Wyrok z 29 kwietnia 2025, sygn. I C 484/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 kwietnia 2025 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska
Protokolant: stażysta Aleksandra Bobińska
po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa S. W. (1)
przeciwko (...) (...) sp. z o.o. z siedzibą w K.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
1. oddala powództwo w całości;
2. zasądza od powoda S. W. (1) na rzecz pozwanego (...) (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 15.17,00 (piętnaście tysięcy siedemnaście i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.
Sędzia del. Agnieszka Onichimowska
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 30 listopada 2022 r. powód S. W. (1) wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszem L. W. - notariuszem w W. przy Al. (...) lok. 52, Repertorium A numer (...) na rzecz wierzyciela (...) (...) Sp. z siedzibą w K. przeciwko dłużnikowi S. W. (1) prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą (...) w zakresie par. 8 aktu notarialnego co do obowiązku dłużnika wydania nieruchomości położonej w W., w dzielnicy B. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...) o powierzchni 975 m2 dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie, VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...). Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powód wskazał, że Komornik przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Żoliborza w Warszawie M. J., pismem z dnia 22 listopada 2023 r. zawiadomił powoda o wszczęciu egzekucji na podstawie powołanego tytułu wykonawczego, wzywając powoda do dobrowolnego wydania nieruchomości. Powód wyjaśnił, że będąc w bardzo trudnej sytuacji finansowej, skorzystał z oferty udzielenia pożyczki ze strony pozwanego. Zarzucił on, że pozwany działał podstępnie aby udzielić jak największej pożyczki, a następnie pozwany przejął nieruchomość bez żadnych obciążeń. W ocenie powoda wartość nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie umowy pożyczki została zaniżona, a w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z tzw. nadzabezpieczeniem, jako, że pożyczka była na 2.976.190,40 zł a wartość nieruchomości została określona na 4,5 mln zł. ( pozew k. 3-8v)
W odpowiedzi na pozew pozwany (...) (...) Spółka z ograniczaną odpowiedzialnością z siedzibą w K., wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od strony powodowej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że w jego ocenie powództwo jest niecelowe i niedopuszczalne, albowiem w dniu 01 grudnia 2022 r. doszło już de facto do wydania nieruchomości. Niezakończenie postępowania egzekucyjnego do chwili obecnej wynika natomiast z przerwania czynności wydania wyłącznie co do jednego pomieszczenia, w którym zamieszkuje A. K., co do której znajdują zastosowanie przepisy kpc dotyczące opróżnienia lokalu i wydania nieruchomości. Wydanie tego pomieszczenia ma natomiast nastąpić w kwietniu bieżącego roku. Pozwany zwrócił również uwagę na fakt, że powód nie skorzystał z możliwości zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, gdzie miał możliwość ponoszenia obok formalnych również zarzuty merytoryczne. ( odpowiedź na pozew k. 331-336)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 14 lutego 2020 r. S. W. (2) prowadzący działalność gospodarczą pod firma (...) z siedzibą w W. (jako pożyczkobiorca) zawarł z (...) (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (jako pożyczkodawcą) umowę pożyczki nr (...), w ramach której udzielono mu pożyczki w kwocie 2.976.190,48 zł. Strony ustaliły, iż zabezpieczeniem spłaty wszelkich należności pożyczkodawcy wraz z ewentualnymi kosztami ich egzekucji lub innej formy windykacji, będą:
- przewłaszczenie na zabezpieczenie nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w W. przy ul. (...), stanowiącej działkę ewidencyjną nr (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) (pkt 4.1.1.);
oraz
- oświadczenia Pożyczkobiorcy w formie aktu notarialnego o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania cywilnego (pkt 4.1.3.).
Dowód: umowa pożyczki – k. 347-351
W dniu 14 lutego 2020 r. S. W. (2) złożył oświadczenie w formie aktu notarialnego rep. A nr (...), w § 8 którego zobowiązał się do wydania nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w W. przy ul. (...) w stanie wolnym od osób trzecich i mienia w posiadanie Pożyczkodawcy w terminie 14 dni od bezskutecznego upływu terminu spłaty ostatniej raty określonej w harmonogramie spłaty pożyczki lub w przypadku kiedy umowa pożyczki zostanie wypowiedziana z powodu przewidzianego w umowie pożyczki — od terminu określonego w wypowiedzeniu umowy bądź wezwaniu do zapłaty, i co do tego obowiązku poddał się egzekucji wprost z tego aktu, stosownie do przepisu art. 777 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego.
