Wyrok z 25 września 2024, sygn. I C 2670/20
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Sygn. akt I C 2670/20
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 września 2024 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodnicząca: Sędzia (del.) Dominika Wszołek - Lech
Protokolant: Dominika Krochmal
po rozpoznaniu w dniu 18 września 2024 roku w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwa N. P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego – matkę A. K., S. P., D. P. i L. P.
przeciwko B. (...) z siedzibą R. Oddział w Polsce z siedzibą w W.
o zapłatę
I. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki N. P. kwotę 107.000,00 zł (sto siedem tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 82.000,00 zł (osiemdziesiąt dwa tysiące złotych) od dnia 24 marca 2020 roku do dnia zapłaty;
- 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty;
II. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki N. P. kwotę 17.730,20 zł (siedemnaście tysięcy siedemset trzydzieści złotych i dwadzieścia groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 lutego 2020 roku do dnia zapłaty;
III. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki N. P. kwotę 50.000,00 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;
- 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty;
IV. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powoda S. P. kwotę 123.400,00 zł (sto dwadzieścia trzy tysiące czterysta złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 98.400,00 zł (dziewięćdziesiąt osiem tysięcy czterysta złotych) od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;
- 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty;
V. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powoda S. P. kwotę 50.000,00 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;
- 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty;
VI. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki D. P. kwotę 123.400,00 zł (sto dwadzieścia trzy tysiące czterysta złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 98.400,00 zł (dziewięćdziesiąt osiem tysięcy czterysta złotych) od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;
- 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty;
VII. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki D. P. kwotę 25.000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;
VIII. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powoda L. P. kwotę 75.500,00 zł (siedemdziesiąt pięć tysięcy pięćset złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty:
- 25.500,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy pięćset złotych) od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;
- 50.000,00 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) od dnia 6 lutego 2021 roku do dnia zapłaty;
IX. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
X. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki N. P. kwotę 6.417,00 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;
XI. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powoda S. P. kwotę 6.417,00 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;
XII. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powódki D. P. kwotę 11.286,44 zł (jedenaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt sześć złotych i czterdzieści cztery grosze) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;
XIII. zasądza od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powoda L. P. kwotę 9.192,00 zł (dziewięć tysięcy sto dziewięćdziesiąt dwa złote) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;
XIV. nakazuje ściągnąć od powódki D. P. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 26,18 zł (dwadzieścia sześć złotych i osiemnaście groszy) tytułem wydatków;
XV. nakazuje ściągnąć od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 721,90 zł (siedemset dwadzieścia jeden złotych i dziewięćdziesiąt groszy) tytułem wydatków;
XVI. nakazuje ściągnąć od strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 15.407,00 zł (piętnaście tysięcy czterysta siedem złotych) tytułem opłat sądowych od pozwu, których nie mieli obowiązku uiścić powódka N. P. oraz S. P..
UZASADNIENIE
Pozwem złożonym w dniu 4 listopada 2020 roku przeciwko stronie pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Oddział w Polsce z siedzibą w W., ostatecznie zmodyfikowanym pismami z dnia 11 sierpnia 2023 roku oraz z dnia 17 sierpnia 2023 roku, powodowie N. P., S. P., D. P. oraz L. P., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o:
I. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki N. P. kwoty 107.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 82.000,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 25.000,00 zł od dnia doręczenia stronie pozwanej pisma zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia po śmierci ojca;
II. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki N. P. kwoty 50.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 25.000,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 25.000,00 zł od dnia doręczenia stronie pozwanej pisma zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania w związku ze znacznym pogorszeniem sytuacji życiowej po śmierci najbliższego członka rodziny – ojca B. P. (1);
III. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki N. P. kwoty 17.730,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 lutego 2020 roku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznanie uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem z dnia 2 listopada 2019 roku;
IV. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki N. P. kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10.800,00 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty;
V. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda S. P. kwoty 123.400,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 98.400,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 25.000,00 zł od dnia doręczenia stronie pozwanej pisma zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia po śmierci ojca;
VI. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda S. P. kwoty 50.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 25.000,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty raz od kwoty 25.000,00 zł od dnia doręczenia stronie pozwanej pisma zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania w związku ze znacznym pogorszeniem sytuacji życiowej po śmierci najbliższego członka rodziny – ojca B. P. (1);
VII. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda S. P. kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10.800,00 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty;
VIII. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki D. P. kwoty 123.400,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 98.400,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 25.000,00 zł od dnia doręczenia stronie pozwanej pisma zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty;
IX. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki D. P. kwoty 50.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 25.000,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty raz od kwoty 25.000,00 zł od dnia doręczenia stronie pozwanej pisma zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania w związku ze znacznym pogorszeniem sytuacji życiowej po śmierci najbliższego członka rodziny – ojca B. P. (1);
X. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki D. P. kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10.800,00 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty;
XI. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda L. P. kwoty 75.500,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia po śmierci syna B. P. (1);
XII. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda L. P. kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10.800,00 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.
Podstawami prawnymi roszczeń powodów były art. 445 § 1 k.c. oraz art. 446 § 3 i 4 k.c.
W odpowiedzi na pozew złożonej w dniu 19 lutego 2021 roku strona pozwana B. (...) z siedzibą w R., Oddział w Polsce z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie powództw w całości oraz zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Strona pozwana wskazała, iż nie uznaje zgłoszonych roszeń twierdząc, iż sumy wypłacone w ramach postępowania likwidacyjnego w całości pokrywają krzywdę oraz szkodę doznane przez powodów wskutek wypadku B. P. (1) zaistniałego w dniu 2 listopada 2019 roku.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powodowie N. P. (ur. (...)), S. P. (ur. (...)), D. P. (ur. (...)) są dziećmi B. P. (1). Z kolei, powód L. P. (ur. (...)) jest jego ojcem.
W dniu 2 listopada 2019 roku doszło do wypadku komunikacyjnego, w którym śmierć poniósł B. P. (1), natomiast jego córka N. P. doznała obrażeń ciała.
Sprawcą wypadku był M. C., przeciwko którego Prokuratura Rejonowa w Dąbrowie Górniczej skierowała akt oskarżenia o czyny z art. 177 § 2 k.k. i art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej, II Wydział Karny uznał oskarżonego M. C. za winnego zarzucanego mu czynu i skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 3 lata.
Pojazd sprawcy przedmiotowego zdarzenia był objęty w dacie wypadku obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych u strony pozwanej B. (...) z siedzibą w R., Oddział w Polsce z siedzibą w W..
Okoliczności bezsporne, nadto: odpis skrócony aktu zgonu (k. 32), akt oskarżenia z dnia 29 czerwca 2020 roku (k. 33-43), wyrok z dnia 17 grudnia 2020 roku (k. 216-216v)
Powódka N. P. w następstwie wypadku z dnia 2 listopada 2019 roku doznała stłuczenia głowy z wstrząśnieniem mózgu oraz ogólnych potłuczeń ciała/okolicy lędźwiowej.
Nie doznała ani długotrwałych, ani trwałych następstw wypadku w zakresie narządu ruchu.
W związku z następstwami przedmiotowego wypadku N. P. wymagała krótkotrwałej obserwacji szpitalnej oraz diagnostyki wykluczającej ewentualne inne następstwa, co zostało przeprowadzone
Nie można uznać, by obrażenia małoletniej wiązały się ze znacznymi dolegliwościami bólowymi, mogły mieć one natężenie co najwyżej średnie, nie więcej aniżeli 5 w analogowej skali bólu od 1-10, gdzie najwyższy poziom to ból nie do zniesienia. Dolegliwości bólowe miały tendencję malejącą, trwały nie dłużej niż miesiąc od momentu wypadku.
Ww. dolegliwości bólowe, które w miernym stopniu ograniczały aktywność życiową N. P. przez okres nieprzekraczający jednego miesiąca, pozostawały bez wpływu na jej rozwój fizyczny.
Rokowania N. P. na przyszłość w związku z następstwami przedmiotowego wypadku w zakresie narządu ruchu są dobre, nie należy oczekiwać ujawnienia się żadnych nowych jego następstw, nie wymaga dalszego leczenia, ani rehabilitacji. U N. P. nie występują jakiekolwiek przeciwwskazania ani szczególne zalecenia związane z następstwami wypadku i aktualnym związanym z nimi stanem jej zdrowia w zakresie narządu ruchu.
Zgłaszane przez małoletnią dolegliwości są typowe dla urazów będących skutkiem kolizji z dnia 2 listopada 2019 roku, nie można w jej przypadku mówić o agrawacji, ani o symulacji.
Czas trwania i zakres podjętego leczenia/rehabilitacji w zakresie narządu ruchu był właściwy, powódka nie wymagała dalszego leczenia w szerszym zakresie. Nie wystąpiło przerwanie leczenia ani ewentualne zaniechanie przez N. P. leczenia i rehabilitacji w szerszym zakresie. Tym samym, nie można mówić o jakimkolwiek przyczynieniu się do pogorszenia jej stanu zdrowia lub intensyfikacji wskazywanych dolegliwości. Uraz doznany przez N. P. w dniu zdarzenia został w zakresie narządu ruchu całkowicie już wyleczony. Uraz jakiego doznała powódka w dniu 2 listopada 2019 roku nie wpłynął w jakikolwiek sposób na dalszy jej rozwój fizyczny.
Bezpośrednie obrażenia fizyczne odniesione w wypadku przez N. P. nie spowodowały także uszczerbku na jej zdrowiu w sferze psychicznej. Traumą był jednak fakt, że uczestniczyła w wypadku, widziała, jak ojcem zajmowali się ratownicy i przeczuwała, że prawdopodobnie zginął, chociaż zajmująca się nią policjantka próbowała odwrócić jej uwagę.
