Wyrok z 9 sierpnia 2024, sygn. I C 415/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 sierpnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Krystian Szeląg
Protokolant:	Stażysta Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2024 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa J. G.

przeciwko P. G., B. G.

o ustalenie

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powódki J. G. na rzecz pozwanej B. G. kwotę 10.800,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

III.  przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie na rzecz adw. M. D. kwotę 13.284,00 złotych, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo procesowe świadczone powódce J. G. z urzędu, w tym kwotę 2.484,00 złotych tytułem 23% stawki podatku VAT od ww. wynagrodzenia.

UZASADNIENIE

Powódka J. G. w pozwie skierowanym przeciwko P. G. i B. G. wniosła o ustalenie, że umowa darowizny lokalu mieszkalnego położonego (...)/2 gm. P., dla której Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), zawarta w formie aktu notarialnego z dnia 24 lutego 2023 r. w Kancelarii Notarialnej w M. przed notariuszem J. S. za numerem rep. A (...) pomiędzy P. G. a B. G., jest nieważna z mocy prawa z uwagi na jej pozorność.

W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że J. G. oraz pozwany P. G. pozostawali małżeństwem od dnia 5 sierpnia 2017 r. do dnia 22 grudnia 2023 r., kiedy to uprawomocniło się orzeczenie o rozwodzie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) z dnia 8 grudnia 2022 r. w spraw2ie o sygn. akt (...) pozwany został skazany za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad powódką w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 29 sierpnia 2022 r. i w związku z tym został orzeczony wobec niego środek karny w postaci zakazu zbliżania się do powódki przez okres 2 lat, zakazu kontaktowania się z powódką przez okres 2 lat, a nadto nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzoną tj. lokalu położonego w miejscowości (...)/2, który później stał się przedmiotem darowizny. W dniu 7 grudnia 2022 r. pozwany P. G. (dzień przed rozprawą w sprawie znęcania się nad powódką, wystosował do powódki wezwanie do opuszczenia lokalu położonego w miejscowości (...)/2 z dniem 1 lutego 2023 r. z uwagi na planowaną sprzedaż wskazanego lokalu. Kolejne wezwanie pozwany wystosował do powódki w dniu 25 stycznia 2023 r., wskazując, że powódka ma opuścić lokal z dniem 1 marca 2023 r., albowiem w dniu 1 czerwca 2023 r. planowana jest sprzedaż lokalu. Następnie w dniu 24 lutego pozwany P. G. zawarł ze swoją matką B. G. niedopłatą umowę darowizny lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości (...)/2. W umowie tej P. G. wskazał, że nie posiada wymagalnych długów wobec osób trzecich, a zawarcie tej umowy nie prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli. Nadto strona powodowa wskazała, że umowa darowizny zawarta pomiędzy pozwanym P. G. a jego matką nosi znamiona pozorności. Jak wskazała powódka pozwany zaczął wzywać ją do opuszczenia spornego lokalu zaledwie dwa dni po zasądzeniu od niego alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Lokal objęty umową darowizny był jedynym majątkiem pozwanego, co do którego toczy się postępowanie egzekucyjne. Strona powodowa przedstawiła także stanowisko, że wszelkie zabiegi pozwanych zdają się zmierzać jedynie do pozbawienia powódki miejsca zamieszkania, a także uniknięcia przez pozwanego zobowiązań finansowych względem małoletnich dzieci (pozew k. 4-7v.).

