Zarządzenie z 24 stycznia 2024, sygn. I C 15/23

UZASADNIENIE

29 grudnia 2022 roku (...)z siedzibą w G. wniósł pozew przeciwko K. P. o zasądzenie od pozwanego kwoty 146 755,57 zł, w tym kwoty 106 630,99 zł tytułem zwrotu kapitału udzielonego kredytu i kwoty 40 124,58 zł tytułem zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania z kapitału udostępnionego kredytu w okresie od dnia wypłaty (stycznia 2007 roku) do stycznia 2020 roku włącznie, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 26 marca 2022 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa podała, że prawomocnym wyrokiem z 24 marca 2021 roku, sygn. akt(...), Sąd Okręgowy wT.ustalił nieważność umowy kredytu z (...) roku i zasądził od banku na rzecz pozwanego kwotę 104 507,94 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Jako podstawę prawną roszczenia powód wskazał przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (k. 4-22).

Postanowieniem z 16 stycznia 2023 roku sąd udzielił powodowi zabezpieczenia roszczenia o zapłatę tytułem zwrotu świadczenia nienależnego w postaci zwrotu kapitału kredytu, poprzez obciążenie hipoteką przymusową do sumy 106 630,99 zł na rzecz powoda nieruchomości stanowiącej własność pozwanego, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) (k. 148). Postanowieniem z 29 maja 2023 roku sąd uwzględnił zażalenie pozwanego i zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że oddalił wniosek powoda o zabezpieczenie (k. 243).

W odpowiedzi na pozew pozwany K. P. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu. Strona pozwana zakwestionowała roszczenie powoda zarówno co do zasady, jak i wysokości. Co do roszczenia o zwrot kapitału kredytu pozwany podniósł, że zwrócił powodowi kapitał kredytu jeszcze przed wytoczeniem powództwa. Z kolei roszczenie powoda o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału nie ma podstaw prawnych i jest nieudowodnione, a ponadto jego dochodzenie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (k. 192-194). W piśmie procesowym z 16 stycznia 2024 roku strona pozwana wniosła o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w wysokości rzeczywiście poniesionej, tj. w kwocie 8030 zł (k. 262).

Sąd ustalił, co następuje:

(...) roku K. P. zawarł z (...)., którego następcą prawnym jest (...) umowę kredytu nr (...) w kwocie 110 035,93 zł. Na podstawie umowy bank wypłacił kredytobiorcy kwotę 106 630,99 zł.

Dowody :

- umowa kredytu z 17.01.2007 r. (k. 35-45),

- wnioski o wypłatę transz kredytu wraz z potwierdzeniami uruchomienia transz (k. 109-116),

- zaświadczenie o wypłatach i spłatach kredytu (k. 117-121).

K. P. 28 lutego 2020 roku wniósł przeciwko (...) pozew o ustalenie nieważności umowy kredytu i zapłatę kwoty 104 507,94 zł. Wyrokiem z 24 marca 2021 roku w sprawie o sygn. akt (...)Sąd Okręgowy wT. uwzględnił żądanie i ustalił, że umowa kredytowa z (...)roku jest nieważna, oraz zasądził od banku na rzecz K. P. kwotę 104 507,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie i kosztami procesu w wysokości 6417 zł. Sąd oddalił powództwo jedynie co do części roszczenia odsetkowego. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że w umowie kredytu zawarte były klauzule niedozwolone w myśl art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c., co skutkowało uznaniem umowy za nieważną w całości. W konsekwencji ustalenia nieważności umowy kredytu sąd zasądził na rzecz kredytobiorcy świadczenia uiszczone na rzecz banku jako świadczenie nienależne. Powyższy wyrok uprawomocnił się 10 lutego 2022 roku. Sąd Apelacyjny wG.wyrokiem w sprawie o sygn. akt (...)oddalił apelację banku i zasądził na rzecz K. P. zwrot kosztów postępowania apelacyjnego w wysokości 4050 zł. Sąd odwoławczy w całości podzielił argumentację sądu pierwszej instancji odnośnie do abuzywności postanowień umownych.