Trauma związana z jej udziałem w wypadku i obecnością na miejscu zdarzenia, lękiem o ojca, spowodowały u N. P. zaburzenia adaptacyjne skutkujące długotrwałym uszczerbkiem na zdrowiu w orientacyjnej wysokości 10%.
Uszczerbek na zdrowiu małoletniej mógł utrzymywać się przez około 12 miesięcy.
W momencie śmierci ojca powódka N. P. liczyła zaledwie 11 lat. Jej więź emocjonalna i codzienne relacje z ojcem były silne, codzienne i serdeczne. Była ona z ojcem znacznie bardziej związana, niż z matką, spędzała z nim znacznie więcej czasu.
Śmierć ojca była dla małoletniej źródłem znacznego cierpienia i bólu. Pisała listy do zmarłego ojca, obwiniała się o jego śmierć.
N. P. posiada jednakże korzystne cechy osobowości i charakteru, jej sposób przeżywania żałoby po zmarłym ojcu nie odbiegał od typowych reakcji dzieci w jej wieku. Reakcja N. P. na śmierć B. P. (1) nie odbiegała od normalnych, standardowych reakcji w tego typu sytuacjach.
Śmierć B. P. (1) wywarła istotny wpływ na życie N. P..
W ciągu pierwszych kilku miesięcy izolowała się od otoczenia, straciła chęć do jakiejkolwiek aktywności, nie mogła spać bez leków, przeżywała wypadek. Jej życie codzienne zmieniło się znacznie, straciła możliwość kontynuowania swojej pasji, spędzania czasu z ojcem, poczucie bezpieczeństwa, które jej zapewniał.
Stopniowo N. P. zaadaptowała się do zmienionej sytuacji życiowej, nawiązała lepsze relacje z matką i rodziną ojca, znajdując u nich wsparcie, podjęła inną aktywność sportową, ma plany na przyszłość.
Jednak brak ojca nadal odczuwa dotkliwie w sytuacjach, które przypominają jej doznaną stratę, w szczególności w czasie wizyt na cmentarzu, ale także w czasie uroczystości rodzinnych.
Obecnie stan zdrowia psychicznego małoletniej związany ze zdarzeniem z dnia 2 listopada 2019 roku jest stosunkowo dobry. Pozwala to na przyjęcie, że powróciła do równowagi psychicznej mimo nadal odczuwanej straty. Obecnie wspomnienie ojca nie dezorganizuje już jej codziennej aktywności.
W chwili obecnej N. P. nie ujawnia takich dolegliwości, czy objawów, które zaburzałyby jej codzienne funkcjonowanie.
Objawy powódki w pierwszym okresie po śmierci ojca były na tyle niepokojące, że jej matka podjęła decyzję o rozpoczęciu psychoterapii. Niestety, terapia ta zakończyła się niepowodzeniem, a nawet okresowym pogorszeniem stanu zdrowia N. P..
Nie ma podstaw do twierdzenia, że podjęcie przez małoletnią po zdarzeniu z dnia 2 listopada 2019 roku właściwego leczenia psychologicznego pozwoliłoby złagodzić psychologiczne konsekwencje śmierci osoby bliskiej. Reakcja żałoby po stracie osoby bliskiej nie jest chorobą, a zatem leczenie psychiatryczne bywa uzasadnione zupełnie wyjątkowo, w przypadku patologicznej reakcji żałoby. Sposób przeżywania straty przez N. P. nie był patologiczny.
B. P. (1) pokrywał córce N. P. wydatki na treningi jeździeckie, których jednorazowy koszt wynosił 200 zł. Powódka była dobrze zapowiadającym się jeźdźcem, w krótkim czasie awansowała do grupy sportowej. N. P. od śmierci ojca B. P. (1) nie pojawiła się na treningu jeździeckim
Ojciec zabierał N. P. także na wycieczki, w tym zagraniczne.
Matka N. P. (A. K.) pomimo wsparcia ze strony ojca B. P. (1) po jego śmierci nie jest w stanie pokryć wszystkich wydatków związanych z potrzebami córki w tym kosztów treningów jeździeckich czy licznych korepetycji, które otrzymywała N. P..
Powódka nie jest w stanie otrzymać także ze strony matki pełnego wsparcia w procesie jej wychowania, albowiem A. K. ciężko przeżyła śmierć byłego męża, z którym mimo rozwodu wspólnie wychowywała dzieci i którego wsparcie finansowe dla zaspokojenia potrzeb dzieci było istotne.
Samotne rodzicielstwo przeraża A. K., po śmierci B. P. (2) bierze ona leki w związku z obniżonym nastrojem i bezsennością. Przebywała także w szpitalu psychiatrycznym.
Dowód:
dokumentacja medyczna (k. 131-132, k. 137-144),
oświadczenie Klubu (...) (k. 133),
faktury (k. 134-136),
dokumentacja fotograficzna (k. 102-130),
przesłuchanie powódki D. P. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 00:25:52 do 00:48:02),
przesłuchanie A. K. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 01:01:58 do 01:14:17),
zeznania świadka A. C. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 00: 06:28 do 00:15:00),
pisemna opinia biegłego z zakresu (...). (...) (k. 252-254), pisemna opinia sądowa psychiatryczno – psychologiczna E. S. i R. Ł. (k. 283-288).
Powódka D. P. była silnie związana emocjonalnie ze zmarłym tragicznie zmarłym ojcem B. P. (1). Ich relacje były ciepłe i serdeczne.
Powódka w chwili śmierci była już osobą dorosłą, ale zawsze mogła liczyć na pomoc i wsparcie ze strony ojca. Śmierć ojca miała niekorzystny wpływ na życie emocjonalne powódki, pozbawiła ją wsparcia i poczucia bezpieczeństwa. wskutek śmierci ojca została ona pozbawiona osoby, której mogła się doradzić w życiowych sprawach.
D. P. jest osobą o dojrzałej, prawidłowo ukształtowanej osobowości, nastawioną zadaniowo. Mimo własnych cierpień starała się wspierać młodszą siostrę, załatwiać wszystkie konieczne formalności, co sprawiało, ze proces żałoby przeżywała głęboko, ale wewnętrznie, nie eksponując swojego cierpienia.
Cierpienie oraz ból powódki po śmierci ojca mają charakter niewymierny. Jednakże sposób przeżywania żałob D. P. nie nosił cech patologii, samodzielnie radziła sobie z własnym stresem i cierpieniem, dodatkowo wspierając najbliższych – siostrę i dziadka. W pierwszym okresie po śmierci ojca trudno jej było jednak odwiedzać cmentarz.
Trzy lata po wypadku, stan zdrowia psychicznego D. P. jest prawidłowy. W chwili obecnej u powódki nie stwierdza się dolegliwości, które zaburzałyby jej codzienne funkcjonowanie
Nie ma uzasadnienia dla przyjęcia, że na skutek zdarzenia z dnia 2 listopada 2019 roku u powódki doszło do długotrwałego, wymiernego, procentowego uszczerbku na zdrowiu.
D. P. nie korzystała ze specjalistycznego leczenia. Ponieważ cierpienia po stracie osoby bliskiej nie traktuje się w kategoriach choroby psychicznej, nie ma podstaw do twierdzenia, ze podjęcie przez ww. powódkę po zdarzeniu z dnia 2 listopada 2019 roku leczenia psychologicznego i psychiatrycznego pozwoliłoby złagodzić psychologiczne konsekwencje śmierci osoby bliskiej.
B. P. (1) zawoził córkę D. P. na treningi jeździeckie raz w miesiącu, wspierał córkę finansowo w jej pasji jeździeckiej, którą uprawiała od wielu lat. Dzięki finansowej pomocy ojca powódka mogła jeździć na mistrzostwa Polski.
B. P. (1) zabierał także córkę na wycieczki.
Zmarły ojciec naprawiał także samochód D. P., wyremontował lokal, który powódka obecnie wynajmuje.
Powódka D. P. pracuje od 23 roku życia, obecnie na pół etatu, otrzymuje także dochody z tytułu najmu.
W 2021 roku powódka osiągała miesięcznie dochód około 3.000,00 zł z tytułu najmu i około 1.000,00 zł z tytułu zawartej umowy o pracę, co wystarczała jej na bieżące utrzymanie.
Bez ekonomicznej bez pomocy ojca D. P. po jego śmierci nie była w stanie kontynuować swojej pasji jeździeckiej, musiała między innymi zrezygnować z udziału w zawodach jeździeckich.
Dowód:
dokumentacja medyczna ( k. 224-225),
faktury (k. 134-136),
dokumentacja fotograficzna (k. 102-130),
przesłuchanie powódki D. P. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 00:25:52 do 00:48:02),
zeznania świadka A. C. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 00: 06:28 do 00:15:00),
pisemna opinia sądowa psychiatryczno – psychologiczna E. S. i R. Ł. (k. 283-288).
S. P. ze zmarłym ojcem łączyły bliskie relacje.
Cierpienia i ból wywołany u powoda śmiercią B. P. (1) były silne i nietypowe. Wycofał się z jakiejkolwiek aktywności, izolował się od otoczenia i stan ten utrzymuje się nadal. Reakcja powoda na śmierć ojca nie była reakcją normalną, standardową w tego typu sytuacjach.
Problemy zdrowotne (natury psychicznej) pojawiły się u S. P. przed śmiercią ojca. W tym czasie nie korzystał jeszcze z pomocy psychologa czy psychiatry.
