Wyrok z 9 lipca 2025, sygn. I C 545/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Ewa Oknińska
Protokolant:	sekretarz sądowy (...)

po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. w O.

na rozprawie

sprawy z powództwa A. J., H. J.

przeciwko (...) z siedzibą w Z.

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego

I. oddala powództwo;

II. nie obciąża powodów kosztami procesu.

sędzia Ewa Oknińska

Sygn. akt I C 545/25

UZASADNIENIE

Powodowie H. J. i A. J. w pozwie skierowanym przeciwko (...) z siedzibą w Z. wnieśli o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu wykonawczego wydanego na rzecz Banku (...) S.A. z siedzibą we W. z dnia (...) nr (...) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 9 kwietnia 2014 r. postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia (...) r., sygn. (...).

Jednocześnie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie, ewentualnie łącznie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwani wskazali, że w dniu 3.04.2013 r. Bank (...) S.A. następca prawny (...) Bank S.A. wystawił przeciwko powodom bankowy tytuł egzekucyjny nr (...), który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Następnie w dniu 18 września 2017 r. doszło do zbycia wierzytelności wynikającej z ww. tytułu egzekucyjnego przez S. Bank (...) (dawniej (...) S.A.), na rzecz (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego, w którego imieniu działa (...) S.A. Przedmiotowy tytuł egzekucyjny dotyczy zawartej w dniu 21 października 2008 r. pomiędzy powodami a (...) Bank S.A. umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) Nr (...). Zgodnie z umową bank udzielił powodom kredytu w kwocie 250.000,00 zł denominowanego (waloryzowanego) w walucie CHF. Zdaniem strony powodowej umowa jest nieważna, ponieważ zawiera klauzule abuzywne opisane w § 2 ust. 1, § 2 ust. 2, § 4 ust. l a, § 9 ust. 2 i § 9 ust. 6 umowy. Dodatkowo postanowienia te nie zostały z powodami indywidualnie uzgodnione i nie mieli oni żadnego wpływu na ich kształt. Nadto w umowie zawarto jedynie blankietowe i nieskonkretyzowane zapisy dotyczące zmiany oprocentowania, co czyni umowę zawartą na podstawie aneksu za nieważną, z mocy art. 69 ust. 2 pkt 5 u.p.b. w zw. z art. 58 § 1 k.c.

W ocenie powodów umowa jest sprzeczna z art. 353 ¹ k.c., zasadami współżycia społecznego, prawem unijnym. Pozwany dopuścił się nieuczciwej praktyki rynkowej. Bank dopuścił się zaniechania wprowadzającego w błąd poprzez zatajenie istotnej informacji dotyczącej ryzyka związanego z produktem. Ponadto bank miał wiedzę przed zawarciem umowy, że kurs franka wahał się na poziomie 40 - 50 % i powinien to ujawnić powodom.

Powodowie domagają się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, który będzie konsekwencją ustalenia nieistnienia stosunku prawnego. Interes zgłoszonego roszczenia powodowie wywodzą z konieczności ustabilizowania swojej sytuacji prawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy pomiędzy stronami powstał długoterminowy stosunek, w ramach którego powodowie świadczyli znaczne kwoty na rzecz banku jak i pozwanego. Zdaniem powodów w/w umowa była nieważna, zatem wydany przeciwko powodom bankowy tytuł egzekucyjny został wydany bez podstawy prawnej, tym samym powinien on upaść. (pozew k. 4-17)

W odpowiedzi na pozew (...) z siedzibą w Z. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje stanowisko pozwany zaprzeczył twierdzeniom pozwu. Wskazał, że przedmiotowa umowa kredytu jest ważna i nie zawiera postanowień, które byłyby niedozwolone. Nie można też uznać przedmiotowej umowy za umowę sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Kredytobiorcy byli poinformowali o związanym z zawarciem umowy ryzykiem wynikającym ze zmiany kursu franka znali i akceptowali warunki umowy. (odpowiedź na pozew k. 57-33v)

Na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. strona powodowa podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. (k.76)

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 27.10.2008 r. powodowie zawarli poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank S.A. w W. umowę kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...).