Dowody :

- pozew w sprawie o sygn. akt (...) Sądu Okręgowego w T. (k. 46-66),

- wyrok Sądu Okręgowego w T. z 24.03.2021 r. z uzasadnieniem (k. 67-89),

- wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z 10.02.2022 r. z uzasadnieniem (k. 90-108).

(...)wykonał wyrok Sądu Okręgowego wT. w sprawie o sygn. akt(...) i wypłacił K. P. zasądzone należności.

Dowód :

- przesłuchanie pozwanego (nagranie rozprawy z 24.01.2024 r. – protokół pisemny na k. 268-268v).

Pismem z 18 lutego 2022 roku (...)wezwał K. P. do zapłaty kwoty 146 755,57 w terminie 30 dni od otrzymania wezwania. K. P. odebrał pismo 23 lutego 2022 roku.

Dowody :

- wezwanie do zapłaty z 18.02.2022 r. z potwierdzeniem doręczenia (k. 141-145).

W okresie od zawarcia umowy do chwili wytoczenia powództwa w sprawie o sygn. akt (...), tj. lutego 2007 roku do listopada 2019 roku, K. P. spłacił na rzecz banku tytułem nieważnej umowy kwotę 104 507,94 zł. W toku sprawy, tj. od grudnia 2019 roku do stycznia 2022 roku, spłacił na rzecz banku dodatkowo kwotę 20 508 zł. 14 marca 2022 roku przelał na rzecz banku kwotę 86 122,99 zł tytułem zwrotu pozostałej części kapitału (20 508 zł + 86 122,99 zł = 106 630,99 zł).

Dowody :

- str. 8 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w T. z 24.03.2021 r. (k. 76),

- zaświadczenie o wypłatach i spłatach kredytu (k. 117-121),

- potwierdzenia wpłat w toku sprawy o sygn. akt (...) (k. 164-189, 196-221),

- potwierdzenie przelewu kwoty 86 122,99 zł (k. 160, 195).

Sąd zważył, co następuje:

Przedstawiony powyżej stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów wymienionych w poprzedniej części uzasadnienia oraz na podstawie przesłuchania pozwanego.

Dokumenty stanowiące podstawę ustaleń faktycznych nie były kwestionowane przez strony i stanowiły wiarygodne środki dowodowe. Pozostałe dokumenty nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przesłuchanie pozwanego K. P. zasługiwało na walor wiarygodności, gdyż było spójne, logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, a ponadto znajdowało potwierdzenie w przedłożonych przez strony dokumentach.

Ustalony przez sąd stan faktyczny można było uznać za bezsporny.

W rozpoznawanej sprawie nie było potrzeby dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Wyliczenie wysokości roszczenia powoda z tytułu tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału nie zasługiwało bowiem na uwzględnienie co do zasady, do czego sąd odniesie się szerzej w dalszej części uzasadnienia. Wobec powyższego na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. sąd pominął dowód z opinii biegłego (k. 268v) zgłoszony w punkcie 7. lit. c) pozwu (k. 6-7).

Przechodząc do roszczeń zgłoszonych przez stronę powodową, w przypadku ustalenia nieważności umowy kredytu za bezsporny uznać należy obowiązek zwrotu przez kredytobiorcę kapitału udzielonego przez bank kredytu.

Pomimo to roszczenie powoda o zwrot kapitału kredytu było bezzasadne z uwagi na spełnienie tego świadczenia przez pozwanego jeszcze przed wytoczeniem powództwa. W sprawie o sygn. akt (...) sąd zasądził na rzecz K. P. należności uiszczone przed wytoczeniem powództwa (104 507,94 zł). Bank wykonał wyrok i zwrócił pozwanemu wskazaną kwotę. Jednak w toku procesu pozwany dodatkowo wpłacał na rzecz banku dalsze raty w łącznej wysokości 20 508 zł. Ponadto 14 marca 2022 roku pozwany za pośrednictwem swojego pełnomocnika przelał na rzecz banku kwotę 86 122,99 zł. Tym samym roszczenie banku o zwrot kapitału kredytu zostało w całości zaspokojone (20 508 zł + 86 122,99 zł = 106 630,99 zł). Oznacza to, że co do nominalnej kwoty kapitału kredytu pozwany nie jest w żaden sposób wzbogacony, a bank zubożony. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pozwanemu przysługiwało roszczenie o zwrot wszystkich świadczeń uiszczonych na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy, a więc także kwoty 20 508 zł uiszczonej w toku sprawy z powództwa kredytobiorcy.

