Wyrok z 15 grudnia 2022, sygn. V GC 149/22
Sygn. akt V GC 149/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 grudnia 2022 roku
Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział V Gospodarczy w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia Paweł Ptak
Protokolant: Renata Stanirowska
po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 roku w Częstochowie na rozprawie w postępowaniu w sprawach gospodarczych
sprawy z powództwa Powiatu (...)
przeciwko M. K.
o zapłatę
1. zasądza od pozwanego M. K. na rzecz powoda Powiatu (...) kwotę 35.412,02 zł. (trzydzieści pięć tysięcy czterysta dwanaście złotych dwa grosze) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych oraz kolejnymi w razie ich zmiany od dnia 27 października 2021r. do dnia zapłaty;
2. oddala powództwo w pozostałej części;
3. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.346,91 zł. (pięć tysięcy trzysta czterdzieści sześć złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu po ich stosunkowym rozdzieleniu.
Sygn. akt V GC 149/22
UZASADNIENIE
W pozwie wniesionym z dnia 5 maja 2022r. powód Powiat (...) domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego M. K. kwoty 210.847,20 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 października 2021 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, że dnia 9 lipca 2021 r. w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, zawarł z pozwanym umowę nr (...).272.7.5.2021 przedmiotem której była dostawa sprzętu gastronomicznego, zestawu komputerowego, urządzenia wielofunkcyjnego oraz zestawu do prezentacji do pracowni technologii gastronomicznej w Zespole Szkół Zawodowych w L., w ramach projektu pn. „Poprawa efektywności kształcenia zawodowego w Powiecie (...) – poprawa jakości i elastyczności kształcenia zawodowego poprzez przebudowę, remont oraz doposażenie pracowni kształcenia zawodowego” (§ 1 ust. 1 umowy). Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy wykonanie przedmiotu umowy miało nastąpić w terminie 20 dni od dnia podpisania umowy (do dnia 29 lipca 2021 r.). W piśmie z dnia 27 lipca 2021r. pozwany poinformował powoda o braku dostępności stanowisk gastronomicznych ze zlewem i kuchenką oraz zwrócił się z wnioskiem o wyrażenie zgody na przedłużenie terminu realizacji dostawy powyższych urządzeń do dnia 31.08.2021r. Pozwany w złożonym piśmie wprawdzie wskazał, że brak dostawy wyżej wymienionego sprzętu związany jest z panującą pandemią (...) 19, niemniej jednak nie wskazał jakie konkretnie okoliczności powodują trudności w realizacji zamówienia. Dopiero w kolejnych pismach, już po terminie wykonania zamówienia, pozwany przedłożył dokumenty, wskazujące na związek pomiędzy powstałym opóźnieniem a pandemią (...)19. Mając na względzie przede wszystkim zbliżający się koniec okresu wakacyjnego, powód wyraził zgodę na przedłużenie terminu wykonania zamówienia, o czym poinformował pozwanego pismem z dnia 12 sierpnia 2021r. Jednocześnie wobec powyższego powód dokonał naliczenia kar umownych za zwłokę za okres od 30 lipca 2021r. do 20 sierpnia 2021 r. (zakończenie naliczania kar w dniu 20 sierpnia 2021 r. związane było z zawarciem w tym dniu aneksu do umowy). W dniu 25 sierpnia 2021 r. pozwany dostarczył powodowi zamówiony sprzęt, jednakże nie odpowiadał on wymaganiom specyfikacji warunków zamówienia, wskutek czego nie został zamontowany. Pismem z dnia 27 sierpnia 2021r. pozwany zawnioskował o kolejne przedłużenie terminu wykonania umowy, uzasadniając swój wniosek niewłaściwym opisem przedmiotu zamówienia. Pozwany jednak w trakcie trwania procedury o udzielenie zamówienia, nie zadawał żadnych pytań ani nie wnosił żadnych zastrzeżeń do specyfikacji warunków zamówienia. Co więcej, pozwany uczestniczył w wizji lokalnej organizowanej przez powoda, miał wobec tego wiedzę na temat posiadanych przez powoda zasobów. Ponadto pozwany składając ofertę złożył oświadczenie o zapoznaniu się z treścią specyfikacji warunków zamówienia i wzorem umowy oraz, że na podstawie tych dokumentów uzyskał wszelkie informacje niezbędne do przygotowania oferty. Pismem z dnia 31.08.2021r. pozwany zwrócił się do powoda z wnioskiem o kolejne przedłużenie terminu wykonania umowy, powołując się na ograniczenia wywołane pandemią (...)19. Po raz kolejny pozwany nie przedłożył w tym zakresie żadnych dowodów ani nie sprecyzował o jakie ograniczenia chodzi. Wobec tego, powód pismem z dnia 21 września 2021 r., wezwał pozwanego do wykazania, w odpowiednio rzeczowy sposób, w jakim zakresie okoliczności , wywołane epidemią mają faktyczny wpływ na realizację umowy. Pozwany wprawdzie pismem z dnia 30 września 2021 r. odpowiedział na wezwanie powoda, jednakże z dołączonej do pisma dokumentacji nie wynikało, jaki wpływ miała pandemia (...)19 na fakt niewywiązania się z umowy do dnia 31 sierpnia 2021r. Dokumenty przedłożone przez pozwanego wskazywały wprawdzie na kwarantannę pracowników, obostrzenia sanitarne, zapaść na rynku stali nierdzewnej, jednak pozwany nie wskazał jak powyższe wpłynęło na fakt dostarczenia w dniu 25 sierpnia 2021r. stanowisk gastronomicznych rozbieżnych w stosunku do opisu przedmiotu zamówienia, a także dostarczenia, w dniu 22 września 2021 r. wadliwych stołów gastronomicznych. W ocenie powoda doszło do zwłoki w wykonaniu zamówienia, będącej wynikiem błędu po stronie pozwanego, a nie sytuacji związanej z pandemią (...) 19, o czym pozwany został poinformowany pismem z dnia 14 października 2021 r. Powód, uwzględniając powyższe, nie wyraził zgody na kolejne przedłużenie terminu realizacji umowy i poinformował pozwanego o naliczeniu kar umownych za zwłokę za okres od 1 września 2021 r. do 8 października 2021 r., bowiem przedmiot umowy został dostarczony kompletny i bez uwag dopiero w dniu 8 października 2021 r.
Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 31.05.2022r., sygn. akt V GNc 94/22 Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
W sprzeciwie od powyższego nakazu (k. 112-115) pozwany M. K., zaskarżając go w całości wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu na jego rzecz.
Uzasadniając sprzeciw pozwany przyznał, że łączyła go z zamawiającym umowa z dnia 9 lipca 2021r., na mocy której pozwany zobowiązany był do dostawy sprzętu gastronomicznego, zestawu komputerowego, urządzenia wielofunkcyjnego oraz zestawu do prezentacji w Zespole Szkół Zawodowych w L.. Pozwany zamówił produkty u powszechnie znanych, renomowanych, polskich producentów jeszcze w czerwcu 2021r., a zatem przed zawarciem pomiędzy stronami umowy oraz dokonał przedpłaty w wysokości 172.000,00 zł.
W dniu 19 lipca 2021 r. pozwany dostarczył powodowi zasadniczą część przedmiotu umowy (łącznie 80% wartości), resztę zaś w pierwszych dniach sierpnia 2021r. Protokół inwentaryzacji tej drugiej dostawy został co prawda sporządzony w dniu 12 sierpnia 2021 r., lecz określone w jego treści produkty zostały dostarczone jeszcze przed dniem 5 sierpnia 2021r. Po tych dostawach, o wartości 304.020,30 zł. do dostarczenia pozostały jedynie stoły gastronomiczne o wartości łącznie około 47.355,00 zł., a zatem zamówienie już wówczas było wykonane w przeszło 85%. Następnie na mocy aneksu nr (...) z dnia 20 sierpnia 2022 r. do łączącej strony umowy doszło do dodania § 2 ust. 1a o następującym brzmieniu: „Realizacja dostawy stanowisk gastronomicznych ze zlewem i kuchenką nastąpi do dnia 31.08.2022 r. przy uwzględnieniu regulacji § 1 ust. 5 i 6 powyżej”. Stanowiska zostały przez pozwanego dostarczone w dniu 25 sierpnia 2022 r., a zatem przed upływem ww. terminu, lecz nie odpowiadały one zamawiającemu. Pozwany szczegółowo opisał tę okoliczność w piśmie z dnia 27 sierpnia 2022 r., wskazując w szczególności, że obecne wymagania zamawiającego nie odpowiadają opisowi przedmiotu zamówienia zawartemu w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, a jego zamontowanie wymagałoby prac oraz materiałów, które również nie zostały ujęte w SIWZ. Pozwany wskazał, że wykona takie prace oraz zamówi na własny koszt stoły nieodpowiadające SIWZ, jednak wydłuży to realizację o okres około 4 tygodni. Z załączonego do pozwu protokołu inwentaryzacji dostawy z dnia 7 września 2022 r. wynika, że w tym dniu potwierdzono dostawę do Zespołu Szkół Zawodowych w L., ustawienie, montaż i uruchomienie kuchenek, stanowisk gastronomicznych baterii (7 sztuk). W powyższym stanie faktycznym w ocenie pozwanego brak jest podstaw do obciążenia go karami umownymi.
Pozwany zarzucił, że nie ponosi winy z opóźnieniu w realizacji części przedmiotu umowy (stanowiska gastronomiczne). Przesłanką powstania zobowiązania do zapłaty kary umownej jest tymczasem wina dłużnika. Powód przyjął, że istniały podstawy do wydłużenia terminu realizacji przedmiotu umowy do końca sierpnia 2021 r., skoro strony zawarły w tym przedmiocie aneks do umowy. Pozwany zaprzeczył aby dostarczył stoły gastronomiczne nieodpowiadające treści SIWZ, a zatem dalsze wydłużenie terminu realizacji nie było uzasadnione. Wskazał, że według treści SIWZ – opis przedmiotu zamówienia, stół miał być zabudowany z tyłu. Dostarczone w dniu 25 sierpnia 2021r. stoły były zabudowane z tyłu, ale powód na tym etapie współpracy wskazał, że oczekuje zabudowy innej, niż standardowa – oczekuje zabudowy całkowitej. Dostarczone stoły były zabudowane z przodu, po bokach, z dołu i w 1/3 z tyłu (zabudowa standardowa stołów gastronomicznych). Spowodowało to konieczność zamówienia nowych stołów, ale nie sposób przyjąć, że po stronie pozwanego doszło do zwłoki w dostawie. Dodatkowo pozwany podniósł, iż w treści oferty wskazał, że przedmiotem są stoły (...) oraz (...), a oferta została przez powoda przyjęta. Zamawiającemu zaoferowano zatem konkretny model, który ów zaakceptował.
Niezależnie od powyższego, z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował okres, za który powód naliczył kary umowne. Podniósł, że skoro na mocy aneksu nr (...) z dnia 20 sierpnia 2022 r. doszło do zmiany terminu wykonania umowy do dnia 31 sierpnia 2022 r., to niedopuszczalne jest naliczenie z tego tytułu kar umownych za okres od 30 lipca 2022 r. do 20 sierpnia 2022r.
Także z ostrożności procesowej, na wypadek przyjęcia, że dopuścił się zwłoki w wykonaniu przedmiotu zamówienia, pozwany wniósł o zmniejszenie (miarkowanie) kary umownej. Wskazał, że mając na uwadze utrwalone w orzecznictwie zasady słuszności znakomity stopień wykonania przez pozwanego zamówienia, brak po stronie powoda jakiejkolwiek szkody stwierdzić należy, że kara umowna, o ile roszczenie to przysługuje powodowi, co pozwany kwestionuje, powinna zostać istotnie zmniejszona. A w żadnym razie nie powinna być wyższa, niż wartość niedostarczonego w terminie sprzętu (47.355,00 zł).
W dalszych pismach procesowych oraz na moment zamknięcia rozprawy strony pozostały przy swoich stanowiskach.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód Powiat (...), działający jako jednostka samorządu terytorialnego w ramach realizacji zadań własnych o charakterze ponadgminnym w zakresie edukacji jest przedsiębiorcą.
fakt znany powszechnie.
Pozwany M. K. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą W. M. K. z siedzibą w P. przy ul. (...), wpisaną do (...).
dowód: odpis (...) k. 15-16.
