Wyrok z 12 czerwca 2023, sygn. VII U 1342/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2023 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Monika Rosłan-Karasińska

Protokolant: sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2023 r. w Warszawie

sprawy E. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o prawo do rekompensaty

na skutek odwołania E. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 21 listopada 2022 roku znak: (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującej E. B. prawo od rekompensaty od dnia wydania wyroku.

Sygn. akt VII U 1342/22

UZASADNIENIE

E. B. w dniu 28 listopada 2022 r. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 21 listopada 2022 r. znak: (...) odmawiającej prawa do rekompensaty.

Odwołująca wskazała, że w dostarczonych do ZUS w 2021 roku dokumentach znajdują się aneksy korygujące świadectwa pracy zawierające zapis, że pracowała w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące, oraz warunkach narażenia na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz w strefie zagrożenia. Wskazała, że takiego zapisu brakuje w jej świadectwie pracy wystawionym 28 czerwca 1995 r. przez (...) Ośrodek Medycyny (...) w W. ul. (...), ponieważ zakład już nie istnieje i nie jest w stanie uzyskać takiego aneksu.

Składając wniosek o emeryturę dnia 28 października 2022 r. złożyła poświadczone, zgodne z oryginałami akta osobowe dostarczone jej przez (...) (...) Ośrodek Medycyny (...) w P.. Pracę rozpoczęła 1 lipca 1982 r. na stanowisku technik RTG w (...) (...) na ul. (...) w W.. Miesięczny wymiar pracy z tytułu szkodliwości wynosił 112 godzin. Niestety zakład został wchłonięty przez (...) W. i to ten zakład wystawił jej świadectwo, które nie zawiera zapisu o szkodliwości. Po roku 1995 oprócz wykonywania badan RTG pełniła również funkcję 1 Inspektora Ochrony Radiologicznej, ponieważ każda Pracownia Radiologiczna na mocy ustawy musi zatrudnić osobę pełniącą nadzór na taką pracownią ( odwołanie k. 3-4 a.s.).

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. ZUS wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. odmówił ubezpieczonej prawa do rekompensaty, ponieważ nie została spełniona przesłanka posiadania piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że na podstawie przedłożonych dokumentów uznał za udowodniony staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 13 lat, 1 miesiąca i 23 dni tj. okres zatrudnienia w Centrum (...) Sp. z o.o. od 17 lipca 1995 r. do 31 grudnia 2008 r. z wyłączeniem okresów nieskładkowych.

Do stażu pracy nie przyjęto okresu od 1 września 1986 r. do 31 grudnia 1989 r. tj. zatrudnienia w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...), ponieważ praca była wykonywana w wymiarze 0,75 etatu ( odpowiedź na odwołanie k. 5-6 a.s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

E. B. urodziła się (...)

W okresie od 1 lipca 1982 r. odwołująca była zatrudniona w Przemysłowym Zespole (...) w W. ul. (...) na stanowisku technika RTG. Początkowo na okres wstępny, następnie na czas nieokreślony. Zespół ten został przekształcony w (...) Ośrodek Medycyny (...), w którym dalej ubezpieczona pracowała do 30 czerwca 1995 r. Ubezpieczona pracowała w bezpośrednim promieniowaniu jonizującym, była narażona na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia. Ubezpieczona wykonywała zdjęcia zębowe, kostne, asystowała przy zdjęciach, badaniach kontrastowych przewodu pokarmowego, żołądka, przełyków i wlewów. Miała fartuch ochronny, część zdjęć była wykonywana w kabinie. Otrzymywała mleko, zupę regeneracyjną, większe kartki na mięso. Praca była wykonywana w pięciogodzinnym czasie pracy, stanowiącym pełen etat. Jednocześnie, dodatkowo w tym okresie od 1 września 1986 r. do 31 grudnia 1989 r. ubezpieczona pracowała w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...) w wymiarze 0,75 etatu, gdzie stale wykonywała prace narażające na działanie promieniowania jonizującego oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia na stanowisku technika RTG.

Następnie od 17 lipca 1995 r. do 10 stycznia 2012 r. pracowała w Centrum (...) i (...). W tym okresie zatrudnienia była zatrudniona na stanowisku starszego technika RTG od 17 lipca 1995 r. do 30 września 1996 r. a następnie na stanowisku Inspektora Ochrony Radiologicznej od 1 października 1995 r. do 10 stycznia 2012 r. W całym podanym okresie od 17 lipca 1995 r. do 10 stycznia 2012 r. wykonywała prace narażające na działanie promieniowania jonizującego oraz prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300.000 MHz w strefie zagrożenia ( umowa o pracę z 1 lipca 1982 r. k. 25 a.r., świadectwo pracy z 14 września 1988 r. k. 62 a.r., świadectwo pracy z 10 stycznia 2012 r. k. 4 a.r., świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 5-6 a.r., zeznania świadka D. P. k. 39 a.s., zeznania B. G. k. 40 a.s., zeznania B. J. k. 40-41 a.s., zeznania odwołującej k. 41-42 a.s.,).

