Postanowienie z 6 lutego 2024, sygn. XVII Amo 124/23

POSTANOWIENIE

Dnia 6 lutego 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Arkadiusz Zagrobelny

po rozpoznaniu 6 lutego 2024 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

spraw z wniosku Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

z udziałem (...) z siedzibą w W.

o wydanie orzeczenia w trybie art. 105da ust. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

postanawia:

I.  stwierdzić, że dokumentacja elektroniczna, zawarta w Załączniku nr 2 do wniosku Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 października 2023 r., pozyskana w toku przeszukania u (...) z siedzibą w W. przeprowadzonego w ramach postępowania wyjaśniającego wszczętego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr (...), znajdująca się na płycie CD na k. 48 akt sprawy, nie zawiera pisemnej komunikacji, o której mowa w art. 105da ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów;

II.  zwrócić Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów korespondencję elektroniczną, o której mowa w pkt I.

/sędzia Arkadiusz Zagrobelny/

Sygn. akt XVII Amo 124/23

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 6 lutego 2024 r.

Wnioskiem z dnia 23.10.2023 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „ Prezes Urzędu”), w związku z przeszukaniem prowadzonym w (...) z siedzibą w W. (dalej: (...)), wystąpił do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o rozstrzygnięcie, czy pisma lub dokumenty, zawarte na informatycznym nośniku danych, stanowiącym załącznik nr 2 do wniosku, pozyskane w toku przeszukania u Spółki, zawierają pisemną komunikację, o której mowa w art. 105da ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm., dalej: „ uokik.”). W przypadku uznania, że przekazane materiały nie zawierają powyższej komunikacji, wniósł o zwrócenie ich Prezesowi Urzędu, a w przypadku, gdy zawierają taką komunikację, o ich zwrócenie kontrolowanemu.

W uzasadnieniu wniosku Prezes Urzędu wskazał, że w toku przeszukania (pismem z dnia 12.09.2023 r. – k. 15-16) Kontrolowany oświadczył, że w pewnym zakresie pliki elektroniczne pochodzące ze zbiorów pocztowych P. X., A. G. (1) oraz T. C. zawierają informacje podlegające ochronie na podstawie art. 105da ust. 1 uokik. Powyższe oświadczenie dotyczyło następujących dokumentów:

a)  wiadomość z dnia 12 czerwca 2023 r. pt. „(...)”, wraz z załącznikiem pt. „(...)”, znajdująca się w skrzynce poczty elektronicznej P. X. wysłana z adresu (...) do P. X. (dalej: Wiadomość 1 );

b)  wiadomość z dnia 23 stycznia 2023 r. pt. (...) znajdująca się w skrzynce poczty elektronicznej A. G. (1) wysłana z adresu (...) do D. F., N. D. oraz do wiadomości sześciu innych adresatów (dalej: Wiadomość 2 );

c)  wiadomość z dnia 20 stycznia 2023 r. pt. „(...)” znajdująca się w skrzynce poczty elektronicznej A. G. (1) wysłana z adresu (...) do A. G. (2), M. H. (...) N. D., M. I., S. M. oraz do wiadomości ośmiu innych adresatów (dalej: Wiadomość 3 );

d)  wiadomość z dnia 8 lutego 2023 r. pt. „(...)” znajdująca się w skrzynce poczty elektronicznej A. G. (1) wysłana z adresu (...) do N. D., S. M., M. I., M. H. (...) oraz do wiadomości sześciu innych adresatów (dalej: Wiadomość 4) ;

e)  wiadomość z dnia 4 października 2022 r., godz. 12:09:43 pt.: „(...)” znajdująca się w skrzynce poczty elektronicznej T. C. wysłana z adresu (...) do N. R. (dalej: Wiadomość 5 );

f)  wiadomość z dnia 4 października 2022 r. godz. 14:26:06 pt.: „(...)” znajdująca się w skrzynce poczty elektronicznej T. C. wysłana z adresu (...) do K. J. i do wiadomości C. T. (dalej: Wiadomość 6 );

g)  wiadomość z dnia 4 października 2022 r. godz. 14:36:54 pt.: „ (...)” znajdująca się w skrzynce poczty elektronicznej T. C. wysłana z adresu (...) do K. J. i do wiadomości C. T. (dalej: Wiadomość 7 )

( wniosek Prezesa UOKiK z dnia 23.10.2023 r. k. 4-11 akt sąd.)

W odpowiedzi na wniosek Kontrolowany jedynie w części podtrzymał swoje stanowisko zamieszczone w oświadczeniu z dnia 12.09.2023 r. albowiem domagał się:

1)  zwrotu kontrolowanemu: Wiadomości 1, Wiadomości 2, Wiadomości 3, Wiadomości 4 – gdyż zawierają pisemną komunikację, o której mowa w art. 105da ust. 1 uokik;

2)  zwrotu Prezesowi Urzędu: Wiadomości 5, Wiadomości 6, Wiadomości 7 – gdyż nie zawierają pisemnej komunikacji, o której mowa w art. 105da ust. 1 uokik.

