Wyrok z 11 lipca 2024, sygn. XVII AmE 268/23
Sygn. akt XVII AmE 268/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lipca 2024 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
|
Przewodniczący – |
SSO Maciej Kruszyński |
|
Protokolant – |
Sekr. sądowy Magdalena Ratajczyk |
po rozpoznaniu 11 lipca 2024 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. w W.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
z udziałem zainteresowanych (...)sp. z o.o. w W. oraz (...) sp. z o.o. w K.
o zawarcie umowy dystrybucji energii elektrycznej
na skutek odwołania (...) sp. z o.o. w W. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 27 września 2023 roku, numer (...) (...)
1. oddala odwołanie;
2. zasądza od (...) sp. z o.o. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu
3. zasądza od (...) sp. z o.o. w W. na rzecz (...) sp. z o.o. w W. 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu
SSO Maciej Kruszyński
Sygn. akt XVII AmE 268/23
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 września 2023 r. wydaną na podstawie art. 8 ust 1 w zw. z art. 30 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm., dalej jako: „ p.e.”) oraz na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: „ k.p.a. ”), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 kwietnia 2019 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. o rozstrzygnięcie sporu w trybie art. 8 ust. 1 p.e. w sprawie odmowy zawarcia umowy o świadczenie usługi dystrybucji energii elektrycznej przez (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. do części wspólnych Centrum Handlowego „(...)” w P., przy ul. (...) i naruszenia w ten sposób prawa (...) sp. z o.o. do zmiany sprzedawcy energii elektrycznej na (...) sp. z o.o. z siedzibą w K., a w związku z tym o ukształtowanie jej treści przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki orzekł zawarcie pomiędzy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. i (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej do części wspólnych Centrum Handlowego „(...)” w P., przy ul. (...), której treść stanowi Załącznik do decyzji Prezesa URE i wiąże Strony od dnia jej wydania oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
(decyzja Prezesa URE z dnia 27.09.2023 r. k. 6-15v akt sąd.)
Powód – (...) Sp. z o. o. zaskarżył ww. decyzję w części, tj. w zakresie w jakim Organ określił, że stanowiąca Załącznik do decyzji Umowa o świadczenie usług dystrybucji obowiązuje od dnia jej ukształtowania przez Prezesa URE (§ 5 ust. 1 i 2 Załącznika) oraz w zakresie w jakim Organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności i zarzucił jej naruszenie:
I. art. 8 ust. 1 p.e., poprzez:
1. jego niewłaściwe zastosowanie i rozstrzygnięcie sporu pomiędzy (...) a (...), podczas gdy:
a. nie został spełniony warunek ingerencji Organu w postaci odmowy przez (...) zawarcia z (...) umowy dystrybucji energii elektrycznej do (...) w P. (dalej: Obiekt),
b. (...) nie skorzystało z uprawnienia do wypowiedzenia łączącej ją z (...) umowy kompleksowej dotyczącej dostaw energii elektrycznej do Obiektu, co umożliwiłoby realizację umowy sprzedaży z innym sprzedawcą energii elektrycznej,
c. (...) nie spełniła wymagań technicznych dotyczących przygotowania miejsc do instalacji układów pomiarowych, umożlwiających zmianę sprzedawcy.
2. jego błędną wykładnię i uznanie, że przedmiotem postępowania jest ocena czy na (...) ciąży publicznoprawny obowiązek zawarcia z (...) umowy o świadczenie usług dystrybucji do części wspólnych na terenie Obiektu, w celu realizacji umowy sprzedaży energii elektrycznej z wybranym sprzedawcą, podczas gdy przedmiotem postępowania powinno być również ustalenie czy doszło ze strony (...) do odmowy wykonania takiego obowiązku
3. ingerencję Organu w wykonanie obowiązującej strony umowy kompleksowej sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej tj. spowodowanie jej rozwiązania w zakresie dystrybucji i zastąpienie w tym odbiorcy tj. (...).
II. art. 108 § 1 k.p.a.- poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji, mimo iż nie zostało wykazane, aby zachodziła którakolwiek ze wskazanych w przepisie przesłanek jego nadania i art. i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, uznając, że wystąpiła podstawa do nadania rygoru.
W związku z powyższym, powód wniósł o:
1. zmianę zaskarżonej decyzji w części poprzez ustalenie następującego brzmienia § 5 Załącznika do decyzji tj. Umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, następujących zmian, w miejsce brzmienia ustalonego przez Organ:
§ 5 Obowiązywanie umowy i tryb jej wypowiedzenia
1. Umowa zawarta jest na czas nieokreślony i obowiązuje od dnia następującego po dniu skutecznego rozwiązania przez Odbiorcę umowy kompleksowej nr (...) z dn. 1 sierpnia 2015 r. w zakresie dotyczącym świadczenia usług dystrybucji.