Następnie od 9 stycznia 2012 r. do 27 października 2022 r. odwołująca była zatrudniona w (...) sp. z o.o. na stanowisku Inspektora RTG (świadectwo pracy z 28 października 2022 r. k. 22 a.s.).

E. B. w dniu 8 października 2021 r. złożyła wniosek o przyznanie emerytury, załączając świadectwa pracy oraz świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu (...) (wniosek z 8 października 2021 r. wraz z załącznikami k. 1-7 a.r.).

Decyzją z dnia 25 października 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. przyznał odwołującej emeryturę od 1 października 2021 r. tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Organ wskazał, że wypłata emerytury podlega zawieszeniu, gdyż ubezpieczona kontynuuje zatrudnienie. W kolejnej decyzji o przyznaniu emerytury z dnia 20 stycznia 2022 r. wskazano, że po dostarczeniu świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach w okresie zatrudniania od 1982-1991 rozpatrzone zostanie prawo do rekompensaty. Organ nadmienił, że okres pracy od 1 września 1986 r. do 31 grudnia 1989 r. nie został zaliczony, gdyż pracę w szczególnych warunkach ubezpieczona wykonywała w wymiarze 0,75 etatu (decyzja z 25 października 2021 r. k. 8 a.r., decyzja z 20 stycznia 2022 r. k. 15 a.r.).

W dniu 28 października 2022 r. ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie jej świadczenia emerytalnego z uwzględnieniem składek zapisanych na jej koncie po przyznaniu świadczenia oraz o wypłatę emerytury i przyznanie rekompensaty, załączając dokumenty z jej akt osobowych otrzymanych od (...) Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny (...). Ośrodek ten pismem z dnia 24 sierpnia 2022 r. poinformował, że nie będąc następcą prawnym Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny (...) w W. a jedynie jednostką przechowywującą akta osobowe ubezpieczonej, nie jest uprawniony do wystawienia świadectwa pracy w szczególnych warunkach i w związku z tym przysyła jedynie kopie dokumentów potwierdzających jej zatrudnienie na stanowisku technika RTG (wniosek i dokumenty z akt osobowych wraz z pismem z dnia 24 sierpnia 2022 r. k. 20-74 a.r.).

Decyzją z 21 listopada 2022 r. organ rentowy ponownie ustalił wysokość i podjął wypłatę emerytury ubezpieczonej od 1 października 2022 r. Decyzją z tego samego dnia organ rentowy odmówił ubezpieczonej przyznania rekompensaty. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ubezpieczona nie przedłożyła nowych dowodów w sprawie oraz że dokumentem potwierdzającym zatrudnienia w latach 1982-1991 jest świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z podanymi okresami tej pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, rodzajem prac, wykazem, działem, pozycją i punktem załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. ( decyzje z 21 listopada 2022 r. k. 75-79 a.r.).

Od powyższej decyzji o odmowie prawa do rekompensaty E. B. złożyła odwołanie, inicjując niniejsze postępowanie (odwołanie k. 3-4 a.s.).

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów zawartych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych odwołującej, a także na podstawie wiarygodnych zeznań świadków D. P., B. G., B. J. i odwołującej . Zdaniem sądu dokumenty, w zakresie w jakim sąd oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Dokumenty te nie były przez strony sporu kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem wynikające z nich okoliczności należało uznać za mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Zeznania odwołującej się sąd ocenił jako wiarygodne, bowiem w sposób logiczny wyjaśniła, na czym polegała jej praca jako technik RTG zarówno w Przemysłowym Zespole (...) (następnie (...) Ośrodka Medycyny (...) w W.) jak i (...) Zespole Publicznych Zakładów (...). Ubezpieczona potwierdziła, że w tych miejscach pracowała równocześnie, w Przemysłowym Zespole (...) w wymiarze pełnego etatu wówczas pięciogodzinnego, następnie dodatkowo w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...) w wymiarze 0,75 etatu. Zeznania ubezpieczonej potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, w szczególności akta osobowe wydane przez (...) (...) Ośrodek Medycyny (...), który jest przechowawcą akt osobowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny (...) w W.. Z dokumentów tych w szczególności umów o pracę wynika, że ubezpieczona wykonywała pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku technika RTG. Ponadto sąd za podstawę ustaleń faktycznych przyjął wiarygodne zeznania świadków D. P., B. G., B. J., które z odwołującą pracowały w Przemysłowym Zespole (...). Świadkowie wskazali, na czym polegała ich praca i praca ubezpieczonej. Zdaniem sądu, z uwagi na spójność zeznań ubezpieczonej, świadków i dokumentów, nie było podstaw do kwestionowania ich wiarygodności.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie E. B. zasługiwało na uwzględnienie.