Uzasadniając prezentowane stanowisko Kontrolowany powołał się na poglądy prawne wyrażone przez Sądy i Trybunały w licznych orzeczeniach.

Kontrolowany m.in. podkreślał, że Wiadomości 1-4 objęte są tajemnicą porady prawnej albowiem odnoszą się do porad prawnych udzielonych przez P. D. – prawnika zagranicznego z Unii Europejskiej.

( pismo kontrolowanego z dnia 2.01.2024 r. k. 57-81 akt sąd.)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr (...) Prezes Urzędu na podstawie art. 48 ust. 1 i 2 pkt 1 uokik wszczął postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością przedsiębiorców zajmujących się obrotem produktami inteligentnymi, elektroniki użytkowej, RTV oraz małego AGD marek X., M., R., R. N. i P. mogło dojść do naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów lub Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, uzasadniającego wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym ustalenie czy sprawa ma charakter antymonopolowy.

(postanowienie Prezesa UOKiK z dnia 21.08.2023 r. k. 47)

Na wniosek Prezesa Urzędu z dnia 24 sierpnia 2023 r., tut. Sąd postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2023 r. (wydanym w sprawie o sygn. XVII Amo 98/23), wyraził zgodę na przeszukanie przez Prezesa UOKiK w toku postępowania wyjaśniającego (...), pomieszczeń i rzeczy kontrolowanego oraz pomieszczeń i rzeczy (...)z siedzibą w H. (Chińska Republika Ludowa) znajdujących się na terenie Polski w celu znalezienia i uzyskania informacji: z akt, ksiąg, pism, wszelkiego rodzaju dokumentów lub informatycznych nośników danych, urządzeń oraz systemów informatycznych oraz innych przedmiotów, za okres od 1 września 2016 r. mogących stanowić dowód na okoliczność zawarcia przez przedsiębiorców zajmujących się obrotem produktami inteligentnymi, elektroniki użytkowej, RTV oraz małego AGD marek X., M., R., R. N. i (...), porozumienia lub porozumień ograniczających konkurencję polegających na ustalaniu bezpośrednio lub pośrednio cen sprzedaży lub odsprzedaży tych produktów, co może naruszać art. 6 ust. 1 pkt 1 uokik oraz art. 101 ust. 1 lit. a) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej”.

(okoliczności niesporne k. 4v., a ponadto postanowienie Prezesa UOKiK z dnia 21.08.2023 r. k. 47., wniosek Prezesa UOKiK o zgodę na przeprowadzenie przeszukania z dnia 24 sierpnia 2023 r. k. 24-46., postanowienie SO w Warszawie sygn. akt XVII Amo 98/23 k. 17)

W oparciu o powyższe postanowienie, Prezes Urzędu rozpoczął w dniu 5 września 2023 r. przeszukanie w siedzibie Kontrolowanego.

W toku przeszukania pracownicy Urzędu dokonali selekcji danych elektronicznych w celu ich pozyskania. Kontrolowany miał możliwość zapoznawania się na bieżąco z wytypowanymi do przeszukania dokumentami oraz po zakończeniu selekcji danego zbioru kontrolowany otrzymał eksport roboczy zawierający wszystkie wyselekcjonowane przez Prezesa Urzędu wiadomości. Kontrolowany do części wiadomości zgłosił uwagi powołując się na to, że mogą zawierać informacje podlegające ochronie na podstawie art. 105da ust. 1 uokik.

W tych okolicznościach Prezes Urzędu zwrócił się do Kontrolowanego o przedstawienie dodatkowych informacji na uzasadnienie istnienia przesłanek określonych w art. 105da ust. 1 uokik.

W odpowiedzi, Kontrolowany w piśmie z dnia 12 września 2023 r. zamieścił oświadczenie, iż określone w tym piśmie pliki elektroniczne ze zbiorów pocztowych: P. X., A. G. (1) oraz T. C. zawierają informacje podlegające ochronie art. 105da ust. 1 uokik ( pliki te zostały już opisane w niniejszym uzasadnieniu powyżej – Wiadomości od 1 do 7).

(okoliczności niesporne k. 4v-5., a ponadto: notatka k. 13-14., oświadczenie Kontrolowanego - lista plików k. 15-16)

W związku z tym, że Kontrolowany na obecnym etapie postępowania podtrzymał pierwotnie prezentowane stanowisko jedynie w części (tj. co do Wiadomości od 1 do 4) Sąd poniżej szczegółowo odniesie się jedynie do tychże Wiadomości.

Wiadomość 1.

Wiadomość email pochodzi z dnia 12.06.2023 r. i została wysłana przez O. F. (z adresu (...)) do P. X. ((...)). W ramach tej wiadomości, O. F. przekazuje P. X. treść porady udzielanej przez P. D. (wiadomość wysłana z adresu (...) do O. F.). P. D. instruuje jak należy prezentować ceny detaliczne.