2. Szczegółowe zasady obowiązywania Umowy i tryb jej wypowiedzenia są określone w § 11 Ogólnych Warunków,
2. zasądzenie od Organu na rzecz Odwołującej kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych (lub według spisu kosztów, w przypadku jego złożenia) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i kwoty 17 zł. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa,
3. wydanie wyroku zaocznego w sytuacjach prawem przewidzianych,
4. rozpoznanie sprawy także pod nieobecność Odwołującej,
5. dopuszczenie dowodu z zeznań świadka W. F. (na adres Odwołującego)- na wykazanie następujących faktów: konieczności przygotowania przez (...) miejsca do instalacji urządzeń pomiarowych w celu realizacji umowy sprzedaży, przeszkód przed pozytywnym rozpoznaniem zgłoszenia zmiany sprzedawcy,
6. dopuszczenie dowodu z zeznań stron, ograniczonego do dowodu z zeznań M. K. - członka zarządu Odwołującego - na wykazanie następujących faktów: brak odmawiania przez (...) zawarcia umowy dystrybucji z (...), warunków jakie (...) musiało spełnić w celu pozytywnej weryfikacji zgłoszenia zmiany sprzedawcy, wywiązywania się przez (...) z postanowień łączącej strony umowy kompleksowej sprzedaży i dystrybucji przez cały okres jej obowiązywania.
7. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
(odwołanie Powoda z dnia 20.10.2023 r. k. 16-21 akt sąd.)
W odpowiedzi na odwołanie zainteresowany – (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. wniósł o:
1. oddalenie odwołania jako oczywiście bezzasadnego, w tym z uwagi na to, że zarzuty powoda naruszają powagę rzeczy osądzonej,
2. oddalenie wniosku powoda o wstrzymanie wykonalności decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy,
3. pominięcie wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka W. jako powołanego do wykazania faktów nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nieprzydatnego i zmierzającego jedynie do przedłużenia postępowania,
4. pominięcie wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony - członka zarządu powoda - jako powołanego do wykazania faktów nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, faktów stwierdzonych w dokumentach - innych dowodach zgromadzonych w sprawie i zmierzającego jedynie do przedłużenia postępowania,
5. dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów:
a. wniosku Odbiorcy z 29 kwietnia 2019 r. do Prezesa URE o orzeczenie zawarcia umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, wraz z załącznikami, w tym:
i. Pisma Odbiorcy 9 listopada 2017 r., w tym umowa dzierżawy sieci;
ii. Umowy kompleksowej z 2015 r. między Powodem a Odbiorcą wraz z Ogólnymi warunkami;
(...). Wypowiedzenia umowy kompleksowej z dnia 26 listopada 2018 r.
iv. Wniosku Odbiorcy z 7 grudnia 2018 r. o zawarcie umowy dystrybucyjnej;
v. Pisma Powoda z 14 grudnia 2018 r.
b. Pism Odbiorcy złożonych w toku postępowania skutkującego wydaniem Decyzji, wraz z załącznikami;
c. Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej Powoda
d. Pisma Odbiorcy do Powoda z 31 października 2023 r.
e. Pisma Powoda do Odbiorcy - zakwestionowanie zmiany sprzedawcy z 15 listopada 2023 r.
f. Odpowiedzi Odbiorcy - wezwanie do zaniechania czynów nieuczciwej konkurencji z 10 stycznia 2024 r.
g. Pismo Odbiorcy do Powoda z 23 października 2023 r. w sprawie nadania numeru (...);
h. Pismo Powoda do Odbiorcy z 14 listopada 2023 r. w sprawie nadania numeru (...)
i. Wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt XX GC226/21
j. Wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 listopada 2023 r., sygn. akt VII AGa 248/23
k. Postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z 30 września 2020 r., sygn. akt X 1 GCo 126/20
l. Postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 11 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII AGz 117/22
m. Cennika Powoda dla (...) w P. - wydruk ze strony internetowej Powoda (art. 4j ust. 5 Prawa energetycznego)
- celem wykazania faktów: treści każdego z dokumentów, przebiegu postępowania skutkującego wydaniem zaskarżonej Decyzji, treści rozstrzygnięć sądów powszechnych w sporach pomiędzy stronami, działań Odbiorcy skutkujących wypowiedzeniem umowy kompleksowej z Powodem i zmierzających do zmiany sprzedawcy energii, działań Powoda wobec Odbiorcy związanych z odmową zawarcia nowej umowy dystrybucyjnej i zmiany sprzedawcy energii, wykorzystywania przez Powoda pozycji monopolistycznej w (...) w P. i czerpania korzyści z blokowania procesu zmiany sprzedawcy,
2. na wypadek zaprzeczenia przez Powoda faktom wskazanym w tezie [72.] co do cen z ofert konkurentów Powoda - wnoszę o przesłuchanie Prezesa URE w charakterze strony - na okoliczność potwierdzenia znanych Prezesowi URE z urzędu informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa konkurentów Powoda co do cen zawartych w ofertach wskazanych w przez Odbiorcę,
3. rozpoznanie sprawy także pod nieobecność zainteresowanego,
4. zasądzenie od powoda na rzecz zainteresowanego kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
(odpowiedź zainteresowanego –(...) Sp. z o. o. na odwołanie z dnia 19.01.2024 r. k. 51-65 akt sąd.)