W dniu 9 lipca 2021r. w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie podstawowym na podstawie art. 275-296 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, powód jako Zamawiający zawarł z pozwanym jako Wykonawcą umowę o dostawę i montaż sprzętu gastronomicznego, zestawu komputerowego, urządzenia wielofunkcyjnego oraz zestawu do prezentacji do pracowni technologii gastronomicznej w Zespole Szkół Zawodowych w L., w ramach projektu pn. „Poprawa efektywności kształcenia zawodowego w Powiecie (...) – poprawa jakości i elastyczności kształcenia zawodowego poprzez przebudowę, remont oraz doposażenie pracowni kształcenia zawodowego” (dalej: Umowa).
Przedmiot Umowy – zgodnie z jej § 1 ust. 2 - był szczegółowo określony w ofercie Wykonawcy, stanowiącej Załącznik Nr 1 do Umowy. Zgodnie z rubryką 1.2. tego Załącznika pozwany miał dostarczyć m.in stanowisko gastronomiczne ze zlewem, którego producentem była firma (...) o następujących numerach katalogowych: „ (...)” oraz „ (...)”. Stoły miały mieć m.in. zabudowę z tyłu i po bokach oraz drzwi przesuwne z przodu.
Zamówienie obejmowało: dostarczenie, ustawienie, montaż i uruchomienie wyposażenia będącego przedmiotem zamówienia w lokalizacjach wskazanych przez przedstawiciela Zamawiającego. Przedmiot Umowy miał zostać dostarczony na koszt Wykonawcy (§ 1 ust. 4 Umowy).
Łączne wynagrodzenie ryczałtowe ustalone za realizację przedmiotu Umowy ustalono na kwotę brutto: 351.412,20 zł.
Strony ustaliły ponadto, że przedmiot Umowy zostanie zrealizowany w terminie 20 dni od dnia podpisania umowy (§ 2 ust. 1 Umowy). Przez termin „zrealizowanie przedmiotu umowy” należało rozumieć:
1) wykonanie dostawy objętej umową zgodnie z warunkami umowy;
2) zawiadomienie Zamawiającego przez Wykonawcę o zakończeniu dostawy wraz przedłożeniem Zamawiającemu przez Wykonawcę kopii podpisanego przez przedstawiciela Zamawiającego protokołu Inwentaryzacji dostawy, o którym mowa w § 2 ust. 4 umowy;
3) odbiór końcowy przedmiotu umowy przez Zamawiającego na podstawie protokołu odbioru końcowego przedmiotu umowy bez zastrzeżeń.
Zgodnie z § 2 ust. 5 Umowy Wykonawca miał zgłosić Zamawiającemu w formie pisemnej, drogą e-mail lub faxem gotowość do przeprowadzenia odbioru końcowego. Do powyższego zgłoszenia Wykonawca miał załączyć kopię „Protokołu inwentaryzacji dostawy” podpisanego
przez osobę, o której mowa w § 4 ust. 2, którą - zgodnie z tym ostatnim zapisem - była m.in. J. S..
W § 9 ust. 2 Umowy zastrzeżono na rzecz Zamawiającego kary umowne m.in. za:
1. odstąpienie od umowy przez Zamawiającego lub Wykonawcę z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy, w wysokości 10% wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 5 ust. 1 umowy;
2. zwłokę w zrealizowaniu przedmiotu umowy przez Wykonawcę w terminie, o którym mowa w § 2 ust. 1, w wysokości 1 % wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 5 ust. 1 umowy za każdy dzień zwłoki;
przy czym maksymalna wysokość naliczonych kar umownych nie mogła przekraczać wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 5 ust. 1 Umowy (§ 9 ust. 6 Umowy).
dowód: umowa z dnia 9.07.2021r. – k. 17-27, Załącznik Nr 1 do Umowy – k. 121-128.
Pismem z dnia 27.07.2021r. pozwany zwrócił się do powoda z prośbą o wyrażenie zgody na przedłużenie terminu realizacji Umowy do dnia 31-08-2021r., powołując się na art. 15r ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 o przeciwdziałaniu i zwalczaniu (...)19 i wskazując, że sytuacja pandemiczna uniemożliwiła wykonanie w terminie mebli ze stali nierdzewnej przez ich producenta firmę (...) Sp. z o.o. Na żądanie powoda pozwany przedstawił jej dokumenty, które potwierdziły przyczynę opóźnienia leząca po stronie producenta i związaną m.in. pandemią (...)19.
dowód: korespondencja pisemna i mailowa – k. 29-39.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 15r ust. 4 pkt 1, z uwzględnieniem art. 15r ust. 1 pkt 4 i ust. 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 o przeciwdziałaniu i zwalczaniu (...)19, strony zawarły w dniu 20 sierpnia Aneks Nr (...) do Umowy, na mocy którego ustalono, że realizacja dostawy stanowisk gastronomicznych ze zlewem i kuchenką nastąpi do dnia 31.08.2021 r. W aneksie tym strony wskazały, że zmiany, o której mowa w pkt 1 aneksu dokonuje sią na podstawie złożonej przez Wykonawcę w dniu 27.07.2021 r. informacji o wpływie okoliczności związanych z wystąpieniem (...)-19 na należyte wykonanie tej umowy, uzupełnionej pismami z dnia 05.08.2021 r. i 16.08.2021r.
dowód: aneks do umowy – k. 28.
W dniu 25 sierpnia 2021r. pozwany dostarczył do szkoły stanowiska gastronomiczne o których była mowa w aneksie, jednakże przedstawiciele powoda nie zgodzili się na ich montaż z uwagi na zastrzeżenia jakie mieli w stosunku do zabudowy stołów roboczych.
W skierowanym do powoda piśmie z dnia 27 sierpnia 2021r. pozwany wskazał, że z uwagi na rozbieżności co do dostarczonych stołów i oczekiwań powoda nie jest w stanie sprostać tym oczekiwaniom i wykonać zgodnie z nimi przedmiotu zamówienia w tym zakresie do 31 sierpnia 2021r. i wnosząc o przedłużenie terminu do dnia 15 października 2021r. W piśmie tym pozwany wskazał m.in, że:
„(…) 1) zarówno stół S. (...), jak i żaden inny stół ze zlewem nie spełnia zapisu („zabudowa z tyłu”) w takim odniesieniu, w jakim oczekują go Państwo (że cała tylna powierzchnia ma być zabudowana w 100%) ponieważ stoły gastronomiczne ze zlewami są naturalnie projektowane bez zabudowy tylnej, lub z niewielką poprzeczną zasłoną (nie więcej niż 10-15% całości), aby w łatwy sposób podłączyć baterię do wody oraz wykonać odprowadzenie (odpływ). Istnieje możliwość zabudowania ściany tylnej, jednakże wykonać ją można tylko i wyłącznie na specjalne indywidualne zamówienie (co zwiększa zarówno koszt jak i czas oczekiwania), które nie jest ujęte w standardzie żadnego stołu gastronomicznego i nie obejmuje również zaoferowanego modelu (…).