(okoliczności niesporne k. 15, a ponadto wiadomość email na płycie k. 48 akt sprawy)

Wiadomość 2.

Wiadomość email pochodzi z dnia 23.01.2023 r. i została wysłana przez P. D. (z adresu (...)) do D. F. (adres
(...)) oraz do N. D. ((...)), a ponadto do wiadomości m.in. A. G. (1) ((...)). W ramach tej wiadomości P. D. potwierdza N. D. przyjęcie zapytania z zakresu prawa konkurencji, pochodzącego od N. D. ((...)), a skierowanego do D. F.. W swojej wiadomości N. D. opisuje stan faktyczny jednego z dwóch (...) dystrybutorów X. tj. (...). Powyższa wiadomość została z kolei przesłana przez D. F. do P. D..

W korespondencji kierowanej przez D. F. do N. D., D. F. opisuje P. jako osobę, która należy do jego zespołu.

(okoliczności niesporne k. 15, a ponadto wiadomość email na płycie k. 48)

Wiadomość 3.

Wiadomość e-mail pochodzi z dnia 20.01. (...). i została wysłana przez M. V. (z adresu (...)) m.in. do A. G. (1) ((...)). Wiadomość obejmuje poradę odnoszącą się do serbskiego prawa konkurencji, pozyskaną przez partnera handlowego kontrolowanego tj. (...). Powyższa porada dotyczy relacji X. z (...) dystrybutorem.

(okoliczności niesporne k. 15, a ponadto wiadomość email na płycie k. 48)

Wiadomość 4.

Wiadomość e-mail pochodzi z dnia 8.02.20223 r. i została wysłana przez P. D. (z adresu (...)) m.in. do N. D. ((...)), a ponadto do wiadomości m.in. A. G. (1) ((...)) oraz D. F. (adres (...)). Wiadomość obejmuje poradę prawną z zakresu europejskiego prawa konkurencji udzieloną kontrolowanemu przez P. D.. P. zawiera projekt odpowiedzi do (...), a także projekt odpowiedzi do innych dystrybutorów X., podnoszących uwagi z zakresu prawa konkurencji. P. D. przedstawia również informację na temat zastrzeżeń jakich pracownicy X. mogą używać w ramach swojej komunikacji z partnerami handlowymi.

(okoliczności niesporne k. 15, a ponadto wiadomość email na płycie k. 48)

Kontrolowany jest spółką zależną od X. H..K. (...) z siedzibą w H., która posiada ok. 99,99 % jej udziałów. X. H..K. (...) jest częścią grupy (...) (dalej: Grupa (...)). Spółką dominująca tej grupy spółek jest (...) zarejestrowana na K. i notowana na giełdzie w H.. Grupa (...) w odniesieniu do sektora produktów inteligentnych, elektroniki użytkowej, RTV oraz małego AGD jest właścicielem m.in. takich marek jak: X., M., R., R. N., P..

(okoliczności niesporne k. 25, a ponadto odpis z KRS k. 83-88, okoliczność znana Sądowi z urzędu z toczącej się przed tut. Sadem sprawy z zażalenia Kontrolowanego przeciwko Prezesowi UOKiK - sygn. akt XVII Amz 94/23 – str. 14-15, 27 uzasadnienia postanowienia z dnia 24.10.2023 r. )

P. D. jest prawnikiem zagranicznym z Unii Europejskiej, posiadającym uprawnienia do wykonywania zawodu nadane w Królestwie Hiszpanii - posiada tytuł abogado.

P. D. jest członkiem Izby Adwokackiej w M. ( (...) ) zarejestrowanym pod numerem (...) oraz należy do hiszpańskiego samorządu zawodowego, na którego czele stoi Ogólna (...) Adwokatury Hiszpańskiej ( (...) ).

P. D. (podobnie jak wszyscy adwokaci hiszpańscy) jest obowiązany przestrzegać zasad (norm) określonych w dekrecie królewskim (...) z 2 marca 2021 zatwierdzającego Ogólny statut Adwokatury Hiszpańskiej ( (...) ).

W art. 39 powyższego Dekretu określono, że zawód adwokata może być również wykonywany w formie zatrudnienia jako adwokat spółki w ramach powszechnego stosunku pracy, w drodze umowy zawartej na piśmie, która zapewnia poszanowanie wykonywania zawodu, a także określa, czy taka praktyka jest wykonywana na zasadzie wyłączności.