Po śmierci ojca, rozpoznano u S. P. osobowość schizotypową. Zaburzenia osobowości występowały u powoda już przed 2 listopada 2019 roku i w znacznym stopniu były odpowiedzialne za jego nietypową reakcję na poniesioną stratę. Obecnie u powoda mimo podjętego leczenia utrzymują się głębokie zakłócenia czynności psychicznych.
Nie ma jednak możliwości określenia tych zakłóceń w kategoriach wymiernych, czyli procentowego uszczerbku na zdrowiu. Nie ma także możliwości wyodrębnienia w stanie zdrowia psychicznego powoda komponenty spowodowanej zdarzeniem z dnia 2 listopada 2019 roku od objawów chorobowych samoistnych, występujących już przed tym zdarzeniem.
U powoda występują głębokie zaburzenia osobowości pod postacią osobowości schizoidalnej. Wpływają one w sposób istotny na sposób funkcjonowania, w tym także zdolności do przeżywania żałoby po zmarłym ojcu. Powód nie ma odporności na stres. Obecnie jest osobą wycofaną, nie funkcjonującą samodzielnie nawet w rodzinie. Zgłasza objawy typowe dla postępującego procesu rozszczepiennego. Jednocześnie, w jego przeżyciach i snach nadal występuje postać ojca, który stanowił dla niego istotne wsparcie.
Nie da się obecnie powiedzieć, czy gdyby nie nastąpiła nagła śmierć ojca powoda, to obecnie mógłby on normalnie funkcjonować w społeczeństwie. Fakt, że dotychczasowa psychoterapia i farmakoterapia nie przyniosły wymiernej poprawy przemawia za przyjęciem wniosku, że najprawdopodobniej nie. Z drugiej jednak strony w przypadku osób wykazujących zakłócenia czynności psychicznych niezwykle istotne jest towarzyszenie w chorobie i wsparcie osoby bliskiej. Dla powoda taką osobą był ojciec. Obecnie matka jest bezradna wobec zachowania powoda, usiłuje go wspierać dziadek, ale powód nie akceptuje tego wsparcia, a w szczególności prób mobilizacji.
Powód pod wpływem rodziny podjął po śmierci ojca leczenie psychologiczne i psychiatryczne. Jednakże podjęcie przez powoda po zdarzeniu z dnia 2 listopada 2019 roku leczenia psychologicznego i psychiatrycznego dotychczas nie pozwoliło na uzyskanie poprawy jego stanu psychicznego.
Stan psychiczny powoda nie wynika jedynie z psychologicznych konsekwencji śmierci osoby bliskiej. Na ten stan mają wpływ cechy osobowości, nieprawidłowo ukształtowanej już przed śmiercią ojca, prawdopodobna jest także rodzinna predyspozycja do zachorowania. Orientacyjnie można określić, iż na aktualny stan psychiczny S. P. w połowie ma wpływ śmierć B. P. (1), a w połowie inne okoliczności z jego życia.
B. P. (1) utrzymywał syna S. P. na studiach, opłacał mieszkanie, wspierał go psychicznie i emocjonalnie. Był okres, kiedy S. P. zatrudniony był u babci, ale jego choroba nie pozwoliła mu na pracę i przerwał ją.
Obecnie S. P. nie pracuje, nie uczy się, leczy się psychiatrycznie.
Dowód:
dokumentacja fotograficzna (k. 102-130),
przesłuchanie powódki D. P. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 00:25:52 do 00:48:02),
zeznania powoda S. P. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 00:48”02 do 01`:01;00),
przesłuchanie A. K. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 01:01:58 do 01:14:17),
zeznania świadka A. C. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku 00: 06:28 do 00:15:00).
pisemna opinia sądowa psychiatryczno – psychologiczna E. S. i R. Ł. (k. 283-288).
Powoda L. P. z jego synem łączyły bliskie relacje. Razem mieszkali.
B. P. (1) był dla swojego ojca wsparciem i opiekunem.
Charakter i stopień cierpień oraz bólu wywołany u powoda śmiercią jego syna B. P. (1) był znacznie silniejszy niż pozostałych członków rodziny.
Śmierć B. P. (1) drastycznie zmieniła życie powoda, zarówno w okresie tuż po śmierci, jak i również w dalszym czasookresie i do chwili obecnej. Powód nie pogodził się ze stratą syna i nadal przeżywa jego brak, a w miarę pogarszania się jego stanu somatycznego przeżycia te nasilają się.
Śmierć dziecka, nawet dorosłego, nie jest normalną sytuacją, mieszczącą się w prawach biologii, z którą musi się zmierzyć większość ludzi. Dlatego, trudno określić reakcję powoda na śmierć B. P. (1), jako normalną, standardową w tego typu sytuacjach.
Pomimo że powód jest osobą o prawidłowej linii osobowości i silnego charakteru, to jednak doznana strata była tak znaczna, że te cechy osobowości i charakteru nie ułatwiły mu sposobu przeżywania żałoby po zmarłym synu.
U powoda po zdarzeniu z dnia 2 listopada 2019 roku rozwinął się zespół depresyjny o znacznym nasileniu i objawy tego zespołu utrzymują się nadal. Zaburzają one codzienne funkcjonowanie L. P..
Nie ma możliwości określenia procentowego uszczerbku na zdrowiu powoda, bowiem wszystkie dostępne narzędzia, w tym zarówno załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 roku jak i tabele poszczególnych towarzystw ubezpieczeniowych dotyczą osób, które same uległe wypadkowi, a nie ich bliskich i nie uwzględniają reakcji żałoby. Można jedynie powiedzieć, że wraz ze śmiercią syna powód utracił poczucie sensu życia i zdolność do przeżywania radości, a stan ten jest trwały.
Powód podjął adekwatne do powypadkowej sytuacji czynności w procesie leczenia. Trudno mówić o jakiejkolwiek skutecznej rehabilitacji w sytuacji realnej i nieodwracalnej straty. Powód sam ocenia, że zażywane leki pozwalają mu na sen i funkcjonowanie na podstawowym poziomie.
Na aktualny stan psychiczny powoda w przeważającym stopniu ma wpływ śmierć B. P. (1). Nie można także pominąć wpływu śmierci żony, która nastąpiła na krótko przed wypadkiem syna. Trzeba jednak zauważyć, że żona powoda chorowała przewlekle, jej śmierć była przewidywalna, a po jej śmierci to właśnie syn był dla powoda źródłem wsparcia dającym poczucie bezpieczeństwa. Orientacyjnie można określić, że w obecnym złym stanie psychicznym powoda 25% wynika z wcześniejszej śmierci żony a 75% jest następstwem śmierci syna.
Syn pomagał powodowi w prowadzeniu działalności gospodarczej (tartaku), którą to de facto już w trakcie choroby żony (która zmarła żony na krótko przed wypadkiem syna), przejmował.
B. P. (1) pomagał ojcu także w codziennych pracach domowych m.in. dokonywał napraw w domu, kosił trawę.
Powód L. P. po śmierci syna został pozbawiony wsparcia przy prowadzeniu firmy oraz gospodarstwa domowego, co przełożyło się także na straty w firmie z powodu braku „rąk do pracy”.
Dowód:
przesłuchanie powoda L. P. (nagranie z dnia 18 listopada 2021 roku (00:15:48 do 00:25:51),
pisemna opinia sądowa psychiatryczno – psychologiczna E. S. i R. Ł. (k. 283-288).
W dniu 30 grudnia 2019 roku powodowie N. P., S. P. oraz D. P., działając przez pełnomocnika, dokonali zgłoszenia szkody i wnieśli o zapłatę na ich rzecz kwoty po 120.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku ze śmiercią B. P. (1) oraz kwoty po 80.000,00 zł tytułem odszkodowania w związku z pogorszeniem ich sytuacji życiowej z uwagi na śmierć B. P. (1).
W dniu 11 grudnia 2019 roku L. P. zgłosił szkodę i wniósł zapłatę na jego rzecz kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć brata.
Z kolei, w dniu 2 stycznia 2020 roku powódka N. P. działająca przez przedstawiciela ustawowego A. K., reprezentowaną przez pełnomocnika, wniosła o zapłatę kwoty 30.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na podstawie art. 445 § 1 k.c.
W związku z ww. wypadkiem, prowadzone było postępowanie likwidacyjne, w którego toku strona pozwana przyjęła na siebie odpowiedzialność odszkodowawczą, ustaliła i wypłaciła, przy uwzględnieniu zgłoszonych reklamacji, następujące kwoty:
- 38.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej na rzecz powódki N. P.;
- 2.269,80 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez powódkę N. P. na skutek urazów i rozstroju zdrowia w związku z wypadkiem;
- 300,00 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia powódki N. P.;
- 21.600,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej na rzecz powoda S. P..;
- 21.600,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej na rzecz powódki D. P.;
- 24.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej na rzecz powoda L. P..
Dowód:
zgłoszenie szkody z dnia 30 grudnia 2019 roku (k. 44-47),
zgłoszenie szkody z dnia 2 stycznia 2020 roku (k. 48-50),
reklamacja z dnia 18 marca 2020 roku (k. 84-86),
decyzja z dnia 18 grudnia 2019 roku, decyzja z dnia 15 stycznia 2020 roku, decyzja z dnia 20 stycznia 2020 roku, decyzje z dnia 16 stycznia 2020 roku, decyzje z dnia 30 stycznia 2020 roku, decyzje z dnia 23 marca 2020 roku, decyzje z dnia 27 marca 2020 roku, decyzja z dnia 28 kwietnia 2020 roku – (k. 191-213),
akta szkody (...)- (...)-19, (...)- (...)-20, (...)- (...)-19, (...)- (...)-19, (...)- (...)-19 na płycie CD (k. 217),
korespondencja dot. propozycji ugodowej (k. 98-101)
Sąd ustalając powyższy stan faktyczny oparł się na znajdujących się w aktach dokumentach, które nie budziły wątpliwości Sądu i nie były zasadniczo kwestionowane co do ich prawdziwości, formy lub treści przez strony.