W odpowiedzi na odwołanie Prezes URE wniósł o jego oddalenie, o pominięcie wniosków dowodowych jako zmierzających jedynie do przedłużenia postępowania, bowiem wszystkie istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy wynikają ze zgromadzonej dokumentacji oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
(odpowiedź pozwanego na odwołanie z dnia 19.01.2024 r. k. 2244-228 akt sąd.)
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
(...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. jest spółką prawa handlowego, której przedmiotem przeważającej działalności jest dystrybucja energii elektrycznej.
(odpis aktualny KRS powoda z dnia 19.10.2023 r. k. 22-24v akt sąd.)
Powód prowadzi działalność gospodarczą w zakresie dystrybucji energii elektrycznej na podstawie udzielonej przez Prezesa URE w dniu 23 listopada 2007 r. koncesji nr (...) z późn. zm. na okres od dnia 25 listopada 2007 r. do dnia 25 listopada 2027 r. na potrzeby odbiorców zlokalizowanych m.in. na terenie Centrum Handlowego „(...)” w P., za pomocą sieci dystrybucyjnej średniego napięcia, stacji transformatorowych (...)wraz z rozdzielnicami głównymi niskiego napięcia.
(okoliczność bezsporna, decyzja Prezesa URE z dnia 11.05.2019 r. k. 798-801v akt adm.)
Decyzją Prezesa URE z dnia 10 grudnia 2012 r. nr (...), powód został wyznaczony operatorem systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego na terenie Centrum Handlowego „(...)” w P..
(okoliczności bezsporne)
(...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. jest właścicielem nieruchomości gruntowej w P. przy ul. (...) zabudowanej budynkiem Galerii tj. działek (...), dla których Sąd Rejonowy w Płocku VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...).
(pismo zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 16.12.2019 r. k. 705-708 akt adm., odpis zwykły księgi wieczystej k. 709-722v akt adm.)
3 lipca 2015 r. zainteresowany – (...) Sp. z o. o. zawarł umowę dzierżawy sieci, celem dostawy energii elektrycznej podmiotom, które działają na terenie Galerii (...). Zgodnie z § 2 „Przedmiot umowy” pkt 4 „ Dzierżawca zobowiązuje się do zdobycia wymaganych prawem licencji lub zawarcia umowy z poddzierżawcą, który będzie prowadził działalność gospodarczą w zakresie dystrybucji i sprzedaży energii elektrycznej”.
(umowa dzierżawy z dnia 3.07.2015 r. k. 357v-372 akt adm.)
1 sierpnia 2015 r. powód zawarł z zainteresowanym – (...)Sp. z o. o. umowę sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji nr (...), do części wspólnych Centrum Handlowego „(...)”. Zgodnie z § 5 ww. umowy, „ Umowa wchodzi w życie z dniem podpisania i zostaje zawarta na czas nieokreślony z możliwością jej wypowiedzenia (…)”. W § 7 ust 3 „Postanowienia końcowe” wspomnianej umowy, widnieje następujące postanowienie: „ Ogólne warunki Sprzedawca może jednostronnie zmienić, o czym poinformuje odbiorcę, poprzez dostarczenie mu tekstu jednolitego „Ogólnych warunków” drogą listową, za potwierdzeniem odbioru. Odbiorca jest związany nowymi Ogólnymi warunkami, jeśli nie wypowie Umowy w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania powiadomienia wysłanego przez Sprzedawcę”. Wspomniana umowa zawierała załącznik tzw.: „Ogólne Warunki sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji przez (...) Sp. z o. o. W § 10 ust 3 ww. załącznika zostało zawarte następujące postanowienie: „ W przypadku zmiany Taryfy dla energii elektrycznej, Informacja w tym zakresie zostanie skierowana do Odbiorcy na 2 tygodnie przed terminem wejścia w życie. W terminie 14 dni od daty otrzymania powiadomienia wysłanego przez Sprzedawcę, Odbiorca ma prawo wypowiedzieć umowę w części dotyczącej zakupu energii elektrycznej z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia obowiązują ceny i stawki opłat sprzed zmiany Taryfy dla energii elektrycznej”.
(pismo powoda z dnia 16.12.2019 r. k. 725-732 akt adm., kompleksowa umowa sprzedaży z dnia 1.08.2015 r. wraz z załącznikiem k. 41-44v akt adm.)
22 września 2017 r. powód przekazał zainteresowanemu (...) Sp. z o. o. informację dotyczącą nowego wzoru umowy sprzedaży energii, jednocześnie załączył Ogólne Warunki sprzedaży energii elektrycznej i/lub świadczenia usług dystrybucji przez (...) sp. z o. o. z dnia 1 września 2017 r.
