Uzasadnienie z 18 lipca 2024, sygn. III Ca 801/23

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 07 marca 2023 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu, po rozpoznaniu sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą we W. przeciwko T. O. o zapłatę

1.  oddalił powództwo;

2.  zasądził od (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą we W. na rzecz T. O. kwotę 1.517,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

(wyrok k: 83)

Apelację od powyższego wyroku złożyła strona powodowa zaskarżając go w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego w postaci:

1.  art. 309 kpc wobec nie uwzględnienia innych dowodów, gdy tymczasem kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje zamkniętego katalogu środków dowodowych,

2.  art. 233§1 kpc:

a)  poprzez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia dowodów z przedstawionych przez powoda dokumentów, w szczególności wykazu dokonanych wpłat kopii umowy oraz wezwań kierowanych do pozwanego,

b)  przez błędną ocenę dowodów polegającą na przyjęciu, iż powód nie wykazał wysokości roszczenia przy jednoczesnym pominięciu, że fakt zawarcia umowy oraz wysokość zobowiązania powód wykazał załączoną kopią umowy, wykazem wpłat pozwanego oraz harmonogramem spłaty, a także szczegółowym wyliczeniem roszczenia potwierdzając istnienie zobowiązania i jego wysokość,

3.  art. 232§1 kpc poprzez błędną ocenę dowodów, w szczególności wykazu dokonanych wpłat, a w konsekwencji błędne uznanie, że powód nie wykazał zawarcia przedmiotowej umowy,

4.  art. 245 kpc poprzez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia dowodu z kopii umowy stanowiącej źródło roszczenia mimo, iż przepisy dopuszczają możliwość dowodzenia innymi dokumentami niż złożone w oryginale.

W konsekwencji skarżący wniósł o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa,

2.  ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie spaw do ponownego rozpoznania,

3.  zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

(apelacja k: 95-97)

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie przy rozstrzygnięciu o kosztach postępowania odwoławczego (k: 127)

Sąd Okręgowy ustalił dodatkowo:

W dniu 09 lipca 2019 roku strony zawarły umowę pożyczki gotówkowej. Na jej podstawie strona powodowa zobowiązała się udzielić pozwanemu pożyczki na kwotę 2.277zl wypłaconą przelewem na jego rachunek bankowy, zaś pozwany do jej zwrotu wraz z odsetkami i kosztami w łącznej kwocie 3.371,78zł.

(dowód: umowa pożyczki k: 10-13 odwrót)

Umowa pożyczki została wypowiedziana pozwanemu oświadczeniem z dnia 16 lutego 2022 roku doręczonym w dniu 24 marca 2022 roku.

(dowód: oświadczenie z potwierdzeniem doręczenia k: 22 i 24)

Powyższe dodatkowe ustalenia Sąd II instancji poczynił na podstawie dowodów z kopii dokumentów przywołanych powyżej, które należało uznać za inne środki dowodowe, które nie budziły wątpliwości i nie zostały skutecznie zakwestionowane przez stronę pozwaną.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu, choć niektóre jej zarzuty okazały się trafne.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505 ⁹§1 ¹ k.p.c. apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505 ¹³§2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55).

Na wstępie dalszych rozważań wskazać należy, iż Sąd II instancji podziela wszelkie ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz dokonaną ocenę dowodów zaprezentowaną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387 § 2 ¹ p. 1 k.p.c.). Wskazać należy, iż wydane rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest również prawidłowe pod względem materialnoprawnym i brak jest podstaw do jego zmiany lub uchylenia, zaś Sąd Okręgowy w pełni podziela rozważania prawne zaprezentowane przez Sąd Rejonowy w pisemnych motywach rozstrzygnięcia (art. 387 § 2 ¹ p. 2 k.p.c.).

Na wstępie wskazać należy, iż Sąd II instancji pominął wnioski dowodowe załączone do apelacji jako spóźnione na mocy art. 381 kpc uznając, iż ich załączenie stanowi wniosek dowodowy wywiedzionego środka zaskarżenia. Podkreślić należy jednak, iż wszystkie załączone dowody mogły a wręcz powinny zostać złożone w toku postępowania przed Sądem I instancji i z pewnością były znane skarżącemu. Znamiennym jest również fakt, iż apelujący nawet nie usiłował wykazać z jakich powodów nie przedstawił ich właśnie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego a zatem nie można przyjąć, aby potrzeba powołania się na nie wynikła później. Okoliczności te uprawniały Sąd Okręgowy do pominięcia zgłoszonych wniosków w całości na wskazanej powyżej podstawie prawnej.