Z tym że podkreślić należy, iż zgromadzona w sprawie dokumentacja lekarska przede wszystkim była podstawą do sporządzenia przeprowadzonych w sprawie opinii biegłych które to stanowiły zasadniczy dowód rodzaju i wysokości doznanych przez powodów uszczerbku na zdrowiu związanego ze śmiercią L. P..
Dla Sądu natomiast stanowiła z jednej strony potwierdzenie części wskazywanych przez powódkę dolegliwości związanych z rozważanym wypadkiem, a z drugiej potwierdzenie wyciągniętych przez biegłych wniosków.
Nadto Sad dał wiarę zeznaniom powodów, albowiem brak było materiału dowodowego podważającego ich wiarygodność.
Oprócz tego Sąd oparł się na przeprowadzonych w sprawie opiniach biegłego, podzielając ich wnioski. Zostały one bowiem sporządzone przez osoby do tego uprawnione, zgodnie z wymogami wiedzy fachowej a ich konkluzje znajdują pokrycie w przyjętej przez biegłych metodologii. Nie zostały one także zakwestionowane przez strony.
Sąd zważył, co następuje.
Odpowiedzialność strony pozwanej wynikała z art. 34 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2500).
W myśl tego przepisu, z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.
Na etapie postępowania likwidacyjnego, strona pozwana B. (...) z siedzibą w R., Oddział w Polsce z siedzibą w W. przyjęła swoją odpowiedzialność za skutki zdarzenia z dnia 2 listopada 2019 roku, w wyniku którego śmierć poniósł B. P. (1), co pozostawało w przedmiotowym postępowaniu okolicznością bezsporną.
Przepisy prawa cywilnego przewidują zarówno wyrównanie szkody majątkowej, jak i możliwość przyznania w wyżej opisywanej sytuacji zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Zgodnie bowiem z art. 444 § 1 k.c., w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty.
Z kolei, w myśl art. 445 § 1 k.c., w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym, tj. art. 444 k.c., sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Nadto na podstawie art. 446 § 23 Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
W myśl natomiast art. 446 § 4.Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Odnośnie żądania N. P. zapłaty kwoty 17.730,20 zł tytułem zadośćuczynienia (art. 445 § 1 k.c.).
Zadośćuczynienie przyznawane na podstawie art. 445 § 1 k.c. ma charakter kompensacyjny, stanowi sposób naprawienia szkody niemajątkowej wyrażającej się krzywdą w postaci doznanych cierpień fizycznych i psychicznych. O rozmiarze należnego zadośćuczynienia pieniężnego powinien zatem decydować w zasadzie rozmiar doznanej krzywdy: stopień cierpień (ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne podobne okoliczności). Niewymierny w pełni charakter tych okoliczności sprawia, że sąd przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym samym sumy zadośćuczynienia ma pewną swobodę. Ustalenie rozmiaru krzywdy i wysokości zadośćuczynienia pozostawione jest zatem uznaniu Sądu meriti (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 roku, I (...) 26/22, Lex nr 3716781). Jednocześnie Sąd winien mieć na uwadze, że zadośćuczynienie powinno być umiarkowane (utrzymane w rozsądnych granicach) i nie może być źródłem wzbogacenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2000 roku, sygn. akt III CKN 582/98, niepubl.),
Zdaniem Sądu żądana z tego tytułu kwota 17.730,20 zł przy uwzględnieniu już wypłaconej przez ubezpieczyciela z tego tytułu kwoty 2.269,80 zł. była zasadna.
Jakkolwiek bowiem z ortopedycznego punktu widzenia zakres cierpień powódki był stosunkowo niewielki, albowiem skutki, jakich doznała w wyniku omawianego wypadku, nie miały charakteru ciężkich. nie spowodowały długotrwałych, ani trwałych następstw wypadku w zakresie narządu ruchu, jej dolegliwości bólowe miały charakter umiarkowany i w miernym stopniu ograniczały aktywność życiową N. P. przez okres nieprzekraczający jednego miesiąca, a nadto pozostawały bez wpływu na jej rozwój fizyczny, to jednakże skutki ww. wypadku w sferze psychicznej powódki były zdaniem Sądu istotne.
Chociaż bowiem bezpośrednie obrażenia fizyczne odniesione w wypadku przez N. P. nie spowodowały także uszczerbku na jej zdrowiu w sferze psychicznej, to traumą był jednak fakt, że uczestniczyła w wypadku, widziała, jak ojcem zajmowali się ratownicy i przeczuwała, że prawdopodobnie zginął, chociaż zajmująca się nią policjantka próbowała odwrócić jej uwagę.
Trauma ta - związana z jej udziałem w wypadku i obecnością na miejscu zdarzenia, lękiem o ojca, spowodowały u N. P. zaburzenia adaptacyjne skutkujące długotrwałym uszczerbkiem na zdrowiu w orientacyjnej wysokości 10%. Uszczerbek na zdrowiu małoletniej mógł utrzymywać się przez około 12 miesięcy.
Zdaniem Sądu właśnie ww. uszczerbek w sferze psychicznej, powodujący jak sama biegła przyznała znaczny stopień cierpień, skoro został określony także jako trauma u N. P., spowodowany samymi okolicznościami zdarzenia z dnia 2 listopada 2021 roku przemawia za uwzględnieniem żądania powódki z tego tytułu w pełnym zakresie.
Zdaniem Sądu, łączna kwota 20.000 zł pełni w takim wypadku funkcje kompensacyjną, jest adekwatna do rozmiaru doznanej przez powódkę krzywdy i mając także na uwadze fakt powszechnie znany tj. znaczącego wzrostu inflacji w ciągu ostatnich kilku lat nie stanowi też sumy wygórowanej, prowadzącej do jej bezpodstawnego wzbogacenia.
Tym samym skoro Ubezpieczyciel wypłacił na rzecz N. P. z tego tytułu kwotę 2.269,80 zł, zasądzeniu podlegała kwota 17.730,20 zł.
Odnośnie żądania powodów zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c.
W przedmiotowym postępowaniu strona powodowa domagała się zasądzenia od strony pozwanej na rzecz N. P., D. P., S. P. oraz L. P. zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c.,
Zgodnie z ww. przepisem Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (§ 4).
Celem roszczenia z art. 446 § 4 k.c. nie jest uzyskanie zapłaty za przedwczesność śmierci, ale za ból spowodowany śmiercią osoby bliskiej. Z tego względu nie ma znaczenia poziom życia danej rodziny czy środowiska, w którym żyje powód. Czynnik ten może odgrywać jedynie rolę uzupełniającą, nie może jednak przeważać (tak: Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 czerwca 2023 roku, I ACa 1968/22, Lex nr 3626142).
Nie ulega wątpliwości, że zawsze ze śmiercią człowieka łączy się ból i cierpnie osób bliskich, szczególnie, gdy śmierć ma charakter nagły, wywołany przyczyną zewnętrzną. W przypadku takiego nagłego odejścia nie ma możliwości pożegnania się z osobą bliską i pogodzenia się z jej odejściem (tak: Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 marca 2023 roku, I ACa 1455/22, Lex nr 3630856).
Zadośćuczynienie powinno uwzględniać dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, oparcie w innych osobach bliskich, wiek osoby uprawnionej do zadośćuczynienia stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, a także wiek pokrzywdzonego.
Zadośćuczynienie nie powinno prowadzić do wzbogacenia pokrzywdzonego. Powinno jednak przedstawiać odczuwalną ekonomicznie wartość, a jego wysokość nie może sprowadzać się do kwoty symbolicznej (tak: Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 27 października 2022 roku, I ACa 751/22).
W rozważanej sprawie zmarły B. P. (1) był dla powodów osobą najbliższą – ukochanym ojcem i synem, z którym wszystkie ww. osoby były silnie emocjonalnie związane.
Wskutek tragicznego wypadku z dnia 2 listopada 2019 roku powodowie nagle i bezpowrotnie utracili osobę najbliższą.
W wyniku śmierci tak ważnej dla powodów osoby, zostali oni pozbawieni poczucia bliskości, miłości i przywiązania ze strony zmarłego ojca i syna, a także jego wsparcia zarówno w sferze osobistej jak i materialnej.
Zdarzenie to, jak wynika z zeznań powodów, a także opinii psychiatryczno – psychologicznej wywołało u powodów znaczne cierpienie i ból, spowodowało traumatyczne przeżycia, zaś życie powodów po wypadku z dnia 2 listopada 2019 roku uległo nieodwracalnym zmianom.
Śmierć ojca dla jedenastoletniej córki (de facto jeszcze dziecka) była wstrząsem. Jak wynika z opinii biegłej N. P. w ciągu kilku miesięcy izolowała się od otoczenia, pozbawiona została chęci do podejmowania jakiejkolwiek aktywności, nie mogła spać bez konieczności zażywania leków, emocjonalnie cały czas przeżywała zdarzenie z listopada 2019 roku, nie mogła pogodzić się ze stratą ojca, którego była jak określiła D. P. „córeczką”.
Z doznaną krzywdą i cierpieniem N. P. początkowo nie mogła nawet uporać się wdrożona psychoterapia, mająca na celu przepracowanie ww. traumy. Mimo to , jednak z biegiem czasu N. P. stopniowo przyzwyczajała się do nowej sytuacji życiowej i powróciła do równowagi psychicznej dzięki wsparciu rodziny.
U S. P., strata ojca spowodowała silne i nietypowe reakcje, co wynika z z ww. opinii psychiatryczno – psychologiczna.
