Uzasadnienie z 23 sierpnia 2024, sygn. III Ca 2502/22

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 lipca 2022 r., Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. akt II 1 C 18/22 z T. A. (1) przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę (...) o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w punkcie pierwszym oddalił powództwo, a w punkcie drugim nie obciążył powódki T. A. (1) obowiązkiem zwrotu na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę (...) kosztów postępowania.

Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka, zaskarżając wydane rozstrzygnięcie w części, tj. co do punktu 1. wyroku. Wydanemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów, w tym art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. polegający na ich niewłaściwym zastosowaniu i błędnej wykładni, która doprowadziła do niesłusznego oddalenia powództwa. Skarżąca wskazała, iż tytuł wykonawczy został wydany w dniu 18 września 2009 r., natomiast jej mąż A. A. zmarł w 2011 r., zaś postanowienie o stwierdzeniu nabycia po nim spadku wydane zostało 12 stycznia 2012 r. Z postanowienia tego wynika zaś, że nabyła spadek po A. A. z dobrodziejstwem inwentarza. Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r. Sąd w sprawie I Ns 275/17 ogłosił złożenie przez nią wykazu inwentarza po A. A.. Wykaz ten nie zawierał aktywów spadku. W konsekwencji należy uznać iż została spełniona przesłanka, gdyż po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie nie może być egzekwowane. Zobowiązanie wynikające z tytułu wykonawczego wydanego przeciwko A. A. nie może być egzekwowane, gdyż nie istnieje majątek spadkowy, z którego można by to uczynić. Wskazała, iż nie jest dla niej zrozumiałe, dlaczego wykaz inwentarza przedstawiony przez nią jest okolicznością obojętną. W toku postepowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. Gkm 110/21 przez Komornika Sądowego powoływała się na ograniczenie jej odpowiedzialności za długi A. A. przestawiając wykaz inwentarza, ale ta okoliczność została zignorowana przez Komornika, który w toku postępowania zajął jej emeryturę. Apelująca twierdzi, iż Sąd pierwszej instancji powołuje się na przepisy którego już nie obowiązują, tj. art. 825 pkt 3 k.p.c. Skarżąca twierdzi, iż w jej opinii nie istnieje możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego gdy prowadzenie egzekucji pozostaje z powodu ograniczenia odpowiedzialności spadkobiercy w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego. W jej odczuciu orzecznictwo przywołane przez Sąd Rejonowy nie jest aktualne oraz nie stosuje się do stanu faktycznego jej sprawy. Wskazała także, że ilość zmian jaka dokonuje się w polskim ustawodawstwie jest ogromna i zwykły obywatel nie jest w stanie odnotować, iż jakaś ważna dla niego zmiana w przepisach została dokonana.

W konkluzji skarżąca wniosła więc o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy, a podniesione przez apelującą zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i przyjmuje je jako własne bez konieczności ponownego ich przytaczania, podziela też dokonaną ocenę prawną.

Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjmując iż złożony przez skarżącą w dniu 26 stycznia 2017 roku wykaz inwentarza do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi po zmarłym w dniu 18 kwietnia 2011 roku A. A. nie jest zdarzeniem, na skutek którego postępowanie egzekucyjne oparte o tytuł wykonawczy tj. wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w W. z dnia 18 września 2009 roku w sprawie VII GC 543/09 zaopatrzony w klauzulę wykonalności z zastrzeżeniem o ograniczeniu odpowiedzialności za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku - nie może być egzekwowane. Nie powtarzając wywodu prawnego Sądu Rejonowego należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Sądu a quo, iż zastrzeżenie pozwanemu w wyroku prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności (art. 319 k.p.c.) nie może już później stanowić podstawy powództwa opozycyjnego z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., dłużnik może jednak w toku postępowania egzekucyjnego powołać się na istniejące ograniczenia prowadzące do umorzenia postępowania (art. 837 k.p.c.), gdyż prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego (art. 825 pkt 3 k.p.c.).

Wbrew jednak stanowisku skarżącej w realiach tej sprawy ograniczenie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe poprzez sporządzenie wykazu inwentarza. Skarżąca bowiem nie dostrzega, iż przywoływany przez nią wykaz inwentarza nie może skutecznie zablokować postępowania egzekucyjnego, gdyż jego sporządzenie nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, nie jest prawnie skuteczne – nie umożliwia więc ustalenie stanu czynnego spadku po zmarłym mężu. Powódka winna przede wszystkim mieć na uwadze, iż A. A. zmarł w dniu 18 kwietnia 2011 roku czyli w czasie, gdy nie było przepisów umożliwiających sporządzenie i złożenie wykazu inwentarza. Przepisy regulujące omawianą instytucję zostały wprowadzone później, na mocy art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 539) i zaczęły obowiązywać od dnia 18 października 2015 roku, czyli już po śmierci spadkodawcy. Zgodnie zaś z art. 6 przywołanej ustawy przepisy ustawy zmienianej w art. 1 ( czyli i wprowadzające możliwość sporządzania wykazu inwentarza), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje się do spadków otwartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jest natomiast oczywiste, iż otwarcie spadku po A. A. następujące z chwilą jego śmierci (art. 924 k.c.) nastąpiło wcześniej, powódka więc zmierzając do ograniczenia jej odpowiedzialności za długi spadkowe męża nie mogła skutecznie skorzystać z instytucji wykazu inwentarza.

Sąd Okręgowy w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, iż w przedmiotowej sprawie byłoby to możliwe po wylegitymowaniu się przez powódkę przed organem egzekucyjnym spisem inwentarza majątku spadkowego. Co prawda powódka argumentuje, iż nie ma możliwości sporządzenia takiego spisu, gdyż postanowieniem z dnia 9 maja 2023 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie II Ns 312/23 jej wniosek o sporządzeniu spisu inwentarza po T. A. (2) odrzucił, jednakże argumentacja ta nie jest zasadna. Skarżąca bowiem nie dostrzega , iż w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi pod sygn. I Ns 828/11 o stwierdzenie nabycia spadku po A. A., w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012 roku kończącym postępowanie w pkt 2 zarządzono z urzędu spisanie inwentarza majątku spadkowego po A. A. . Powyższe rozstrzygnięcie było wówczas uzasadnione treścią obowiązującego wówczas przepisu art. 637 § 2 k.p.c., który stanowił, że w wypadkach przewidzianych w ustawie postanowienie o spisaniu inwentarza wydaje się z urzędu, takim zaś było złożenie oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 644 k.p.c.). Jeśli więc skarżąca chce uzyskać spis inwentarza po T. A. (2) nie musi składać wniosku do sądu o wydanie postanowienia w tym zakresie, wystarczy jedynie odebranie odpisu postanowienia zarządzającego ten spis, wydanego już w sprawie I Ns 828/11 i złożenie go wraz z wnioskiem do komornika.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację, jako całkowicie bezzasadną.