Dowód: akt notarialny rep. A nr (...) – k. 359-368
(...) (...) Spółka z ograniczaną odpowiedzialnością z siedzibą w K. dokonał wypłaty na rzecz S. W. (2) kwoty pożyczki w sposób ustalony w treści umowy pożyczki.
Dowód: potwierdzenia realizacji przelewu – k. 354-355v
S. W. (2) nie dokonał spłaty pożyczki zaciągniętej umową z dnia 14 lutego 2020 r.
Dowód: okoliczność bezsporna,
Pismem z dnia 24 lutego 2021 r. (...) (...) Spółka z ograniczaną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wezwał S. W. (2) do spłaty w terminie 7 dni całości zadłużenia wynikające z zawartej umowy pożyczki. Wezwanie zostało skierowane na adres pożyczkobiorcy wskazany w umowie pożyczki tj. ul. (...), (...)-(...) W., skąd wróciło nie odebrane po dwukrotnej awizacji.
Dowód: wezwanie do zapłaty – k. 378v, koperta – k. 379, umowa pożyczki – k. 347-351
Postanowieniem z dnia 20 października 2021 r. (sygn. II Co 675/21) Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Żoliborza w Warszawie, nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu sporządzonemu w dniu 14 lutego 2020 roku przez notariuszem L. W. - notariuszem w W. przy ul. (...) lok. 52, Repertorium A numer (...) na rzecz wierzyciela (...) (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. przeciwko dłużnikowi S. W. (1) prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą (...), w zakresie § 8 aktu notarialnego co do obowiązku dłużnika wydania wierzycielowi nieruchomości położonej w W., w dzielnicy B. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...) o powierzchni 975 m2, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie, VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...).
Dowód: postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności – k. 357v-358v
Pismem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. Km 1863/22, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Żoliborza w Warszawie M. J. zawiadomił dłużnika S. W. (2) o wszczęciu egzekucji, na podstawie tytułu wykonawczego w postaci aktu notarialnego z dnia 14 lutego 2020 r. sygn. Rep A nr 1047/2022 i wezwał do dobrowolnego wydania nieruchomości położonej w W., w dzielnicy B. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...) o powierzchni 975 m2, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie, VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...).
Dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji – k. 9
W toku czynności egzekucyjnych doszło do wydania wierzycielowi (...) (...) Spółka z ograniczaną odpowiedzialnością z siedzibą w K. nieruchomości położonej w W. w dzielnicy B. przy ul. (...). Postanowieniem z dnia 13 września 2023 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Żoliborza w Warszawie M. J. zakończył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej świadczenia niepieniężnego tj. wydania ww. nieruchomości, wobec skutecznego przeprowadzenia czynności.
Dowód: zawiadomienie o czynności – k. 463, protokół z czynności – k. 464-467, postanowienie komornika z dnia 13 września 2023 r.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, które nie pozostawały ze sobą w sprzeczności i co do których autentyczności oraz zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy Sąd nie miał wątpliwości. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Pozostałe (a nie ujęte wyżej) zaprezentowane przez strony dowody, nie stanowiły w ocenie Sądu wartościowego materiału dowodowego pozwalającego na poczynienie istotnych w sprawie ustaleń faktycznych.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie powód S. W. (1) wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci aktu Repertorium A numer (...) z dnia 14 lutego 2020 roku, w zakresie par. 8 aktu notarialnego, co do obowiązku dłużnika wydania nieruchomości położonej w W., w dzielnicy B. przy ul. (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 20 października 2021 r.
Pozwany wnosił o oddalenie powództwa wskazując na jego niecelowość z uwagi na fakt, iż doszło do wydania przedmiotowej nieruchomości wierzycielowi
Podstawą prawną niniejszego roszczenia jest przepis art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. (w brzmieniu, obowiązującym w dniu wniesienia pozwu), zgodnie z którym dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście.