(wiadomość e-mail powoda wraz z załącznikami z dnia 22.09.2017 r. k. 636-641v akt adm.)
Powód, pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. skierowanym do zainteresowanego (...) Sp. z o. o. poinformował, że przesłane pismo w dniu 22 września 2017 r. miało charakter informacyjny i było propozycją uproszczenia i dopasowania niektórych warunków obecnej umowy do zmieniającego się otoczenia biznesowego.
(pismo powoda z dnia 7.12.2017 r. k. 644 akt adm.)
W odpowiedzi na powyższe pismo, zainteresowany – (...) Sp. z o.o. podniósł, że nie doszło do zawarcia nowej umowy kompleksowej. Stwierdził, iż brak akceptacji oraz niewyrażenie przez niego zgody na zaproponowane przez powoda zmiany, skutkują obowiązywaniem dotychczasowej umowy.
(pismo zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 19.12.2018 r. k. 746-747 akt adm.)
5 listopada 2018 r. powód zawiadomił zainteresowanego – (...) Sp. z o. o. o zmianie Taryfy dla energii elektrycznej od dnia 1 grudnia 2018 r. oraz poinformował o możliwości wypowiedzenia umowy w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia.
(pismo powoda z dnia 5.11.2018 r. k. 47 akt adm.)
26 listopada 2018 r. zainteresowany – (...) Sp. z o. o. złożył powodowi oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kompleksowej w części obejmującej sprzedaż energii elektrycznej, jednocześnie jako sprzedawcę wskazał – (...) Sp. z o. o. Natomiast 7 grudnia 2018 r. ww. zainteresowany złożył powodowi oświadczenie zawierające wniosek o zawarcie nowej, samodzielnej umowy dystrybucyjnej i zastąpienie w ten sposób umowy kompleksowej w części dotyczącej energii elektrycznej. Zainteresowany – (...)Sp. z o. o. korzysta z energii elektrycznej w obiekcie na podstawie zawartej z powodem kompleksowej umowy z dnia 1 sierpnia 2015 r. w części odnoszącej się do dystrybucji energii elektrycznej oraz na podstawie umowy dorozumianej w części odnoszącej się do sprzedaży energii elektrycznej na warunkach odpowiadających ww. umowie kompleksowej. Powód nie złożył oświadczenia woli o zawarciu z ww. zainteresowanym nowej, samodzielnej umowy o świadczenie usług dystrybucji, mimo prawnego obowiązku złożenia takiego oświadczenia.
(pismo zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 26.11.2018 r. k. 53-53v akt adm. oraz z dnia 21.02.2020 r k. 782-786 akt adm.)
5 grudnia 2018 r. zainteresowany – (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. zawarł z (...) Sp. z o. o. umowę sprzedaży energii elektrycznej nr (...) do punktu poboru energii elektrycznej przy ul. (...). Wspomniana umowa nie była wykonywana z powodu braku zawartej umowy dystrybucyjnej. Sprzedaż i zapewnienie bilansowania handlowego – zdaniem (...) Sp. z o. o. byłoby realizowane na rzecz (...) Sp. z o. o. zgodnie z postanowieniami zawartej umowy, jeśli zostałby spełniony warunek w postaci obowiązywania umowy o świadczenie usług dystrybucji.
(pismo zainteresowanego – (...) Sp. z o. o. z dnia 24.02.2020 r. 763 akt adm.)
7 grudnia 2018 r. zainteresowany – (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. wystąpił do powoda z wnioskiem o zawarcie umowy o świadczenie usług dystrybucji, w celu zastąpienia umowy kompleksowej w części odnoszącej się do dystrybucji energii elektrycznej – nową umową dystrybucyjną.
(wniosek zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 7.12.2018 r. k. 632-632v akt adm.)
Powód nie przyjął wypowiedzenia zainteresowanego z dnia 26 listopada 2018 r. i zakwestionował skuteczność złożonego oświadczenia woli ww. zainteresowanego z dnia 26 listopada 2018 r., na podst. § 10 ust 3 Ogólnych Warunków. Wskazał, że w dniu 22 września 2017 r. skierował do zainteresowanego informację o wprowadzeniu nowych Ogólnych Warunków Umowy, przy czym zainteresowany nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia tj. wypowiedzenia umowy zatem zmienione warunki weszły w życie. Zgodnie z nowymi ogólnymi warunkami umowy, nie istnieje możliwość wypowiedzenia umowy kompleksowej w części dotyczącej sprzedaży energii. Dodał również, iż zmiana sprzedawcy może nastąpić w przypadku posiadania przez zainteresowanego umowy dystrybucji energii elektrycznej oraz po dostosowaniu układów pomiarowo-rozliczeniowych do rozliczeń w cyklu godzinowym, w miejsce dotychczas stosowanych rozliczeń w okresach miesięcznych.
(pismo powoda z dnia 14.12.2018 r. k. 634-634v akt adm.)