W odpowiedzi na powyższe pozwani P. G. i B. G. wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew strona pozwana podniosła zarzut braku interesu prawnego powódki w wytoczeniu powództwa, wskazując, że powódka może dochodzić swoich praw na drodze skargi pauliańskiej określonej w art. 527 k.c. Nadto pozwani wskazali, że umowa darowizny zawarta pomiędzy pozwanymi nie nosi znamion pozorności. W związku z konieczności opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości (...)/2 przez P. G., a następnie orzeczenia wobec niego nakazu opuszczenia przedmiotowego lokalu nie okres 2 lat, zmuszony on został do zamieszkania wraz z matką B. G.. Pozwany nie posiadał zatrudnienia przez co nie mógł partycypować w kosztach utrzymania mieszkania pozwanej. Dodatkowo obciążały go opłaty związane z utrzymaniem mieszkania w miejscowości goleń, bowiem powódka nie uiszczała tych kosztów. W związku z powyższym pozwany zdecydował się na przekazać swój lokal mieszkalny na rzecz matki niejako w zamian za utrzymywanie go przez B. G. (odpowiedź na pozew k. 52-57).

Sąd ustalił, co następuje:

Powódka J. G. była żoną pozwanego P. G..

Pozwana B. G. była teściową powódki. (bezsporne).

W czasie trwania małżeństwa powódki i pozwanego narodziło się dwoje dzieci N. G. i L. G. (bezsporne).

W czasie trwania związku małżeńskiego J. G. i P. G. wspólnie zamieszkiwali w lokalu mieszkalnym położonym w miejscowości (...)/2, gmina P., który stanowił własność pozwanego. W chwili obecnej w lokalu tym zamieszkuje powódka wraz z dziećmi stron.

(bezsporne, a nadto treść księgi wieczystej nr (...) k. 10 -13)

W okresie od 1 stycznia 2018 r. do 29 sierpnia 2022 r. w miejscowości G. gmina P. pozwany P. G. znęcał się fizycznie i psychicznie nad powódką J. G. poprzez wszczynanie awantur domowych, będąc pod wpływem alkoholu, w trakcie których wyzywał ją słowami wulgarnymi, wyganiał z domu, zakłócał spoczynek nocny, pluł na powódkę, szarpał za odzież, dusił, ciągał za włosy oraz bił pięściami po całym ciele. W związku z powyższym zachowaniami wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) II Wydział Karny z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt (...) P. G. został skazany na karę jednego roku ograniczenia wolności, nałożono na pozwanego obowiązek wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Nadto na pozwanego został nałożony zakaz zbliżania się do powódki na odległość mniejszą niż 50 metrów na okres dwóch lat, zakaz kontaktowania się z powódką w jakikolwiek sposób na okres dwóch lat, jak również nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z J. G. w miejscowości (...)/2, (...)-(...) P..

(dowód: Wyrok Sądu Rejonowego w (...) z dnia 08.12.2022 r. sygn. akt (...) k. 26-26v., protokół rozprawy głównej k. 27-29)

W związku z trudną sytuacją w związku małżeńskim powódki i pozwanego wyrokiem zaocznym z dnia 28 marca 2023 r. Sąd Rejonowy w (...) III Wydział Rodzinny i Nieletnich sygn. akt (...) ustanowił rozdzielność majątkową małżeńską J. G. i P. G.. Jednocześnie postanowieniem z dnia 05 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt III RC 135/22 Sąd Rejonowy w Mrągowie zabezpieczył powództwo w ten sposób, że zobowiązał pozwanego P. G. do uiszczania na czas trwania postępowania na rzecz małoletnich dzieci stron alimentów w kwocie po 500 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich.

(dowód: wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w (...) z dnia 28.03.2023 r. sygn. akt (...) k. 25, postanowienie Sądu Rejonowego w (...) z dnia 05.12.2022 r. k. 30)

Ostatecznie doszło do rozpadu związku małżeńskiego powódki J. G. i P. G., które zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w(...) VI Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt (...). Na mocy powyższego wyroku wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron zostało matce, jednocześnie ją ograniczając przez nadzór kuratora sądowego, zaś władza rodzicielska pozwanego została ograniczona do prawa informowania się w istotnych sprawach dzieci dotyczących ich kształcenia i leczenia. Jednocześnie Sąd Okręgowy w Olsztynie ustalił udział P. G. w kosztach utrzymania małoletnich dzieci na kwotę 1300 zł miesięcznie.