2) Głównym problemem jest to, że w przypadku wykonania całkowitej tylnej zabudowy, a więc zabudowania całego stołu (półka na dole oraz boki i tył tworzą wtedy zamkniętą komorę) nie ma możliwości podłączenia stanowiska gastronomicznego do odpływu i do wody (co potwierdza powyższe z punktu 1, że każdy stół ze zlewem produkowany jest bez całkowicie zabudowanego tyłu).
3) W Państwa opisie przedmiotu zamówienia znalazła się jedynie informacja dotycząca otworu na baterię w zlewie (33-35 mm) oraz otworu na młynek koloidalny. Nie zawarli Państwo w (...) żadnych innych wymaganych otworów, co przy takim układzie jaki mają Państwo jeśli chodzi o media i ułożenie stołów w sali lekcyjnej całkowicie uniemożliwia podłączenie stołów (…).”
Pozwany w piśmie tym jednocześnie zwrócił uwagę, że w przypadku Zespołu Szkół Zawodowych w L., gdzie przyłącza dodatkowo wychodzą w nietypowych miejscach w podłodze, nie przy ścianach (i nie ze ściany, jak w standardowych zabudowach), a stoły mają być ustawione nie wzdłuż ścian, lecz wychodzą w kierunku środka sali, dla tak zabudowanego stołu konieczne jest spełnienie dodatkowych wymogów konstrukcyjnych i przeróbek, które pozwany szczegółowo opisał.
Pozwany w powyższym piśmie wskazał jednocześnie, że wykonanie stołów ze specjalną tylną zabudową oraz ze specjalnymi otworami w specjalnych miejscach wymaga czasu, ponieważ może to zrobić tylko i wyłącznie producent i to już na etapie produkcji (wycinanie stali nierdzewnej), a inaczej podłączyć się całej infrastruktury po prostu nie da. Wymaga to również akceptacji zamawiającego, aby można było złożyć konkretne zamówienie, na wykonanie konkretnych stołów wg indywidualnego projektu ściśle dopasowanego do specyfiki sali znajdującej się w szkole.
dowód: pismo pozwanego z dnia 27.08.2021r. – k. 40-41.
W kolejnym piśmie z dnia 31.08.2021r. (przesłanym powodowi za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 8.09.2021r.) pozwany ponownie zwrócił się do powoda o przedłużenie terminu wykonania Umowy do dnia 15 października 2021r., powołując się na art. 15r ust. 1 pkt 4 i ust. 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 o przeciwdziałaniu i zwalczaniu (...)19. Do tego pisma powód załączył skierowane do niego pismo producenta stołów firmy (...) z tej samej daty, w którym producent przeprasza powoda za dostarczenie wadliwych stołów (brak zabudowy z tyłu oraz drzwi skrzydłowe zamiast przesuwnych) oraz wskazuje, że z powodu trwającej pandemii, braków kadrowych oraz sezonu urlopowego nie jest w stanie przerobić przedmiotowych stołów do dnia 31.08.2021r.
dowód: pismo pozwanego z dnia 31.08.2021r. wraz załącznikiem – k. 42-42.
W odpowiedzi na powyższe powód pismem z dnia 21.09.2021r. wezwał pozwanego do wskazania w odpowiednio rzeczowy sposób, w jakim zakresie okoliczności wywołane epidemią (...)19 mają faktyczny wpływ na realizację umowy oraz przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających wpływ okoliczności związanych z wystąpieniem (...)19 na należyte wykonanie tej umowy.
dowód: pismo powoda z dnia 21.09.2021r.– k. 44.
Wykonując wskazane powyżej zobowiązanie, powód pismem z dnia 30.09.2021r., (przesłanym powodowi elektronicznie w dnia 1.10.2021r.) przedłożył oświadczenia (...) oraz dwóch dystrybutorów tych mebli wskazujące na problemy z produkcją i dystrybucją wyrobów związanych z sytuacją pandemiczną.
dowód: pismo pozwanego z dnia 30.09.2021r. wraz załącznikami – k. 45-49.
Następnie drogą elektroniczną pozwany w dniu 8.10.2021r. zgłosił powodowi gotowość do odbioru realizacji zadania, załączając podpisany przez siebie oraz J. S. „Protokół inwentaryzacji dostawy” oraz podpisaną przez siebie kartę gwarancyjną.
dowód: wydruk z poczty e-mail wraz protokołem inwentaryzacji dostawy – k. 50-51.
Zamówienie na skutek powyższego zgłoszenia zostało przez powoda odebrane.
fakt bezsporny.
W odpowiedzi na pismo pozwanego z dnia 30.09.2021r. - w którym wnioskował on o przedłużenie terminu wykonania Umowy oraz e-mail i pismo z dnia 10.10.2021r. – ws. niepotrącania kary umownej z wynagrodzenia Wykonawcy, powód pismem z dnia 14.10.2021r. oświadczył pozwanemu, że: nie wyraża zgody na dalsze aneksowanie umowy, naliczył karę umowną za okres od 30.07.2021r. do 20.08.2021r. i za okres od 1.09.2021r. do dnia 8.10.2021r. oraz że nie będzie potrącał kary umownej z wynagrodzenia Wykonawcy zgodnie z art. 15r 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 o przeciwdziałaniu i zwalczaniu (...)19. W piśmie tym powód wskazał też, że nie kwestionuje wpływu pandemii na opóźnienie w realizacji zamówienia, lecz zostało to uwzględnione jako okoliczność będąca podstawą zawarcia przez strony Aneksu nr (...) do Umowy. Natomiast według niego brak jest podstaw do dalszego przedłużenia terminu wykonania Umowy, gdyż pozwany w dniu 25.08.2021r. dostarczył stanowiska gastronomiczne niezgodne z opisem zamówienia, a następnie w dniu 22.09.2021r. – wadliwe, które wymagały usunięcia w nich usterek. Montaż został w związku z tym zakończony w dniu 28.09.2021r. Powód wskazał, że wobec powyższego opóźnienie w realizacji zamówienia jest wynikiem błędu po stronie wykonawcy, a nie sytuacji pandemicznej.
dowód: pismo powoda z dnia 14.10.2021r. – k. 52-53.