Powód, w piśmie z dnia 18 lutego 2020 r. potwierdził istniejący między nim, a zainteresowanym – (...) Sp. z o. o. spór odnośnie skuteczności zmiany ogólnych warunków umowy oraz co do częściowego wypowiedzenia umowy kompleksowej w części dotyczącej sprzedaży energii elektrycznej, wskazując na jego cywilnoprawny charakter oraz na brak kompetencji pozwanego do rozstrzygania w tym zakresie. Potwierdził, że pomiędzy stronami dalej obowiązuje umowa kompleksowa z dnia 1 sierpnia 2015 r. i na jej podstawie powód świadczy usługi dystrybucji do przedmiotowego obiektu.
(pismo powoda z dnia 18.02.2020 r. k. 775-780 akt adm.)
(...) Sp. z o. o. pismem z dnia 29 kwietnia 2019 r. złożył do Prezesa URE wniosek o orzeczenie zawarcia umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej oraz o stwierdzenie, że (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. dopuściła się nieuzasadnionej odmowy zawarcia umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej do części wspólnych Centrum Handlowego „(...)” w P., przy ul. (...) i naruszyła ustawowe prawo odbiorcy do zmiany sprzedawcy energii elektrycznej i prawnie chroniony interes gospodarczy odbiorcy polegający na możliwości uzyskania korzystniejszej ceny sprzedaży energii elektrycznej (zmiana sprzedawcy energii elektrycznej na (...) Sp. z o. o. z siedzibą w K.). Zainteresowany wniósł na podstawie art. 8 ust 2 p.e. o określenie warunków świadczenia przez operatora na rzecz zainteresowanego usług dystrybucji energii elektrycznej do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu.
(pismo zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 29.04.2019 r. wraz z załącznikami k. 1-300 akt adm.)
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019 r. Prezes URE zwrócił podanie zainteresowanego (...) Sp. z o. o. ze względu na brak właściwości Prezesa URE do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, zaś kompetencje w ww. zakresie należą do sądu powszechnego.
(postanowienie Prezesa URE z dnia 3.06.2019 r. k. 320-322v akt adm.)
Zainteresowany (...) Sp. z o. o. 14 czerwca 2019 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Na skutek wniesionego przez ww. zainteresowanego środka zaskarżenia, Prezes URE postanowieniem z dnia 30 września 2019 r. uchylił w całości postanowienie z dnia 3.06.2019 r.
(zażalenie zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 14.06.2019 r. wraz z załącznikami k. 327-540 akt adm., postanowienie Prezesa URE z dnia 30.09.2019 r. k. 565-566v akt adm.)
Prezes URE wszczął na wniosek zainteresowanego (...)Sp. z o. o. z siedzibą w W. postępowanie administracyjne w sprawie spornej dotyczącej odmowy zawarcia umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej przez powoda. Jednocześnie wezwał (...) Sp. z o. o. oraz powoda do złożenia szczegółowych wyjaśnień oraz wniosków dowodowych.
(zawiadomienie o wszczęciu Prezesa URE z dnia 15.11.2019 r. k. 699-701 akt adm.)
19 marca 2020 r. Prezes URE oddalił wniosek (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. z dnia 29 kwietnia 2019 r. dotyczący wydania postanowienia określającego warunki kontynuowania dostaw energii elektrycznej do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu w sprawie prowadzonej pod znakiem (...).
(pismo Prezesa URE z dnia 19.03.2020 r. k. 811-812v akt adm.)
Pozwany, postanowieniem z dnia 7 maja 2020 r. zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte w dniu 7 maja 2019 r. na wniosek zainteresowanego - (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. i wezwał wspomnianego zainteresowanego do wystąpienia w terminie 6 miesięcy od daty otrzymania ww. postanowienia, do właściwego sądu powszechnego rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego tj. sporu dotyczącego ustalenia istnienia stosunku prawnego między ww. zainteresowanym a powodem w zakresie sprzedaży i świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej do części wspólnych Centrum Handlowego „(...)” w P., tj. w szczególności obowiązywania kompleksowej umowy sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji z dnia 1 sierpnia 2015 r., zakresu jej obowiązywania i treści i skuteczności, złożonego przez wspomnianego zaineresowanego pismem z dnia 26 listopada 2018 r. wypowiedzenia umowy kompleksowej w części dotyczącej zakupu energii elektrycznej, chyba, że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego sądu powszechnego.
Zainteresowany (...)Sp. z o. o. w dniu 6 czerwca 2020 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie. Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowieniem z dnia 19 stycznia 2022 r. oddalił zażalenie.
(...)Sp. z o. o. w dniu 22 lutego 2022 r. złożył zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 19 stycznia 2022 r. Po rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił postanowienie Prezesa URE z dnia 7 maja 2020 r. i w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w sprawie nie występuje żadne zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie przez sąd uzasadniałoby zawieszenie postępowania administracyjnego.