W art. 47 powyższego Dekrety określono natomiast, że:

- niezależność i wolność są naczelnymi zasadami zawodu, które powinny zawsze kierować działaniami adwokata, niezależnie od sposobu wykonywania zawodu. Adwokat odmawia wykonywania czynności, które mogą narazić jego niezależności i wolności (pkt. 1);

- relacje między profesjonalnym adwokatem a klientem opierają się na wzajemnym zaufaniu (pkt 2);

- w każdym przypadku adwokat powinien wypełnić z najwyższą starannością powierzoną mu misję doradztwa lub obrony, starając się w pierwszej kolejności chronić interesy swojego klienta (pkt 3);

- osoba wykonująca zawód adwokata wykonuje, z pełną swobodą i niezależnością oraz na własną odpowiedzialność, czynności zawodowe dotyczące obrony w ramach powierzonej jej sprawy, zgodnie z wymogami technicznymi i deontologicznymi właściwościami dla prawnej ochrony sprawy (pkt 4).

Powyższy artykuł jest odpowiednikiem art. 7 polskiego Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu w myśl którego w czasie wykonywania czynności zawodowych adwokat korzysta z pełnej swobody i niezależności.

(okoliczności niesporne k. 68, 70, 71 a ponadto pismo P. D. z dnia 19.12.2023 r. wraz z tłumaczeniem na język polski k. 103-111)

P. D. pismem z dnia 19.12.2023 r. zwrócił się do Kolegium Adwokackiego w M. o podjęcie pilnej interwencji przed tut. Sądem w przedmiocie potwierdzenia jego niezależności jako prawnika. Tutejszemu Sądowi nie jest znana reakcja Kolegium Adwokackiego w M. na to wystąpienie.

( pismo P. D. z dnia 19.12.2023 r. wraz z tłumaczeniem na język polski k. 103-111)

P. D. jest zatrudniony w (...) (należącej do Grypy X.) jako (...) - Główny Doradca Antymonopolowy na Europę. Do jego zadań należy czuwanie nad przestrzeganiem przepisów o ochronie konkurencji w spółkach z Grupy X. działających w Europie (głównie w Unii Europejskiej). P. D. doradza wielu podmiotom należącym do Grupy X.. Przyczyną jego zatrudnienia akurat w tej konkretnej spółce (a nie na przykład w Kontrolowanej spółce) był fakt jego zamieszkiwania w Hiszpanii. P. D. ma dostęp do biur X., oraz posiada adres mailowy zarejestrowany w domenie X. ((...)).

(okoliczności niesporne - pismo kontrolowanego z dnia 2.01.2024 r. k. 68, 70, 72, 73, 74)

D. F. jest pracownikiem działu prawnego Kontrolowanego.

(okoliczności niesporne k. 62, okoliczność znana Sądowi z urzędu z toczącej się przed tut. Sadem sprawy z zażalenia Kontrolowanego przeciwko Prezesowi UOKiK - sygn. akt XVII Amz 94/23)

A. G. (1) oraz P. X. są pracownikami Kontrolowanego.

(okoliczności niesporne k. 5, a ponadto okoliczność znana Sądowi z urzędu z toczącej się przed tut. Sadem sprawy z zażalenia Kontrolowanego przeciwko Prezesowi UOKiK - sygn. akt XVII Amz 94/23)

W tym miejscu należy nadmienić, iż postanowienie tut. Sądu z dnia 25 sierpnia 2023 r. (o wyrażeniu zgodę na przeszukanie) zostało zaskarżone przez Kontrolowanego zażaleniem skierowanym do Sądu Apelacyjnego. Do chwili obecnej zażalenie to nie zostało rozpoznane.

Wskazać również należy, iż Kontrolowany, w trybie art. 105p uokik, zaskarżył ponadto dokonane przez Prezesa Urzędu (w oparciu o powyższe postanowienie) czynności przeszukania.

Kontrolowany w zażaleniu m.in. argumentował, że podjęte w toku przeszukania czynności (polegające na skopiowaniu i wyniesieniu korespondencji z poczty elektronicznej A. G. (1) oraz P. X.) wykraczały poza zakres przeszukania. Podkreślał, że informacje zawarte w tej korespondencji odnoszą się wyłącznie do działalności zagranicznej innych podmiotów z grupy kapitałowej do której należy Kontrolowany, która to działalność nie ma żadnego związku z działalnością Kontrolowanego na terytorium Polski, jak również wykraczają poza zakres przedmiotowy postępowania wyjaśniającego z uwagi na brak jakiegokolwiek związku z rzekomym lub rzekomymi porozumieniami ograniczającymi konkurencję dotyczącymi ustalania, bezpośrednio lub pośrednio, cen sprzedaży lub odsprzedaży produktów.

