia chorobowego, łącznie do 18 lutego 2026 r. Tak określony okres niezdolności do pracy nie wyczerpywał nadto okresu zasiłkowego wskazanego w art. 8 ust. 2 ustawy zasiłkowej.

Natomiast zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy zasiłkowej i dalszych przepisach określających techniczne aspekty tego zaświadczenia i procedurę jego wystawienia, jest środkiem dowodowym stanowiącym podstawę dla organu rentowego do ustalenia, że niezdolność do pracy istnieje i to w określonym okresie. Nie przesądza o niezdolności do pracy, jedynie je potwierdza, przy czym sam organ rentowy jest uprawniony do wzruszenia tego zaświadczenia i przeprowadzenia postępowania w trybie art. 59 ustawy zasiłkowej w kierunku ustalenia, że osoba legitymująca się zaświadczeniem lekarskim nie jest niezdolna do pracy.

W ocenie Sądu, w sądowym postępowaniu odwoławczym, możliwym jest wykazanie niezdolności do pracy również innymi środkami dowodowym, a brak zaświadczenia lekarskiego bądź jego wadliwość nie przekreśla automatycznie prawa do zasiłku chorobowego, jeżeli przesłanka niezdolności do pracy została faktycznie spełniona, czego organ rentowy w tym postępowaniu nie kwestionował, a co wynikało z medycznej dokumentacji źródłowej i zgodnymi z nią zeznaniami ubezpieczonej. W sprawie nie wykazanym zostało aby ubezpieczona z własnej inicjatywy dążyła do otrzymania zaświadczenia lekarskiego od konkretnej daty ani w inny sposób wpływała na decyzję lekarza prowadzącego w tym zakresie. Oceniając obiektywnie ubezpieczona nie miała w tym zakresie uzasadnionego interesu, albowiem nawet przyjmując, że w dniu 23 grudnia 2025 r. nadal chciała korzystać z urlopu wypoczynkowego, to dzień 24 grudnia, tak samo jak 25 grudnia były ustawowo wolnymi od pracy i brak jest argumentu mające przemawiać za wyborem akurat drugiego z nich. Uzasadnienia nie znajdują również kwestie finansowe które ewentualnie mogłyby kierować ubezpieczoną, mając na uwadze, że wynagrodzenie chorobowe jest niższe niż wynagrodzenie za dzień urlopu wypoczynkowego. Pamiętać bowiem należało, iż ubezpieczona z dniem 31 grudnia 2025 r. kończyła stosunek pracy, a zatem niewykorzystany w naturze urlop wypoczynkowy przekształciłby się w ekwiwalent pieniężny (art. 171 k.p.). Rozważanie te należało przeprowadzić jednakże jedynie hipotetycznie albowiem żaden z tych zarzutów nie został wyartykułowany przez organ rentowy. Ubezpieczona, co szczerze przyznała, nie została poinformowana dlaczego lekarz prowadzący zdecydował o wystawieniu zaświadczenia lekarskiego od 25 grudnia 2025 r. Podkreślić natomiast należało, iż nawet gdyby hipotetycznie ubezpieczona starała się jakkolwiek wpłynąć na ten czy inny element zaświadczenia lekarskiego to rolą lekarza i jego ustawowym obowiązkiem jest wyrażenie braku zgody na propozycję umieszczenia w dokumencie jakichkolwiek elementów niezgodnym z rzeczywistym stanem zdrowia pacjenta, ustalonym po przeprowadzeniu badania. Z drugiej strony celowe czy omyłkowe wystawienie zaświadczenia lekarskiego przez lekarza w sposób naruszający wymogi formalne określone w ustawie zasiłkowej czy w/wym. rozporządzeniu nie obciążają pacjenta, oczywiście, o ile nie zostało wystawione w warunkach podlegających odpowiedzialności karnej obu stron (por. też wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r., VII Ua 52/16).

Wartym przytoczenia w tym kontekście jest stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w sprawie II UK 53/00 (wyrok z 17 listopada 2000 r.), w którym przedmiotem oceny było wystawienie zaświadczenia lekarskiego na niewłaściwym druku, a które również przez organ rentowy zostało uznane za pozbawiające prawa do świadczenia z ubezpieczenia chorobowego. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że prawo do zasiłku chorobowego nie jest uzależnione od tego, czy zakład służby zdrowia wystawił na właściwym formularzu zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby. W uzasadnieniu podkreślono zaś, również w toku postępowania przed sądami niższych instancji, że powstanie niezdolności do pracy w okresie zatrudnienia oraz nieprzerwany okres niezdolności do pracy, winny być dla organu rentowego całkowicie wystarczającą podstawą do wypłaty zasiłku; „Nie do przyjęcia jest stanowisko kasacji, iż pracownik, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby (…), mógłby zostać pozbawiony prawa do zasiłku chorobowego ze względu na stwierdzenie faktu niezdolności do pracy na niewłaściwym druku.” Również naruszenie przepisów określających datę początkową okresu orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, przy bezspornym fakcie niezdolności ubezpieczonej do pracy w tej dacie – w niniejszej sprawie także w dacie wcześniejszej, tj. od 22 grudnia 2025 r. – nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy przyznania prawa do świadczenia. Niezdolność do pracy powstała w okresie podlegania przez ubezpieczoną obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu, tj. w trakcie trwania stosunku pracy, i pozostawała w ciągłości po ustaniu tytułu ubezpieczenia, łącznie do 18 lutego 2026 r. W okresie niezdolności do pracy w trakcie trwania stosunku pracy, do 31 grudnia 2025 r. ubezpieczona pobierała wynagrodzenie chorobowe, co eliminuje możliwość przyznania zasiłku chorobowego. Zasiłek przysługiwał zatem od 1 lutego 2026 r., przesłanki art. 7 ust. 1 ustawy zasiłkowej zostały spełnione.

W konsekwencji, na podstawie art. 477 ^{( 14 )}§ 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. i przyznał J. R. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 1 stycznia 2026 r. do 18 lutego 2026 r.

Ubezpieczona do czasu zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów procesu. Takiego wniosku nie złożył również pełnomocnik ubezpieczonej i mając na uwadze art. 109 § 1 zd. 1 k.p.c. brak było podstaw do orzeczenia w tym przedmiocie.