Przechodząc do analizy zgłoszonych zarzutów naruszenia prawa procesowego za uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 233§1 kpc co do faktu zawarcia umowy pomiędzy stronami i dowodów, na których ustalenie to należało oprzeć. Podkreślić jednak należy, iż nie można czynić zarzutu Sądowi Rejonowemu naruszenia normy art. 309 kpc, albowiem przepis ten nie dotyczy dowodu z kserokopii dokumentu, którego podstawy wykorzystania należy poszukiwać w normie art. 308 kpc.

W ocenie Sądu II instancji kopia dokumentu może być uznana za inny środek dowodowy w rozumieniu normy art. 308 kpc i nie ma podstaw do odmowy dokonywania na ich podstawie ustaleń faktycznych tylko i wyłącznie z tej przyczyny, iż nie jest ona przedstawiona w oryginale bądź uwierzytelnionym odpisie. Jak słusznie bowiem wskazał Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 grudnia 2021 roku (I ACa 354/20 ) „przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie zawierają zamkniętej listy środków dowodowych, a z treści art. 309 k.p.c. wynika, że możliwe jest przeprowadzenie dowodu także innymi środkami niż wymienione w kodeksie, o ile ich wykorzystanie nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa. Kserokopia jest formą technicznego (z wykorzystaniem fotoelektrycznego) odtworzenia i utrwalenia dokumentów, rysunków i innych dwuwymiarowych elementów graficznych. Nie różni się zasadniczo, jeśli chodzi o rezultat w postaci kopii od fotokopii, która wymieniona została w art. 308 k.p.c. i w zasadzie pozwala na ustalenie, czy określony dokument istniał, jaką treść zawierał i od kogo pochodził”. Podobne stanowisko zajął również Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 08.04.2019r V ACa 613/18 i Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 29.11.2023r III AUa 1095/22. Kserokopia dokumentu, choć samym dokumentem w rozumieniu art. 244 czy 245 kpc nie jest, stanowi odzwierciedlenie jego treści, w szczególności w sytuacji gdy po jej treści, niekwestionowanej przez żadną ze stron, można ustalić chociażby tożsamość podmiotów wymienionych w treści dokumentu. W realiach niniejszej sprawy godzi się zauważyć, iż w sprzeciwie od nakazu zapłaty (k: 49-53) pozwany nie zakwestionował przecież złożonej kopii umowy pożyczki pod względem jej autentyczności, jak również podpisu obejmującego dane pozwanego na złożonej kserokopii. Nie wnosił również o zobowiązanie powoda do złożenia oryginału przedmiotowej umowy, zaś wiosek oparty na normie art. 129§4 kpc dotyczył jedynie wezwania do zapłaty oraz wypowiedzenia umowy pożyczki. Z akt nie wynika również, aby Sąd kierował tego rodzaju zobowiązanie pod adresem skarżącego, zakreślając przy tym określony rygor na wypadek braku przedstawienia oryginału umowy pożyczki. Nie można zatem zgodzić się z Sądem I instancji, aby kopia umowy zawartej pomiędzy stronami nie mogła stanowić podstawy czynienia ustaleń faktycznych co do jej zawarcia, a w konsekwencji również skutecznego wypowiedzenia. Ocena dowodów w tym zakresie okazała się błędna, zaś okoliczność ta nakazywała Sądowi Okręgowego dokonanie odpowiednich ustaleń w zakresie zawarcia umowy pożyczki pomiędzy stronami.

Nie ma jednak racji skarżący wskazując, aby Sąd I instancji naruszył w tym zakresie normę art. 245 kpc, albowiem kopia umowy nie jest dokumentem prywatnym w rozumieniu wskazanego przepisu, a jedynie środkiem dowodowym w rozumieniu powołanego już art. 308 kpc.

