Uzasadnienie z 26 sierpnia 2024, sygn. III Ca 946/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 27 lutego 2023 roku w sprawie II C 1363/21 z powództwa V. Sp.zo.o. w W. przeciwko Towarzystwu (...) spółki akcyjnej w W. o zapłatę:

–

w punkcie 1 zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 5.640 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty oraz 3.007 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

–

w punkcie 2 oddalono powództwo w pozostałej części;

–

w punkcie 3 zwrócono powodowi ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi 10 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w zakresie jego punktu 1 wywiódł pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 233 § 1 k.p.c.1, w wyniku dokonania niewszechstronnej i dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez:

–

nieprawidłowe przyjęcie, iż uzasadnionym czasem najmu jest okres 66 dni, w sytuacji gdy za zasadny czas najmu należy uznać okres 19 dni (zarzut I),

–

nienadanie odpowiedniego znaczenia faktowi, iż poszkodowany wynajął pojazd zastępczy od powoda w sposób bezgotówkowy, nie czekając na przyjęcie odpowiedzialności przez ubezpieczyciela, co oznacza, że w taki sam sposób mógł również zlecić warsztatowi naprawę uszkodzonego pojazdu, tj. w sposób bezgotówkowy, a nie biernie oczekiwać na przyjęcie odpowiedzialności przez ubezpieczyciela i wypłacenia odszkodowania z tytułu uszkodzenia pojazdu (zarzut II),

–

nieprawidłowe przyjęcie, iż poszkodowany był uprawniony do najmu pojazdu przez okres 66 dni, tj. od czasu przejęcia przez pozwanego odpowiedzialności za szkodę i wykonania, po przyjęciu tej odpowiedzialności, naprawy pojazdu, w ⁷ sytuacji gdy warsztat powinien zamówić części od razu po uzyskaniu kosztorysu od pozwanego i przystąpić do naprawy niezwłocznie po otrzymaniu części (zarzut III),

–

nienadanie odpowiedniego znaczenia faktowi, iż pozwana 14 maja 2020 roku (a więc już po zakończeniu najmu) przyznała na rzecz warsztatu dopłatę odszkodowania z tytułu kosztów naprawy, co oznacza, iż tak naprawdę warsztat czy poszkodowany nie potrzebował oczekiwać na wypłatę odszkodowania z tytułu kosztów naprawy pojazdu, aby rozpocząć w ogóle naprawę pojazdu, co oznacza, iż uzasadnione jest stanowisko pozwanego o braku konieczności oczekiwania na wypłatę odszkodowania przez ubezpieczyciela (zarzut IV).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 362 w związku z art. 354 § 2 oraz w związku z art. 826 § 1 k.c.2 oraz w związku z art. 16 u.u.o.3 w związku z art. 361 § 1 k.c. przez ich błędną interpretację, a w konsekwencji niezastosowanie i nieuwzględnienie zasady współpracy wierzyciela z drugą stroną stosunku zobowiązaniowego oraz zasady minimalizacji szkody, co skutkowało uznaniem okresu najmu przyjętego przez powoda, w sytuacji gdy warsztat powinien od razu przystąpić do zamówienia części i naprawy samochodu po odesłaniu kosztorysu przez pozwanego, a ponadto poszkodowany mógł zlecić warsztatowi bezgotówkową naprawę uszkodzonego pojazdu, ponieważ nie miał problemu z bezgotówkowym wynajęciem pojazdu zastępczego od powoda, pomimo nieprzyjęcia jeszcze odpowiedzialności przez pozwanego (zarzut V);

–

art. 822 § 1 w związku z art. 824 ¹ § 1 k.c. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie za uzasadnione nadmiernych w istocie kosztów najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowanego przez okres 66 dni (zarzut VI);

–

art. 481 w związku z art. 817 § 1 k.c. przez niezastosowanie skutkujące błędnym uznaniem że pozwany pozostawał w opóźnieniu już od 18 grudnia 2021 roku, podczas gdy dochodzone kwoty miały charakter sporny do chwili wyrokowania (zarzut VII).

Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości na koszt powoda, zarówno za I, jak i za II instancję.

W odpowiedzi na apelację powód, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, występującego również w I instancji, wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadną.

Należy zauważyć na wstępie, że sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Oznacza to w konsekwencji, że postępowanie apelacyjne nie opiera się na modelu apelacji pełnej, lecz ograniczonej. Apelacja ograniczona wiąże Sąd II instancji, a zakres kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co w apelacji zarzuci skarżący. Innymi słowy, rozpoznając apelację w postępowaniu uproszczonym, Sąd odwoławczy jest związany podniesionymi w tej apelacji zarzutami naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i materialnego4. W tym postępowaniu, jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505 ¹³ § 2 k.p.c.), przy czym owo wyjaśnienie powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że Sąd II instancji przyjął za własne oceny Sądu I instancji (art. 387 § 2 ¹ pkt 2 k.p.c.).

W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące prawidłowość ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Zarzut I nieprawidłowo zakwalifikowano jako zarzut naruszenia prawa procesowego. Faktem jest okres, przez jaki poszkodowany korzystał z pojazdu zastępczego. Skarżący nie kwestionuje ustalenia co do liczby dni, przez jakie poszkodowany z takiego pojazdu korzystał, lecz jedynie uznanie owego okresu za podstawę – obok stawki dobowej czynszu – ustalenia wysokości szkody, bez zmniejszenia liczby uwzględnianych dni. Nie jest to jednak kwestia ustalenia faktycznego, lecz oceny prawidłowo poczynionych ustaleń w świetle prawa materialnego, w szczególności tych przepisów, które dotyczą zagadnienia rozmiaru szkody. Zarzut I jako zarzut naruszenia prawa procesowego jest bezprzedmiotowy.