(dowód: wyrok Sądu Okręgowego w (...) z dnia 14.12.2023 r. sygn. akt (...) k. 32-32v, postanowienie Sądu Rejonowego w (...) z dnia 05.12.2022 r. sygn. akt (...) k. 30, wyrok Sądu Rejonowego w (...) z dnia 28.02.2023 r. sygn. akt (...)k. 31-31v.)

Od czasu wydania przez Sąd Rejonowy w (...) III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowienia z dnia 05 grudnia 2022 r. sygn. akt (...) w przedmiocie zabezpieczenia powództwa poprzez zobowiązanie P. G. do uiszczania na rzecz małoletnich dzieci alimentów w kwocie po 500 zł miesięcznie, łącznie 1000 zł miesięcznie do chwili obecnej pozwany nie uiszcza na rzecz małoletnich dzieci zobowiązań alimentacyjnych. W związku z powyższym zobowiązania pozwanego z tego tytułu wynoszą łącznie na datę wyrokowania, co najmniej 17.626,34 zł.

(bezsporne, a nadto zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 13.03.2023 r. k. 23, zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 06.09.2023 r. k. 24)

Pismami z dnia 7 grudnia 2022 r. i 25 stycznia 2023 r. pozwany P. G. wzywał powódkę do opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości (...)/2, (...)-(...) P.. Jako powody skierowania do powódki takiego wezwania wskazywał na chęć sprzedaży lokalu, a nadto jego zadłużenie przez powódkę.

(dowód: wezwanie do opuszczenia lokalu k. 14, powtórne wezwanie k 15)

Aktem notarialnym z dnia 24.02.2023 r. Repertorium A nr (...) P. G. darował swojej matce lokal mieszkalny oznaczony numer (...), położony w miejscowości G., gmina P. w budynku oznaczonym numerem (...) zapisany w księdze wieczystej o numerze (...) (§ 3). Jednocześnie w tym samym akcie notarialnym pozwany oświadczył, że lokal mieszkalny którego jest właścicielem nie jest obciążony innymi ciężarami, ograniczeniami, hipotekami ani prawami osób trzecich.

(dowód: Akt notarialny z dnia 24.02.2023 r. k. 17-19v.)

Po zmianie właściciela nieruchomości, w której zamieszkuje powódka – pismem z dnia 30 kwietnia 2023 r. B. G. także skierowała do J. G. wezwanie do opuszczenia lokalu z dniem 01 maja 2023 r. wskazując, że powodem wezwania jest remont i chęć sprzedaży lokalu. Jednocześnie wzywająca wskazała, że konsekwencją nieopuszczenia lokalu będzie wniosek do sądu o eksmisję.

(dowód: wezwanie z dnia 30.04.2023 r. k. 16)

Powódka pomimo kierowanych wezwań nie opuściła zajmowanej wraz z dziećmi nieruchomości w konsekwencji czego B. G. skierowała do Sądu Rejonowego w(...) pozew o eksmisję. Do chwili obecnej sprawa ta nie została prawomocnie rozstrzygnięta.

(bezsporne, a nadto dowód: pozew o eksmisję k. 20-22)

Pozwany P. G. jest osobą bezrobotną, pozostającą na utrzymaniu swojej matki B. G.. Pozwany także zamieszkuje wraz z matką. W chwili obecnej w związku zamieszkiwaniem w spornej nieruchomości powódka uiszcza opłaty za prąd i śmieci, zaś matka pozwanego ponosi inne opłaty związane z nieruchomością. Celem dokonania przez pozwanego darowizny nieruchomości dla matki, było uniknięcie zajęcia jej w postępowaniu egzekucyjnym w związku z zaległościami alimentacyjnymi. Pozwana B. G. pieniądze ze sprzedaży nieruchomości chciałaby przeznaczyć na spłatę zaległości alimentacyjnych syna wobec wnuków, a nadto na zakup większej nieruchomości w której mogłaby zamieszkiwać wraz z synem i innymi członkami rodziny.