Prezes Urzędu natomiast wywodzi, że zakres przeszukania nie został przez Sąd terytorialnie ograniczony do rynku polskiego. Podkreślał, że powziął podejrzenia, że Grupa (...), w ramach tożsamej polityki regionalnej w zakresie cen i warunków odsprzedaży, implementowała na terytorium Polski rozwiązania działające w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Wskazywał też, że rola Kontrolowanego może wykraczać poza terytorium RP i może mieć charakter co najmniej regionalny na poziomie UE. Prezes zwracał również uwagę, że działalność poszczególnych podmiotów, wchodzących w skład międzynarodowych grup kapitałowych, takich jak X., może mieć przełożenie na działania innych podmiotów z tej samej grupy, w tym także na sposób prowadzenia polityki cenowej w danym kraju łub regionie. Wskazywał ponadto, że należy zwrócić uwagę na specyfikę działalności podmiotów, wchodzących w skład międzynarodowych grup kapitałowych, w tym Grupy X.. Działalność ta ma w wielu przypadkach wymiar co najmniej regionalny, a nie tylko krajowy. Osoby zajmujące określone stanowiska w strukturze krajowej spółki w wielu przypadkach podlegają pracownikom innych spółek z tej samej grupy, w tym również tych mających siedzibę w innych państwach. Taka sytuacja zachodzi w odniesieniu do Kontrolowanego albowiem osoby, z których skrzynek pocztowych wyselekcjonowana została kwestionowana korespondencja, zatrudnione są na stanowiskach, w ramach których podejmują czynności o wymiarze ponad krajowym, a obejmujące cały region Europy Środkowo- Wschodniej, w tym Polskę.

Nieprawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 24 października 2023 r. zażalenia Kontrolowanego zostały oddalone. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że informacje zawarte w powyższej korespondencji mieszczą się zakresie przeszukania (pomimo, że dotyczą działalności zagranicznej innych podmiotów z grupy kapitałowej do której należy Kontrolowany).

(okoliczności niesporne k. 59, 61, 77, a ponadto okoliczność znana Sądowi z urzędu z toczącej się przed tut. Sadem sprawy z zażalenia Kontrolowanego przeciwko Prezesowi UOKiK - sygn. akt XVII Amz 94/23 – str. 25-28 uzasadnienia postanowienia z dnia 24.10.2023 r.)

Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd oparł się przede wszystkim na niespornych twierdzeniach stron (art. 229 k.p.c. oraz art. 230 k.p.c.). Twierdzenia te, mając oparcie w znajdujących się w aktach sprawy dokumentach (art. 245 oraz art. 246 k.p.c.) nie budziły wątpliwości Sądu. Ponadto przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd uwzględnił znane mu z urzędu okoliczności z innej sprawy toczącej się przed tut. Sądem pomiędzy Kontrolowanym a Prezesem Urzędu.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 105 da ust. 1 uokik, jeżeli w toku kontroli kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona oświadczy, że ujawnione w toku kontroli pisma lub dokumenty, w tym zawarte na informatycznych nośnikach danych, w urządzeniach lub w systemach informatycznych, o których mowa w art. 105b ust. 1 pkt 2:

1.  zawierają pisemną komunikację między kontrolowanym a niezależnym od kontrolowanego adwokatem, radcą prawnym, prawnikiem z Unii Europejskiej w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2020 r. poz. 823) lub osobą, o której mowa w art. 2a tej ustawy, wytworzoną w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej w związku z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu, w toku którego jest przeprowadzana kontrola, lub

2.  zostały sporządzone wyłącznie w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej od osób, o których mowa w pkt 1, w związku z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu, w toku którego jest przeprowadzana kontrola

- kontrolujący pozostawia te pisma lub dokumenty w miejscu kontroli.

W myśl art. 105da ust. 3 uokik., jeżeli oświadczenie kontrolowanego budzi wątpliwości, kontrolujący niezwłocznie, nie później niż po zakończeniu kontroli, przekazuje pismo lub dokument, którego wątpliwość dotyczy, sądowi ochrony konkurencji i konsumentów, w sposób zapewniający należyte zabezpieczenie przed ujawnieniem jego treści.

Ciężar dowodu, że pisma lub dokumenty, o których mowa w ust. 1 art. 105da uokik, spełniają przesłanki określone w tym przepisie spoczywa na kontrolowanym ( art. 105da ust 4 uokik).

Z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że prawnik z Unii Europejskiej to osoba będącą obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, uprawnioną do wykonywania zawodu przy użyciu jednego z tytułów zawodowych uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, określonych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy (w odniesieniu do Królestwa Hiszpanii jest to (...)).

Z art. 105da ust. 1 uokik wynika, że pozostawienie przez kontrolującego dokumentów bądź pism w miejscu kontroli może odbywać się na podstawie punktu 1 tego przepisu lub też na podstawie punktu 2

Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie Kontrolowany, nie wskazał, na której z powyższych podstaw opiera swoje żądanie. Pomimo, iż był on reprezentowany przez profesjonalnych pełnomocników (adwokatów) jako podstawę prawną żądania wskazywał jedynie ust. 1 art. 105da uokik.