Regulacja dotycząca rekompensaty z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, o którą ubiegała się E. B., została wprowadzona do ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 164). Art. 2 pkt 5 tej ustawy zawiera definicję rekompensaty rozumianej jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób jej obliczenia określają art. 21 – 23 zamieszczone w Rozdziale III „Rekompensata”. Art. 23 stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę oraz że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W art. 21 ust. 1 ustawy wskazano natomiast, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Wskazywane art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Z kolei w art. 21 ust. 2 tej ustawy została zawarta przesłanka negatywna, którą stanowi nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Może ona budzić wątpliwości, gdyż literalna wykładnia tego wyrwanego z kontekstu normatywnego przepisu może prowadzić do wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Skoro jednak, zgodnie z art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na pracę w warunkach szczególnych, obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia . Nabycie prawa do takiego tylko świadczenia stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty. Natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 5.05.2017 r., III AUa 2047/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 14.12.2015 r., III AUa 1070/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22.09.2017 r., III AUa 529/16).

Jeśli chodzi o wskazane wyżej przesłanki pozytywne nabycia prawa do rekompensaty, to analiza cytowanych przepisów ustawy o emeryturach pomostowych prowadzi do wniosku, że prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, tak przy ustalaniu prawa do rekompensaty będą uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednocześnie rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym, nawet jeśli tego prawa nie zrealizowała. Per analogiam prawa do rekompensaty nie ma osoba, która nie przeszła na emeryturę wcześniejszą mimo spełnienia warunków.

Okresy pracy określone w ust. 1 § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2). Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy. Wymaga jednak podkreślenia, a zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie, nieprzedstawienie takiego dokumentu nie oznacza braku możliwości wykazania faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych przy użyciu innych środków dowodowych. Wskazuje się bowiem, że okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi, przy czym sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. W postępowaniu przed sądem odwoławczym, w przypadku nieposiadania przez wnioskodawcę świadectwa, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r. bądź niemożności jego uzyskania (np. z uwagi na likwidację zakładu pracy), dopuszczalne jest dopuszczenie innych dowodów na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - w szczególności dokumentacji z akt osobowych, zeznań świadków oraz innych dowodów mogących pozwolić na wykazanie tej okoliczności ( zob. uchwały Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r., III UZP 6/84; z 21 września 1984 r., III UZP 48/84; a także wyroki: Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1999 r., II UKN 619; Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 grudnia 2004 r., III AUa 2474/03; Sądu Okręgowego w Tarnowie z 4 października 2013 r., IV U 1284/13).

Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. uznają za pracę w szczególnych warunkach wyłącznie zatrudnienie przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (np. 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. ( wyroki Sądu Najwyższego z 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; z 24 marca 2009 r., I PK 194/08. LEX nr 528152 i z 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638).

W rozpatrywanej sprawie organ rentowy na podstawie kompletnych, przedłożonych mu dokumentów uznał za udowodniony staż pracy w warunkach szczególnych ubezpieczonej w wymiarze 13 lat, 1 miesiąca i 23 dni tj. okres zatrudnienia w Centrum (...) i (...) sp. z o.o.”. Okres ten został prawidłowo udokumentowany świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 2 maja 2018 r. Do stażu pracy w warunkach szczególnych nie zaliczono ubezpieczonej natomiast okresu zatrudnienia od 1 września 1986 r. do 31 grudnia 1989 r. tj. zatrudnienia w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...), ponieważ praca była wykonywana w wymiarze 0,75 etatu.