Na mocy tej umowy bank udzielił powodom kredytu w wysokości 250.000,00 zł denominowanego (waloryzowanego) w walucie CHF na okres 360 miesięcy od dnia 21.10.2008 r. do dnia 11.10.2038 r. (§ 2 ust. 1 umowy).

Umowa kredytu obejmowała finansowanie budowy domu jednorodzinnego. (§ 3 ust. 1 umowy).

Kwota kredytu denominowanego (waloryzowanego) w CHF lub transzy kredytu miała zostać określona według kursu kupna dewiz dla ww. waluty zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązująca w banku w dniu wykorzystania kredytu lub transzy kredytu (§ 2 ust. 2 umowy).

Nadto umowa zawierała zastrzeżenie, że o wysokości wykorzystanego kredytu, wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo-odsetkowych w w/w walucie Bank miał poinformować kredytobiorców w terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych w Ogólnych Warunkach Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów na Cele Mieszkaniowe oraz Kredytów i P. hipotecznych w (...) Banku S.A. (dalej: (...)) (§ 2 ust. 3 umowy).

Uruchomienie kredytu nastąpić miało 4 transzach w następującej wysokości i terminach od: dnia 24.10.2008 w wysokości 37.750,00 zł, dnia 25.11.2008 w wysokości 70.000,00 zł, dnia 10.04.2009 w wysokości 60.000,00 zł, dnia 15.08.2009 w wysokości 80.000,00 zł w formie przelewu na rachunek wskazany w umowie.

Kredyt miał być wykorzystany w złotych przy jednoczesnym przeliczeniu kwoty kredytu według kursu kupna dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu wykorzystania kredytu (§4 ust. 1 i 1a umowy).

Bank miał pobrać prowizję z tytułu udzielenia kredytu w kwocie 2.250,00 zł (§ 6 ust. 1 umowy).

Oprocentowanie (stopę procentową) kredytu w całym okresie kredytu określono jako zmienną, stanowiącą sumę zmiennej stawki odniesienia oraz stałej marży banku w wysokości 2,25 punktów procentowych z zastrzeżeniem ust. 6 oraz z zastrzeżeniem zmiany marży banku na podstawie § 11a umowy.

W dniu zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 5,21 % w stosunku rocznym i było równe stawce odniesienia, którą jest stawka rynku pieniężnego LIBOR – 3 miesięcznego z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku, z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc zawarcia umowy publikowana na stronie serwisu Reuters lub na jakimkolwiek ekranie zastępczym, powiększonej o marżę banku, o której mowa w ust. 1 (§ 8 ust. 1-2 umowy).

Kredytobiorcy zobowiązani byli, po okresie wykorzystania kredytu, do spłaty kredytu z odsetkami w 349 równych ratach miesięcznych w dniu 10 każdego miesiąca, począwszy od 12.10.2009 roku.

Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określona była w CHF. Spłata rat kapitałowo-odsetkowych następować miała w złotych, po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych w złotych zależeć miała od wysokości kursu sprzedaży dewiz dla CHF obowiązującego w banku w dniu spłaty, a tym samym zmiana wysokości ww. kursu waluty miała wpływ na ostateczną wysokość spłaconego przez kredytobiorców kredytu. (§ 9 ust. 1-2 umowy).

Zabezpieczenie kredytu stanowiła hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 500.000,00 zł oraz cesja na rzecz banku praw z umowy ubezpieczenia lokalu mieszkalnego od ognia i innych zdarzeń losowych (§10 ust. 1 umowy).

Bank na pisemny wniosek kredytobiorcy mógł dokonać zmian w sposobie indeksowania kredytu na warunkach określonych w (...) (§ 11 ust. 3 umowy).

Kredytobiorcy oświadczyli, że zostali poinformowani o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz że rozumieją wynikające z tego konsekwencje. Jednocześnie oświadczyli, że akceptują zasady funkcjonowania kredytu denominowanego (waloryzowanego) w walucie wymienialnej, w szczególności zasady dotyczące określenia kwoty kredytu w walucie wskazane w § 2 umowy, sposobu uruchomienia i wykorzystania kredytu określone § 4 oraz warunków jego spłaty określone w § 9 umowy (§ 11 ust. 4 i 5 umowy).

