Uzasadnienie z 9 maja 2025, sygn. I C 880/24

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w T. z 9 maja 2025 roku

Pozwem z 7 marca 2024 roku powód (...) z siedzibą w W. domagał się:

1.  zasądzenia od pozwanego K. B. na rzecz powoda kwoty 467 701,84 zł tytułem zwrotu kwoty wypłaconej na rzecz pozwanego w ramach wykonania umowy kredytu nr (...) z (...)roku zawartej przez pozwanego z (...) w W. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 marca 2024 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądzenia od pozwanego K. B. na rzecz powoda kwoty 186 226,52 zł tytułem zwrotu kwoty wypłaconej na rzecz pozwanego w ramach wykonania umowy kredytu nr (...) z(...) roku zawartej przez pozwanego z (...) w W. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 7 marca 2024 roku do dnia zapłaty;

3.  zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu.

Powód wnioskował o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy zawisłej między stronami przed Sądem Apelacyjnym w G. o sygn. akt I ACa 1172/23.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie wzmiankowanych umów udostępnił pozwanemu środki pieniężne. Pozwany zakwestionował mechanizm denominacji oparty na kursie franka szwajcarskiego i wystąpił przeciwko bankowi z powództwem, domagając się ustalenia nieważności obu umów. Sąd Okręgowy wT. uznał umowy za nieważne. Wyrok nie jest prawomocny. Prawomocność orzeczenia zaktualizuje obowiązek rozliczenia spełnionych nienależnie świadczeń, w tym roszczenia banku o zwrot udostępnionego kapitału wynikającego z art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. (k. 3-10)

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa banku w całości. Podniósł zarzut nadużycia prawa, przedawnienia co do żądania zwrotu kwoty nominalnej odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu oraz potrącenia wzajemnych wierzytelności. Ponadto wniósł o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu. (k. 137-153)

Sąd ustalił, co następuje:

K. B., działając jako konsument i (...)w W. zawarli (...) roku umowę kredytu nr (...) Na jej podstawie bank zobowiązał się oddać kredytobiorcy kwotę kredytu w wysokości 204 570,00 chf a kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy w oznaczonych terminach spłaty oraz wywiązania się z pozostałych postanowień umowy.

Dnia(...)roku K. B., działając jako konsument i (...)w W. zawarli umowę kredytu nr (...) Na jej podstawie bank zobowiązał się oddać kredytobiorcy kwotę kredytu w wysokości 89 130,00 chf a kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy w oznaczonych terminach spłaty oraz wywiązania się z pozostałych postanowień umowy.

(dowody: umowa nr(...) k. 31-36v, umowa nr (...) k. 37-42v)

Pierwszy kredyt uruchomiono w transzach wypłacanych od 14 września 2006 roku do 16 lipca 2007 roku w łącznej kwocie 467 701,84 zł. Drugi kredyt także został wypłacony w transzach, w okresie od 12 października 2007 roku do 30 listopada 2007 roku, w łącznej kwocie 186 226,52 zł.

K. B. tytułem spłaty kredytu udzielonego na podstawie umowy nr (...) uiścił, w okresie od 4 maja 2011 roku do 10 listopada 2020 roku, na rzecz banku kwotę 121 784,15 chf. W tym samym okresie K. B. tytułem spłaty kredytu udzielonego na podstawie (...)uiścił na rzecz banku kwotę 51 206,64 chf.

(dowody: wyciąg bankowy k. 43-53, 54-63v, potwierdzenie złożenia dyspozycji przelewu k. 64-72, zaświadczenie banku k. 116-117, 157, 158-159, 165-166v, 172-173v, zestawienie spłat kredytu k. 160-164, 167-171v, 174-178v)

Umowy stały się przedmiotem powództwa kredytobiorcy K. B. przeciwko (...) w W. o zapłatę świadczeń nienależnie pobranych od kredytobiorcy w wykonaniu ww. umów oraz ustalenia nieistnienia pomiędzy stronami stosunków prawnych umów kredytu z powodu ich nieważności.