(dowód: zeznania powódki J. G. k. 67v, zeznania pozwanej B. G. k. 67v., zeznania pozwanego P. G. k. 68)

Sąd zważył, co następuje:

Ż. powódki o stwierdzenie nieważności umowy darowizny lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości (...)/2 gmina P., dla której Sąd Rejonowy w (...) IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), zawarta w formie aktu notarialnego z dnia 24 lutego 2023 r. w Kancelarii Notarialnej w M. przed notariuszem J. S. za numerem rep. A (...) pomiędzy P. G. a B. G. podlegało oddaleniu.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie o zebrane w sprawie dokumenty, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i nie budziły zastrzeżeń Sądu, a nadto na podstawie wyjaśnień powódki i pozwanych. Sąd w całości dał wiarę wyjaśnieniom stron postępowania, które były wyczerpujące i znalazły potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że powódka wraz z małoletnimi dziećmi N. i L. G. zamieszkują w nieruchomości objętej umową darowizny. Nadto wszystkie strony postępowanie zgodnie potwierdziły, że na pozwanym P. G. ciąży obowiązek alimentacyjny wobec małoletnich dzieci, który nie jest przez niego regulowany, w związku z powyższym pozwany posiada długi alimentacyjne. Pozwany potwierdził nadto, że darowana nieruchomość była jego jedynym majątkiem, zaś on sam jest osobą bezrobotną pozostającą na utrzymaniu matki. W toku postępowania bezspornie ustalono ponadto, że pozwana B. G. nosi się z zamiarem sprzedaży darowanej nieruchomości.

Podstawą prawną dochodzonego roszczenia jest art. 83 § 1 k.c. zgodnie z którym nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. W niniejszym postępowaniu powódka podnosiła, że umowa darowizny na podstawie której pozwany P. G. darował swojej matce B. G. nieruchomość położoną w miejscowości (...)/2 obarczona jest wadą pozorności.

Na wstępie rozważań w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy odwołać się do istoty umowy darowizny. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 § 1 k.c.). Tego rodzaju czynność prawna jest dokonywana wyłącznie po to, by nastąpiło przysporzenie majątkowe na rzecz innej osoby bez żadnego ekwiwalentu (causa donandi). W umowie darowizny causa przysporzenia jest nie tylko przesłanką ważności czynności prawnej, ale musi być objęta treścią czynności prawnej, gdyż inaczej czynność nie dochodzi do skutku. Jest to więc czynność kauzalna materialnie (zależność przysporzenia od causa) i formalnie (ujawnienie causa w treści czynności prawnej). Ma to zasadnicze znaczenie dla rozkładu ciężaru dowodu i ten, kto wywodzi skutki prawne z takiej czynności prawnej jest obowiązany do udowodnienia zarówno istnienia, jak i prawidłowości causa (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt V CSK 603/18, LEX nr 3061038). Umowa darowizny nie jest umową wzajemną, ma charakter obligacyjny, a to sprawia, że i ona rodzi obowiązek wypełnienia świadczenia na rzecz kontrahenta (obdarowanego). Rezultatem umowy darowizny ma być przeniesienie określonych praw z darczyńcy na obdarowanego - chodzi tu o zbycie określonego prawa majątkowego. Celem społeczno-gospodarczym umowy darowizny jest przeniesienie własności rzeczy i wydanie jej nabywcy. Te dwa elementy składają się na wykonanie darowizny. Poza ogólną funkcją związaną z wygasaniem zobowiązania wykonanie darowizny zostało przypisane jeszcze inne istotne znaczenie jurydyczne. Jeżeli następuje ono równocześnie z zawarciem umowy darowizny, to eliminuje obowiązek złożenia przez darczyńcę swego oświadczenia woli w formie aktu notarialnego. Z wykonaniem umowy ustawa wiąże nadto moc sanowania umowy darowizny nieważnej ze względu na brak przepisanej formy aktu notarialnego. To późniejsze wykonanie świadczenia może być w dodatku traktowane jako wykonanie darowizny poprzednio zawartej. Przyjmuje się bowiem w takim wypadku, że umowa darowizny doszła do skutku nie w chwili wykonania świadczenia, ale w momencie faktycznego porozumienia się stron co do statuowania takiego stosunku zobowiązaniowego. Przepis art. 890 § 1 k.c. stanowi wszak o tym, że umowa darowizny staje się ważna, jeżeli świadczenie zostaje spełnione, mówi się wprost o odzyskaniu ważności przez tę umowę. Oznacza to, że późniejsze wykonanie umowy darowizny nie będzie stanowiło świadczenia nienależnego, lecz normalne wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy nieodpłatnej (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2012 r. I ACa 626/12, LEX nr 1281060).