Powód wycofał się bowiem z jakiejkolwiek aktywności , izolował się od otoczenia, a stan ten utrzymywał się jeszcze w momencie badania przez biegłych. Powód miał kłopoty z wyjściem z domu oraz próby samobójcze, zidentyfikowano u niego wycofanie. Powód do tej pory nie pogodził się ze śmiercią ojca.
B. P. (1) był dla syna najważniejszą osobą w życiu, dającą mu oparcie. W relacji ojca z synem zawsze ważnym czynnikiem jest postrzeganie ojca, jako pewnego rodzaju wzorca, co tym bardziej potęguje poczucie krzywdy po utracie takowego wzorca. Dla S. P., ojciec był dla głównym rodzicem. Można zatem przyjąć, iż śmierć ojca stanowiła punkt zwrotny dla psychiki powoda.
U S. P. stwierdzono występowanie głębokich zaburzeń osobowości pod postacią osobowości schizoidalnej, który wystąpiły jeszcze przed wypadkiem. Śmierć ojca zwiększyła jego problemy zdrowotne. W ocenie biegłych psychiatry i psychologa obecny stan psychiczny S. P. w połowie spowodowany jest śmiercią ojca a w połowie innymi okolicznościami z jego życia (chorobami psychicznymi i śmiercią babki). Jednakże, jak wskazali biegli, w przypadku osób wykazujących zakłócenia czynności psychicznych istotne jest towarzyszenie w chorobie i wsparcie osoby bliskiej, a dla powoda taką osobą był właśnie ojciec B. P. (1). Po jego śmierci powód został zatem pozbawiony takiego wsparcia, co niewątpliwie zwiększa poczucie jego krzywdy.
D. P., mimo, iż była osobą dorosłą, mogła liczyć na podporę i pomoc ojca. Śmierć ojca miała niekorzystny wpływ na życie emocjonalne powódki, gdyż pozbawiła ją ww. wsparcia i poczucia bezpieczeństwa.
Pomimo tego z uwagi na dojrzałą osobowość powódki reakcja żałoby w jej przypadku nue była przedłużona ani patologiczna. . Z treści opinii psychiatryczno – psychologicznej wynikało jednoznacznie, iż powódka nie korzystała ze specjalistycznego leczenia, a ponieważ cierpienia po stracie osoby bliskiej nie traktuje się w kategoriach choroby psychicznej, nie ma podstaw do twierdzenia, że podjęcie przez D. P. po zdarzeniu z dnia 2 listopada 2019 roku leczenia psychologicznego i psychiatrycznego pozwoliłoby złagodzić psychologiczne konsekwencje śmierci osoby bliskiej.
L. P. odczuł stratę własnego dziecka w stopniu znacznie większym niż strata innej osoby bliskiej, gdyż śmierć dziecka nie jest zgodna z prawami biologii.
Ból i cierpienie zostały nadto spotęgowane z uwagi na wiek powoda, w którym człowiek ma obniżone zdolności adaptacyjne i zmniejszoną odporność na stres. Jak wskazali biegli w opinii psychiatryczno – psychologicznej, śmierć B. P. (1) znacząco zmieniła życie powoda, zarówno w okresie tuż po śmierci, jak i w dalszym czasookresie. Powód nie pogodził się ze stratą syna i przeżywa jego brak a w miarę pogarszania się stanu somatycznego, przeżycia te nasilają się.
U powoda po zdarzeniu z dnia 2 listopada 2019 roku rozwinął się zespół depresyjny o znacznym nasileniu i objawy tego zespołu utrzymywały się nadal w dniu badania.
Powód wraz ze śmiercią syna, utracił poczucie sensu życia i zdolność do przeżywania radości, a stan ten pozostaje trwały.
L. P. wprawdzie podjął adekwatne leczenie, jednakże jak sam wskazywał, zażywane leki pozwalają mu na sen i funkcjonowanie na normlanym poziomie.
Pomimo iż powód posiada prawidłową linię osobowości i silny charakter, nie ułatwiło mu to przeżywania straty po wypadku syna.
Sąd miał na uwadze, iż powód mógł już odczuwać ból i cierpienie po śmierci żony, jednakże śmierć syna miała w przeważającym zakresie wpływ na stan psychiczny powoda. Śmierć żony była bowiem przewidywalna z uwagi na jej przewlekłą chorobę, natomiast powód utracił syna w sposób nagły, co jedynie zwiększyło odczuwane cierpienia.
Mając na uwadze zatem ww. opisany zakres cierpień powodów, jego długotrwałość, konsekwencje w życiu powodów, ich wiek zwłaszcza dzieci zmarłego B. P. (1) , fakt iż cierpienie związane ze śmiercią ojca/syna ma w przypadku prawidłowych relacji (a takie Sąd przyjął w niniejszej sprawie) dla jego najbliższych osób tj. dzieci czy rodziców charakter niewymierny, a z drugiej strony uwzględniając obecny w miarę dobry stan psychiczny N. P. oraz D. P. oraz okoliczność, iż za aktualny nienajlepszy stan S. P. i L. P. odpowiadają także inne przyczyny (choroba u S. P. oraz śmierć żony u L. P.) Sąd uznał, ze żądane przez powodów kwoty tj:
- 107.000,00 zł (N. P.) przy wypłaconej już kwocie z tego tytułu 38.000 zł ,
- 123.400,00 zł S. P.) przy wypłaconej już kwocie z tego tytułu 21.600 zł ,
- 123.400,00 zł (D. P.) przy wypłaconej już kwocie z tego tytułu 21.600 zł,
- 75.500,00 zł (L. P.) przy wypłaconej już kwocie z tego tytułu 24.500 zł
mieszczą się w wysokości uzasadnionego zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, spełniając jego funkcję kompensacyjną i biorąc także na uwadze fakt powszechnie znany tj. znaczącego wzrostu inflacji w ciągu ostatnich kilku lat nie stanowią też sumy wygórowanej, prowadzącej do bezpodstawnego wzbogacenia powodów.
Dlatego też ww. roszczenie w całości zostało uwzględnione.
W toku postępowania strona pozwana podniosła zarzut przyczynienia się powodów S. P., D. P. i L. P. do zwiększenia rozmiarów szkody.
W opinii strony pozwanej, pomimo iż ww. powodowie deklarowali określone odczucia po stracie osoby najbliższej – B. P. (1), zaniechali podjęcia spotkań z psychologiem, psychoterapeutą, nie skorzystali nadto z pomocy psychiatry w celu wyeliminowania zgłaszanych „cierpień psychicznych, bólu, poczucia krzywdy i osamotnienia”.
Zgodnie z art. 362 k.c., jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Przyczynienie się do szkody następuje, gdy w wyniku badania stanu faktycznego sprawy dojść trzeba do wniosku, że szkoda hipotetycznie nie powstałaby lub nie przybrałaby rozmiarów, które ostatecznie osiągnęła (tak: postanowienie SN z dnia 30 sierpnia 2022 roku, I CSK 2742/22, Lex nr 3412177).
Przyczynieniem się poszkodowanego do powstania szkody jest każde jego zachowanie pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba. Przy czym, zachowanie się poszkodowanego musi stanowić adekwatną współprzyczynę powstania szkody lub jej zwiększenia, czyli włączać się jako dodatkowa przyczyna szkody (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 września 2020 roku, I ACa 332/20, Lex nr 3116056).
W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, jakoby wskazani przez stronę pozwaną powodowie tj. S. P., D. P. oraz L. P. swoim zachowaniem przyczynili się do zwiększenia szkody, co mogłoby prowadzić do konieczności zmniejszenia przysługującego im zadośćuczynienia.
Sąd nie podzielił stanowiska strony pozwanej biorąc pod uwagę w szczególności treść złożonej do akt sprawy opinii psychiatryczno – psychologicznej. W odniesieniu bowiem do powoda S. P. wskazać należy, iż pod wpływem rodziny podjął on leczenie psychologiczne i psychiatryczne, jednakże nie przyniosło ono poprawy jego stanu zdrowia psychicznego, a w warunkach ambulatoryjnych nie postawiono jednoznacznej diagnozy. Niemniej jednak, stan zdrowia psychicznego S. P. wynikał nie tylko z psychologicznych konsekwencji śmierci osoby bliskiej, ale również indywidualnych cech osobowości, nieprawidłowo ukształtowanej.
Co do powódki D. P. i N. P., biegli wprost wskazali, iż nie ma podstaw do twierdzenia, że podjęcie przez nie po zdarzeniu z dnia 2 listopada 2019 roku leczenia psychologicznego i psychiatrycznego pozwoliłoby złagodzić psychologiczne konsekwencje śmierci ojca.
Ponadto, w toku sprawy ustalono również, iż powód L. P. podjął adekwatne do powypadkowej sytuacji czynności w procesie leczenia, jednakże w przypadku realnej i nieodwracalnej straty trudno jest rozprawiać o skutecznej rehabilitacji. Powód, w związku z przeprowadzonymi konsultacjami lekarskimi przyjmował leki, które pozwalały na podstawowe funkcjonowanie.
Zważając na powyższe, nie sposób ocenić, by powodowie przyczynili się do ujawnienia deklarowanych stanów psychicznych w sposób wskazany przez stronę pozwaną. Brak jest na to jakichkolwiek dowodów.
Także zarzut strony pozwanej, dotyczący przyczynienia się zmarłego B. P. (1) z powodu braku zapiętych pasów bezpieczeństwa, nie został w żadne sposób wykazany. Dlatego też Sąd go nie uwzględnił.
Strona pozwana w odpowiedzi na pozew podnosiła także, iż wpływ na kwotę należnego powodom zadośćuczynienia mają orzeczone w wyroku karnym wobec sprawcy wypadku nawiązki na rzecz małoletniej N. P. oraz powoda L. P. w kwocie po 10.000,00 zł.