Istotnie, Sąd zauważa, że ubezpieczona w tym czasie wykonywała pracę w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...) w wymiarze 0,75 etatu, co nie uzasadniałoby przyznania jej prawa do rekompensaty. Jednakże, jak wykazała ubezpieczona w toku postępowania za pomocą dokumentów z akt osobowych z (...) Zespołu (...) (następnie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny (...) w W.) równocześnie pracowała ona w tym podmiocie w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonując takie same obowiązki tj. technika RTG i będąc również narażoną na promieniowanie jonizujące. Od tego pracodawcy ubezpieczona nie posiada świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, gdyż podmiot ten nie ma następcy prawnego, a jednostka przechowywująca akta osobowe ubezpieczonej z tego okresu jak wskazała w piśmie z 24 sierpnia 2022 r. nie jest uprawniona do wystawienia takiego świadectwa. W toku postępowania przed organem rentowym nie zostało więc w pełni udowodnione wykonywanie pracy przez ubezpieczoną w warunkach szczególnych w okresie przed 1995 r. W tym zakresie Sąd przeprowadził więc postępowanie dowodowe, opierając się na dokumentach z akt osobowych oraz zeznaniach świadków, którzy zgodnie wskazali, na czym polegała praca ubezpieczonej w Przemysłowym Zespole (...) w okresie od 1 lipca 1982 r. do 30 czerwca 1995 r. i że ubezpieczona łączyła ją z pracą w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...). Ubezpieczona w tym czasie wykonywała zlecone prześwietlenia i badania oraz asystowała przy badaniach kontrastowych. Z uwagi na bezpośrednią pracę przy promieniowaniu, otrzymywała podobnie jak jej współpracownicy mleko, zupę regenerującą i dodatkowe kartki na mięso. Posiadała także fartuch ochronny. Pracowała w pełnym wymiarze etatu, który wynosił wówczas 5 godzin. Była narażona na działanie pól elektromagnetycznych w zakresie od 0,1 do 300000 MHz w strefie zagrożenia. Jednocześnie pracowała w (...) Zespole Publicznych Zakładów (...), gdzie wykonywała taką samą pracę i z tego miejsca posiada świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach.

Należy podnieść, że wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy ( wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00). Świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest jednak dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. i nie stanowi dowodu tego co zostało w nim odnotowane. Taki walor mają wyłącznie dokumenty urzędowe, do których w myśl stosowanego a contrario art. 244 § 1 k.p.c. nie zalicza się świadectwa pracy, skoro nie zostało sporządzone przez organy władzy publicznej ani inne organy państwowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 17 grudnia 2013 r., III AUa 783/13, Lex nr 1409118). Jednakże w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma takich ograniczeń dowodowych jak w postępowaniu przez Zakładem i wnioskodawca nie tylko świadectwem pracy w warunkach szczególnych może wykazać, że faktycznie pracował w warunkach szczególnych. W tym celu może przedstawić również i inne dowody. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 4 listopada 2008 roku ( III AUa 3113/08, Lex nr 552003) „Świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi domniemanie i podstawę do przyjęcia, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W sytuacji, kiedy brak wymaganego świadectwa pracy w warunkach szczególnych wystawionego przez pracodawcę, Sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była wykonywana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia, czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych w załącznikach nr 1 lub 2 do rozporządzenia z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.” Takie też postępowanie należy prowadzić, kiedy organ rentowy zakwestionuje fakty wskazane w tego rodzaju świadectwie (wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2009 r., I UK 77/09, Lex nr 558288).

Uwzględniając zaprezentowane poglądy i przepisy, sąd – ustalając czy E. B. wykonywała pracę w warunkach szczególnych w Przemysłowym Zespole (...) (następnie (...) Ośrodka Medycyny (...) w W.) przeprowadził na tę okoliczność postępowanie dowodowe, z którego wynika, że ubezpieczona w okresie od 1 lipca 1982 r. do 30 czerwca 1995 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę technika RTG. W ocenie sądu, praca E. B. odpowiada pracy w szczególnych warunkach wymienionej w wykazie A dziele XIV pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS z 1983 r. Nr 8, poz. 40 z późn. zm.). Sąd miał na uwadze, że ubezpieczona nie mogła przedstawić organowi rentowemu kompletnych dokumentów wykazujących jej pracę w tym okresie w warunkach szczególnych z uwagi na brak następcy prawnego (...) Zespołu (...) (następnie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny (...) w W.), jednakże w toku postępowania zostało wykazane, że praca ta była wykonywana w szczególnych warunkach poprzez zeznania świadków, ubezpieczonej oraz dokumenty z akt osobowych ubezpieczonej.

Mając na uwadze powyższe, sąd ocenił, że ubezpieczona spełniła przesłanki, by uzyskać prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, bowiem łącznie biorąc pod uwagę okres pracy w warunkach szczególnych w Centrum (...) sp. z o.o. zaliczony przez organ rentowy oraz udowodniony w toku postępowania sądowego okres pracy w warunkach szczególnych od 1 lipca 1982 r. do 30 czerwca 1995 r., legitymuje się ona dłuższym niż 15 letni okresem pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednocześnie nie zaistniały te przesłanki negatywne, które wykluczyłyby możliwość przyznania jej świadczenia. Ubezpieczona nie uzyskała bowiem prawa do emerytury pomostowej ani do emerytury wcześniejszej.

Podsumowując, sąd zmienił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawie art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych. Sąd powyższej zmiany dokonał od daty wyroku, gdyż dopiero w toku postępowania sądowego zostało udowodnione, że ubezpieczona faktycznie poza okresem pracy szczególnej uznanym przez ZUS wykonywała pracę w warunkach szczególnych.