W dniu 15.10.2021r. powód wystawił pozwanemu notę księgową, w której obciążył go karą umowną na podstawie § 9 ust. 2 pkt 2 Umowy w łącznej wysokości 210.847,20 zł. (za 22 dni zwłoki – w kwocie 77.310,64 zł. i za 38 dni zwłoki w kwocie 133.536,56 zł.), wzywając pozwanego do zapłaty powyższej kwoty w terminie 7 dni od daty otrzymania noty.
dowód: nota księgowa z dowodem nadania – k. 54-55.
Pismem z dnia 16.11.2021r. powód ponownie wezwał pozwanego do zapłaty powyższej kwoty w terminie 7 dni.
dowód: pismo z dnia 16.11.2021r. z dowodem nadania – k. 56-57.
Należność objęta pozwem nie została do chwili obecnej zapłacona przez pozwanego.
fakt bezsporny.
Powyższe ustalenia Sąd oparł na dokumentach prywatnych i urzędowych, których prawdziwości nikt nie kwestionował, oraz na faktach przyznanych przez obie strony.
Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. pominął zawnioskowany przez powoda w piśmie procesowym z dnia 10 października 2022r. dowód z zeznań świadków oraz zawnioskowany przez pozwanego w sprzeciwie od nakazu zapłaty dowód przesłuchania stron.
Świadkowie powołani przez powoda (D. J. oraz Ł. W.) mieli być przesłuchani na fakt braku dostawy właściwego sprzętu w terminie (k. 169v). Tymczasem ustalenie tego faktu jest możliwe w oparciu o załączone do akt dokumenty, w szczególności umowę oraz korespondencję prowadzoną przez strony. To samo należy odnieść do dowodu z zeznań pozwanego zawnioskowanego w sprzeciwie od nakazu zapłaty (k. 112v). Przebieg współpracy stron w realizacji zamówienia, ustalenia dokonywane w toku jego wykonywania, kwestia istnienia bądź braku podstaw do odmowy odbioru zamówienia w dniu 25.08.2021r. oraz przyczyn odbioru zamówienia można z poodwodzeniem ustalić wyłącznie na podstawie w/w i niekwestionowanej przez strony dokumentacji.
Ponadto i co najistotniejsze, niniejsze postępowanie toczyło się w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych (art. 458 1 i nast. k.p.c.). Zatem stosownie do art. 458 10 k.p.c. dowód z zeznań stron sąd mógł dopuścić jedynie wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy, z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego stosunku prawnego, mogła być wykazana tylko dokumentem, o którym mowa w art. 77 3 Kodeksu cywilnego, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych (art. 458 11 k.p.c.). Taka sytuacja nie miała tymczasem miejsca w niniejszej sprawie, a przynajmniej żadna ze stron na powyższą okoliczność się nie powoływała.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
W niniejszej sprawie powód, jako zamawiający, domagał się od pozwanego, jako wykonawcy, zapłaty kary umownej za zwłokę w spełnieniu świadczenia wynikającego z łączącej strony umowy z dnia 9.07.2021r. o dostawę i montaż sprzętu gastronomicznego, zestawu komputerowego, urządzenia wielofunkcyjnego oraz zestawu do prezentacji do pracowni technologii gastronomicznej w Zespole Szkół Zawodowych w L.. Umowę tą należało zakwalifikować jako umowę o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c. Jej przedmiotem była bowiem nie tylko dostawa (sprzedaż), ale i ustawienie, montaż i uruchomienie wyposażenia będącego przedmiotem zamówienia w lokalizacjach wskazanych przez przedstawiciela zamawiającego (por. § 1 ust. 2 Umowy).
Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że strony wskazaną wyżej umowę zawarły w takim kształcie, jaki wynika z załączonych do akt dokumentów, że została ona następnie aneksowana (skutkiem czego przesunięto termin spełnienia świadczenia do dnia 31.08.2021r.) oraz że umowa ta została przez pozwanego wykonana w całości najpóźniej z dniem 8.10.2021r. (przy czym pozwany twierdził, że nastąpiło to już wcześniej). Nie było też kwestionowane, że pozwany do daty zamknięcia rozprawy nie zapłacił powodowi należności objętej pozwem.
Spór pomiędzy stronami koncentrował się natomiast na zasadności obciążenia pozwanego karą umowną przewidzianą w § 9 ust. 2 pkt 2 Umowy, zgodnie z którym wykonawca miał zapłacić zamawiającemu karę umowną za zwłokę w zrealizowaniu przedmiotu umowy przez wykonawcę w terminie, o którym mowa w § 2 ust. 1, w wysokości 1 % wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 5 ust. 1 umowy za każdy dzień zwłoki.
Stosownie do art. 483 § 1 k.c. można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kary umownej). Odnosząc treść cytowanego przepisu do okoliczności sprawy stwierdzić należy, iż strony tego rodzaju zastrzeżenie (zarówno w interesie zamawiającego jak i wykonawcy) w umowie zawarły. W odniesieniu do wykonawcy (pozwanego) kara umowna - zgodnie z postanowieniami Umowy - mogła zostać naliczona w wysokości 3.514,12 zł (jako 1% z kwoty 351.412,20 zł brutto) za każdy dzień zwłoki w przekroczeniu ustalonego (pierwotnie na dzień 29.07.2021r. , a następnie przedłużonego do dnia 31.08.2017r.) terminu wykonania zamówienia.
Powód twierdził, że pozwany przekroczył termin łącznie o 60 dni (22 dni za okres od 30.07.2021r. do 20.08.2021r. i 38 dni za okres od 1.09.2021r. do dnia 8.10.2021r.), co miało mu dawać prawo do naliczenia pozwanemu kary w łącznej wysokości 210.847,20 zł. Pozwany kwestionując zasadność naliczonej mu kary umownej podniósł szereg zarzutów, począwszy od zanegowania faktu opóźnienia w spełnieniu własnego świadczenia, a skończywszy na wykazywaniu istnienia przesłanek do jej zmiarkowania. Zarzuty te zostały przez Sąd poddane szczegółowej analizie.