Nawiązka orzeczona na podstawie art. 46 § 2 k.k. w żaden sposób nie zastępuje zadośćuczynienia, a jej wypłata nie pozbawia osób poszkodowanych możliwości dochodzenia dodatkowych roszczeń na drodze postępowania cywilnego, gdyż to postępowanie cywilne, a w szczególności proces sądowy przed sądem cywilnym jest właściwą drogą do dochodzenia odszkodowania, zadośćuczynienia czy renty za wszelkie szkody doznane na skutek wypadku komunikacyjnego, w realiach niniejszej sprawy – wypadku, któremu uległa osoba najbliższa powodom.
Nawiązka powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu sumy zadośćuczynienia, lecz nie w drodze czysto arytmetycznego działania (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2019 roku, I ACa 1059/18, Lex nr 2866606).
W ocenie Sądu Okręgowego, zasądzona na rzecz małoletniej N. P. oraz powoda L. P. kwota zadośćuczynienia nawet przy uwzględnieniu wypłaconej nawiązki za rażąco wygórowaną uznana być nie może.
Odnośnie żądania powodów zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 446 § 3 k.c.
Zgodnie z art. 446 § 3 k.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
Odszkodowanie przewidziane w art. 446 § 3 obejmuje szkody, które nie ulegają uwzględnieniu przy zasądzeniu renty (art. 446 § 2 k.c.). Są to szeroko pojęte szkody majątkowe, często nieuchwytne lub trudne do obliczenia, prowadzące do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej osoby najbliższej.
Jak przyjmuje doktryna utrata przez dziecko osobistych starań matki o jego utrzymanie i wychowanie stanowi przede wszystkim pogorszenie sytuacji życiowej, uzasadniające odszkodowanie na podstawie art. 446 § 3 k.c. (vide S. Gudowski Komentarz Lex – on line do art. 446 k.c.).
Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej obejmuje nie tylko zakres świadczeń materialnych, ale także pomoc w wychowaniu dzieci i niezbędnej dla nich ze strony ojca opieki, czego przez jego śmierć zostały pozbawione, a co z kolei rzutuje na sytuację życiową matki. Pogorszenie się sytuacji życiowej zachodzi zawsze wtedy, gdy śmierć spowodowała pogorszenie się stanu zdrowia osób bliskich zmarłego (wyrok SN z dnia 5 marca 1974 r., I CR 40/74, LEX nr 7419);
Pogorszeniem sytuacji życiowej jest zarówno śmierć dorastającego syna, na którego pomoc materialną rodzice mogli liczyć w najbliższej przyszłości (wyrok SN z dnia 13 maja 1969 r., II CR 128/69, OSPiKA 1970, z. 6, poz. 122, z notką H. P. oraz z omówieniem A. S. i W. W., Przegląd orzecznictwa, NP 1970, nr 12, s. (...)), jak i śmierć innej osoby bliskiej, z którą związana była realizacja planów życiowych mających poprawić warunki materialne (wyrok SN z dnia 8 lipca 1974 r., I CR 361/74, OSPiKA 1975, z. 9, poz. 204, z omówieniem A. S. i W. W., Przegląd orzecznictwa, NP 1976, nr 9, s. (...)).
Pogorszeniem jest również doznanie silnego wstrząsu psychicznego na skutek tragicznej śmierci osoby najbliższej, co pociąga za sobą osłabienie aktywności życiowej, zmniejszenie zarobków i zwiększenie wydatków poniesionych na leczenie lub na pomoc innych osób (wyrok SN z dnia 8 maja 1969 r., II CR 114/69, OSNCP 1970, nr 7–8, poz. 129, z omówieniem A. S. i W. W., Przegląd orzecznictwa, NP 1971, nr 6, s. 915).
Pogorszenie sytuacji życiowej obejmuje szkody obecne i przyszłe, które choć w pewnym stopniu dają się ocenić materialnie. Szkody takie zachodzą np. w przypadku utraty małżonka, ojca lub matki przez małoletnie dzieci. W tym przypadku jeśli nawet świadczenia podstawowe denata na rzecz najbliższych członków rodziny zostaną zrekompensowane zgodnie z art. 446 § 2, to jednak pozostanie rozległa dziedzina utraty świadczeń z zakresu wzajemnej pomocy, opieki, wychowania itp., których w ramach odszkodowania z art. 446 § 2 pokryć nie można. Szkody te, jakkolwiek w swej istocie są szkodami niematerialnymi, to jednak w pewnym stopniu są szkodami materialnymi, gdyż niektóre czynności z zakresu pomocy, opieki, wychowania itp. mogą być wykonane odpłatnie przez inne osoby.
Pogorszenie sytuacji życiowej zachodzi zatem zarówno wtedy, gdy szkody spowodowane przez śmierć osoby najbliższej mają w pewnym stopniu charakter materialny, wykraczający poza zakres art. 446 § 1 i 2, jak i wtedy, gdy szkody te takiego charakteru wprawdzie nie mają, lecz polegają na obiektywnym pogorszeniu pozycji życiowej danej osoby w świecie zewnętrznym (por. wyrok SN z dnia 5 stycznia 1968 r., I PR 424/67, LEX nr 6263).
Ocena znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej powinna być oparta na szczegółowej analizie ogólnej sytuacji osoby uprawnionej, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających wpływ na jej warunki i trudności życiowe (stan zdrowia, wiek, cechy osobiste, stopień przedsiębiorczości i zaradności), stosunki majątkowe i rodzinne oraz na porównaniu tej sytuacji z tą, w jakiej uprawniony by się znajdował, gdyby osoba zmarła pozostała przy życiu (wyrok SN z dnia 28 maja 1985 r., II CR 163/85, niepubl., z omówieniem J. G. i M. M., Przegląd orzecznictwa, (...) 1986, nr 2, s. 197);
Roszczenie odszkodowawcze z art. 446 § 3 k.c. wprawdzie ma wymiar ekonomiczny, ale jednocześnie, ze względu na charakter i okoliczności świadczeń dokonywanych przez zmarłego na rzecz uprawnionych, jest niepoliczalne, gdyż szkody te są najczęściej w ogóle nieuchwytne lub, co najmniej, trudne do obliczenia. Z tego względu dowodzenie szkody z tego tytułu jest szczególnie utrudnione, co zwalnia poszkodowanych z obowiązku precyzyjnego dowodzenia wielkości szkody z tego tytułu. (…) Odszkodowanie na podstawie art. 446 § 3 k.c. stanowi kompensatę szkody o charakterze ryczałtowym, co z kolei pozwala dowodzić fakt znacznego pogorszenia sytuacji życiowej uprawnionych w drodze domniemań faktycznych w oparciu o art. 231 k.p.c. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2021 roku, I ACa 488/20, Lex nr 3188393).
Powyższe nie zwalnia jednakże poszkodowanych od obowiązku powołania okoliczności, które choćby w oparciu o domniemania faktyczne (art. 231 k.p.c.) dowodzić mają zaistnienia okoliczności znacznego pogorszenia ich sytuacji życiowej.
Odnosząc powyższe uwagi do zgłoszonych przez powodów N. P., S. P. i D. P. roszczeń z tego tytułu Sąd zważył co następuje.
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego tj. przedłożonych dokumentów (w tym faktur) oraz zeznań słuchanych osób, B. P. (1) opłacał N. P. treningi jeździeckie zabierał ją na wycieczki i stanowił istotne wsparcie finansowe dla córki. B. P. (1) pomagał A. K. tj. matce N. P., mimo rozwodu, w zaspokojeniu potrzeb małoletniej. Po wypadku A. K. miała problemy z opłaceniem wszystkich wydatków, które wiązały się z wychowaniem małoletniej. N. P. została pozbawiana chociażby możliwości kontynuacji i rozwoje swojej pasji tj. jeździectwa.
Trzeba mieć na względzie, co wynika z doświadczenia życiowego, iż wychowanie małoletniego dziecka zawsze wiąże się ze znacznymi kosztami, które sprowadzają się do zapewnienia odpowiedniego kształcenia, rozwoju i godnej przyszłości. W tej perspektywie, kluczową rolę odgrywa zarówno ojciec i matka, którzy wspólnie łożą na utrzymanie dziecka. Utrata jednego z rodziców powoduje zatem, iż dziecko zostaje pozbawione jednego ze źródeł wsparcia finansowego.
Biorąc pod uwagę, iż N. P. w dniu wypadku miała zaledwie 11 lat, do osiągnięcia chociażby tylko 18 roku życia brakowało jej aż 7 lat, w trakcie których ojciec prowadzący dochodową działalność gospodarczą (tartak, który jak B. P. (1) żył, funkcjonował dobrze – vide zeznania L. P.) zapewne przyczyniłby się do zagwarantowania małoletniej właściwego życia przy uwzględnieniu potrzeb materialnych, jakie w danym czasookresie pojawiały się w przypadku małoletniej.
Poza tym niewątpliwie N. P. utraciła niezbędną dla niej, co potwierdza opinia biegłego psychologa i psychiatry, opiekę ze strony ojca, na którą zawsze mogła liczyć.
Śmierć B. P. (1) negatywnie wpłynęła także na sytuację życiową A. K., która w wyniku tego sama miała problemy zdrowotne, kłopoty z drugim dzieckiem S. P. i tym samym oczywistym jest, że nie mogła poświęcić dorastającej córce tyle uwagi, ile potrzebowała.
Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym, zmarły B. P. (1) de facto utrzymywał S. P., w tym opłacał mu mieszkanie.