(postanowienie Prezesa URE z dnia 7.05.2020 r k. 816-819v akt adm., zażalenie zainteresowanego – (...)Sp. z o. o. z dnia 6.06.2020 r. k. 827-841v akt adm., postanowienie SO z dnia 19.01.2022 r. sygn. akt XVII Amz 270/20 k. 848 akt adm., zażalenie zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 22.02.2022 r. k. 860-871v akt adm., postanowienie SA w Warszawie z dnia 11.04.2022 r. k. 878-880 akt adm.)
Pismem z dnia 7 marca 2023 r. powód podniósł, iż nie odmawia zawarcia umowy świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej z (...) Sp. z o. o. dla punktu poboru (...) – części wspólne, przesłał zainteresowanemu propozycje jej treści, jednakże podkreślił, że zawarcie umowy będzie możliwe po wcześniejszym wypowiedzeniu łączącej strony Kompleksowej umowy sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji nr (...) z dnia 1 sierpnia 2015 r.
(pismo powoda z dnia 7.03.2023 r. k. 924-926v akt adm.)
Zawiadomieniem z dnia 2 czerwca 2023 r. Prezes URE poinformował strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie spornej. Jednocześnie poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz o możliwości ostatecznego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań.
Zainteresowany (...)Sp. z o. o. w odpowiedzi na powyższe zawiadomienie podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podobnie powód, podtrzymał dotychczasowe stanowisko zgodnie z którym warunkiem rozdzielenia umowy kompleksowej jest wcześniejsze wypowiedzenie tej umowy, a więc rozwiązanie umowy dystrybucyjnej.
(zawiadomienie Prezesa URE z dnia 2.06.2023 r. k. 948-948v akt adm., pismo zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z dnia 26.06.2023 r. k. 956-958 akt adm., pismo powoda z dnia 16.08.2023 r. k. 985-987 akt adm.)
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o bezsporne twierdzenia stron postępowania oraz o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak też w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.
Sąd, na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. pominął dowód z zeznań świadka M. K. (członka zarządu powoda) jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, iż dokumenty znajdujące się w aktach sprawy są wystarczające do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a więc nie zaistniała, zdaniem Sądu dodatkowa potrzeba wyjaśnienia kwestii na które powoływał się powód w odwołaniu.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje.
Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 8 ust 1 p.e. w sprawach spornych dotyczących odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, w tym dotyczących zwiększenia mocy przyłączeniowej, umowy sprzedaży, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, umowy o świadczenie usług transportu gazu ziemnego, umowy o świadczenie usługi magazynowania paliw gazowych, umowy, o której mowa w art. 4c ust. 3, umowy o świadczenie usługi skraplania gazu ziemnego oraz umowy kompleksowej, oraz w przypadku nieuzasadnionego wstrzymania dostarczania paliw gazowych lub energii, odmowy przyłączenia w pierwszej kolejności instalacji odnawialnego źródła energii lub infrastruktury ładowania drogowego transportu publicznego, lub ogólnodostępnej stacji ładowania, o której mowa w art. 7 ust. 1a, a także odmowy przyłączenia mikroinstalacji, nieprzyłączenia mikroinstalacji pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 8d7 pkt 2, nieuzasadnionego ograniczenia pracy lub odłączenia od sieci mikroinstalacji, lub odmowy dokonania zmiany umowy, o której mowa w art. 7 ust. 2a, w zakresie terminu dostarczenia po raz pierwszy do sieci energii elektrycznej, rozstrzyga Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, na wniosek strony. W sprawach, o których mowa w ust. 1, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może wydać na wniosek jednej ze stron postanowienie, w którym określa warunki podjęcia bądź kontynuowania dostaw do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu (art. 8 ust 2 p.e.).
Powyższy przepis określa przedmiotowy i podmiotowy zakres władztwa organu regulacyjnego w rozstrzyganiu sporów. Przepis ten stanowi podstawę dla Prezesa URE do wydawania decyzji w sprawach spornych. Określa też władztwo organu regulacyjnego w rozstrzyganiu sporów. Ustawodawca zdecydował się uregulować niektóre z kwestii wywołujących dotychczas wątpliwości w zakresie kompetencji organu regulacyjnego.
Kompetencja Prezesa URE, określona w ww. przepisie obejmuje możliwość jego ingerencji w sferę stosunków cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 i 2 k.p.c. sprawami cywilnymi są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Jak wskazuje się w literaturze „ konstrukcja prawna sprawy cywilnej oparta jest na kryterium materialnoprawnym, tj. charakterze danego stosunku prawnego, i na kryterium formalnym, wyrażającym się w przekazaniu określonej sprawy do zakresu działania sądów powszechnych. W sensie materialnoprawnym sprawami cywilnymi są sprawy, w których ochrona prawna jest przewidziana ze względu na stan prawny oraz prawa i obowiązki podmiotów stosunków prawnych o charakterze równorzędnym. Jeżeli źródłem roszczenia jest stosunek administracyjnoprawny, to sprawa nie ma charakteru cywilnego według kryterium materialnoprawnego, choć może podlegać rozpoznaniu na podstawie KPC. Przesądzającym elementem wskazującym na stosunek administracyjnoprawny jest występowanie organu państwowego lub społecznego wobec innego uczestnika z pozycji wykonywania władzy zwierzchniej w ramach zarządzającej działalności państwa”(Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, prof. dr hab. Andrzej Zieliński/Flaga-Gieruszyńska, dr hab. Kinga Flaga-Gieruszyńska, rok 2024, wyd. 12, system informacji prawnej Legalis).