(dowód: pozew k. 73-86)

Wyrokiem z 23 marca 2023 roku w sprawie I C 895/21 Sąd Okręgowy w T. ustalił, że nie istnieją stosunki prawne z umowy kredytu nr (...) z (...) roku oraz z umowy kredytu nr (...)z 5 października 2007 roku; zasądził od pozwanego (...) w W. na rzecz powoda K. B. kwotę 109 999,31 chf z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 30 stycznia 2021 roku do dnia zapłaty; zasądził od pozwanego (...) w W. na rzecz powoda K. B. kwotę 46 251,48 chf z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 stycznia 2021 roku do dnia zapłaty; oddalił powództwo w pozostałym zakresie; zasądził od pozwanego (...) w W. na rzecz powoda K. B. kwotę 11 817 zł tytułem kosztów procesu.

Sąd stwierdził, że umowy są bezwzględnie nieważne i orzekł o roszczeniu K. B. w oparciu o przepisu o świadczeniu nienależnym. Świadczenie nienależne obejmowało okres od 4 maja 2011 roku do 10 listopada 2020 roku. Sąd nie uwzględnił żądania zasądzenia od banku na rzecz K. B. kwoty 452,79 CHF wskazując, że nie wykazał on, aby taka kwota rzeczywiście została przez bank pobrana.

Bank złożył apelację od powyższego rozstrzygnięcia.

(dowody: wyrok z uzasadnieniem k. 388 i k. 393-402, apelacja k. 411-424)

Pismem z 2 lutego 2024 roku K. B. złożył (...) w W. oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności, przedstawiając do potrącenia:

- kwotę 32 567,33 chf tytułem ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 109 999,31 chf za okres od 31.12.2020 roku do 02.02.2024 roku (stanowiącą równowartość kwoty 150 757,42 zł ustalonej wedle średniego kursu NBP z dnia potrącenia);

- kwotę 13 700,71 chf tytułem ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 46 251,48 chf za okres od 30.12.2020 roku do 02.02.2024 roku (stanowiącą równowartość kwoty 63 421,95 zł ustalonej wedle średniego kursu NBP z dnia potrącenia);

- kwotę 134,05 chf tytułem nienależnie pobranych składek ubezpieczenia niskiego wkładu własnego od kwoty 452,79 chf za okres od 31.12.2020 roku do 02.02.2024 roku (stanowiącą równowartość kwoty 620,53 zł ustalonej wedle średniego kursu NBP z dnia potrącenia);

- kwotę 109 999,31 chf tytułem wypłaconego kapitału (stanowiącą równowartość kwoty 458 785,12 zł ustalonej wedle średniego kursu NBP z dnia wymagalności);

- kwotę 46 251,48 chf tytułem wypłaconego kapitału (stanowiącą równowartość kwoty 192 087,02 zł ustalonej wedle średniego kursu NBP z dnia wymagalności);

- kwotę 452,79 chf tytułem wypłaconego kapitału (stanowiącą równowartość kwoty 1 888,49 zł ustalonej wedle średniego kursu NBP z dnia wymagalności).

z wierzytelnością banku o zwrot kwoty nominalnie odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu, tj. 653 928,36 zł. Bank odebrał pismo 7 lutego 2024 roku.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu z potwierdzeniem nadania i wydrukiem ze strony internetowej Poczty Polskiej „Śledzenie przesyłek – Tracking” k. 193-195)

Sąd Apelacyjny w G.wyrokiem z 23 października 2024 roku, wydanym w sprawie I ACa 1172/23, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II i w punkcie III w ten sposób, że oddalił powództwo o zapłatę w całości, oddalił apelację w pozostałej części i zasądził od pozwanego banku na rzecz powoda K. B. kwotę 8 100 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Zmiana wyroku w zakresie zapłaty związana była z dokonanym na etapie postępowania odwoławczego potrąceniem wzajemnych wierzytelności.

(dowód: wyrok z uzasadnieniem k. 537 i k. 534-566)

Sąd zważył co następuje:

Stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów.

Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2002 roku, V CKN 1110/00; wyrok z 29 marca 1994 roku, III CZP 29/94 oraz postanowienie z 21 października 1999 roku, I CKN 169/98).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę związany jest zatem rozstrzygnięciem w sprawie I ACa 1172/23 utrzymującym w mocy wyrok I C 895/21 w zakresie ustalenia nieistnienia stosunków prawnych wynikających z umów kredytu. W pozostałej mierze ustalenia faktyczne zostały dokonane w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty. Wysokość dokonanych spłat kredytu pozwany wykazał wyrokiem oraz dowodami wpłat dołączonymi do odpowiedzi na pozew.

Żądanie powoda dotyczyło zwrotu kwoty kredytu. Pozwany otrzymał od banku 467 701,84 zł i 186 226,52 zł, łącznie 653 928,36 zł. Powyższa kwota mogła być roszczeniem banku o zwrot. Wierzytelność ta jednak w dacie wyrokowania nie przysługiwała już bankowi, ponieważ została skutecznie umorzona na skutek potrącenia oświadczeniem z 2 lutego 2024 roku.

Powództwo nie zasługiwało zatem na uwzględnienie.

Strona pozwana w odpowiedzi na pozew z 13 maja 2024 roku (doręczonej pełnomocnikowi powoda) podniosła procesowy zarzut potrącenia, powołując się na złożenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu. Pozwany wskazał, że pismem z 2 lutego 2024 roku złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności o zwrot udostępnionego kapitału z dokonanymi przez niego wpłatami wraz ze skapitalizowanymi odsetkami w łącznej wysokości 156 703,58 chf. Powyższe pismo zostało nadane do banku 2 lutego 2024 roku i doręczone 7 lutego 2024 roku, a zatem jeszcze przed doręczeniem pozwanemu odpisu pozwu w niniejszej sprawie (22 kwietnia 2024 roku k. 134). Potrącenie objęte oświadczeniem z 2 lutego 2024 roku jest skuteczne.

Art. 203 ¹§ 1-3 k.p.c. stanowi, że podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność ta jest niesporna, stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym, zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem, lub uprawdopodobniona dokumentem potwierdzającym jej uznanie przez powoda. Pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna. Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie procesowym. Do pisma tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat. Z kolei w myśl art. 498 k.c., gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym (§ 1). Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (§ 2). Przepis art. 499 k.c. stanowi natomiast, że potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Oświadczenie o potrąceniu może wywrzeć skutek dopiero z chwilą dojścia do adresata (wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2013 roku, II CSK 476/12, niepubl.). Oświadczenie o potrąceniu zawarte w piśmie z 2 lutego 2025 roku zostało doręczone powodowi.

Podstawą zarzutu potrącenia jest wierzytelność pozwanego wynikająca z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda . Obie znajdują oparcie w przepisach dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia - art. 405 w zw. z art. 410 k.c. Konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.), przy czym kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Trwała bezskuteczność nastąpiła najpóźniej w momencie doręczenie odpisu pozwu w sprawie I C 895/21, z którego wynikała kategoryczna i jednoznaczna wola kredytobiorcy ustalenia nieważności umowy. Pozwany podniósł zarzut potrącenia przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy - w odpowiedzi na pozew. Zarzut potrącenia został podniesiony w piśmie procesowym i z zachowaniem przepisów dotyczących wymogów formalnych dla pozwu.