Zarzut II został postawiony analogicznie błędnie jak zarzut I. Odnosi się on do kwestii materialnoprawnej, nie do sfery faktów. Zarzut II jako zarzut naruszenia prawa procesowego jest bezprzedmiotowy.

Zarzut III również nie obejmuje kwestii, której dotyczy art. 233 § 1 k.p.c. To, czy poszkodowany jest, czy też nie jest, do czegoś uprawniony, w ogóle nie jest przedmiotem dyspozycji normy zakodowanej w przywołanym przez Autora apelacji przepisie. Zarzut III jako zarzut naruszenia prawa procesowego jest bezprzedmiotowy.

Analogicznie do poprzednich należy ocenić również zarzut IV. W istocie dotyczy on tego, jaki okres winien być brany pod uwagę przy ustalaniu rozmiaru szkody. Ponownie nie jest kwestionowane samo ustalenie, przez jaki okres czasu trwał najem pojazdu zastępczego, czy likwidacja szkody. Zarzut IV jako zarzut naruszenia prawa procesowego jest bezprzedmiotowy.

W świetle powyższych uwag ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, są prawidłowe jako mieszczące się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelacji. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął owe ustalenia Sądu Rejonowego w całości za własne.

Wobec ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Odnośnie zarzutu V należy w pierwszej kolejności zauważyć, że przepisy o ubezpieczeniach obowiązkowych przewidują własny odpowiednik art. 826 § 1 k.c. w postaci art. 17 u.u.o. Jakkolwiek regulacje uznać można za w gruncie rzeczy podobne, to art. 17 u.u.o. odnosi się wprost nie tylko do ubezpieczającego, czy nawet ubezpieczonego (art. 826 § 5 k.c.), ale w ogóle każdego, kto objęty jest ubezpieczeniem obowiązkowym odpowiedzialności cywilnej lub występuje z roszczeniem, a także jednoznacznie przesądza rozkład ciężaru dowodu. Odnosząc się natomiast do istoty postawionego tu zarzutu, to jest nazbyt długiego terminu uwzględnionego przy oblizaniu wysokości szkody, to należy wskazać, że Sąd Okręgowy w obecnym składzie podtrzymuje wyrażane już przez tutejszy Sąd stanowisko, zgodnie z którym poszkodowany jak i warsztat naprawczy nie mają obowiązku zamówienia części zamiennych przed przyjęciem przez zakład ubezpieczeń odpowiedzialności za szkodę i wypłatą odszkodowania5. Zarzut V nie jest zasadny.

Przy ocenie zarzutu VI należy zauważyć, że nie jest jasne, na czym miałoby polegać naruszenie art. 822 § 1 k.c., który stanowi wszak o zasadniczej konstrukcji umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Przepis ten mógłby zostać naruszony tylko w ten sposób, że zasądzono by świadczenie z ubezpieczenia na rzecz osoby niebędącej poszkodowanym, ewentualnie cesjonariuszem wierzytelności poszkodowanego, albo odmówiono świadczenia mimo spełnienia przesłanek. Jasny jest natomiast zarzut w części podnoszącej rzekome naruszenie art. 824 ¹ § 1 k.p.c., zgodnie z którym o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody. Jednakże w tym przypadku pozwany nie zdołał wykazać, iżby szkoda była niższa aniżeli uwzględniona przez Sąd I instancji. Zarzut VI nie jest zasadny.

Nieprzekonująca jest argumentacja zarzutu VII. Sporność roszczenia nie jest okolicznością wpływającą na wymagalność dochodzonej wierzytelności z tytułu świadczenia z ubezpieczenia. Analiza Sądu Rejonowego w tej mierze jest najzupełniej prawidłowa. Paradoksalnie, stanowisko pozwanego prowadziłoby do koniecznego wniosku, że w żadnym przypadku zakłady ubezpieczeń nie powinny uznawać jakichkolwiek roszczeń za bezsporne, gdyż wówczas przesuwają termin wymagalności wierzytelności. Skutki takiego rozumowania byłyby zatem nie tylko absurdalne, lecz w ogóle sprzeczne z ustawą, która opiera się na koncepcji iż roszczenie bezsporne zakład ubezpieczeń zaspokaja samodzielnie, bez potrzeby angażowania sądownictwa powszechnego (art. 13 ust. 1 u.u.o.). Zarzut VII nie jest zasadny.

W tych okolicznościach podzielić należało oceny prawne, leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, zaś Sąd Okręgowy przyjął owe oceny jako własne. Ich powtarzanie jest zbędne.

Prawidłowe jest również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Nie zgłoszono zarzutów odnośnie przedmiotowego rozstrzygnięcia, które byłyby niezwiązane z oczekiwaną zmianą rozstrzygnięcia co do roszczenia głównego.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację pozwanego oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego powoda złożyło się 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym. Pozwany obowiązany jest zwrócić te koszty w całości powodowi.

1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2024 r. poz. 1061).

3 Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 2500).

4 Por. np.: M. M. (red.): Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom II. Art. 478-1217 , W. K. Polska 2021 [el.], teza 5 do art. 505 ⁹.

5 Por np.: wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2022 r., III Ca 1037/21, LEX nr 3435626.