W umowie nie zdefiniowano kursów kupna i sprzedaży CHF, ani nie wskazano, jak ustalana jest tabela, z której miały one wynikać.

(dowód: umowa 26-33v)

Kredyt został wypłacony powodom zgodnie z umową w łącznej kwocie 250.000,00 zł.

Powodowie w okresie od 29.10.2008 r. do 30.04.2013 r. spłacili na rzecz banku z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych kwotę 51.282,84 zł.

(dowód: zaświadczenie k. 37-39)

W dniu 3.04.2013 r. Bank (...) S.A. z siedzibą we W., będący następcą prawnym (...) Bank S.A. wystawił przeciwko powodom bankowy tytuł egzekucyjny nr (...), stwierdzający istnienie zobowiązania powodów z tytułu ww. umowy kredytu.

Postanowieniem z dnia (...) r. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w O., XI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w N. nadał klauzulę wykonalności powyższemu tytułowi egzekucyjnemu.

W dniu 18.09.2017 r. (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W., będący następcą prawnym Banku (...) S.A. (dawniej (...) Bank S.A.), sprzedał wierzytelność z tytułu umowy o kredyt mieszkaniowy E. nr (...) pozwanemu (...).

(dowód: bankowy tytuł egzekucyjny k. 21; postanowienie z (...) r. k. 22-22v; zaświadczenie banku k. 23; pismo z dnia 22.08.2023 r. k. 24-25)

Powodowie zaciągnęli przedmiotowy kredyt na budowę domu, w którym do tej pory zamieszkują. W domu nie była prowadzona ani zarejestrowana działalność gospodarcza. Środki z kredytu zostały wypłacone w walucie PLN i w tej walucie był spłacany kredyt. Z uwagi na zaległości w spłacaniu rat, bank wypowiedział umowę kredytu i wystawił przeciwko powodom bankowy tytuł egzekucyjny. Na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności bank nie wyegzekwował żadnej kwoty. Następnie bank sprzedał swoją wierzytelność przysługującą wobec powodów pozwanemu.

(dowód: przesłuchanie powodów k. 75-75v)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postaci dokumentów przedłożonych przez stroną powodową oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (...). Ich autentyczność nie budziła bowiem żadnych wątpliwości Sądu, podobnie pozwani nie podważali ich prawdziwości. Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na dowodzie z przesłuchania powodów, uznając go za wiarygodny w takim zakresie w jakim znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym.

Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. pominął wniosek dowodowy powodów określony w pkt 5 pozwu jako nieistotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem w okolicznościach niniejszej sprawy nie podlegało badaniu wysokość wpłat powodów na rzecz banku.

W niniejszej sprawie powodowie domagali się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, wywodząc, że umowa kredytu jest nieważna, zatem wydany przeciwko powodom bankowy tytuł egzekucyjny został wydany bez podstawy prawnej.

Utrwalony jest już pogląd w orzecznictwie, że postanowienia umowy kredytu dotyczące kursu kupna w celu ustalenia wysokości kredytu, którą należy wypłacić w PLN oraz kursu sprzedaży do ustalenia wysokości rat spłaty w PLN mają charakter niedozwolony, gdyż są „nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron” (por. np. uzasadnienie wyroku SN w sprawie (...) i przywołane tam orzecznictwo). Zgodnie z ugruntowanym już, najnowszym orzecznictwem, w przypadku uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do mechanizmu waloryzacji kredytu, określającego sposób ustalania kursu waluty obcej, niemożliwym jest przyjęcie w miejsce tego postanowienia innego sposobu określania kursu waluty obcej, a wynikającego z przepisów prawa lub zwyczajów. Dlatego też gdy nie można ustalić wiążącego strony kursu waluty obcej, umowa ta nie wiąże stron także w pozostałym zakresie i z tych przyczyn jest nieważna.

W rozpoznawanej sprawie powodowie zgłosili żądanie pozbawienia wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności na podstawie art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. przeciwko nabywcy wierzytelności z tytułu umowy kredytu.