Jeżeli chodzi o wierzytelność banku z tytułu zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego w postaci korzystania z kapitału udostępnionego kredytu (tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu), stwierdzić należy, że takie roszczenie powodowemu bankowi wobec kredytobiorcy w ogóle nie przysługuje. Nie znajduje ono podstawy prawnej w polskim porządku prawnym, jak też stoi w sprzeczności z Dyrektywą Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz całym systemem ochrony konsumenta (tak też wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 czerwca 2022 roku w sprawie C-520/21, z 7 grudnia 2023 roku w sprawie C-140/22 czy z 12 stycznia 2024 roku w sprawie C-488/23). Powoływane przez stronę powodową jako podstawa prawna roszczenia przepisy art. 405 k.c. i art. 410 k.c. stanowią jedynie o zwrocie uzyskanej korzyści w naturze, a więc bez powiększania jej o jakiekolwiek korzyści uzyskane przez bezpodstawnie wzbogaconego. Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia nie przewidują rozszerzenia obowiązku wzbogaconego o zwrot korzyści uzyskanych na skutek dysponowania przedmiotem wzbogacenia przez określony czas. Zubożony może co najwyżej domagać się odsetek za opóźnienie od daty wymagalności roszczenia o zwrot korzyści, po uprzednim wezwaniu do zapłaty w myśl art. 455 k.c.

Ponadto w ocenie sądu roszczenie banku o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania z kapitału udostępnionego kredytu było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). To zachowanie banku przy zawarciu umowy kredytu i wykorzystanie silniejszej pozycji stanowiło naruszenie zasad przewidzianych w art. 5 k.c. i skutkowało ustaleniem nieważności całej umowy kredytu. W tej sytuacji bankowi nie powinna przysługiwać jakakolwiek dodatkowa korzyść z tytułu zawarcia z konsumentem wadliwej prawnie umowy kredytu.

Wobec powyższych uwag, na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. rozumianych a contrario, sąd oddalił powództwo w całości, o czym orzekł w punkcie I. sentencji wyroku.

O kosztach procesu w punkcie II. wyroku sąd orzekł na zasadzie art. 98 k.p.c. Pozwany wygrał niniejszą sprawę w całości, w związku z czym należał się mu zwrot wszystkich poniesionych kosztów procesu, na które składały się wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 8030 zł (§ 2 pkt 6 w zw. z § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie /tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964/), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł i opłata od zażalenia na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia w kwocie 30 zł. Sąd uznał za zasadne przyznanie pozwanemu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według przedstawionego spisu kosztów, tj. w łącznej wysokości 8030 zł. Pozwany udokumentował, że rzeczywiście uiścił taką kwotę tytułem wynagrodzenia pełnomocnika (k. 263-266). Kwota ta tylko nieznacznie przewyższała stawki minimalne, które należałyby się pozwanemu na podstawie rozporządzenia (5400 zł + 1350 zł za postępowanie zażaleniowe w przedmiocie zabezpieczenia). Przyznając wyższą opłatę, sąd miał na uwadze przede wszystkim nakład pracy pełnomocnika w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona powodowa w pozwie nie podała bowiem, że jest w posiadaniu kapitału kredytu, co skutkowało chociażby niesłusznym uwzględnieniem wniosku o zabezpieczenie roszczenia.

ZARZĄDZENIE

1)  (...)

2)  (...)

3)  (...)

T., 19.02.2024 r.