Myli się również apelujący wskazując na naruszenie normy art. 232 kpc, który to przepis nie zawiera paragrafu o numerze 1 a jest skierowany wyłącznie do stron nie zaś do Sądu, który nie może zatem w żaden sposób go naruszyć. Jeżeli jednak uznać, iż w apelacji doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, zaś intencją skarżącego był w tym zakresie zarzut naruszenia art. 233§1 kpc to i tak jest on chybiony z tego względu, iż w postępowaniu przed Sądem I instancji powód nie przedstawił żadnych dowodów wpłat ze strony pozwanego. Trudno zatem zarzucać Sądowi Rejonowemu błędną ocenę dowodów, które w sprawie nie zostały przedstawione. Sąd Okręgowy domyśla się jedynie, iż apelujący upatruje środków dowodowych w technicznym sposobie sporządzenia przez pełnomocnika powoda pisma z dnia 20 stycznia 2023 roku (k: 69-74). Wpłaty dokonane przez pożyczkobiorcę zostały jednak wymienione we wskazanym piśmie przygotowawczym i winny być traktowane jako twierdzenia strony powodowej które zgodnie z art. 6 kc winny być poparte określonymi środkami dowodowymi (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28.09.2022r III AUa 351/22). Pismo przygotowawcze strony, nawet z umieszczonym w nim skanem dokumentu, nie jest dowodem w postępowaniu cywilnym zarówno przez pryzmat art. 245 kpc, jak i art. 308 kpc. Skoro zaś tak ujęte twierdzenia powoda nie zostały oparte żadnymi środkami dowodowymi to brak było podstaw do czynienia na ich podstawie jakichkolwiek ustaleń faktycznych, co słusznie zauważył Sąd I instancji.

Nie ma również racji apelujący powołując się na naruszenie normy art. 233§1 kpc co do wykazania wysokości dochodzonego roszczenia, które miały być wykazane zawartą umową, wykazem wpłat i harmonogramem. Sama umowa pożyczki mogłaby rzeczywiście dać podstawę do rozważania wysokości dochodzonego przez powoda roszczenia pod dwoma jednak warunkami. Po pierwsze, co podkreślił przecież Sąd Rejonowy, powód musiałby wykazać wykonanie umowy pożyczki poprzez wypłatę jej kwoty na rzecz pozwanego. Okoliczność ta jak się wydaje umyka apelującemu, a jest wszak warunkiem niezbędnym do dalszych rozważań co do potencjalnej wysokości zobowiązania pozwanego. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, mimo zarzutu pozwanego w tym zakresie, strona powodowa nie przedstawiła żadnego dowodu w tym zakresie. Trudno zatem żądać zwrotu czegoś, czego na rzecz uprawnionego się nie spełniło. Po drugie jednak, gdyby nawet powód wykazał wypłatę należności, to w przypadku podnoszonych spłat dokonywanych przez pozwanego (co do których również brak jest jakichkolwiek dowodów), wysokość zobowiązania nie jest już równa zaciągniętej pożyczce, zaś ciężar dowodu wysokości roszczenia spoczywa wszak na stronie powodowej (art. 6 kc). W realiach niniejszej sprawy powód nie przedstawił żadnych dowodów nie tylko co do wypłaty pożyczki, ale również jej częściowej spłaty, zaś w konsekwencji wysokości zobowiązania pozwanego ujętego w roszczeniu pozwu. Opieranie się w tym zakresie na samej umowie i harmonogramie spłat nie było zatem możliwe. W tych okolicznościach również i tak sformułowany zarzut apelacyjny okazał się chybiony.

Kończąc powyższe rozważania, na marginesie zwrócić należy również uwagę jeszcze na jedną okoliczność. Nie ulega wątpliwości, iż Sąd II instancji w postępowaniu uproszczonym jest związany zarzutami apelacyjnymi. W niniejszej sprawie strona powodowa oparła rozpoznawany środek zaskarżenia wyłącznie na zarzutach natury procesowej, choć dążąc do zmiany zaskarżonego wyroku wydaje się, iż winna również podnieść określone uchybienia Sądu I instancji na gruncie prawa materialnego związane z brakiem zastosowania przepisów regulujących umowę pożyczki. Nawet zatem jeśli zarzuty apelacyjne okazałyby się zasadne w całości, to wobec braku zarzutów naruszenia prawa materialnego zmiana zaskarżonego wyroku na gruncie apelacji rozpoznawanej w postępowaniu uproszczonym nie byłaby możliwa.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako nieuzasadnioną.

O kosztach postępowania przed Sądem II instancji, zważywszy na wynik niniejszego postępowania apelacyjnego, orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w zw. z § 2 punkt 3 i w zw. z paragrafem 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964) zasądzając na rzecz pozwanego kwotę 450zł tytułem zwrotu kosztów postepowania apelacyjnego.