Powód S. P., pomimo iż był już dorosłą osobą nie był w stanie podjąć pracy ani kontynuować studiów z uwagi na problemy psychiatryczne. W tym zakresie ojciec stanowił dla niego istotne wsparcie, nie tylko natury materialnej, ale także emocjonalnej.
Bezsprzecznie gdyby B. P. (1) żył, to ciężar utrzymania borykającego się z dużymi problemami zdrowotnymi natury psychicznej syna nadal spoczywałby w dużej mierze na nim. Przez kilka lat problemy zdrowotne powoda i to pomimo podjętego leczenia nie unormowały się na tyle, aby mógł prowadzić w samodzielne życie. Nadal w miarę możliwości pomaga mu dziadek lub matka. Jednakże, o czym już wspomniano A. K. nie jest w stanie sama bez wsparcia B. P. (1) udźwignąć ciężaru wszystkich potrzeb i materialnych i osobistych chorego syna. Oczywistym jest także, iż z uwagi na silną więź, która łączyła S. P. ze zmarłym ojcem, że gdyby on żył, to powód cały czas mógłby liczyć i na jego wsparcie finansowe oraz na opiekę i wsparcie emocjonalne.
Powyższe zdaniem Sądu wskazuje, że na skutek śmieci B. P. (1) zarówno sytuacja życiowa małoletniej N. P. jak i wprawdzie dorosłego ale z poważnymi problemami zdrowotnymi i w wieku jeszcze studenckim (co potencjalne zawsze wiąże się z koniecznością utrzymywania rodziców studiującego dziecka) S. P. uległa znacznemu pogorszeniu.
Stracili oni osobę, która w sposób istotny zaspokajała ich potrzeby i w aspekcie materialnym i opiekuńczym. Jednocześnie ich matka nie była w stanie samodzielnie sprostać wszystkim wydatkom i wyzwaniom związanych z potrzebami powodów.
Dlatego też żądana przez N. P. i S. P. kwota po 50.000 zł tytułem odszkodowania z art. 446 § 3 k.c. zdaniem Sadu mieści się w wielkości dla uznania stosownego odszkodowania w rozumieniu ww. przepisu przy uwzględnieniu na wstępie przytoczonej jego wykładni (w opinii Sądu powodowie mogliby żądać wyższych kwot z tego tytułu, lecz Sąd jest związany żądaniem pozwu- vide art. 321 k.c.).
Z drugiej strony wysokość takiego odszkodowania mając także na uwadze fakt powszechnie znany tj. znaczącego wzrostu inflacji w ciągu ostatnich kilku lat nie stanowi, zdaniem Sądu, też sumy wygórowanej, prowadzącej do bezpodstawnego wzbogacenia powodów.
Tym samym Sąd zasądził na rzecz N. P. i S. P. kwota po 50.000 zł tytułem odszkodowania z art. 446 § 3 k.c.
Odnośnie natomiast żądania D. P. w powyższym zakresie, to jak wynika z jej zeznań, po śmierci ojca powódka pracowała w K. na pół etatu oraz źródłem jej utrzymania był dochód z tytułu najmu lokalu, wyremontowanego przez B. P. (1) . Ww. dochody wystarczały jej na bieżące utrzymanie.
Główną jej stratą po śmierci ojca był brak możliwości pokrywania wszystkich wydatków związanych z jeździectwem, jej pasą od kilkunastu la, której realizację w aspekcie ekonomicznym zapewniał w znaczącym zakresie zmarły B. P. (1). Przykładowo nie mogła wziąć udziału w zawodach jeździeckich z uwagi na zbyt wysoki koszt tych zawodów.
Niemniej jednak zauważyć należy, że powódka jest osobą dorosłą, zdrową, osiąga regularny dochód, pozwalający zaspokoić jej bieżące potrzeby. W chwili obecnej ma 30 lat, w momencie wypadku miała 25 lat. Tym samym zasady doświadczenia życiowego wskazują, że rodzice z upływem czasu coraz mniej uczestniczą w pokrywaniu wydatków dorosłych, już samodzielnych, dzieci, zwłaszcza po okresie ich studiów, który przeciętnie kończy się w wieku 24-26 lat.
D. P. nie wykazała nadto, aby jej sytuacja życiowa na skutek śmierci ojca, uległa znacznemu pogorszeniu w innej płaszczycie niż ww. związana z pokrywaniem wydatków dotyczących jeździectwa.
Dlatego też z jednej strony ważąc niewątpliwe wykazany fakt ponoszenia przez B. P. (1) części kosztów związanych z pasją powódki (chociaż już odnośnie zakresu brak szczegółowych wyliczeń z tej strony) i z drugiej okoliczność, iż z upływem czasu zaangażowanie finansowe ojca powódki z dużym prawdopodobieństwem by jednak malało, a także mając na względzie, już wielokrotnie wspomniany, fakt powszechnie znany tj. znaczącego wzrostu inflacji w ciągu ostatnich kilku lat, Sąd uznał, że stosowne odszkodowanie z art. 446 § 3 k.c. dla D. P. mieści się w kwocie 25.000 zł, oddalając powództwo dalej idące. Przyznana kwota, zdaniem Sądu, nie prowadzi także do bezpodstawnego wzbogacenia powódki.
O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481 § 1 i art. 455 k.c.
W niniejszej sprawie strona powodowa domagała się zasądzenia od strony pozwanej ustawowych odsetek za opóźnienie od kwot pierwotnie żądanych w pozwie od dnia następnego po upływie ustawowego terminu 30 dni wyznaczonego na spełnienie świadczeń, liczonego od dnia zawiadomienia o szkodzie (30 grudnia 2019 roku).
W przypadku odszkodowań (zadośćuczynienia) z OC, datę wymagalności należy ustalać na podstawie art. 14 ustawy z 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tak m.in. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r., I ACa 205/20, LEX nr 3211093 ).
Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.
Sąd Najwyższy w wyroku z 6 maja 2021 roku, (...) 22/2, przypomniał, że w ugruntowanym orzecznictwie wskazuje się jednak także, że z chwilą wypłacenia kwoty ustalonej przez ubezpieczyciela obowiązek wypowiedzenia się co do tego, czy jest to kwota odpowiednia, powraca do wierzyciela (poszkodowanego). Od chwili zgłoszenia przez niego żądania dalszych roszczeń, zakład pozostaje w opóźnieniu, o ile roszczenia są uzasadnione.
W opinii Sądu jednoznacznie powyższa argumentacja dowodzi konieczności wezwania przez poszkodowanego do zapłaty konkretnych kwot tytułem szkody nieuznanych przez ubezpieczyciela.
Szkoda została zgłoszona ubezpieczycielowi w dniu 30 grudnia 2019 roku. W wezwaniu, przesłanym drogą mailową z dnia 30 grudnia 2019 roku powodowie N. P., S. P., D. P. zażądali od strony pozwanej:
- kwoty po 120.000 zł dla każdego z nich tytułem zadośćuczynienia za śmierć ojca,
- kwoty po 80.000 zł dla każdego z nich oraz tytułem odszkodowania z art.446 § 3 kc.
W wezwaniu z dnia 2 stycznia (...), przesłanym mailowo, A. K. imieniem małoletniej N. P. wezwała ubezpieczyciela do zapłaty kwoty 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia art. 445 § 1 k.c.
W dniu 11 grudnia 2019 roku L. P. zgłosił szkodę i wniósł zapłatę na jego rzecz kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć brata.
Mając na uwadze powyższe odnośnie:
N. P.:
- strona pozwana, dysponując wszystkimi dokumentami, podjęła ostateczną decyzję o przyznaniu powódce zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 k.c. w kwocie 2. 269,80 zł w dniu 20 stycznia 2020 roku, mając świadomość, iż nie uwzględniła w tym zakresie roszczenia strony powodowej w całości, zgłoszonego w styczniu 2020 roku w wysokości 30.000 zł. Tym samym żądanie zapłaty odsetek od kwoty 17.730, 20 zł (o które powódka wzywała już w dniu 2 stycznia 2020 roku) od dnia 2 lutego 2020 roku należało uznać za uzasadnione.
