Uzasadnienie z 19 sierpnia 2024, sygn. III Ca 215/24

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 28 września 2023 roku w sprawie XVIII C 1121/20 z powództwa M. W. przeciwko Towarzystwu (...) spółce akcyjnej w W. o zapłatę:

–

w punkcie 1 zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 12.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 25 kwietnia 2018 roku do dnia zapłaty oraz 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

–

w punkcie 2 nakazano ściągnięcie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kasy Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi 1.356,47 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w całości wywiódł pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 233 § 1 k.p.c.1 poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnego rozważenia zebranego materiału oraz pominięcie znaczenia ustalonych w postępowaniu dowodowym okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawę, w tym faktu, iż:

–

stan psychiczny i emocjonalny powoda został wywiedziony przede wszystkim z twierdzeń matki, bezpośrednio zainteresowanej zasądzeniem na rzecz powoda, podczas gdy sam powód w wywiadzie wskazał, że chodził z babcią na fastfoody ale generalnie „nie pamięta co robił z babcią” , gdy zmarła babcia był w 3 klasie „Trudno mu sobie przypomnieć”, czy brakowało mu babci — „już nie pamięta”, ile babcia miała lat ... 57 ( dopiero obecni i aktywni rodzice podają 65 lat) co szczególnego jeszcze pamięta z babcią „już tak nie pamiętam”,

–

powód w chwili śmierci babci był w 3 klasie - klasy tej nie powtarzał i nie wystąpiły żadne trudności w nauce podczas gdy np. klasę 1 powtarzał,

–

brak jest medycznych dowodów, że u powoda wystąpiło jąkanie się i że miało ono jakikolwiek związek ze śmiercią babci - tym bardziej, że powód nie był diagnozowany psychiatrycznie i neurologicznie oraz nie przyjmował leków,

–

brak jakiejkolwiek dokumentacji z twierdzonych konsultacji psychologicznych,

–

u powoda nie stwierdzono zaburzeń psychotycznych ani nerwicowych, w tym objawów obniżonego nastroju ani reakcji lękowych, które destabilizująco wpływałyby na funkcjonowanie powoda w sferze psychofizycznej - śmierć babci nie wywołała u powoda negatywnych skutków’ w życiu prywatnym, szkolnym i społecznym,

–

u powoda nie wystąpił trwały uszczerbek na zdrowiu psychicznym, a zerwanie więzi emocjonalnej i rodzinnej łączącej powiodą z babcią nie skutkuje zaburzeniami w sferze psychiki, w chwili obecnej u M. W. nie występują żadne objawy zakłócenia zdrowia i równowagi psychicznej po śmierci babci (zarzut I);

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 445 k.c.2 przez błędną interpretację i w konsekwencji wadliwe zastosowanie podstawy materialnoprawnej, w tym skutkujące zdublowaniem podstaw odpowiedzialności błędne przyjęcie zasądzenia na podstawie przepisu art. 445 k.c. (zarzut II);

–

art. 448 w związku z art. 24 § 1 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyznaniem zadośćuczynienia w rażąco zawyżonej wysokości, w sytuacji gdy strona powodowa nie wykazała, iż w wyniku zdarzenia szkodzącego doszło do powstania krzywdy uzasadniającej zasądzenie zadośćuczynienia w tak znacznej kwocie, w szczególności z uwagi znaczny upływ czasu od zdarzenia szkodzącego (8 lat), oraz brak realnych skutków tak w życiu prywatnym, niepodjęcie leczenia psychiatrycznego wobec twierdzonych zmian organicznych - jąkanie, niezamieszkiwanie przez powoda ze zmarłą babcią, posiadaniem przez powoda własnej rodziny, w związku z czym zasądzona kwota jest rażąco wygórowana, nie przystaje do ujawnionych okoliczności sprawy i nie została poparta żadnymi dowodami o charakterze obiektywnym, a określenie wysokości zadośćuczynienia powinno być dokonywane z uwzględnieniem wszystkich zachodzących okoliczności, a przy tym rozważanych indywidualnie, w związku z konkretną osobą poszkodowanego (zarzut III);

–

art. 481 w związku z art. 817 § 1 k.c. przez zasądzenie odsetek ustawowych od 25 kwietnia 2018 roku do dnia zapłaty, w sytuacji gdy w razie ustalenia wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy uzasadnione jest przyznanie odsetek dopiero od chwili wyrokowania (zarzut IV).

Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości na koszt powoda.

W odpowiedzi na apelację powód, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji, wniósł o oddalenie apelacji na koszt apelującego pozwanego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadną.

Należy zauważyć na wstępie, że sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Oznacza to w konsekwencji, że postępowanie apelacyjne nie opiera się na modelu apelacji pełnej, lecz ograniczonej. Apelacja ograniczona wiąże Sąd II instancji, a zakres kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co w apelacji zarzuci skarżący. Innymi słowy, rozpoznając apelację w postępowaniu uproszczonym, Sąd odwoławczy jest związany podniesionymi w tej apelacji zarzutami naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i materialnego3. W tym postępowaniu, jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505 ¹³ § 2 k.p.c.), przy czym owo wyjaśnienie powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że Sąd II instancji przyjął za własne oceny Sądu I instancji (art. 387 § 2 ¹ pkt 2 k.p.c.).