Analiza treści uzasadnienia pisma Kontrolowanego z dnia 12.09.2023 r. (k. 15-16) w kontekście jego pisma z dnia 2.01.2024 r. (k. 57-81) prowadzi do konkluzji, że podstawą prawną żądania Kontrolowanego jest pkt. 1 ust. 1 art. 105da uokik. Zauważyć bowiem należy, iż z pkt. 2 omawianego przepisu wynika, że pisma lub dokumenty muszą zostać sporządzone wyłącznie w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej. Kontrolowany nie twierdził, iż Wiadomości od 1 do 4 zostały sporządzone wyłącznie w powyższym celu. Jednocześnie ocena ta znajduje oparcie w porównaniu dat sporządzenia tych wiadomości (styczeń – czerwiec 2023 r.) z datą wszczęcia przez Prezesa Urzędu postępowania, w toku którego jest przeprowadzana kontrola (sierpień 2023 r.).

Przesłanki pozostawienia w miejscu kontroli pism lub dokumentów ujawnionych w toku kontroli na powyższej podstawie ust. 1 art. 105da uokik. muszą zachodzić łącznie i są następujące.

Po pierwsze, pisma lub dokumenty muszą zawierać pisemną komunikację.

Nie budziło w przedmiotowej sprawie żadnych wątpliwości, iż omawiane Wiadomości taką pisemną komunikację zawierają (okoliczność ta była niesporna).

Podsumowując, w odniesieniu do Wiadomości od 1 do 4, omawiana przesłanka została zrealizowana.

Po drugie, powyższa pisemna komunikacja musi być komunikacją pomiędzy kontrolowanym, a adwokatem, radcą prawnym, prawnikiem z Unii Europejskiej w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2020 r. poz. 823) lub osobą, o której mowa w art. 2a tej ustawy.

W ocenie Sądu, w odniesieniu do wszystkich Wiadomości, ich stroną jest Kontrolowany (w rozumieniu art. 105da ust. 1 uokik). Wiadomości te zostały wyselekcjonowane ze skrzynek pocztowych osób zatrudnionych u Kontrolowanego, a także są wysyłane z adresu oraz na adres w domenie (...).

Ponadto w zakresie Wiadomości od 1 do 3, ich nadawca lub odbiorca był pracownikiem Kontrolowanego.

Odnośnie zaś Wiadomości 4, to jej nadawcą (odbiorcą) nie jest osoba zatrudniona przez Kontrolowanego. Niemniej skoro została ona przekazana do wiadomości Kontrolowanego, a jednocześnie jest korespondencją w ramach grupy kapitałowej Kontrolowanego, to w ocenie Sadu również w tym zakresie należało uznać, iż przedmiotowa przesłanka z art. 105da ust. 1 w omawianym zakresie została zrealizowana.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż Prezes Urzędu nie kwestionował powyższej okoliczności (tj. tego, że omawiane Wiadomości od 1 do 4 stanowią komunikację Kontrolowanego).

Podsumowując, w odniesieniu do Wiadomości od 1 do 4, powyższa przesłanka w omawianym zakresie została zrealizowana.

Pojawiało się natomiast pytanie, czy drugą stroną Wiadomości od 1 do 4 był adwokat, radca prawny, ewentualnie prawnikiem z Unii Europejskiej w rozumieniu art. 2 pkt 2 w/w ustawy z dnia 5 lipca 2002 r.

Niesporne pomiędzy Prezesem Urzędu a Kontrolowanym było, że P. D. (jedna ze stron Wiadomości 2 oraz Wiadomości 4), będąc osobą, która w Królestwie Hiszpanii jest uprawniona do wykonywania zawodu przy użyciu tytułu zawodowego „a bogado” jest, prawnikiem z Unii Europejskiej o którym mowa w art. 105da ust. 1 pkt 1 uokik.

W odniesieniu do Wiadomości 1, zauważyć należy, iż zarówno nadawca jak o odbiorca nie są prawnikami (w rozumieniu powyższego przepisu). Niemniej w ocenie Sądu, skoro jedyną treścią wiadomości nadawcy (O. F.) skierowanej do odbiorcy (P. X.) jest wiadomości przesłana P. X. przez P. D., to należy uznać, iż stroną Wiadomości 1 (w rozumieniu omawianego przepisu) jest P. D. (czyli prawnik z Unii Europejskiej).

W odniesieniu do Wiadomości 3, to poza sporem było, iż żadna z jej stron (ani nadawca, ani odbiorca) nie była adwokatem, radcą prawnym, ewentualnie prawnikiem z Unii Europejskiej w rozumieniu art. 2 pkt 2 w/w ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. Kontrolowany jednakże argumentował, że ograniczenie ochrony LPP do prawników z Unii Europejskiej jest niezasadne z uwagi na brzmienie art. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – (k. 63). Sąd nie podziela poglądu Kontrolowanego, iż w sytuacji złożenia przez Kontrolowanego oświadczania w trybie art. 105da ust. 1 uokik (k. 15), zakresem tego przepisu objęciu są również prawnicy spoza Unii Europejskiej.

Podsumowując, w odniesieniu do Wiadomości od 1, 2, 4 powyższa przesłanka w omawianym zakresie została zrealizowana, natomiast w odniesieniu do Wiadomości 3 nie została zrealizowana.