- strona pozwana podjęła, po weryfikacji dostarczonej dodatkowo dokumentacji, o przyznaniu powódce (wnioskowanej w kwocie 120.000 zł już w zgłoszeniu z grudnia 2019 roku) ostatecznej kwoty zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. w wysokości 38.000 zł decyzję w dniu 23 marca 2020 roku. W konsekwencji, dysponując całym materiałem dowodowym pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu pozostałej części świadczenia dopiero od dnia następnego tj. od dnia 24 marca 2020 roku, gdyż był już to okres zarówno okres po ustawowych 30 dniach od zgłoszenia szkody jak i wezwaniu ubezpieczyciela o zapłatę ww. kwotę,
- strona pozwana, dysponując wszystkimi dokumentami, podjęła ostateczną decyzję o odmowie przyznania powódce odszkodowania na podstawie art. 446 § 3 k.c. ( wnioskowanej w kwocie 80.000 zł w zgłoszeniu w grudniu 2019 roku) w dniu 20 stycznia 2020 roku. Tym samym żądanie zapłaty odsetek od kwoty 25.000 zł (pierwotne żądanie z tego tytułu) od dnia 30 stycznia 2020 roku należało uznać za uzasadnione, gdyż był już to okres zarówno okres po ustawowych 30 dniach od zgłoszenia szkody jak i wezwaniu ubezpieczyciela o zapłatę ww. kwoty,
S. P.:
- strona pozwana podjęła, po weryfikacji dostarczonej dodatkowo dokumentacji, o przyznaniu powodowi (wnioskowanej w kwocie 120.000zł już w zgłoszeniu z grudnia 2019 roku) ostatecznej kwoty zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. w wysokości 21.600 zł decyzję w dniu 30 stycznia 2020 roku. W konsekwencji, dysponując całym materiałem dowodowym pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu pozostałej części świadczenia. już od już 30 stycznia 2020 roku, gdyż był już to okres zarówno okres po ustawowych 30 dniach od zgłoszenia szkody jak i wezwaniu ubezpieczyciela o zapłatę ww. kwoty,
- strona pozwana, dysponując wszystkimi dokumentami, podjęła ostateczną decyzję o odmowie przyznania powodowi odszkodowania na podstawie art. 446 § 3 k.c. ( wnioskowanej w kwocie 80.000 zł w zgłoszeniu w grudniu 2019 roku) w dniu 20 stycznia 2020 roku. Tym samym żądanie zapłaty odsetek od kwoty 25.000 zł (pierwotne żądanie z tego tytułu) od dnia 30 stycznia 2020 roku należało uznać za uzasadnione, gdyż był już to okres zarówno okres po ustawowych 30 dniach od zgłoszenia szkody jak i wezwaniu ubezpieczyciela o zapłatę ww. kwoty,
D. P.:
- strona pozwana podjęła, po weryfikacji dostarczonej dodatkowo dokumentacji, o przyznaniu powódce (wnioskowanej w kwocie 120.000zł już w zgłoszeniu z grudnia 2019 roku) ostatecznej kwoty zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. w wysokości 21.600 zł decyzję w dniu 30 stycznia 2020 roku. W konsekwencji, dysponując całym materiałem dowodowym pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu pozostałej części świadczenia już od dnia 30 stycznia 2020 roku, gdyż był już to okres zarówno okres po ustawowych 30 dniach od zgłoszenia szkody jak i wezwaniu ubezpieczyciela o zapłatę ww. kwoty,
- strona pozwana, dysponując wszystkimi dokumentami, podjęła ostateczną decyzję o odmowie przyznania powódce odszkodowania na podstawie art. 446 § 3 k.c. ( wnioskowanej w kwocie 80.000 zł w zgłoszeniu w grudniu 2019 roku) w dniu 20 stycznia 2020 roku. Tym samym żądanie zapłaty odsetek od kwoty 25.000 zł (pierwotne żądanie z tego tytułu) od dnia 30 stycznia 2020 roku należało uznać za uzasadnione, gdyż był już to okres zarówno okres po ustawowych 30 dniach od zgłoszenia szkody jak i wezwaniu ubezpieczyciela o zapłatę ww. kwoty,
L. P.:
- strona pozwana podjęła, po weryfikacji dostarczonej dodatkowo dokumentacji, o przyznaniu powodowi (wnioskowanej w kwocie 50.000 zł już w zgłoszeniu z grudnia 2019 roku) ostatecznej kwoty zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. w wysokości 24.500 zł decyzję w dniu 30 stycznia 2020 roku. W konsekwencji, dysponując całym materiałem dowodowym pozostawała w opóźnieniu w spełnieniu pozostałej części świadczenia, o zapłatę którego była wezwana tj w kwocie 25.500 zł (50000 zł – 24.500 zł) już od dnia 30 stycznia 2020 roku, gdyż był już to okres zarówno okres po ustawowych 30 dniach od zgłoszenia szkody jak i wezwaniu ubezpieczyciela o zapłatę ww. kwoty.
Natomiast odnośnie pozostałej części kwoty dochodzonej pozwem tj. 50.000 zł (75.500 zł – 25.500 zł) powód na etapie postępowania likwidacyjnego nie wzywał ubezpieczyciela o jej wypłatę (sąd nie doszukał się takiego wezwania w aktach). Dlatego też strona pozwana w opóźnienie odnośnie tej części żądania była dopiero w następnym dniu od doręczenia pozwu (traktowanego jako wezwanie do zapłaty), które miało miejsce w dniu 5 lutego 2021 roku. Odsetki zasądzeniu podlegały w tej części dopiero od dnia 6 lutego 2021 roku.
Odnośnie rozszerzonej części powództwa
Od kwot, o jakie strona powodowa rozszerzyła powództwo pismami procesowymi z dnia 11 sierpnia 2023 roku (k. 306-309) oraz z dnia 17 sierpnia 2023 roku (k. 313-318), Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następnego po dniu odebrania przez stronę pozwaną odpisu tych pism tj. od dnia 15 września 2023 roku.
Podsumowując Sąd zasądził:
- na rzecz powódki N. P. kwotę 107.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 82.000,00 zł od dnia 24 marca 2020 roku do dnia zapłaty,
- 25.000,00 zł od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty,
tytułem zadośćuczynienia po śmierci ojca;
- na rzecz powódki N. P. kwotę 17.730,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 lutego 2020 roku do dnia zapłaty
tytułem zadośćuczynienia z art. 445 § 1 k.c.
- na rzecz powódki N. P. kwotę 50.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 25.000,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty,
- od 25.000,00 zł od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty
tytułem odszkodowania z art. 446 § 3 kc
- na rzecz powoda S. P. kwotę 123.400,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty
- 98.400,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty,
- 25.000,00 zł od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty,
tytułem zadośćuczynienia po śmierci ojca;
- na rzecz powoda S. P. kwotę 50.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 25.000,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty,
- od 25.000,00 zł od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty
tytułem odszkodowania z art. 446 § 3 kc
- na rzecz powódki D. P. kwoty 123.400,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:
- 98.400,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty ,
- 25.000,00 zł od dnia od dnia 15 września 2023 roku do dnia zapłaty
tytułem zadośćuczynienia po śmierci ojca;
- rzecz powódki D. P. kwoty 25.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 25.000,00 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;
tytułem odszkodowania z art. 446 § 3 kc
- na rzecz powoda L. P. kwoty 75.500,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty:
- 25.500 zł od dnia 30 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty,
- 50.000 zł od dnia 6 lutego 2021 roku do dnia zapłaty
tytułem zadośćuczynienia po śmierci ojca;
oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
O kosztach procesu co do powódki N. P. Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c, mając na uwadze fakt, że między powodami zachodzi współuczestnictwo formalne, co oznacza, że zastosowanie mają ogólne zasady o kosztach procesu i każda ze stron wygrywających proces ma prawo żądać zwrotu kosztów niezbędnych do celowej obrony (vide postanowienie SN z dnia 10 X 2012 roku I CZ 105/12).
Na zasądzoną od strony pozwanej kwotę 6.417,00 zł złożyły się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 1.000 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5.400,00 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.
O kosztach procesu co do powoda S. P. Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Na zasądzoną od strony pozwanej kwotę 6.417,00 zł złożyły się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 1.000 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5.400,00 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.
O kosztach procesu co do powoda L. P. Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Na zasądzoną od strony pozwanej kwotę 9.192,00 zł złożyły się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 3.775,00 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5.400,00 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.
O kosztach procesu co do powódki D. P. Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 100 k.p.c. oraz przyjmując, że powódka D. P. wygrała w 86 %, a strona pozwana w 14 % rozdzielił koszty stosunkowo.
Powódka poniosła w niniejszej sprawie koszty opłaty sądowej od pozwu (8670 zł), opłaty za czynności pełnomocnika – radcy prawnego w stawce minimalnej (5.400,00 zł, § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie) opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17,00 zł) – w łącznej kwocie 14.087,00 zł.
Z tego tytułu należy się jej zwrot kwoty: 12.114,82 zł.
Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5.400,00 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, t.j. Dz.U. z 2023 r.poz. 1935 z późn. zm.), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17,00 zł), zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego (500,00 zł), co łącznie dało wydatki w wysokości 5.917,00 zł.
Z tego tytułu należy się jej zwrot kwoty 828,38 zł.
Tym samym w wyniku wzajemnego rozliczenia poniesionych kosztów postępowania strona pozwana winna zwrócić powódce kwotę 11.286,44 zł (12.114,82 zł – 828,38 zł).
Zgodnie natomiast z art. 98 § 1 (1) k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Sąd uznał, iż na rzecz pełnomocnika powodów powinno zostać przyznane wynagrodzenie w wysokości jednokrotności stawki minimalnej biorąc pod uwagę poczyniony przez pełnomocnika powodów nakład pracy włożony w ich reprezentowanie przed Sądem. Należy mieć na względzie, iż pełnomocnik powodów sporządzał pisma procesowe odnoszące się w zasadzie do wszystkich powodów, co do których podstawy prawne dochodzonych roszczeń pokrywały się.
W przedmiotowej sprawie w zakresie wynagrodzenia i zwrotu wydatków opiniujących biegłych psychiatry i psychologa zostały wypłacone kwoty: 684,32 zł oraz 563,74 zł, tj. łącznie 1.248,06 zł. Po uwzględnieniu uiszczonej przesz stronę pozwaną zaliczki niepokryta została kwota 748,06 zł, która obciążyła tymczasowo budżet tut. sądu. Należało ją więc doliczyć do kosztów procesu. Kwotę 748,06 zł Sąd podzielił na czterech powodów. Na rzecz każdego z nich przypadała więc kwota 187,02 zł.
Sąd, na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 100 k.p.c., orzekł o ściągnięciu od strony pozwanej kwoty 86 % z 187,02 zł przypadającej na powódkę D. P., czyli kwoty 160,84 zł oraz kwot przypadających na pozostałych powodów tj. 561,06 zł, łącznie kwoty 721,90 zł. Od powódki D. P. Sąd ściągnął 14% z 187,02 zł, czyli kwotę 26,18 zł.
Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd nakazał ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwoty 7.737,00 zł oraz 7.670,00 zł tytułem opłat sądowych od pozwu, których obowiązku nie mieli uiścić powódka N. P. oraz powód S. P..
1. Odnotować uzasadnienie ,
2. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnom. powodów,
3. (...) miesiąc