W pierwszej kolejności pozwany negując podstawy do naliczenia kary umownej zdawał się twierdzić, że swoje zobowiązanie spełnił w całości w umówionym terminie. Podnosił bowiem, że już w dniu 19 lipca 2021 r. dostarczył powodowi zasadniczą część przedmiotu umowy (łącznie 80% wartości), resztę zaś – w pierwszych dniach sierpnia 2021r. Wskazał, że protokół inwentaryzacji tej drugiej dostawy został co prawda sporządzony w dniu 12 sierpnia 2021r., lecz określone w jego treści produkty zostały dostarczone jeszcze przed dniem 5 sierpnia 2021r. Po tych dostawach, o wartości 304.020,30 zł., do dostarczenia pozostały jedynie stoły gastronomiczne o wartości łącznie około 47.355,00 zł., a zatem zamówienie już wówczas było wykonane w przeszło 85%. Następnie na mocy aneksu nr (...) z dnia 20 sierpnia 2022 r. do łączącej strony umowy doszło do dodania § 2 ust.la o następującym brzmieniu. „Realizacja dostawy stanowisk astronomicznych ze zlewem i kuchenką nastąpi do dnia 31.08.2022 r. przy uwzględnieniu regulacji § 1 ust. 5 i 6 powyżej”. Stanowiska te zostały przez pozwanego dostarczone w dniu 25 sierpnia 2022 r., a zatem przed upływem przedłużonego aneksem terminu, lecz nie odpowiadały one zamawiającemu. Pozwany szczegółowo opisał tą okoliczność w piśmie z dnia 27 sierpnia 2022r. wskazując w szczególności, że wymagania zamawiającego nie odpowiadają opisowi przedmiotu zamówienia zawartemu w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, a jego zamontowanie wymagałoby prac oraz materiałów, które również nie zostały ujęte w SIWZ. Pozwany zapewnił, że wykona takie prace oraz zamówi na własny koszt stoły nieodpowiadające SIWZ, jednak wydłuży to realizację o okres około 4 tygodni. Według pozwanego z załączonego do pozwu protokołu inwentaryzacji dostawy z dnia 7 września 2022 r. wynika, że w tym dniu potwierdzono dostawę do Zespołu Szkół Zawodowych W (...), ustawienie, montaż i uruchomienie kuchenek, stanowisk gastronomicznych baterii (7 sztuk).
W ocenie Sądu powyższe twierdzenia nie mogą przesądzać o tym, iż do uchybienia terminu wykonania umowy po stronie pozwanego w ogóle nie doszło. O ile bowiem nie może budzić wątpliwości, iż pierwotny termin przewidziany na dzień 29.07.2021r. został przez strony odpowiednim aneksem przedłużony do dnia 31.08.2017r. i trudno w tym zakresie mówić o opóźnieniu (a nawet gdyby, to nie powstało ono z przyczyn leżących po stronie pozwanego – o czym dalej), to z całą pewnością doszło do uchybienia drugiego z powyższych terminów.
Zauważyć należy, że zgodnie z § 1 ust. 4 Umowy zamówienie obejmowało: dostarczenie, ustawienie, montaż i uruchomienie wyposażenia będącego przedmiotem zamówienia w lokalizacjach wskazanych przez przedstawiciela zamawiającego. Co istotne, stosownie do § 2 ust. 1 Umowy przez termin „zrealizowanie przedmiotu umowy” należało rozumieć:
1) wykonanie dostawy objętej umową zgodnie z warunkami umowy;
2) zawiadomienie zamawiającego przez wykonawcę o zakończeniu dostawy wraz przedłożeniem zamawiającemu przez wykonawcę kopii podpisanego przez przedstawiciela Zamawiającego protokołu Inwentaryzacji dostawy, o którym mowa w § 2 ust. 4 umowy;
3) odbiór końcowy przedmiotu umowy przez zamawiającego na podstawie protokołu odbioru końcowego przedmiotu umowy bez zastrzeżeń.
Zgodnie z § 2 ust. 5 Umowy wykonawca miał zgłosić zamawiającemu w formie pisemnej, drogą e-mail lub faxem gotowość do przeprowadzenia odbioru końcowego. Do powyższego zgłoszenia wykonawca miał załączyć kopię „Protokołu inwentaryzacji dostawy” podpisanego przez osobę, o której mowa w § 4 ust. 2, którą - zgodnie z tym ostatnim zapisem - była m.in. J. S..
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że montaż urządzeń zakończył się 28.09.2021r., a pozwany dopiero w dniu 8.10.2021r. zgłosił powodowi gotowość do odbioru realizacji zadania, załączając podpisany przez siebie oraz J. S. „Protokół inwentaryzacji dostawy” oraz podpisaną przez siebie kartę gwarancyjną (k. 50-51). Dopiero na skutek powyższego zgłoszenia dzieło zostało przez powoda odebrane. Co prawda wcześniej pozwany zwracał się do powoda o przedłużenie terminu wykonania umowy do dnia 15.10.2021r., ale bezskutecznie. Gdyby - jak twierdzi pozwany - zadanie zostało w całości wykonane przed 31.08.2021r. powyższe czynności jawiłyby się jako całkowicie niecelowe. W konsekwencji przyjąć należy, że w tym zakresie doszło do opóźnienia w wykonaniu przez pozwanego umowy i opóźnienie to wyniosło 38 dni (od 1.09.2021r. do 8.10.2021r.).
W dalszej kolejności pozwany podnosił, że nie ponosi on winy w opóźnieniu w realizacji części przedmiotu umowy, tj. „w zakresie obejmującym stanowiska gastronomiczne”. Zarzut ten w jedynie w części okazał się uzasadniony.
Zgodzić się należy z pozwanym, że gdyby nawet przyjąć, że w okresie od 30.07.2021r. do 20.08.2021r. pozostawał on w opóźnieniu (choć zdaniem Sądu zmiana umowy w tym zakresie skutkowała przesunięciem daty wymagalności świadczenia do dnia 31.08.2021r.), to opóźnienie to z całą pewnością nie powstało z przyczyn leżących po stronie pozwanego, a zatem nie może być mowy o zwłoce z jego strony. Już bowiem w samej treści Aneksu Nr (...) strony wskazały, że zmiany, o której mowa w pkt 1 aneksu dokonuje sią na podstawie złożonej przez wykonawcę w dniu 27.07.2021 r. informacji o wpływie okoliczności związanych z wystąpieniem (...)19 na należyte wykonanie tej umowy, uzupełnionej pismami z dnia 05.08.2021 r. i 16.08.2021r. Również w piśmie skierowanym do pozwanego z dnia 14.10.2021r. (k. 52-53) powód przyznał, że nie kwestionował wpływu pandemii na opóźnienie w realizacji zamówienia i wskazał, że zostało to uwzględnione jako okoliczność będąca podstawą zawarcia przez strony Aneksu nr (...) do Umowy. Fakt ten potwierdzają dodatkowo pisma (...) załączone przez pozwanego do wniosku o przedłużenie pierwotnego terminu wykonania umowy (k. 30 i 34). W konsekwencji naliczenie przez powoda kary umownej za powyższy okres było bezpodstawne i roszczenie w tym zakresie jest nieuzasadnione.