Powództwo przeciwegzekucyjne jest środkiem merytorycznej obrony przed egzekucją, zmierzającym do podważenia zasadności lub dopuszczalności egzekucji. Ma ono na celu pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części i tym samym udaremnienie (trwale lub tymczasowo) możliwości przeprowadzenia jakiejkolwiek egzekucji na podstawie danego tytułu wykonawczego. Jest samoistnym powództwem o ukształtowanie, ukierunkowanym na wydanie przez sąd konstytutywnego wyroku i zmierza do odmiennego, niż wynika to z tytułu egzekucyjnego, ukształtowania stosunku prawnego przez zniweczenie prawa wierzyciela do dochodzenia zaspokojenia roszczenia w drodze egzekucji. W konsekwencji, przedmiotem sporu w procesie inicjowanym powództwem przeciwegzekucyjnym nie jest sama zasadność obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, ile sama zasada jego wykonalności. Istotą powództwa opozycyjnego z art. 840 k.p.c. jest wykazanie, że sam tytuł wykonawczy (dokument urzędowy) nie odpowiada istotnemu i rzeczywistemu stanowi rzeczy i powód może w pełni osiągnąć swój cel, jeżeli otrzyma orzeczenie stwierdzające, że tytuł został pozbawiony wykonalności, według stanu faktycznego z chwili orzekania, gdyż orzeczenie pozbawiające tytuł wykonawczy wykonalności ma charakter konstytutywny, nie wywołuje więc skutku ex tunc.. ( vide: Wyrok SA w Lublinie z 4.02.2020 r., I ACa 85/19, LEX nr 3008020)
Jednocześnie zastrzec należy, że w powództwo przeciwegzekucyjne może być skutecznie wytoczone przed wygaśnięciem wykonalności tytułu wykonawczego, co ma miejsce w razie całkowitego zaspokojenia objętego nim roszczenia. Podkreślić należy, że powyższy pogląd znajduje szerokie oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. W judykaturze podkreśla się, że w razie wyegzekwowania w całości lub w części świadczenia objętego tytułem wykonawczym, powództwo opozycyjne staje się całkowicie, bądź w odpowiedniej części, bezprzedmiotowe i podlega oddaleniu a limine ( vide: wyrok Sądu Najwyższego: z dnia 17 listopada 1988 r. w spr. I CR 255/88, Wyrok SN z dnia 4 kwietnia 2002 r. w spr. I PKN 197/01, wyrok SN z dnia 12 lutego 2015 r. w spr. IV CSK 272/14, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2014 r. w spr. II CSK 679/13). Żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności nie może być więc skuteczne, gdy w wyniku wyegzekwowania całej lub części należności, zgasła wykonalność tytułu wykonawczego w całości lub w części w jakiej tytuł wykonawczy został wykonany. W takiej sytuacji merytoryczne badanie zasadności powództwa przeciwegzekucyjnego jest nie tylko zbędne, ale i niedopuszczalne. W konsekwencji należy uznać, że żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności może być skuteczne tylko w takiej części, w jakiej nie została wyegzekwowana cała należność wynikająca z tytułu wykonawczego, i tylko co do tej niewyegzekwowanej części. W tej bowiem części tytuł wykonawczy nie wygasł, istnieje, podlega wykonaniu, co więcej z woli wierzyciela jest wykonywany i nie ma innej możliwości jego skutecznego podważenia. ( vide: Wyrok SA w Lublinie z 1.02.2024 r., I AGa 173/23, LEX nr 3695803)
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budziło wątpliwości, iż w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Żoliborza w Warszawie M. J. doszło do skutecznego przeprowadzenia czynności opróżnienia i wydania wierzycielowi nieruchomości przy ul. (...), co skutkowało zakończeniem postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej świadczenia niepieniężnego. W tych warunkach powództwo z jakim wystąpił powód (którego celem było zapobieżenie wydania nieruchomości) stało się bezprzedmiotowe. Co oczywiste, w tych warunkach dalsze badanie zasadności zarzutów podniesionych przez stronę powodową, a dotyczących okoliczności zawarcia umowy pożyczki, stało nie tylko zbędne, ale również niedopuszczalne.
Wobec powyższego Sąd na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd oddalił powództwo, jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach procesu, Sąd orzekł w pkt 2 wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 15.017,00 zł Na kwotę tą złożyła się kwota 15.000,00 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego (na podstawie § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku) oraz kwota 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Sędzia del. Agnieszka Onichimowska