Wspomnieć należy, że kompetencja pozwanego określona w art. 8 ust 1 p.e. jest wyjątkiem od ogólnej zasady, że spory cywilne rozstrzygane są przez sądy powszechne. Prezes URE, po otrzymaniu wniosku strony o rozstrzygnięcie danego sporu, nabywa legitymację do ukształtowania między stronami sporu umowy o odpowiedniej treści, a więc decyzja pozwanego de facto zastępuje oświadczenie woli obu stron sporu w przedmiocie zawarcia umowy (patrz Prawo energetyczne. Tom I. Komentarz do art. 1-11s, Muras Zdzisław (red.), Swora Mariusz (red.), wyd. II, system informacji prawnej LEX).
Zatem, Prezes URE miał możliwość ukształtowania w drodze decyzji administracyjnej warunków umowy, która nie została zawarta, z uwagi na brak porozumienia miedzy stronami tej umowy (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2003 r., sygn. akt I CK 504/21, niepublik.). W powyższej kwestii wypowiedział się również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2012 r., w którym to stwierdził, że „ Prezes URE, działając na podstawie art. 8 ust 1 p.e. może wydać decyzję orzekającą zawarcie umowy o określonej treści.(…) iż Prezes URE ma uprawnienie do kształtowania treści umowy, którą mają zawrzeć strony, prowadzi do zlikwidowania sporu między nimi” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt VI ACa 1510/11, LEX nr 1213383).
Podkreślić również należy, iż granicą rozciągnięcia struktury administracyjnej na stosunek zasadniczo umowny z uwagi na potrzebę zapewnienia efektywnej i skutecznej ochrony podmiotowi uprawnionemu do zawarcia umowy o przyłączenie jest sporność sprawy. Niezależnie od kwalifikacji przedmiotowej decyzji pozwanego, zakres udzielonej w postępowaniu sądowym ochrony strony zobowiązanej do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, jest odpowiedni do warunków wykonywania przez Prezesa URE jego kompetencji wynikających z art. 8 ust. 1 p.e. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SK 42/10, LEX nr 898422). Kompetencja Prezesa URE przewidziana w art. 8 p.e. obejmuje ukształtowanie treści umowy, w przypadku gdy przedsiębiorstwo energetyczne (tu powód) kwestionuje istnienie obowiązku zawarcia umowy i na tej podstawie odmawia jej zawarcia, jak również w przypadku gdy nie jest kwestionowany ten obowiązek, jednakże strony nie mogą się dogadać w zakresie treści przyszłej umowy.
Reasumując, zdaniem Sądu pozwany dokonał prawidłowej wykładni przepisów, treści wniosku zainteresowanego oraz zakresu swoich obowiązków, a więc zarzuty powoda odnoszące się do braku kompetencji pozwanego należało uznać za bezzasadne.
Powód, w odwołaniu skarży tylko moment wejścia w życie umowy sporządzonej przez Prezesa URE oraz nadany jej rygor natychmiastowej wykonalności. Podnosi on szereg zarzutów odnoszących się m.in. do: niespełnienia warunku ingerencji pozwanego w postaci odmowy przez powoda zawarcia z zainteresowanym – (...) Sp. z o. o. umowy dystrybucji energii elektrycznej, nieskorzystania przez zainteresowanego (...) Sp. z o. o. z uprawnienia do wypowiedzenia łączącej go z powodem umowy kompleksowej, nie spełnienia wymagań technicznych przez ww. zainteresowanego, jednakże w ocenie Sądu zarzuty te nie mają znaczenia, bowiem, powód zaskarżył decyzję Prezesa URE tylko w części i tylko w zakresie momentu wejścia w życie umowy.
Ustosunkowując się do momentu wejścia w życie umowy ukształtowanej przez Prezesa URE (§ 5 ust 1 i 2 Załącznika do decyzji pozwanego) w pierwszej kolejności wskazać należy, że przedsiębiorstwo energetyczne (tu powód) zajmujące się przesyłaniem bądź dystrybucją energii elektrycznej zawiera z odbiorcą przyłączonym do jego sieci (zainteresowany – (...) S. z o. o.) umowę o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej przed rozwiązaniem umowy kompleksowej. W myśl § 11 ust 8 rozporządzenia Ministra Klimatu i (...) z dnia 22 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U. z 2023 r. poz. 819), zmiana sprzedawcy nie wymaga potwierdzenia rozwiązania umowy sprzedaży energii elektrycznej albo umowy kompleksowej przez dotychczasowego sprzedawcę. Informacja od dotychczasowego sprzedawcy o braku możliwości rozwiązania umowy sprzedaży energii elektrycznej albo umowy kompleksowej nie wstrzymuje procesu zmiany sprzedawcy. Zatem, wypowiedzenie umowy kompleksowej nie miało wpływu na treść decyzji Prezesa URE.