Zgoła odmiennie należy ocenić zasadność naliczenia kary umownej za okres od 1.09.2021r. do dnia 8.10.2021r. W tym zakresie to pozwany bezsprzecznie odpowiada za opóźnienie w wykonaniu zamówienia. Zauważyć bowiem należy, że jego przyczyną było niedostosowanie konstrukcji zamówionych stołów gastronomicznych do miejsca w którym miały być one przez pozwanego zamontowane. Pozwany fakt ten przyznał wprost w treści pisma z dnia 27.08.2021r. (k. 40-41). W piśmie tym pozwany m.in. wskazał, że w miejscu, gdzie stanowiska gastronomiczne miały zostać zamontowane przyłącza instalacji wychodzą w nietypowych miejscach, tj. w podłodze, nie przy ścianach (i nie ze ściany jak w standardowych zabudowach), a stoły mają być ustawione nie wzdłuż ścian, lecz wychodzą w kierunku środka sali. Dla tak zabudowanego stołu konieczne jest spełnienie dodatkowych wymogów konstrukcyjnych i przeróbek, które pozwany szczegółowo w piśmie tym opisał. W ocenie Sądu błędy w tym zakresie obciążają niewątpliwie pozwanego, jako wykonawcę dzieła, gdyż oczywistym jest, że skoro przedmiotem umowy był także montaż (a nie samo dostarczenie) sprzętu, to jego obowiązkiem było wcześniejsze zapoznanie się z miejscem, w którym meble miały być zamontowane, dostosowanie do niego zabudowy oraz zapewnienie prawidłowego i estetycznego podłączenia jej do istniejącej instalacji. Wydaje się przy tym oczywiste, że stoły gastronomiczne umiejscowione na środku pomieszczenia (ze względów przede wszystkim estetycznych) powinny mieć pełną zabudowę z tyłu, gdyż była ona przy takim układzie w pełni widoczna. Co więcej, z treści pisma (...) z dnia 31.08.2021r. (k. 43) wynika, że pozwany zamówił prawidłowe stoły, a to producent dostarczył mu meble niezgodne z zamówieniem (brak zabudowy z tyłu oraz drzwi skrzydłowe zamiast przesuwnych). Za ten błąd producenta wobec zamawiającego jednak i tak odpowiada pozwany na zasadzie art. 474 k.c. Zatem twierdzenia pozwanego, że w dniu 25 sierpnia 2022 r. dostarczone stoły odpowiadały przedmiotowi zamówienia określonemu w SIWZ nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.
Do przeciwnych wniosków nie może prowadzić treść „Protokołu inwentaryzacji dostawy” opatrzonego datą 7.09.2021r. (k. 51). Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 Umowy, odbiór końcowy przedmiotu umowy przez Zamawiającego miała nastąpić na podstawie protokołu odbioru końcowego przedmiotu umowy bez zastrzeżeń, a dokument określany jako „P. inwentaryzacji dostawy” miał być dostarczony jeszcze przed odbiorem końcowym. Zauważyć należy, że protokół ten pozwany wraz z podpisaną przez siebie kartę gwarancyjną przesłał powodowi dopiero w dniu 8.10.2021r.,a zatem dopiero wówczas można mówić o prawidłowym oddaniu dzieła. W konsekwencji naliczenie pozwanemu kary umownej za opóźnienie w okresie pomiędzy 1.09.2021r. a 8.10.2021r. było co do zasady prawidłowe.
Zasadnym okazał się natomiast podniesiony przez pozwanego zarzut miarkowania kary umownej w oparciu o art. 484 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przesłanką „rażąco wygórowanej kary" możemy mieć do czynienia zawsze wtedy, gdy w świetle oceny określonego stanu faktycznego można mówić o tym, że kara umowna w zastrzeżonej wysokości jawić się będzie jako nieadekwatna (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 17 grudnia 2008 r., V ACa 483/08, LEX nr 491137, Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach i Sądów Okręgowych 2009, nr 1, poz. 5, s. 27). Jednocześnie zauważa się, że ustawodawca, posługując się w art. 484 § 2 k.c. celowo abstrakcyjnym i niedookreślonym pojęciem „rażąco wygórowanej" kary umownej oraz nie wskazując jednoznacznie kryteriów, które rozstrzygałyby o nadmiernej wysokości kary umownej i nie podając również hierarchii takich kryteriów – chciał w ten sposób zapewnić możliwość elastycznego stosowania instytucji miarkowania kary umownej, opierającej się w dużym stopniu na uznaniu sędziowskim, uwzględniającym konkretne okoliczności sprawy (por. wyrok SN z dnia 30 listopada 2006 r., I CSK 259/06, LEX nr 398369; wyrok SN z dnia 12 maja 2006 r., V CSK 55/06, LEX nr 200875 ). Kara umowna może być „rażąco wygórowaną" już w momencie jej zastrzegania bądź też zostać taką w następstwie późniejszych okoliczności, do których można przykładowo zaliczyć fakt, iż szkoda wierzyciela jest znikoma, skutkiem czego zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy jej wysokością a wysokością należnej kary (wyrok SN z dnia 14 lipca 1976 r., I CR 221/ 76, OSNCP 1977, nr 4, poz. 76; wyrok SA w Katowicach z dnia 17 grudnia 2008 r., V ACa 483/08, LEX nr 491137, Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach i Sądów Okręgowych 2009, nr 1, poz. 5, s. 27). Jednym z najważniejszych kryteriów i przesłanek podejmowania decyzji o zastosowaniu miarkowania kary umownej jest jej stosunek do wysokości szkody poniesionej przez wierzyciela na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania jest (wyrok SN z dnia 30 listopada 2006 r., I CSK 259/06, LEX nr 398369; wyrok SN z dnia 16 stycznia 2009 r., III CSK 198/08, LEX nr 523684; wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2006 r., V CSK 34/06, LEX nr 195426; wyrok SN z dnia 21 czerwca 2002 r., V CKN 1075/00, LEX nr 566024).