Spełnione zostały materialnoprawne przesłanki potrącenia. W realiach niniejszej sprawy zarówno powód, jak i pozwany są względem siebie dłużnikami i wierzycielami. Powodowi przysługuje względem pozwanego roszczenie o zwrot kwoty udostępnionego mu kapitału – w wysokości 653 928,36 zł, zaś pozwanemu przysługuje względem powoda roszczenie o zwrot kwot uiszczonych w wykonaniu umowy – w wysokości łącznie 156 703,58 chf z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Sąd nie miał wątpliwości co do wymagalności wierzytelności powoda i pozwanego. Wymagalnością jest stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności i następuje z upływem terminu do spełnienia świadczenia, czyli dnia następnego po tym, kiedy dłużnik miał świadczyć. Przyjmuje się, że przesłanką skutecznego potrącenia jest wymagalność tylko wierzytelności potrącającego, natomiast w odniesieniu do wierzytelności przeciwstawnej wystarczy możliwość jej zaspokojenia (wyrok SN z 5 marca 2019 roku, II CSK 41/18, OSNC 2019, Nr D, poz. 64; wyrok SN z 21 stycznia 2004 roku, IV CK 362/02, L., oraz wyrok z 3 kwietnia 2014 roku, V CSK 242/13, L.).

Roszczenie banku o zapłatę kwoty 653 928,36 zł stało się wymagalne 7 marca 2024 roku, co wynika z zawezwania do próby ugodowej w sprawie X Co 2/24 doręczonego pozwanemu najpóźniej 7 marca 2024 roku. Co do kwoty 156 703,58 chf, to data wymagalność wynika z prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w (...)z 23 marca 2023 roku wydanego w sprawie I C 895/21: 109 999,31 chf - 30 stycznia 2021 roku i 46 251,48 chf - 29 stycznia 2021 roku a kwoty 452,79 chf wezwania do zapłaty z 18 grudnia 2020 roku - 30 stycznia 2021 roku.

Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, co oznacza, że niezależnie od momentu, w którym oświadczenie takie zostało złożone, skutek w postaci wzajemnego umorzenia dwóch przeciwstawnych wierzytelności następuje w chwili, gdy dla wierzyciela aktywnego ziściły się wszystkie przesłanki potrącenia. Będzie to dzień, w którym wierzyciel ten dysponuje zaskarżalnym i wymagalnym roszczeniem, w niniejszej sprawie 2 lutego 2024 roku.

Moc wsteczna oświadczenia o potrąceniu powoduje, że zniesieniu ulegają skutki opóźnienia, a nawet zwłoki dłużnika. W odniesieniu do okresu pomiędzy powstaniem stanu potrącalności a wykonaniem uprawnienia do potrącenia wygasa zatem obowiązek zapłaty odsetek. Roszczenia o odsetki za opóźnienie mogą być przedmiotem potrącenia, występując w roli wierzytelności aktywnej lub pasywnej, w odniesieniu do roszczeń o odsetki za opóźnienie, które narosły zanim potrącenie roszczenia głównego stało się możliwe. Jeśli rozmiar przeciwstawnych roszczeń jest różny, tylko jedno z nich ulegnie całkowitemu umorzeniu. Drugie będzie istnieć dalej w pomniejszonej wysokości. Zatem w stosunku do tego ostatniego potrącenie zniesie skutki opóźnienia, ale tylko co do części umorzonej. Zasadne zatem było przedstawienie do potrącenia ustawowych odsetek za opóźnienie: od kwoty 109 999,31 chf za okres od 31.01.2021 roku do 02.02.2024 roku w wysokości 32 010,40 chf, od kwoty 46 251,48 chf za okres od 30.01.2021 roku do 02.02.2024 roku w wysokości 13 459,43 chf i od kwoty 452,79 chf za okres od 31.01.2021 roku do 02.02.2024 roku w wysokości 131,76 zł, łącznie 45 601,59 chf.