W niniejszej sprawie pozwany P. G. skutecznie dokonał darowizny spornej nieruchomości na rzecz swojej matki B. G.. Bezspornie nieruchomość ta była wyłączną własnością pozwanego, a nadto umowa ta została zawarta w formie prawnie przepisanej. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego pozwana B. G. przejęła władanie nad nieruchomością co wyraża poprzez uiszczanie należnych za lokal mieszkalny opłat, a nadto kierując do powódki wezwanie do opuszczenia lokal, a ostatecznie wnosząc do Sądu Rejonowego w Mrągowie pozew o eksmisję powódki.

Z definicji pojęcia i instytucji „pozorności”, na którą powołuje się powódka powinna ona zawierać 3 elementy: oświadczenie musi być złożone drugiej stronie, oświadczenie musi być złożone tylko dla pozoru, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru. Wskazane elementy muszą wystąpić łącznie. Brak któregokolwiek ze wskazanych powyżej elementów nie pozwala na uznanie czynności prawnej za dokonaną jedynie dla pozoru (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2024 r. I ACa 439/23, LEX nr 3737854). Pozorność w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. ma miejsce, gdy strony porozumiały się co do nieskuteczności ujawnionych na zewnątrz oświadczeń woli. W świetle zawartego między nimi "tajnego" porozumienia, złożone oświadczenia woli nie posiadają konstytutywnej cechy każdego oświadczenia woli, jakim jest zamiar wywołania skutków prawnych. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2021 r. VI ACa 930/19, LEX nr 3361509).

Przechodząc do analizy pozorności oświadczenia należy dokonać analizy trzech wymaganych przesłanek jej dojścia do skutku. W punkcie pierwszym należy zauważyć, że pozwany złożył oświadczenie swojej matce o dokonaniu na jej rzecz darowizny lokalu mieszkalnego. Oświadczenie o darowiźnie zawarte zostało w formie aktu notarialnego, w formie wymaganej przepisami, zaś pozwana B. G. darowiznę przyjęła, co wynika z przedłożonego do akt sprawy aktu notarialnego. Drugą przesłanką, którą musi spełniać oświadczenie woli, aby można było je uznać za pozorne jest okoliczność, że oświadczenie to jest złożone tylko dla pozoru. W realiach niniejszej sprawy powódka nie udowodniła, że umowa darowizny ma charakter jedynie pozorny. Okoliczność, że czynności tej dokonano w toku postępowania egzekucyjnego roszczeń alimentacyjnych nie świadczy o pozorności zawartej umowy, a jedynie o wyzbywaniu się przez pozwanego majątku, z którego ewentualnie mogłoby dojść do spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Podkreślenia wymaga okoliczność, że ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów wynika, że to B. G. aktualnie dokonuje wszelkich czynności związanych z lokalem mieszkalnym. Uiszcza ona zarówno opłaty za mieszkanie, jak i samodzielnie wezwała powódkę do opuszczenia lokalu, a następnie skierowała do Sądu Rejonowego w Mrągowie pozew o eksmisję. Ostatnią z przesłanek możliwości uznania oświadczenia za pozorne jest zgoda adresata oświadczenia na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru. Analiza niniejszej sprawy nie pozwala na uznanie, że powódka udowodniła tą okoliczność. Zgoda taka nie została wykazana przez dowody zgromadzone w sprawie, nie potwierdziła jej także pozwana w toku przeprowadzonego przesłuchania.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że przesłanki pozorności nie zostały udowodnione, a niewątpliwie na powódce, jako osobie, która wywodzi z nich skutki prawne, spoczywał ciężar udowodnienia tych okoliczności (art. 6 k.c.). W tym miejscu wskazać należy, że na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.).