Sąd Apelacyjny w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2022 r. słusznie podkreślił, że „ w przypadku uzyskania informacji o zmianie sprzedawcy energii elektrycznej, dystrybutor związany z odbiorcą umową kompleksową, nie może zwlekać z zawarciem umowy dystrybucyjnej, ponieważ brak przedmiotowej umowy stwarzałoby zarówno u odbiorcy jak i nowego sprzedawcy stan niepewności co do terminu wejścia w życie nowej umowy dystrybucyjnej, umożliwiającej świadczenie usług, narażając sprzedawcę na straty finansowe i osłabienie wiarygodności u nowych odbiorców” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2022 r. sygn. akt VII AGz 117/22 k. 215-219 akt sąd.).
Podsumowując, wskazać należy, że umowa, stanowiąca załącznik do decyzji Prezesa URE z dnia 27 września 2023 r., obowiązuje od dnia jej ukształtowania przez pozwanego. Jednocześnie, moment wejścia w życie tej umowy uwzględnia stanowisko Sądu Apelacyjnego tj. „ data wejścia w życie umowy dystrybucji winna być związana z datą wejścia w życie umowy sprzedaży energii elektrycznej i jednocześnie rozwiązaniem dotychczasowej umowy kompleksowej”.
W niniejszym stanie faktycznym przyjąć należy, że umowa o treści ukształtowanej przez Prezesa URE zastąpiła dotychczasową umowę z momentem wskazanym w decyzji. Trudno przyjąć stanowisko powoda wskazujące na konieczność zakończenia poprzedniego stosunku prawnego na ogólnych zasadach w sytuacji, kiedy generuje on spór na temat skuteczności wypowiedzenia poprzedniej umowy. (na marginesie – w ocenie tut. Sądu treść umowy łączącej strony umowy nie zabraniała jej wypowiedzenia jej w części). Zatem przyjęcie, że Decyzja wejdzie w życie dopiero jak strony zakończą – potencjalnie kilkuletni – spór o skuteczność wypowiedzenia poprzedniej umowy, pozbawiałby decyzję waloru skuteczności i sprawczości w sferze kompetencji Prezesa URE, o której była mowa wyżej.
Odnosząc się do zagadnienia związanego z nadaniem przez Prezesa URE decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wskazać przede wszystkim należy, że decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia (art. 108 § 1 k.p.a.). Pozwany w niniejszej sprawie uwzględnił zarówno ważny interes strony jak również interes społeczny.
W rozpoznawanej sprawie, zainteresowany (...) Sp. z o. o. skorzystał z prawa wyboru sprzedawcy energii elektrycznej i złożył 7 grudnia 2018 r. powodowi wniosek o zawarcie umowy dystrybucyjnej i powołał się na zmianę sprzedawcy energii elektrycznej na (...) Sp. z o. o. i wypowiedział łączącą strony umowę kompleksową. Jednakże, powód odmówił zawarcia umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej. Strony sporu nie doszły do porozumienia, a w konsekwencji nie podpisały nowej, odrębnej umowy dystrybucji.
Sąd podziela stanowisko pozwanego zawarte w odpowiedzi na odwołanie, iż „ W aktualnej sytuacji na rynku energii elektrycznej, doświadczanej również przez powodową spółkę, charakteryzującej się skokowym wzrostem cen energii elektrycznej, będącej wynikiem giełdowego wzrostu ceny energii elektrycznej (…) możliwość swobodnego wyboru sprzedawcy gwarantującego m.in. korzystniejsze ceny energii elektrycznej (…)” (k. 227v akt sąd.). Zatem, zainteresowany mógł zawrzeć umowę ze sprzedawcą, który np. oferuje korzystniejszą ofertę sprzedaży energii elektrycznej niż powód.
Mając na uwadze powyższe, podkreślić należy, że Prezes URE ma możliwość nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes strony (tu zainteresowanego (...) Sp. z o. o.) oraz z uwagi na interes społeczny.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie od zaskarżonej decyzji na podstawie art. 479 53 § 1 k.p.c. podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. Zasada odpowiedzialności za wynik procesu polega na obowiązku zwrotu kosztów procesu przez stronę przegrywającą sprawę, tj. powoda który przegrał sprawę w przeważającej części. W konsekwencji kosztami zastępstwa procesowego Prezesa Urzędu, określonymi na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804) na 720,00 zł, obciążono odwołującą spółkę, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Maciej Kruszyński