Spełniona została także przesłanka jednorodzajowości wierzytelności, ponieważ

możliwe jest potrącenie wierzytelności pieniężnych, gdy jedna z nich wyrażona jest w pieniądzu polskim a inna w walucie zagranicznej. Potrącenie jest surogatem spełnienia świadczenia, zatem jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej. W sytuacji wykonania zobowiązania ostateczne rozstrzygnięcie o rodzaju waluty świadczenia należy do dłużnika, któremu wspomniany przepis przyznaje prawo wyboru, z tym że w ramach konstrukcji potrącenia sam wybór waluty nie musi być wykonywany. Nie dochodzi tu bowiem do realnego świadczenia przez dłużnika (a raczej obu dłużników), którego ten sposób wygaszania zobowiązań jest surogatem. O sposobie przeliczania waluty obcej na walutę krajową przesądza art. 358 k.c. W myśl art. 358 § 2 k.c. przerachowanie to powinno nastąpić przy uwzględnieniu kursu średniego ogłaszanego przez NBP z dnia wymagalności roszczenia. Ze względu na retroaktywny skutek potrącenia (art. 499 § 2 k.c.) należy uwzględniać kurs z dnia, w którym potrącenie stało się możliwe, a nie z dnia złożenia oświadczenia woli o potrąceniu (M. Pyziak-Szafnicka, w: System PrPryw, t. 6, 2018, s. 1642; A. Janiak, w: Kidyba, Komentarz KC, t. III, cz. 1, 2014, s. 808; K. Szadkowski, w: Gutowski, Komentarz KC, t. II, 2016, s. 156; W. Kurowski, w: Habdas, Fras, Komentarz KC, t. III, 2018, s. 1003; R. Morek, w: Osajda, Komentarz, t. IIIA, 2017, s. 1207).

Z tytułu spłaconego kredytu do potrącenia przedstawiono kwotę 653 928,38 zł oraz 156 703,58 chf (kapitał) i 46 402,09 chf (odsetki, z tym że zasadna była kwota 45 601,59 chf). By dokonać ich potrącenia z kwotę przysługującą pozwanemu w niniejszej sprawie, należało dokonać przeliczenia kwot 156 703,58 chf i 46 402,09 chf. W dacie stanu potrącalności wierzytelność stanowiła równowartość kwoty 940 196,46 zł (203 105,67 chf x 4,6291 zł). Kurs w tym dniu wynosił 4,6291 zł wg internetowego serwisu informacyjnego NBP). Po potrąceniu kwot 653 928,38 zł i 940 196,46 zł powodowi pozostała do zapłaty kwota 61 840,98 chf. (286 268,08 zł : 4,6291 chf).

W konsekwencji, pozwany oświadczeniem z 2 lutego 2025 roku skutecznie podniósł zarzut potrącenia, co skutkowało wzajemnym umorzeniem wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.

Sąd nie podzielił stanowiska pozwanego co do zarzutu nadużycia przez powoda prawa podmiotowego oraz przedawnienia jego roszczeń.

Dochodzone pozwem roszczenie o zapłatę stanowi roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia oparte na art. 405 w zw. z art. 410 k.c. Z art. 405 k.c. wynika obowiązek zwrotu w naturze korzyści majątkowej uzyskanej kosztem innej osoby bez podstawy prawnej, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Jedną z postaci bezpodstawnego wzbogacenia stanowi świadczenie nienależne (art. 410 § 1 k.c.), przy czym świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (art. 410 § 2 k.c.). Powodowy bank powołuje się na nieistnienie zobowiązania będące skutkiem nieważności umowy stanowiącej źródło zobowiązania ( condictio sine causa). Oznacza to, że roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia powstaje z chwilą spełnienia świadczenia.

W stosunku do roszczeń strony powodowej ma zastosowanie 3-letni okres przedawnienia (art. 118 k.c.), ponieważ roszczenia restytucyjne banku związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej (tak trafnie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 listopada 2011 r., III CZP 67/11, OSNC 2012 nr 6, poz. 69).

Roszczenie banku z tytułu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, w związku z czym staje się ono wymagalne na zasadach określonych w art. 455 k.c., tj. niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty. Wymagalność zależy więc od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego. W związku z tym przedawnienie roszczenia rozpoczyna bieg zgodnie z art. 120 § 1 zdanie drugie k.c., tj. od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasadzie prawnej z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, zgodnie z którym kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Stan trwałej bezskuteczności powstaje z chwilą wyrażenia przez należycie poinformowanego konsumenta świadomej i jednoznacznej woli stwierdzenia nieważności umowy zawierającej niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu waloryzacji kredytu do waluty obcej. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, bank mógł skutecznie postawić swoje roszczenia restytucyjne w stan wymagalności dopiero z momentem dotarcia do niego oświadczenia konsumenta o woli upadku umowy.

