Postanowienie SN z 21 czerwca 2012, sygn. III CZ 32/12
Data orzeczenia
21 czerwca 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Mirosław Bączyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 21 czerwca 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)
SSN Marian Kocon
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku S. B.
przy uczestnictwie W. Z.
o rozgraniczenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 21 czerwca 2012 r.,
zażalenia wnioskodawczyni
na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 1 lutego 2012 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
2
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił apelację
wnioskodawczyni S. B. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 18 października
2011 r. Na uzasadnienie podał, że pełnomocnik wnioskodawczyni nie wykazał
umocowania do działania w jej imieniu w zakresie sporządzenia apelacji, ponieważ
przedłożone pełnomocnictwo upoważniało go do reprezentowania jej na rozprawie
w dniu 17 marca 2011 r. (oględziny). W wykonaniu wezwania do złożenia
pełnomocnictwa umocowującego do działania w sprawie oraz oświadczenia
mocodawcy o zatwierdzeniu czynności dokonanych bez należytego umocowania,
za pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. przedłożone zostało pełnomocnictwo
nieoznaczone datą i niezawierające oświadczenia o zatwierdzeniu czynności
dokonanych wcześniej bez umocowania. Oświadczenie o umocowaniu do
zastępstwa w sprawie o rozgraniczenie przed Sądem Okręgowym sygn. III Ca 4/12
wskazuje, że pełnomocnictwo zostało udzielone już po przedstawieniu akt sprawy
temu Sądowi, a zatem uprawnia do innych czynności niż wniesienie apelacji.
Wnioskodawczyni w zażaleniu domagała się uchylenia
zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu
celem merytorycznego jej rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 370
w związku z art. 373 i art. 397 § 2 k.p.c. przez odrzucenie
apelacji w następstwie stwierdzenia, że pełnomocnictwo bez oznaczenia
daty, umocowujące pełnomocnika do reprezentowania wnioskodawczyni
w postępowaniu o rozgraniczenie przed Sądem Okręgowym nie stanowi
umocowania do wniesienia apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 18
października 2011 r. sygn. akt I Ns 1347/10.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Umowa o zastępstwo uczestnika postępowania przez adwokata lub radcę
prawnego przed sądem należy do kategorii umów o świadczenie usług. W ścisłym
związku z tą umową pozostają przepisy o pełnomocnictwie do działania przed
sądem w imieniu strony lub uczestnika postępowania (art. 86 do 97 k.p.c.).
W braku odmiennych zastrzeżeń zlecenie adwokatowi zastępstwa procesowego
3
w sprawie obejmuje wszystkie łączące się ze sprawą czynności procesowe. Przepis
art. 91 k.p.c. wyznacza zakres przedmiotowych granic pełnomocnictwa
procesowego. Oznacza to, że złożenie przez uczestnika postępowania
oświadczenia o udzieleniu pełnomocnictwa w konkretnej sprawie bez określenia
jego zakresu wskazuje, że wolą mocodawcy było umocowanie do podejmowania
wszystkich czynności wymienionych w powołanym przepisie (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1998 r., III CZ 133/98, OSNC /1999/4/86).
Przepis ten nie wyklucza możliwości ograniczenia zasięgu przedmiotowego
pełnomocnictwa do określonych czynności procesowych, z tym że ograniczenie to
musi być wyraźne, by nie nasuwało wątpliwości (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 11 lipca 2000 r., I PKN 418/00, OSNAPiUS 2002/5/114; z dnia
18 stycznia 2006 r., II UZ 78/05, OSNP 2007/7-8/296). Treść oświadczenia
mocodawcy i pełnomocnika podlega wykładni według reguł przewidzianych w art.
65 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2003 r., II CKN 1216/00,
OSNC 2003/4/58 oraz postanowienie z dnia 16 grudnia 2004 r., V CZ 141/04)
dla ustalenia ich zgodnego zamiaru w odniesieniu do zakresu
działania pełnomocnika w imieniu uczestnika postępowania. W rozpoznawanej
sprawie złożone zostało do akt pełnomocnictwo udzielone przez
wnioskodawczynię adwokatowi G. F. w dniu 17 marca 2011 r. Jego treść
wskazuje, że wnioskodawczyni umocowała pełnomocnika „do reprezentowania
w postępowaniu oraz rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. (oględziny) przed Sądem
Rejonowym sygn. akt I Ns 1347/10”. Bezpodstawnie przyjął Sąd Okręgowy, że
dawało ono pełnomocnikowi umocowanie do działania w imieniu wnioskodawczyni
jedynie na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. Pomija bowiem tę część złożonego
przez nią oświadczenia, która dotyczy umocowania do działania w postępowaniu
przed Sądem Rejonowym w wymienionej sprawie. Za takim rozumieniem treści
pełnomocnictwa przemawia wykładnia językowa, celowościowa oraz dyrektywa
racjonalnego działania stron umowy, a rozsądnie oceniając ich postępowanie nie
można przyjąć, że ta część pełnomocnictwa nie miała znaczenia dla określenia
jego zakresu. Użycie w tekście spójnika „oraz” wskazuje, że pełnomocnik miał
prawo do reprezentowania wnioskodawczyni i w postępowaniu i w dniu 17 marca
2011 r. Wyszczególnienie działania w toku wymienionego posiedzenia stanowiło
4
w zasadzie zbędne podkreślenie i nie mogło doprowadzić do wyeliminowania
ogólnego uprawnienia do działania w postępowaniu. Zakres zatem umocowania
adwokata G. F. obejmował czynności wymienione w art. 91 k.p.c. w postępowaniu
prowadzonym przez Sąd Rejonowy w sprawie oznaczonej sygnaturą akt I Ns
1347/10. Należą do tak określonego zasięgu również czynności związane z
zaskarżeniem apelacją orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowy. Przyjęte
zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego zapatrywanie, podzielane w
rozpoznawanej sprawie, że pełnomocnik ustanowiony do działania w sprawie
przed określonym sądem pierwszej instancji, a nie w fazie postępowania w
pierwszej instancji, jest umocowany do wszelkich czynności procesowych
przed tym sądem, w tym do złożenia apelacji (por. postanowienie z dnia 16 grudnia
2004 r., IV CZ 141/04, niepubl.; wyrok z dnia 19 czerwca 2008 r., II PK 345/07
OSNP 2009/21-22/280).
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić jako
nietrafne na podstawie art. 39816
w związku z art. 3941
§ 3 i art. 13 § 2 k.p.c.