W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące prawidłowość ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Zarzut I jest przykładem, do czego prowadziłoby dokonywanie oceny dowodów z pominięciem art. 233 § 1 k.p.c. w tej jego części, w jakiej przepis ów wymaga przeprowadzenia całościowej, a nie wybiórczej, oceny zgormadzonego materiału dowodowego. Gdyby, jak zdaje się sugerować pozwany, Sąd Rejonowy ograniczył się wyłącznie do uwzględnienia przytaczanych przez pozwanego fragmentów depozycji powoda, to oczywiście ustalenia faktyczne mogłyby budzić wątpliwości. Jednakże skarżący raczy nie zauważyć, że Sąd I instancji oparł się w zasadniczej mierze na opinii biegłego psychologa. Wprawdzie w uzasadnieniu apelacji znalazło się odnośnie opinii twierdzenie „(skądinąd kwestionowanej)”, to jednak w żadnej części uzasadnienia apelacji tego wątku nie rozwinięto do postaci pozwalającej na ustalenie, jakie są w istocie zarzuty skarżącego względem tej opinii, nie licząc dodatkowego twierdzenia, że została ona oparta na twierdzeniach rodziców powoda. Odnośnie tego zarzutu wskazać należy, że powód w okresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia, w szczególności przeżywania żałoby, miał dziewięć – dziesięć lat. Nie budzi w tej sytuacji istotniejszych wątpliwości uwzględnienie przez biegłego danych pochodzących równie od rodziców powoda. Nie jest to z pewnością czynnik dyskwalifikujący opinię. Żadnych innych wątpliwości, w szczególności co do wywiedzionych w opinii wniosków, skarżący nawet nie twierdzi, nie mówiąc już nawet o ich wykazaniu. Nie ma zatem wątpliwości, że w świetle całości zgromadzonego materiału, ustalenia faktów niezbędnych dla rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. Zarzut I nie jest zasadny.

W świetle powyższych uwag ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, są prawidłowe jako mieszczące się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelacji. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął owe ustalenia Sądu Rejonowego w całości za własne.

Przystąpić należało zatem do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Zarzut II nie został w żaden sposób bliżej uargumentowany. W uzasadnieniu apelacji próżno szukać jakiegokolwiek przywołania art. 445 k.c. Nie sprecyzowano nawet, którego z paragrafów tego artykułu dotyczyć ma zarzut. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się natomiast w tym względzie żadnej nieprawidłowości. Zarzut II nie jest zasadny.

Zarzut III nie jest przekonujący. Sąd I instancji uargumentował wysokość przyznanego świadczenia, przywołując wszelkie doniosłe i prawidłowo ustalone okoliczności, przemawiające za przyjętą przez tamtejszy Sąd wysokością zadośćuczynienia. Apelujący polemizuje z tak przyjętą wysokością świadczenia, niemniej dla wzruszenia owej wysokości należałoby przyjąć jej rażące wygórowanie. Sąd Okręgowy w obecnym składzie nie uznaje iżby doszło do określenia wysokości zasądzonego świadczenia w sposób rażąco zawyżony. Ów rażący charakter musiałby oznaczać, że dla każdego rozsądnie oceniającego roszczenie byłoby oczywistym, że przyznane środki są wyraźnie, w sposób niebudzący wątpliwości, zawyżone w stopniu całkowicie nieadekwatnym do rozmiaru krzywdy, ustalonego w postępowaniu. Takiej oceny wydać nie sposób, zatem wysokość zasądzonego świadczenia nie podlega modyfikacji. Zarzut III nie jest zasadny.

Nie okazał się zasadny również zarzut IV. Prawidłowo Sąd Rejonowy określił datę początkową zasadności roszczenia odsetkowego na pierwszy dzień po upływie trzydziestodniowego terminu z art. 817 § 1 k.c. Pozwany nie podnosił w apelacji zasadności zastosowania w sprawie art. 817 § 2 k.c. Odmawiając wypłaty, pozwany godził się z ryzykiem iż w razie przegrania sporu sądowego, obowiązany będzie uiścić odsetki od daty wynikającej z terminu zawiadomienia o wypadku. Zarzut IV nie jest zasadny.

W tych okolicznościach podzielić należało oceny prawne, leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, zaś Sąd Okręgowy przyjął owe oceny jako własne. Ich powtarzanie jest zbędne.

W konsekwencji prawidłowe jest również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację pozwanego oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego powoda złożyło się 1.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym (§ 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 1 r.o.r.4). Pozwany obowiązany jest zwrócić te koszty w całości powodowi.

1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t – Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2024 r. poz. 1061).

3 Por. np.: M. M. (red.): Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom II. Art. 478-1217 , W. K. Polska 2021 [el.], teza 5 do art. 505 ⁹.

4 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).