Stanowisko takie zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96 (OSNC 1997/6-7 poz. 76). Mając zatem na względzie rządzącą procesem cywilnym zasadę kontradyktoryjności postępowania i nie znajdując podstaw do przeprowadzenia dowodów z urzędu (art. 232 k.p.c.), Sąd rozpoznał niniejszą sprawę, biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony na podstawie powyżej wskazanych dowodów.

W realiach niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się pozorności w zawartej pomiędzy pozwanymi umowie darowizny. Jak wynika z przeprowadzonych w sprawie dowodów w tym przesłuchania pozwanego P. G. celem zawartej umowy było uniknięcie wszczęcia postępowania egzekucyjnego ze spornej nieruchomości.

Sąd zgodził się także z zarzutami strony pozwanej, które wskazywała na brak interesu prawnego powódki w dochodzeniu roszczenia.

Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Ocena istnienia interesu prawnego musi uwzględniać to, czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości co do danego stosunku prawnego i czy definitywnie zakończy spór na wszystkich płaszczyznach tego stosunku lub mu zapobiegnie. Interes prawny wyrażający się w osiągnięciu konkretnych skutków prawnych w zakresie usunięcia niepewności sytuacji prawnej powoda musi być analizowany przy założeniu uzyskania orzeczenia pozytywnego oraz przy analizie, czy w razie wyroku negatywnego może on osiągnąć tożsamy skutek w zakresie ochrony swej sfery prawnej w innej drodze, za pomocą wniesienia powództwa na innej podstawie prawnej. Brak interesu zachodzi wtedy, gdy sfera prawna powoda nie została naruszona lub zagrożona, bo jego prawo już zostało naruszone albo powstały określone roszczenia i może osiągnąć pełniejszą ochronę swych praw, bo może dochodzić zobowiązania pozwanego do określonego zachowania - świadczenia lub wykorzystać inne środki ochrony prawnej prowadzące do takiego samego rezultatu. Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, bo powód nie traci interesu, jeżeli ochrona jego sfery prawnej wymaga wykazania, że stosunek prawny ma inną treść, w szczególności, gdy umowa jest zawarta na długi czas, a wyrok w sprawie oświadczenie za wcześniejszy okres nie usunie niepewności w zakresie wszystkich skutków prawnych mogących wyniknąć z tego stosunku w przyszłości (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2023 r. (...) 334/22, LEX nr 3507405).

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że powódka nie posiadała interesu prawnego do wytoczenia niniejszego powództwa. Na marginesie powyższych rozważań, zgodzić się należy ze stanowiskiem pozwanych, że na gruncie realiów sprawy powódka mogłaby dochodzić ochrony prawnej na innej podstawie, a jednocześnie, że powództwo to mogłoby zapewnić powódce szerszą ochronę.

W konsekwencji podzielając powyżej przedstawioną argumentację,Sąd w pkt I wyroku oddalił powództwo.

Zgodnie z art. 98 k.p.c. strona, która przegrała proces, obowiązana jest do zwrotu jego uzasadnionych kosztów na rzecz strony wygrywającej. Na koszty procesu po stronie pozwanej składa się wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (10.800 zł).

W pkt III wyroku Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu na podstawie §2 i § 11 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 14 maja 2024 r. (Dz.U.2024.763).