Po trzecie, prawnik który jest stroną niniejszej korespondencji, musi być prawnikiem niezależnym.

W odniesieniu do Wiadomości 1, 2, 4 ich stroną był P. D. (prawnik z Unii Europejskiej).

W niniejszej sprawie kwestia niezależności tego prawnika była w sposób jaskrawy sporna pomiędzy stronami.

Przede wszystkim podkreślić należy, iż ciężar dowodu, że ta przesłanka jest spełniona (podobnie jak i w zakresie pozostałych przesłanek) spoczywał na Kontrolowanym (art. 15da ust. 4 uokik). W związku z tym niewystarczającym jest sformułowanie przez stronę samych twierdzeń dotyczących niezależności prawnika ( a contrario art. 230 k.p.c.). Za niewystarczające należy również uznać wyłącznie uprawdopodobnienie przedmiotowej przesłanki (art. 243 k.p.c.).

Argumentacja Kontrolowanego w przedmiocie niezależności P. D., opierała się na tym, że:

a)  P. D. jest prawnikiem z Unii Europejskiej ( abogado);

b)  P. D. jako prawnik ( abogado) jest zobowiązany do przestrzegania przepisów zamieszczonych w Dekrecie, a z przepisów tych wynika, że „wolność i niezależność są naczelnymi zasadami zawodu, które powinny zawsze kierować działaniami adwokata”;

c)  P. D. posiada szczególną pozycje w Grupie X. (czuwa na przestrzeganiem przepisów o ochronie konkurencji w spółkach tej grupy) co oznacza, że jest niezależny od instrukcji poszczególnych spółek, i jednocześnie jest postrzegany przez Kontrolowanego jako osoba „z góry”;

d)  P. D. uważa się za prawnika niezależnego, czemu dał wyraz w piśmie z dnia 19.12.2023 r. skierowanym do Kolegium Adwokackiego w M. (z prośbą o interwencję).

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności (każde z osobna jak i wszystkie rozpatrywane łącznie) nie są wystarczające (biorąc pod uwagę okoliczności na które powoływał się Prezes Urzędu – o czym poniżej) do uznania, że P. D. jest prawnikiem niezależnym w rozrumienieniu art. 105da ust. 1 uokik.

Ad. A oraz B – twierdzenia te należy uznać za wykazane. Jednakże z powyższego nie wynika automatycznie, że P. D. jest niezależny. Wynika natomiast jedynie to, że jest prawnikiem, który powinien kierować się w swoich działaniach zasadami niezależności i wolności. W ocenie Sądu, z tego że powinno się postępować w określony sposób, nie wynika jeszcze, że w taki sposób się postępuje w konkretnej sytuacji.

Ad. D – pisemne oświadczenie P. D., iż uważa się za osobę (w relacjach ze spółkami Grupy (...)) niezależną, nie jest dowodem na istnienie omawianej przesłanki. Jest to bowiem jedynie dowód tego, że P. D. takie oświadczenie złożył (art. 245 k.p.c.).

Ad. C. – Sąd zasadniczo podziela pogląd Kontrolowanego, że pozycja P. D. jest znaczna (istotna, nietuzinkowa). Sąd podziela również stanowisko Kontrolowanego, że P. D. z racji swojej pozycji w Grupie X. dysponuje pewnym stopniem niezależności w relacjach ze spółkami zależnymi w ramach tej Grupy (w tym w odniesieniu do Kontrolowanego). Niemniej zauważyć należy, iż zakresem przepisu art. 105da ust. 1 pkt 1 uokik objęta jest nie tylko korespondencja między prawnikiem a kontrolowanym, ale także korespondencja pomiędzy prawnikiem a spółkami należącymi grupy kapitałowej do której należy kontrolowany (pogląd ten prezentował Kontrolowany wprost w odniesieniu do Wiadomości 4). W tej drugiej sytuacji, jeżeli chodzi o kwestię „niezależności” należy zatem rozpatrywać nie tylko niezależność prawnika wobec spółki/spółek zależnych, ale i wobec spółki dominującej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że istotna pozycja P. D. w stosunku do spółek zależnych (w tym Kontrolowanego) z Grupy X. nie stanowi dowodu jego niezależności wobec spółki dominującej w tej grupie. Podkreślić należy, że Kontrolowany (jako spółka zależna) ze swej istoty nie może być niezależny wobec spółki dominującej. Jednocześnie zarówno Kontrolowany jak i pozostałe spółki zależne wraz ze spółką dominującą, stanowiąc grupę spółek kierującą się wspólną strategią w celu realizacji wspólnego interesu (interes grupy spółek), uzasadniającą sprawowanie przez spółkę dominującą jednolitego kierownictwa nad spółką zależną albo spółkami zależnymi (art. 4 § 1 pkt 5 ¹ k.s.h.). W tym miejscu dodatkowo należy nadmienić, iż jakkolwiek pozycja P. D. była w Grupie X. istotna, to jednakże nie na tyle, aby osoba zatrudniona u Kontrolowanego (tj. D. F.) dawał temu wyraz w korespondencji (dot. Wiadomości 2). D. F. określa bowiem P. D. nie jako swojego przełożonego (kontrolującego, oceniającego, nadzorującego – tj. kogoś o pozycji wyższej) lecz jako osobę będącą członkiem jego zespołu.