Takie stanowisko w przedmiocie wykładni pojęcia wymagalności roszczeń z tzw. umów frankowych zajął również Sąd Apelacyjny wG. (prezentował szeroką i wnikliwą argumentacją w sprawach I ACa 461/21 oraz V ACa 588/20).

Pamiętać również trzeba, że zgodnie z treścią art. 117 [1] § 1 k.c., w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Korzystając z tego uprawnienia, sąd powinien rozważyć w szczególności: długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia i wreszcie – charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanie na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.

Taki wyjątkowy przypadek, zdaniem Sądu, mógłby mieć miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, upływ termin przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powoda w sprawie niniejszej nie mógłby skutkować jego oddaleniem, albowiem nie dałoby się bowiem tego pogodzić ze względami słuszności. Za stosowanie niedozwolonych postanowień umownych w umowie łączącej strony postępowania, wobec powodowego Banku zastosowano już wystarczające sankcje w postaci pozbawienia go odsetek, prowizji i innych dochodów wynikających z umowy kredytu. Nieproporcjonalne byłoby w tej sytuacji tak daleko uprzywilejowanie pozwanego, by odmówić powodowemu bankowi prawa do dochodzenia zwrotu udostępnionego przezeń kapitału kredytu. Ochrona praw konsumentów, choć we wspólnotowym i krajowym porządku prawnym jest daleko idąca, to jednak nie ma i mieć nie powinna charakteru absolutnego. W tym zakresie Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Apelacyjny w S. z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie sygn. akt I ACa 813/21.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt II. sentencji na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Powód przegrał sprawę w całości, zatem obciążał go obowiązek zwrotu całości kosztów procesu poniesionych przez pozwanych. Do niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez pozwanych należy zaliczyć: opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10 800 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za radców prawnych – t. j. Dz. U. z 2023r., poz. 1935).

Stronie pozwanej należą się koszty procesu tylko wtedy, gdy nie dała ona powodu do wytoczenia procesu i uznała przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Na gruncie niniejszej sprawy pozwany nie dał powodu do wytoczenia powództwa. Już w odpowiedzi na pozew pozwany podniósł zarzut potrącenia. Zatem to powód jest stroną przegrywającą sprawę i należy obciążyć go kosztami procesu.

Powoda należy uznać za przegrywającego sprawę w rozumieniu przepisów o kosztach procesu (art. 98 k.p.c.), dlatego że wystąpienie z pozwem przez powoda nie było niezbędne dla celowego dochodzenia praw powoda lub celowej obrony. Powód wezwał pozwanego do zapłaty zawezwanie do próby ugodowej a pozew złożył 7 marca 2024 roku. Wówczas między stronami zawisł spór sądowy z powództwa K. B. przeciwko powodowi, w toku którego powód kwestionował nieważność umów kredytu z 7 września 2006 roku i 5 października 2027 roku. Swojego roszczenia mógł dochodzić w tym postępowaniu, podnosząc zarzut potrącenia po uprzednim złożeniu oświadczenia o potrąceniu. Następnie, podobnie jak pozwany, mógł dokonać potrącenia wzajemnych wierzytelności w dowolnym momencie od kiedy stały się one wymagalne, co powodowałoby częściowe wygaśnięcie jego zobowiązania względem pozwanego. Nie uczynił tego ani przed procesem, ani w postępowaniu toczącym się przed Sadem Okręgowym w T. czy Sadem Apelacyjnym w G.. Spowodowało to, że powoda traktować należało jako niedającego powodu do wytoczenia sprawy, który powinien ponieść jej koszty także w przypadku oddalenia powództwa wskutek potrącenia.

Stosownie do art. 98 § 1 ¹ k.p.c. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.