Wyrok z 15 października 2024, sygn. II Ca 1388/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 października 2024 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Alina Szymanowska

po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa R. C.

przeciwko (...) Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu

z dnia 4 czerwca 2024 r.

sygn. akt VII C 605/23

I.  oddala apelację;

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 135 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

Alina Szymanowska

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym 18.05.2023 r. powód R. C. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Towarzystwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 1780,00 zł złotych wraz z ustawowymi odsetkami za czas opóźnienia liczonymi od dnia 30 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł wraz z ustawowymi odsetkami za czas opóźnienie.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi.

Po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu motoryzacji, pismem z 23 listopada 2023 r., powód rozszerzył powództwo do kwoty 3.214 zł. (k. 104).

W dniu 1 grudnia 2023 r. Sąd I instancji wydał postanowienie o rozpoznaniu sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym.

Wyrokiem z 4 czerwca 2024 roku Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu:

1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 450,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 listopada 2022r. do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3. koszty procesu stosunkowo rozdzielił obciążając nimi powoda w 55 % a pozwanego w 45 % i z tego tytułu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 461,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty,

4. nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu tytułem tymczasowo poniesionych wydatków:

a) od powoda kwotę 623,01 zł,

b) od pozwanego kwotę 509,73 zł.

Z powyższym wyrokiem w zakresie punktów 2, 3 i 4 nie zgodził się powód, który za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika wywiódł apelację.

Apelujący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

I.  naruszenie prawa procesowego, mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.:

a)  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania przez Sąd I instancji, iż oferta złożona w toku aukcji internetowej stanowi o wartości rynkowej pojazdu w stanie uszkodzonym, podczas gdy ceny z oferty w sytuacji, gdy do rzeczywistej transakcji sprzedaży wraku pojazdu nie doszło, nie sposób utożsamiać z wartością rynkową pojazdu w stanie uszkodzonym.

b)  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie kwoty 2.034 zł jako miarodajnej dla ustalenia wartości pojazdu w stanie uszkodzonym, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika w ogóle na jakim portalu aukcyjnym pozwany miał wystawić uszkodzony pojazd, jaki regulamin obowiązywał na tym portalu, ile czasu trwała aukcja internetowa, kiedy pojazd został wystawiony na aukcję, jaka została załączona dokumentacja fotograficzna lub też czy w ogóle została załączona do ogłoszenia, jak bardzo szczegółowy był opis pojazdu i jego uszkodzeń, jakie były pozostałe oferty oraz jaka była lista oferentów aukcji, a zatem zgromadzony materiał dowodowy w sprawie nie pozwalał na ustalenie, czy pozwany wystawiając przedmiotowy pojazdu na aukcję na platformie internetowej podał rzetelnie dane dotyczące jego stanu, w tym jak opisał uszkodzenia i jakie wskazał koszty naprawy powypadkowej.

c)  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż zlecenie przez powoda opinii prywatnej nie było obiektywnie uzasadnione i konieczne, w sytuacji gdy powód zmuszony był podjąć działania zmierzające do wykazania prawidłowej wysokości należnego mu odszkodowania i w tym celu zlecił sporządzenie ekspertyzy niezależnego rzeczoznawcy, a ekspertyza to pozwoliła powodowi zorientować się, czy istotnie koszty naprawy czynią naprawę pojazdu nieopłacalną oraz ile wynosi wysokość szkody całkowitej.

II.  naruszenie przepisów prawa materialnego:

a)  art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez błędne uznanie, iż pozwany wykazał sam fakt przeprowadzenia aukcji internetowej z udziałem pojazdu marki O. (...) o nr rej. (...), w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie nie wynika nawet na jakim portalu aukcyjnym miałaby zostać przeprowadzona aukcja, pozwany nie przedłożył żadnych dokumentów w tym zakresie, a zatem brak jest również materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy pozwany wystawiając przedmiotowy pojazd na aukcję na platformie internetowej podał rzetelnie dane dotyczące jego stanu, w tym jak opisał uszkodzenia i jakie wskazał koszty naprawy powypadkowej.

b)  art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, iż przy szkodzie całkowitej wartość pozostałości pojazdu wyraża się jako wartość oferty z aukcji internetowej, podczas gdy wartość pojazdu w stanie uszkodzonym wyraża się w ustalonej matematycznie przez biegłego sądowego za pomocą programu eksperckiego wartości, co doprowadziło do błędnego uznania, iż wysokość powstałej szkody na skutek zdarzenia z dnia 16 października 2022 r. wynosi kwotę 2.866 zł zamiast kwoty 3.900 zł.

c)  art. 354 § 2 k.c. w zw. z art. 362 k.c. poprzez ich bezzasadne zastosowanie i błędne uznanie, iż poszkodowani A. D. i R. O. poprzez nieskorzystanie z oferty przedstawionej przez pozwanego przyczynili się do zwiększenia rozmiaru szkody w sytuacji, gdy poszkodowani nie mieli obowiązku sprzedaży pojazdu za pośrednictwem pozwanego, obowiązek taki nie wynikał z żadnych przepisów prawa, nie byli zainteresowani jego sprzedażą, nie wyrażali zgody na jego wystawienie na aukcje internetową, a ponadto wysokość szkody powstałej na skutek zdarzenia z dnia 16 października 2022 r. ma charakter stały i nie jest uzależniona od jakichkolwiek następczych działań, a w szczególności nie może być jednostronnie kształtowana przez pozwanego.

d)  art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa w zakresie żądania zasądzenia poniesionych przez powoda kosztów prywatnej ekspertyzy na kwotę 530,00 zł, gdy tymczasem opinia sporządzona na zlecenie powoda stanowiła czynność przygotowawczą do procesu, potwierdziła nieprawidłowości przy wycenie odszkodowania przez pozwanego i zaniżenie należnego powodowi odszkodowania, w związku z powyższym powinna być pokryta przez pozwanego w ramach strat, które poniósł powód w związku z zdarzeniem drogowym.

Mając to na uwadze powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa również co do kwoty 1.500,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 października 2022 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Rejonowy dokonał prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd odwoławczy w pełni podziela i przyjmuje za własne. Na aprobatę zasługują również poczynione przez Sąd Rejonowy rozważania prawne.

Odnosząc się kolejno do zarzutów sformułowanych w wywiedzionej przez powoda apelacji należy stwierdzić, że w judykaturze powszechnie się przyjmuje, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmienna ocena niż ocena sądu.

Przenosząc te ogólne rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji rozstrzygając sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów i tym samym nie naruszył przepisu art. 233 k.p.c. Prawidłowe ustalenia faktyczne są konsekwencją dokonania przez Sąd I instancji poprawnej oceny dowodów, bez naruszenia reguły wynikającej z art. 233 § 1 k.p.c. Ustalenia te nie zostały w przekonujący sposób podważone w apelacji, w ramach podniesionych w niej zarzutów procesowych, w szczególności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., zarzuty te okazały się bezzasadne.

Sąd Okręgowy nie dopatrzył się podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 232 k.p.c. Trzeba wskazać, że w toku postępowania powód nie zakwestionował faktu przeprowadzenia aukcji dotyczącej przedmiotowego pojazdu. Analiza treści pozwu prowadzi do wniosku, że już w chwili wniesienia pozwu powód posiadał wiedzę co do przeprowadzenia przez pozwanego aukcji i faktu tego nie kwestionował. Następnie, w toku postępowania powód wskazywał jedynie, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do ustalenia wartości pojazdu wyłącznie w oparciu od dane uzyskane z aukcji na platformie internetowej. Zarzut braku wykazania przez pozwanego przeprowadzenia aukcji nie jest zatem zasadny.

W sprawie poza sporem pozostaje, że powodowi przysługuje legitymacja czynna do dochodzenia odszkodowania. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na wystąpienie tzw. szkody całkowitej było ustalenie rynkowej wartości pozostałości pojazdu. Apelujący kwestionował ustalenia Sądu I instancji w zakresie obejmującym wartość wraku pojazdu (wartość pojazdu po szkodzie), ustaloną przez Sąd Rejonowy na podstawie przedstawionej przez pozwanego oferty uzyskanej na aukcji, a nie w oparciu o wycenę przeprowadzoną na podstawie systemu eksperckiego. Apelujący dążył do wykazania, że odszkodowanie należne powodowi powinno zostać określone z uwzględnieniem wartości pozostałości uszkodzonego pojazdu, ustalonej przez biegłego wg systemu A. na kwotę 1000 zł, a nie na kwotę 2034,00 zł, co miałoby wpływ na wysokość należnego odszkodowania.

Zarzutów podniesionych w apelacji Sąd Okręgowy nie podzielił. Sąd odwoławczy w pełni aprobuje argumentację która legła u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Rejonowy w należyty sposób ocenił charakter i specyfikę aukcji oraz wpływ jej przeprowadzenia, na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przypadku tzw. szkody całkowitej pojazdu, kiedy naprawa pojazdu pociąga za sobą dla zobowiązanego nadmierne koszty (art. 363 § 1 k.c.), szkodę dla poszkodowanego stanowi różnica między wartością pojazdu przed powstaniem szkody a wartością pojazdu po powstaniu szkody (pozostałości). Odszkodowanie należy więc określić w wysokości wartości pojazdu sprzed wypadku pomniejszonej o wartość pozostałości po pojeździe po wypadku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1971 r., II CR 475/70, SOP 1971/12/231).

W ocenie Sądu Okręgowego sposobem pozwalającym w sposób realny określić wartość rynkową pozostałości pojazdu jest zamieszczenie oferty sprzedaży wraku pojazdu na portalu „aukcyjnym”. W praktyce obrotu pojazdami uszkodzonymi często dochodzi do bezpośredniej sprzedaży lub próby sprzedaży uszkodzonego pojazdu w rynkowych warunkach aukcji, a w przypadku gdy przebieg aukcji jest zbliżony w czasie do terminu wyceny teoretycznej wyniki rynkowej wyceny aukcyjnej można traktować jako nadrzędne.

Wycena wartości uszkodzonego pojazdu otrzymana w wyniku aukcji może zostać uznana za obiektywną (rynkową) metodę wyceny. Ponadto pozwala na uniknięcie sytuacji, w której poszkodowany nie jest w stanie sprzedać uszkodzonego pojazdu za kwotę wskazaną w wycenie ubezpieczyciela. Jednocześnie poszkodowany sam decyduje, czy chce zbyć pojazd. Wówczas we wskazanym terminie może, choć nie ma takiego obowiązku, skontaktować się z podanym oferentem.

Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że aukcja została przeprowadzona w warunkach rynkowych. W świetle opinii biegłego sądowego M. C., sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania, zasadne jest ustalenie wartości pozostałości wyznaczonej przez ofertę zakupu pozostałości na kwotę 2.034 zł, a nie w oparciu o wyliczenia szacunkowe, dokonane w oparciu o symulację przeprowadzoną w programie eksperckim. Zastrzeżenia podnoszone w tym zakresie przez powoda zostały odrzucone przez Sąd Rejonowy i argumentację tę sąd odwoławczy w pełni podziela, jej ponowne przytoczenie nie jest konieczne.

Słuszne jest stanowisko, że brak zgody poszkodowanego na sprzedaż pozostałości za cenę aukcyjną nie stanowi przeszkody do tego, by „cenę z aukcji” uczynić składową obliczenia należnego odszkodowania. Nie sposób z góry założyć, że jednostkowy charakter oferty uniemożliwia jej kwalifikację jako rynkowej pod kątem ceny.

Zaniechanie skorzystania przez poszkodowanych z oferty sprzedaży aukcyjnej naruszało obowiązek minimalizacji szkody, a takie postępowanie przeczy powinności wierzyciela współdziałania z dłużnikiem w myśl art. 354 § 2 k.c.

Nie było podstaw do ustalenia, że oferta przedstawiona przez ubezpieczyciela była wadliwa, tym samym przyznanie wyższego odszkodowania, niż dotychczas przyznane prowadziłoby do wzbogacenia powoda. W tym stanie rzeczy nieskuteczne były stawiane przez powoda zarzuty naruszenia prawa materialnego art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. oraz art. 354 § 2 k.c. w zw. z art. 362 k.c.

Sąd odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia prawa materialnego art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa w zakresie żądania zasądzenia poniesionych przez powoda kosztów prywatnej ekspertyzy określonych na kwotę 530,00 zł. W ocenie powoda zlecenie wykonania prywatnej opinii stanowiło czynność przygotowawczą do procesu, potwierdzało nieprawidłowości przy ustaleniu odszkodowania przez pozwanego i jego zaniżenie.

Sąd Rejonowy uznał to roszczenie za nieuzasadnione i Sąd Okręgowy podziela argumenty przytoczone przez Sąd i instancji. Trzeba również zauważyć, że wycena została sporządzona przed zawarciem przez powoda i poszkodowanych umowy cesji wierzytelności tj. w dniu 7 listopada 2022 r. (umowa cesji została zawarta w dniu 22 grudnia 2022 r.). Powód nie wykazał zatem, że przedmiotowe koszty zostały poniesione w celu dochodzenia należnego odszkodowania. Zwrot kosztów jest uzasadniony wówczas, gdy opinia służy bezpośrednio dochodzeniu roszczenia o odszkodowanie wcześniej przez poszkodowanego, a następnie przez cesjonariusza, nie jest zaś powiązana wyłącznie z umową cesji, np. w celu oceny ryzyka, jakie wiąże się z nabywaną wierzytelnością (uchwała Sądu Najwyższego z 2.09.2019 r., III CZP 99/18).

Wobec powyższego wniesiona przez powoda apelacja podlegała oddaleniu w cało9ści jako bezzasadna na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1 ¹ oraz § 2 pkt 2 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Na koszty należne pozwanemu od powoda składają się koszty zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej w kwocie 135 zł.

Alina Szymanowska