Wyrok pozbawiający tytuł wykonawczy wykonalności uniemożliwia egzekucję na podstawie takiego tytułu. Zatem powództwo przeciwegzekucyjne może być uwzględnione wówczas, gdy istnieje potencjalna możliwość wykonania tytułu wykonawczego.

Wskazać należy, że bankowemu tytułowi egzekucyjnymi nadano klauzulę wykonalności na rzecz konkretnego podmiotu – banku jako wierzyciela. W świetle art. 97 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2015 r.), bank mógł wystawić tytuł egzekucyjny i uzyskać klauzulę wykonalności, jeśli wierzytelność była stwierdzona odpowiednimi dokumentami, a dłużnik poddał się egzekucji. Postępowanie to miało charakter szczególny, uprzywilejowany i zastrzeżony wyłącznie dla banków.

Jednakże na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, cesjonariusz nie będący bankiem nie może prowadzić egzekucji. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2004 r. ((...)) niedopuszczalne jest nadanie na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. klauzuli wykonalności na rzecz niebędącego bankiem nabywcy wierzytelności objętej bankowym tytułem egzekucyjnym, także po zaopatrzeniu go w sądową klauzulę wykonalności. Tym samym cesjonariusz nie może na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzule wykonalności prowadzić egzekucji przeciwko powodom.

Dodatkowo, istotne znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. (...), w którym uznano art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 Prawa bankowego – regulujące BTE – za niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą równości wobec prawa w myśl treści art. 32 Konstytucji. W konsekwencji, ustawodawca ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe, Dz.U.2015 poz. 1854 oraz niektórych innych ustaw, uchylił z dniem 27 listopada 2015 r. możliwość wystawiania bankowych tytułów egzekucyjnych. Niemniej jednak, zgodnie z przepisem przejściowym tj. art. 11 ust. 3 tej ustawy, BTE wystawione i którym nadano klauzulę wykonalności przed tą datą, zachowują swoją moc, lecz wyłącznie względem banku jako wierzyciela. W sytuacji cesji wierzytelności, nowy wierzyciel nie może skutecznie egzekwować roszczenia na podstawie BTE, lecz musi uzyskać nowy tytuł wykonawczy, np. w drodze powództwa o zapłatę, uzyskując nakaz zapłaty lub wyrok.

Zgodnie z uchwałą SN z dnia 29 czerwca 2016 r., (...), w przypadku wierzytelności objętej bankowym tytułem wykonawczym sytuacja prawna cesjonariusza kształtuje się odmiennie od sytuacji prawnej nabywcy wierzytelności objętej innym tytułem wykonawczym. Uprawnienie do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego przysługiwało bowiem jedynie bankom i tylko na ich rzecz mogła być nadana klauzula wykonalności; nadanie klauzuli na rzecz cesjonariusza niebędącego bankiem nie było dopuszczalne.

Z powyższych względów Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do pozbawienia bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności na mocy art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. Wyjątkowość przywileju wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego, powoduje, że nie może on być podstawą egzekucji na rzecz innych osób niż w nim wskazane. Powyższe oznacza, że pozwany nie może prowadzić egzekucji na podstawie powyższego tytułu wykonawczego. Zatem powództwo należało oddalić, o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 102 k.p.c., nie obciążając nimi strony powodowej, mimo oddalenia powództwa w całości. Przepis ten przewiduje odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W piśmiennictwie podnosi się, że to unormowanie urzeczywistnia zasadę słuszności i jako przepis wyjątkowy – stanowiący wyłom w zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu – nie podlega wykładni rozszerzającej. Nie konkretyzuje on pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, toteż ich kwalifikacja należy do Sądu, który uwzględniając całokształt okoliczności konkretnej sprawy – powinien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości. W okolicznościach niniejszej sprawy powodowie mogli pozostawać w uzasadnionym błędnym przekonaniu, co do słuszności swojego roszczenia, powoływali się bowiem na niedozwolone postanowienia zawarte w umowie.

sędzia Ewa Oknińska