Z drugiej strony natomiast Prezes Urzędu powoływał się na następujące okoliczności podważające niezależność P. D..

a)  zatrudnienie w spółce należącej do Grupy X. i świadczenie pomocy prawnej na rzecz spółek z grupy;

b)  posiadanie adresu poczty elektronicznej w domenie (...);

c)  swobodny dostępu do pomieszczeń spółki

W ocenie Sądu wszystkie powyższe okoliczności, jakkolwiek same w sobie nie są decydującym dowodem w kwestii zależności prawnika, to z całą pewnością osłabiają twierdzenia Kontrolowanego o niezależności tego prawnika. Jak już wyżej natomiast wskazano, to nie Prezes Urzędu ma udowodnić, że prawnik jest zależny, lecz to Kontrolowany ma wykazać, iż prawnik jest niezależny.

Oceniając twierdzenia i dowody przedstawione przez strony niniejszego postępowania Sąd doszedł do wniosku, że Kontrolowany nie zdołał wykazać, że P. D. jest prawnikiem niezależnym.

W odniesieniu do Wiadomości 3, prawnik z Unii Europejskiej (jak wyżej wskazano) nie był jej stroną. W konsekwencji rozważania o kwestii niezależności „takiego prawnika” są bezprzedmiotowe. Niemniej nawet gdyby w tym miejscu hipotetycznie założyć, że jedną ze stron Wiadomości 3 jest taki prawnik, to Kontrolowany w najmniejszy stopniu nie udowodnił, że jest on prawnikiem niezależnym. Co więcej, Kontrolowany nawet nie przedstawił stosownych twierdzeń w tym przedmiocie. Zauważyć bowiem należy, iż zarówno w oświadczeniu z dnia 12.09.2023 r. (k. 15-16) jak i w piśmie z dnia 2.01.2024 r. (k. 57-80) Kontrolowany skupia się wyłącznie na wykazywaniu niezależności P. D. (m.in. k. 68-75).

Podsumowując, w odniesieniu do Wiadomości od 1 do 4, omawiana przesłanka nie została zrealizowana.

Po czwarte, powyższa komunikacja musi być wytworzoną w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej w związku z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu, w toku którego jest przeprowadzana kontrola

Prezes Urzędu, w odniesieniu Wiadomości 2, 3, 4, poddawał w wątpliwość istnienie tego związku oraz przyczynę wytworzenia (z uwagi na datę ich powstania oraz przedstawianą przez Kontrolowanego treść).

W ocenie Sądu, Kontrolowany wykazał omawianą przesłankę w odniesieniu do wszystkich Wiadomości (tj. od 1 do 4). Zauważyć bowiem należy, że (jak już wyżej wskazano) przedmiotowa komunikacja nie musi został sporządzona wyłącznie w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej. Jednocześnie Prezes Urzędu (w toku postępowania wywołanego zażaleniem rozpoznawany przez tut. Sąd pod sygn. akt Amz 94/23) prezentował pogląd, że skopiowanie omawianej korespondencji nie wykracza poza zakres przeszukania, i pogląd ten tut. Sąd podzielił.

W związku z tym, po dokonaniu analizy przedmiotowych Wiadomości, w świetle stanowisk stron, Sąd doszedł do przekonania, że w odniesieniu do Wiadomości od 1 do 4, omawiana przesłanka została zrealizowana.

Odnośnie podnoszonej przez Kontrolowanego argumentacji, że art. 105da ust. 1 uokik nie stanowi wyczerpującej regulacji zasady LPP wskazać należy, że przedmiotowa sprawa dotyczyła jedynie sprawy wywołanej oświadczeniem Kontrolowanego złożonym w trybie art. 105da ust.1 w zw. z art. 105da ust. 3 uokik (k. 15-16). W związku z tym wywód Kontrolowanego (z powołaniem się na poglądy doktryny i orzecznictwo) nie mógł mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jednocześnie Kontrolowany nie twierdził, że nie musi udowodnić przesłanek z art. 105da ust. 1 pkt 1 uokik, w tym przesłanki odnoszącej się do kwestii niezależności prawnika.

Reasumując, Kontrolowany celem doprowadzenia do sytuacji w której Wiadomości od 1 do 4 byłyby pozostawione w miejscu kontroli, był zobowiązany do udowodnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 105da ust. 1 pkt 1 uokik. Jak wyżej przedstawiono, Kontrolowanemu nie udało się wykazać części z nich.

W związku z powyższym, na podstawie art. 105da ust. 5 uokik Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

/sędzia Arkadiusz Zagrobelny/