Mając na uwadze przytoczone powyżej orzecznictwo Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie istnieją uzasadnione podstawy do obniżenia wysokości kary umownej określonej w § 9 ust. 2 pkt 2 Umowy z powodu rażącego jej wygórowania na skutek zaszłości mających miejsce przede wszystkim już po zawarciu umowy. Pozwany zarzut miarkowania uzasadniał przede wszystkim tym, że jeszcze przed końcowym terminem wykonania umowy dostarczył powodowi zasadniczą cześć zamówienia (łącznie 85% jego wartości) oraz, że zobowiązanie zostało ostatecznie wykonane w całości.
Twierdzenia te znalazły potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Bezsporne jest bowiem, że pozwany ostatecznie powierzone jej dzieło wykonał w całości i że zostało ono przez powoda odebrane na skutek jego oddania mającego miejsce w dniu 8.10.2021r. Obciążenie pozwanego karą umowną w dochodzonej pozwem wysokości doprowadziłoby zatem do sytuacji, w której pozwany - pomimo wykonania całego zobowiązania – zostałby pozbawiony prawa do większej części (60 %) umówionego wynagrodzenia. Bezsporne jest także, że powód na skutek opóźnienia w wykonaniu zobowiązania nie poniósł żadnej wymiernej szkody, a przynajmniej na jej istnienie w niniejszym procesie nie wskazywał.
Ponadto, oceniając okoliczności sprawy ex post, należy wskazać na rażący dysonans pomiędzy wysokością kary umownej zastrzeżonej na rzecz pozwanego w § 9 ust. 2 pkt 2 Umowy z taką samą karą za odstąpienie od umowy przez którąkolwiek ze stron § 9 ust. 2 pkt 1 Umowy. W tym ostatnim wypadku kara ta wynosiła tylko 10% wartości wynagrodzenia brutto. Skoro finalnie wartość kary naliczonej pozwanemu za zwłokę wyniosła 60 % należnego mu wynagrodzenia, to z jego punktu widzenia opłacalnym byłoby odstąpienie od umowy po przekroczeniu pułapu 10% wysokości naliczonych kar za zwłokę i nie kontynuowaniu dalszych prac, co spowodowałoby po stronie pozwanej niewątpliwie określone perturbacje związane m.in. z koniecznością wyłonienia kolejnego wykonawcy w celu dokończenia dzieła. Tymczasem pozwany zamówieniowe dzieło doprowadził ostatecznie do końca, zapobiegając powyższemu, co powinno także znaleźć w ocenie Sądu odpowiednie odzwierciedlenie w miarkowaniu kary. Powód także mógł skorzystać z możliwości odstąpienia od umowy albo zlecenia wykonania zastępczego już w dniu 27.08.2021r., tj. po otrzymaniu od pozwanego pisma z tej samej daty, skoro stało się wówczas jasne, że dzieło nie zostanie ukończone w terminie, a nie generować naliczanie kary umownej za zwłokę. Sąd Najwyższy w przywołanej wcześniej uchwale sygn. IV CSKP 58/21 wskazał, że w praktyce obrotu mogą pojawić się sytuacje, w których wierzyciel przez wielokrotne wzywanie dłużnika do wykonania zobowiązania - zamiast zlecenia wykonania zastępczego - zmierza do przedłużenia stanu nienależytego wykonania zobowiązania, a tym samym zwiększenia kwoty kary umownej. Wysokość naliczonej dłużnikowi - w takich stanach faktycznych - kary umownej może pozostawać w rażącej dysproporcji do godnego ochrony interesu wierzyciela. Metodą łagodzenia skutków ustanowienia kary umownej i zapewnienia równowagi interesów obu stron jest jednak instrument w postaci miarkowania kary umownej (art. 484 § 2 k.c.). Taka właśnie sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
Z drugiej natomiast strony opóźnienie w wykonaniu umowy powodowało niedogodności związane z opóźnieniem o prawie 1,5 miesiąca rozpoczęcia przez uczniów Zespołu Szkół Zawodowych w L. zajęć praktycznych na stanowiskach gastronomicznych. Zatem wyważając racje obu stron - zdaniem Sądu - najbardziej odpowiednie jest ustalenie wysokości należnej powodowi kary umownej za zwłokę w wykonaniu umowy na poziomie 10% wartości wynagrodzenia brutto. Kara w tej wysokości nie jest z jednej strony symboliczna i jest adekwatna do skali zwłoki w wykonaniu zobowiązania, z drugiej strony - nie prowadzi do nadmiernego wzbogacenia powoda o koszt faktycznie wykonanego działa za które nie zostałoby w znacznej części uiszczone wynagrodzenie. W konsekwencji kara ta, naliczona na podstawie § 9 ust. 2 pkt 2 Umowy, została przez Sąd obniżona do kwoty 35.412,02 zł. (10% z 351.412,20 zł.).
Pozwany jest zatem zobowiązany do zapłaty na rzecz powoda tytułem kary umownej w/w kwotę z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty wymagalności tej należności, tj. od dnia 27 października 2021r. W pozostałym zakresie powództwo jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu.
Orzeczono na podstawie art. 627 k.c. oraz art. 483 i 484 § 1 i 2 k.c.
O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 100 zd. 1 k.p.c., dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. Powód wygrał sprawę w 17%, zatem powinien partycypować w kosztach procesu w 83%. Koszty te po obu stronach wyniosły łącznie 32.177,00 zł. i obejmowały: uiszczoną przez powoda opłatę od pozwu w kwocie 10.543,00 zł., koszty zastępstwa procesowego powstałe po obu stronach w kwocie 21.600,00 zł (2 x 10.800,00 zł.) wraz z opłatami od pełnomocnictw w kwocie 34 zł (2 x 17 zł). Powód w toku procesu wydatkował na poczet kosztów kwotę 21.360,00 zł., a powinien ostatecznie ponieść z tego tytułu 26.706,91 zł. (83% z 32.177,00 zł). W związku z powyższym należało zasądzić od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.346,91 zł. jako różnicę pomiędzy kosztami faktycznie poniesionymi a kosztami należnymi. Tak też orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku.