Wyrok z 9 lipca 2025, sygn. VII U 1568/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Anna Bańcerowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. w Warszawie

sprawy K. K. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o emeryturę pomostową

na skutek odwołania K. K. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Odział w W. z dnia 15 września 2023 r. znak: (...)

oddala odwołanie.

Renata Gąsior

UZASADNIENIE

K. K. (1) w dniu 23 października 2023 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 15 września 2023 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy prawa do emerytury pomostowej. Ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie odwołującemu prawa do emerytury pomostowej od dnia 21 sierpnia 2023 roku oraz uwzględnienia w okresie zatrudnienia okresu praktycznej nauki zawodu mechanik – kierowca pojazdów samochodowych w (...) (...) w okresie od 1 września 1978 r. do 30 czerwca 1981 r. oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji odwołujący się zarzucił:

1.  błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym uznaniu przez organ, że odwołujący nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz odwołujący nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub prac w szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r., podczas gdy odwołujący świadczył pracę w szczególnych warunkach w obu tych wskazanych okresach od 14 maja 1982 r. do 28 lutego 1989 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W. oraz od 24 kwietnia 1989 r. do 28 sierpnia 1998 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) (...), a także od 1 czerwca 1999 r. w (...) S.A.;

2.  błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu przez organ rentowy okresów zatrudnienia odwołującej podczas praktycznej nauki zawodu mechanik-kierowca pojazdów samochodowych w (...) (...) od 1 września 1978 r. do 30 czerwca 1981 r., kiedy okres ten powinien zostać zakwalifikowany do stażu pracy, albowiem odwołujący w tym okresie był stroną umowy o pracę z ww. podmiotem, otrzymywał wynagrodzenie i był objęty ubezpieczeniem społecznym.

W uzasadnieniu swojego stanowiska odwołujący się wskazał, że rozpoczął swoją ścieżkę zawodową od praktycznej nauki zawodu mechanik - kierowca pojazdów samochodowych w (...) (...) od 01.09.1978 r. do 30.06.1981 r. W tym czasie odwołujący został objęty ubezpieczeniem społecznym, pobierał wynagrodzenie w oparciu o umowę o pracę. Z tego względu organ rentowy powinien uwzględnić ten okres przy ustalaniu okresów stażowych dot. odwołującego. Z uwagi na likwidację ww. podmiotu odwołujący nie uzyskał dokumentu umowy o pracę czy świadectwa pracy. Następnie odwołujący świadczył pracę w ramach zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu od 14.05.1982 r. do 28.02.1989 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W. oraz od 24.04.1989 r. do 28.08.1998 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) (...) Odwołujący w ww. podmiotach pracował na stanowisku monter samochodowy, a jego obowiązki obejmowały pracę w kanale remontowym przy naprawie samochodów ciężarowych, autobusów, przyczep, naczep i paszo wozów, jak również pracę w kanale remontowym kolejowym przy naprawach i przeglądach lokomotyw zakładowych firmy. Faktycznie, z uwagi na likwidację zakładu, odwołujący nie miał możliwości sprostowania lub uzyskania świadectwa pracy ze wzmianką o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, jednakże okoliczności związane z charakterem wykonywanej przez niego pracy można z powodzeniem ustalić przy pomocy przesłuchania zawnioskowanych świadków. Z przedłożonych przy odwołaniu pismach z 02.04.1991 r., 04.02.1992 r., 26.08.1992 r., 26.03.1993 r wynika, że odwołujący pobierał dodatek „szkodliwy” za pracę w szkodliwych warunkach. Zgodnie z orzecznictwem, świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym i w toku postępowania sądowego może być weryfikowane. Dopuszcza się przy tym przeprowadzenie takich dowodów, jak dowód z zeznań świadków, czy dowód z przesłuchania stron. Przedmiotowo istotnym dla rozstrzygnięcia, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach jest charakter wykonywanej pracy, a nie formalna nazwa zajmowanego stanowiska. Ubezpieczony dodał, że fakt niedopełnienia przez pracodawcę/płatnika swoich obowiązków nie powinien rzutować w żaden sposób na sytuację pracownika. Od 01.06.1999 r. odwołujący świadczy pracę w (...) S.A., w której w wymiarze pełnego etatu zajmuje stanowisko mechanik – konserwator sprzętu budowlanego w kanale naprawczym, a nadto jest narażony na kontakt z olejem silnikowym, smarami, paliwem. Jego praca wymaga schylania się, dźwigania i podnoszenia ciężarów do 30 kg, dorywczo do 50 kg (odwołanie z dnia 23 października 2023 r. – k. 3-26 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, że jak wynika z akt sprawy ubezpieczony nie spełnił niezbędnych warunków do nabycia prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy, ponieważ nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wysokości co najmniej 15 lat, nie udowodnił wykonywania przed dniem 1 stycznia 1999 r. pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz nie udowodnił po dniu 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze, wymienionej w nowych wykazach prac. Organ rentowy w ramach ustalania prawa do świadczenia nie uwzględnił do stażu pracy w szczególnych warunkach żadnego okresu, gdyż ubezpieczony nie przedstawił świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Okres pracy w szczególnych warunkach przed 01.01.1999 r. winien być wykazany na świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze sporządzonym zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., poz.43). Natomiast po 31.12.2008 r. w świadectwie powinno być podane stanowisko zgodne z załącznikiem nr 1 lub nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Po 31 grudnia 2008 r. w organie rentowym brak jest zgłoszenia ubezpieczonego jako pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach. Natomiast w myśl art. 38 ww. ustawy płatnik składek przekazuje informację o pracowniku, za którego był obowiązany opłacać składkę na FEP do 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok. Odwołujący ukończył wiek 60 lat w dniu 21.08.2023 r. Ogólny staż pracy ww. wynosi 39 lat, 10 miesięcy i 7 dni. Organ rentowy nadmienił, że załączone do odwołania dokumenty nie powodują zmiany stanowiska organu rentowego (odpowiedź na odwołanie z dnia 13 listopada 2023 r. – k. 28-29 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. K. (1), ur. (...), w okresie od 1 września 1978 r. do 30 czerwca 1981 r. w (...) (...) wykonywał praktyczną naukę zawodu mechanik-kierowca pojazdów samochodowych. Ubezpieczony ukończył (...) Szkołę Zawodową przy ul. (...) w W., pod patronatem (...). Był to zakład naprawczy samochodów osobowych. Ubezpieczony niezależnie od nauki w szkole podpisał umowę o pracę w ww. zakładzie pracy. Odwołujący się pracował w systemie dwuzmianowym po 7 godzin, były 3 dni nauki i 3 dni pracy. Był przydzielany do mechanika na różnych działach. Prace były różne (przygotowanie do naprawy, mycie części, naprawa hamulca, wymiana klocków hamulcowych). W pierwszym roku za każdy miesiąc pracy otrzymywał po 300 zł miesięcznie, w drugim 700 zł, natomiast w trzecim 1.200,00 zł (świadectwo ukończenia praktycznej nauki zawodu – k. 11 a.s.; legitymacja ubezpieczeniowa – k. 20-26 a.s.; zeznania K. K. (1) – k. 89-90 a.s.).

W okresie od 14 maja 1982 r. do 28 lutego 1989 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W. ubezpieczony pracował na stanowisku pomocnik montera samochodowego oraz monter samochodowy. Firma zajmowała się skupem i obrotem zbożem. Był też młyn, który mielił zboże na mąkę (świadectwo pracy z dnia 28 lutego 1989 r. – k. 12 a.s.; legitymacja ubezpieczeniowa – k. 20-26 a.s.; zeznania K. S. – k. 83–84 a.s.; zeznania K. K. (1) – k. 90-92, k. 143 a.s.).

Z kolei od 24 kwietnia 1989 r. do 28 lutego 1998 r. K. K. (1) pracował w (...) Przedsiębiorstwie (...) (...) na stanowisku mechanik samochodowy (świadectwo pracy z dnia 27 lutego 1998 r. – k. 13 a.s.; legitymacja ubezpieczeniowa – k. 20-26 a.s.; zeznania K. K. (1) – k. 90-92, 143 a.s.).

Ubezpieczony u ww. pracodawcy zajmował się naprawami lokomotyw spalinowych, w kanale pracował około 7 godzin. W W. był kanał i około 6-7 stanowisk do naprawy samochodów oraz podnośnik samochodowy. W zależności od tego co było do naprawy wszyscy mechanicy wykonywali naprawę w kanale i na stanowiskach obok. Przełożonym odwołującego w 1982 r. był H. Ś., w drugim etapie zastąpił go G. K., natomiast w larach 90-tych J. G. (1) (zeznania Z. L. – k. 86-87 a.s.; zeznania J. G. (2) – k. 87-88 a.s.; zeznania K. J. (1) – k. 88-89 a.s.; zeznania K. K. (1) – k. 90-92 a.s.).

Ubezpieczony od 1 czerwca 1999 r. do 30 kwietnia 2024 r. zatrudniony był w (...) S.A. na stanowisku mechanik, konserwator sprzętu budowlanego (1 września 1999 r. – 31 sierpnia 1999 r.) oraz konserwator sprzętu budowlanego (1 września 1999 r. – 30 kwietnia 2024 r.). Ubezpieczony był mechanikiem samochodowym, pracował również w kanale remontowym, 6 godzin pracy spędzał w kanale. Na warsztacie było jedno stanowisko z kanałem. Hala była nieduża, mieściły się tam dwa samochody osobowe albo jeden ciężarowy (świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 2024 r. – k. 98-99 a.s.; rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem z dnia 6 listopada 2023 r. – k. 100 a.s.; porozumienie w sprawie wydłużenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę z dnia 21 lutego 2023 r. – k. 101 a.s.; zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 21 sierpnia 2023 r. – k. 14 a.s.; legitymacja ubezpieczeniowa – k. 20-26 a.s.; zeznana Z. K. – k. 84-85 a.s.; zeznania K. K. (1) – k. 90-92, 144-146 a.s.).

K. K. (1) w dniu 14 sierpnia 2023 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie emerytury pomostowej (wniosek – k. 1-2 a.r.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzją z dnia 15 września 2023 r., znak: (...), odmówił przyznania prawa do emerytury pomostowej. Organ rentowy odmówił przyznania emerytury ponieważ ubezpieczony nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat, przed dniem 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i 33 ustawy emerytalnej oraz po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowej. Nadto, organ rentowy wskazał, że na potwierdzenie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ubezpieczony nie przedłożył żadnego dokumentu (decyzja ZUS z dnia 15 września 2023 r. – k. 9 a.r.).

Ubezpieczony odwołał się od ww. decyzji, a Sąd w toku postępowania dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy celem ustalenia, czy praca wykonywana przez odwołującego K. K. (1) w następujących okresach zatrudnienia:

a)  od 1 września 1978 r. do 30 czerwca 1981 r. w (...) (...),

b)  od 14 maja 1982 r. do 28 lutego 1989 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W.,

c)  od 24 kwietnia 1989 r. do 28 lutego 1998 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) (...),

d)  od 1 czerwca 1999 r. do 30 kwietnia 2024 r. w (...) S.A.

stanowiła pracę w warunkach szczególnych lub w szczególny charakterze zgodnie z art. 4 pkt 5 i 6 ustawy o emeryturach pomostowych, tj.

- przed dniem 1 stycznia 1999 r. pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a

- po dniu 31 grudnia 2008 r. pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 i ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ewentualnie zgodnie z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych (postanowienie – k. 94 a.s.).

W opinii z dnia 25 lipca 2024 r. biegły sądowy z zakresu bhp Z. C. wskazał, że jego zdaniem, na podstawie zapisów znajdujących się w aktach sprawy można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że odwołujący się w spornym okresie czasu pracy wykonywał swoje obowiązki na następujących stanowiskach:

- nauka w (...) Szkole Zawodowej w zawodzie mechanik - kierowca pojazdów samochodowych (w wymiarze 2 lat i 10 miesięcy).

W ww. okresie odwołujący jako uczeń szkoły przyzakładowej realizował (uczestniczył) równolegle program teoretyczny oraz praktyczną naukę zawodu (mechanik - kierowca pojazdów samochodowych) - jako pracownik młodociany - w wymiarze 7 godzin dziennie i czynności te odbywały na terenie wszystkich (różnych) działów (...) (...).

Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że praca odwołującego podczas nauki (...) spełnia warunki uznania jej jako wykonywanej w warunkach szczególnych w oparciu o wymania R.R.M.,

- pomocnik montera samochodowego (w wymiarze 1 roku, 2 miesiące i 7 dni),

- monter samochodowy (w wymiarze 5 lat i 7 miesięcy),

- mechanik samochodowy (w wymiarze 8 lat, 10 miesięcy i 5 dni, w tym 183 dni - okresy nieskładkowe),

Odwołujący na powyższych stanowiskach wykonywał swoje obowiązki zarówno z wykorzystaniem kanału remontowego, ale również poza nim - w tym z wykorzystaniem podnośnika, oraz przy naprawach lokomotyw. Miejsce wykonywania pracy - praca w kanale i poza kanałem byłą uzależniona od aktualnych potrzeb. Praca w kanale remontowym przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych jest pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M. (Wykaz A, Dział XIV, poz. 16). Natomiast prace wykonywane poza kanałem remontowym - w tym codzienna obsługa samochodu osobowego - nie są pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M.

Tym samym praca odwołującego na stanowisku mechanika samochodowego nie może być uznana jako wykonywana w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M. bowiem nie jest spełniony wymóg ujęty w § 2.1 rozporządzenia (tj. wykonywanie czynności w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy).

Zarówno odwołujący jak i świadkowie nie odnosili się do poszczególnych okresów pracy odwołującego w (...), podczas zajmowania przez niego różnych stanowisk pracy.

- mechanik - konserwator sprzętu budowlanego (w wymiarze 3 miesięcy),

- konserwator sprzętu budowlanego (w wymiarze 24 lat i 8 miesięcy - w tym: 699 dni nieskładkowe). Na podstawie informacji znajdujących się w aktach osobowych - w tym dokumentów dotyczących zajmowanych przez niego stanowisk pracy i płac, skierowań na badania lekarskie oraz zeznań odwołującego i świadka, wynika, że naprawa sprzętu budowlanego odbywała się zarówno na terenie warsztatu, jak i poza nim i nie odbywała się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy tylko w kanale remontowym.

Tym samym, zdaniem biegłego, nie ma podstaw do uznania, że praca odwołującego na powyższych stanowiskach wykonywana byłą w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M.

Prace wykonywane przez odwołującego w spornym okresie czasu pracy nie są wymieniane w Załączniku nr 1, jak również Załączniku nr 2, ustawy o emeryturach pomostowych, jako prace wykonywane w warunkach szczególnych/ o szczególnym charakterze.

W ocenie biegłego całość dokumentacji załączonej do akt sprawy, nie pozwala na stwierdzenie, że odwołujący w spornym okresie czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach/o szczególnym charakterze, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danych stanowiskach pracy w oparciu o wymagania ujęte w art. 3, ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, jak również wymagań (...) (opinia biegłego sądowego z dnia 25 lipca 2024 r. – k. 105-116 a.s.).

Zastrzeżenia do ww. opinii złożył ubezpieczony, a Sąd postanowieniem z dnia 14 listopada 2024 r. dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego sądowego z zakresu (...) celem ustosunkowania się do zarzutów podniesionych prze pełnomocnika odwołującego się w piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2024 r. (k. 129-131 a.s.) oraz wydania opinii ostatecznej w zakresie ustalenia, czy praca wykonywana przez odwołującego K. K. (2) w następujących okresach zatrudnienia:

a)  od 14 maja 1982 r. do 28 lutego 1989 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W.,

b)  od 24 kwietnia 1989 r. do 28 lutego 1998 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) (...),

c)  od 1 czerwca 1999 r. do 30 kwietnia 2024 r. w (...) S.A.

stanowiła pracę w warunkach szczególnych lub w szczególny charakterze zgodnie z art. 4 pkt 5 i 6 ustawy o emeryturach pomostowych, tj.

- przed dniem 1 stycznia 1999 r. pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a

- po dniu 31 grudnia 2008 r. pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 i ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ewentualnie zgodnie z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych (postanowienie – k. 94 a.s.).

W opinii uzupełniającej z dnia 2 stycznia 2025 r. biegły sądowy z zakresu bhp Z. C. wskazał, że podtrzymuje w całości swoją opinię podstawową z dnia 25 lipca 2024 r. i uważa, że odwołujący się w spornym okresie czasu (tj. od dnia 1 września 1979 r. do 30 czerwca 1981 r.) w (...) (...), od dnia 14 maja 1982 r. do dnia 28 lutego 1989 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W., od dnia 24 kwietnia 1989 r. do 28 lutego 1998 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) (...) w W. oraz od dnia 1 czerwca 1999 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r. w (...) s.a. – nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w oparciu o wymagania ujęte w ustawie o emeryturach pomostowych (tj. wymienionych w załączniku nr 1/2) – art. 3, ust. 1 i 3. Żadna z prac wykonywanych przez odwołującego w spornym okresie czasu pracy nie jest wymieniana w załączniku nr 1/załączniku nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Biegły wskazał, że informacje znajdujące się w aktach sprawy nie pozwalają na stwierdzenie, że odwołujący się w spornym okresie czasu pracy wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy czynności przy remoncie pojazdów samochodowych i szynowych tylko z poziomu kanału remontowego. Tym samym, zdaniem biegłego, nie ma podstaw do uznania, że odwołujący się spełnił wymagania ujęte w art. 4 lub art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych (opinia uzupełniająca z dnia 3 stycznia 2025 r. – k. 153-156 a.s.).

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, obejmującego przede wszystkim dowody z dokumentów wchodzących w skład akt osobowych odwołującego, a także akt rentowych oraz na podstawie zeznań odwołującego K. K. (1) oraz świadków K. S., Z. K., Z. L., J. G. (2) i K. J. (2). Wiarygodność dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez strony postępowania, w związku z czym Sąd dał im wiarę w całości.

Sąd dał wiarę zeznaniom ww. świadków i ubezpieczonemu w zakresie w którym wskazywali na zatrudnienie K. K. (1) w spornych okresach w (...) S.A. oraz w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W. i (...) Przedsiębiorstwie (...) (...), lecz nie zostało wykazane, że prace wykonywane przez ubezpieczonego wykonywane były stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Sąd oparł się również na opinii biegłego sądowego z zakresu (...) (opinii głównej i uzupełniającej). Opinie sporządzone przez biegłego sądowego zostały ocenione jako rzetelne, gdyż zostały wyczerpująco i przekonująco uzasadnione. Sąd obie opinie biegłego z zakresu BHP ocenił jako fachowe i rzetelne. Opinia główna dawała odpowiedź na postawione przez sąd pytanie i logiczną argumentację stanowiska biegłego. Była także dla sądu zrozumiała. Opinia uzupełniająca w sposób wyczerpujący odnosiła się także do zastrzeżeń odwołującego, wyjaśniając w sposób przekonujący dla sądu, wątpliwe dla odwołującej kwestie. Opinia główna i uzupełniająca stała się wiodącą podstawą ustaleń faktycznych.

W toku postępowania ubezpieczony wnosił zastrzeżenia do wydanej opinii biegłego, które nie były zgodne z jego oczekiwaniami, co doprowadziło do wydania przez biegłego opinii uzupełniającej w sprawie. Odwołujący nie zgodził się jednak z wydaną opinią uzupełniającą i wnosił o powołanie innego biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W ocenie Sądu, kolejne podniesione zarzuty nie były uzasadnione i nie dawały podstaw do powołania innego biegłego z zakresu BHP. Biegły w swojej opinii w sposób jasny i konkretny wykazał, dlaczego okresy pracy ubezpieczonego nie mogą zostać uznane za okresy pracy w warunkach szczególnych. Również w opinii uzupełniającej biegły odniósł się w sposób bardzo obszerny do sformułowanych przez ubezpieczonego wątpliwości. W tym kontekście istotne są również poglądy orzecznictwa, które zwraca uwagę, że sąd nie jest zobowiązany dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15.02.1974 r., sygn. akt II CR 817/73, wyrok Sądu Najwyższego z 18.02.1974 r., sygn. akt II CR 5/74, wyrok Sądu Najwyższego z 15.11.2001 r., sygn. akt II UKN 604/00). Potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczasowej złożonej opinii ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 5.11.1974 r., sygn. akt I CR 562/74, uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 4.08.1999 r., sygn. akt I PKN 20/99, uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 10.01.2001 r., sygn. akt II CKN 639/99). Przy czym potrzebą taką nie może być przeświadczenie strony, że dalsze opinie pozwolą na udowodnienie korzystnej dla strony tezy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27.06.2001 r., sygn. akt II UKN 446/00). Mając powyższe na względzie Sąd postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r. pominął wniosek odwołującego się o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z dziedziny BHP i dołączenie do akt sprawy informacji oraz dokumentów dotyczących M. K., jako zmierzające jedynie do przedłużenia postępowania (postanowienie z dnia 11 marca 2025 r. – k. 182 a.s.). Odnosząc się do wniosku ubezpieczonego o dołączenie do akt sprawy informacji oraz dokumentów dotyczących M. K., wskazać należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie, bowiem w przepisach ubezpieczeń społecznych nie można ustalać prawa do świadczenia przez analogie. Słusznie organ rentowy podniósł, że prawo do świadczenia ustalane jest w oparciu o dowody, które potwierdzają, że osoba wnioskująca o świadczenie spełnia warunki do przyznania tego prawa, a nie ktoś inny. Zatem przy ustaleniu prawa do wnioskowanego świadczenia należy wykazać, że to odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu, a nie w oparciu o ustalone prawo do świadczenia innej osoby uznawać, że wobec tego odwołujący również spełnia warunki do takiego świadczenia.

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania orzeczenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie K. K. (1) nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 164 - dalej jako „u.e.p.”), prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5. przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

6. po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7. (uchylony)

Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową, w świetle wykładni językowej art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, jest zatem m.in. legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub w rozumieniu dotychczasowych przepisów oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po dniu 31 grudnia 2008 r., jednak w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy.

Z kolei zgodnie z treścią art. 49 ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1. po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2. spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3. w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Przesłanki wymienione w przepisach art. 4 i art. 49 ustawy pomostowej, bez względu na to, na podstawie którego z przepisów rozważana jest możliwość przyznania prawa do emerytury pomostowej, muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych, na co zwrócił uwagę m.in. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 26 kwietnia 2012 r. ( sygn. akt III AUa 252/12) oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 18 lipca 2013 r. ( sygn. akt III AUa 1664/12).

W rozpatrywanej sprawie, organ rentowy kwestionował wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wskazując, że przedstawiona przez ubezpieczonego dokumentacja nie potwierdza wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach bądź o szczególnym charakterze. Ubezpieczony nie posiadał świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Sąd rozstrzygając spór w ww. zakresie miał na względzie, że choć wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2009 roku, I PK 194/08), to dokumenty te podlegają każdorazowo weryfikacji. To z kolei oznacza, że nawet jeśli pracodawca ww. dokument pracownikowi wystawił, to i tak podlega on kontroli ZUS i Sądu, i nie oznacza automatycznie, że praca w danym okresie była wykonywana w warunkach szczególnych. Z drugiej zaś strony, brak takiego dokumentu bądź jego wadliwości nie przesądzają o tym, że praca nie była wykonywana w warunkach szczególnych. Kwestia ta każdorazowo podlega badaniu przy uwzględnieniu tego, jaki rodzaj prac faktycznie wykonywał wnioskodawca. Przy tym ważne jest, że w razie wszczęcia postępowania sądowego, toczącego się wskutek odwołania od odmownej decyzji organu rentowego w sprawie przyznania uprawnień do emerytury w wieku obniżonym (także w sprawie o rekompensatę), dopuszczalne jest przeprowadzanie wszelkich dowodów przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego.

W przedmiotowej sprawie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że po 31 grudnia 2008 r. ubezpieczony nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 u.e.p., zatem nie mógł uzyskać prawa do emerytury pomostowej w oparciu o art. 4 u.e.p. Jednak należało rozważyć możliwość przyznania ubezpieczonemu prawa do ww. świadczenia na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Wskazany przepis w miejsce warunku z art. 4 pkt 6, wprowadza wymaganie, aby zainteresowany spełniał w dniu wejścia w życie ustawy warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że art. 49 ustawy pomostowej zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 tej ustawy, zwalniając je wprawdzie z konieczności wykonywania po dniu 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadzając równocześnie w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o to świadczenie pracownik spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Warunek ten został jasno wyrażony (art. 49 pkt 3 ustawy) i jest zgodny z jej celem. W świetle tego przepisu nie ma podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być kwalifikowany jako okres pracy w warunkach szczególnych lub pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 marca 2012 r., II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62; z dnia 4 września 2012 r., I UK 164/12, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 185; z dnia 22 lipca 2013 r., III UK 106/12, LEX nr 1555688; z dnia 4 grudnia 2013 r., II UK 159/13, LEX nr 1405231; z dnia 25 października 2016 r., II UK 373/15, LEX nr 217708; postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2023 r., III USK 267/22). Podobne stanowisko w kwestii wykładni art. 49 zostało zaprezentowane w doktrynie prawa (zob. M. Zieleniecki: Emerytura pomostowa w nowym systemie emerytalnym, Gdańsk 2011, LEX).

Ustawa o emeryturach pomostowych zawiera autonomiczną (w stosunku do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43) definicję prac wykonywanych odpowiednio w szczególnych warunkach i prac o szczególnym charakterze. Innymi słowy zakwalifikowanie danej pracy jako pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie jest równoznaczne z uznaniem tej pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Prace w szczególnych warunkach – zgodnie z treścią art. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych – to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które pomimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Z kolei prace o szczególnym charakterze – zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych – to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Zacytowana definicja ma charakter węższy niż definicja z art. 32 i 33 ustawy z dnia 13 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej stanowi, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Kwalifikowanie pracy jako pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze dokonuje się w tym wypadku w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast ustawa o emeryturach pomostowych zawiera własne wykazy prac, które wedle tej ustawy są pracami uznawanymi za prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

Regulacja wynikająca z art. 49 ustawy pomostowej jest regulacją szczególną w stosunku do wynikającej z art. 4 ustawy. Odstępstwo od obowiązku wykonywania pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 grudnia 2008 r. zawężone jest jednak wyłącznie do tych ubezpieczonych, którzy na dzień 1 stycznia 2009 r. legitymują się okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Nie wystarczy zatem wykazanie się na ten dzień wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Konieczne jest także, aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych (art. 49 pkt 3).

Podsumowując należy uznać, że gdy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 r. i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze) według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej). Brak jest podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pozostawało, czy odwołujący się wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, przez co najmniej 15 lat.

W trakcie postępowania sądowego, po uprzednim uzyskaniu akt osobowych odwołującego się oraz zeznań świadków, Sąd dostrzegając potrzebę wykorzystania w sprawie wiadomości specjalnych, dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu BHP na okoliczność, czy praca odwołującego od 1 września 1978 r. do 30 czerwca 1981 r. w (...) (...), od 14 maja 1982 r. do 28 lutego 1989 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w W., od 24 kwietnia 1989 r. do 28 lutego 1998 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) (...), od 1 czerwca 1999 r. do 30 kwietnia 2024 r. w (...) S.A. - stanowiła pracę w warunkach szczególnych lub w szczególny charakterze zgodnie z art. 4 pkt 5 i 6 ustawy o emeryturach pomostowych, tj. przed dniem 1 stycznia 1999 r. pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a po dniu 31 grudnia 2008 r. pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 i ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ewentualnie zgodnie z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

Biegły Z. C., biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego w tym dokumenty z akt osobowych, dokonał oceny pracy odwołującego się i wskazał, że jeśli chodzi o naukę w (...) Szkole Zawodowej w zawodzie mechanik - kierowca pojazdów samochodowych (w wymiarze 2 lat i 10 miesięcy) to w ww. okresie odwołujący jako uczeń szkoły przyzakładowej realizował (uczestniczył) równolegle program teoretyczny oraz praktyczną naukę zawodu (mechanik - kierowca pojazdów samochodowych) - jako pracownik młodociany - w wymiarze 7 godzin dziennie i czynności te odbywały na terenie wszystkich (różnych) działów (...) (...). Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że praca odwołującego podczas nauki (...) spełnia warunki uznania jej jako wykonywanej w warunkach szczególnych w oparciu o wymania R.R.M.

Następnie ubezpieczony pracował jako pomocnik montera samochodowego (w wymiarze 1 roku, 2 miesiące i 7 dni), monter samochodowy (w wymiarze 5 lat i 7 miesięcy), mechanik samochodowy (w wymiarze 8 lat, 10 miesięcy i 5 dni, w tym 183 dni - okresy nieskładkowe). Odwołujący na powyższych stanowiskach wykonywał swoje obowiązki zarówno z wykorzystaniem kanału remontowego, ale również poza nim - w tym z wykorzystaniem podnośnika, oraz przy naprawach lokomotyw. Miejsce wykonywania pracy - praca w kanale i poza kanałem byłą uzależniona od aktualnych potrzeb. Praca w kanale remontowym przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych jest pracą wykonywaną w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M. (Wykaz A, Dział XIV, poz. 16). Natomiast prace wykonywane poza kanałem remontowym - w tym codzienna obsługa samochodu osobowego - nie są pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M. Tym samym praca odwołującego na stanowisku mechanika samochodowego nie może być uznana jako wykonywana w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M. bowiem nie jest spełniony wymóg ujęty w § 2.1 rozporządzenia (tj. wykonywanie czynności w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy).

Co do okresu pracy jako mechanik - konserwator sprzętu budowlanego (w wymiarze 3 miesięcy) oraz konserwator sprzętu budowlanego (w wymiarze 24 lat i 8 miesięcy - w tym: 699 dni nieskładkowe), biegły wskazał, że na podstawie informacji znajdujących się w aktach osobowych - w tym dokumentów dotyczących zajmowanych przez niego stanowisk pracy i płac, skierowań na badania lekarskie oraz zeznań odwołującego i świadka, wynika, że naprawa sprzętu budowlanego odbywała się zarówno na terenie warsztatu, jak i poza nim i nie odbywała się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy tylko w kanale remontowym. Tym samym, zdaniem biegłego, nie ma podstaw do uznania, że praca odwołującego na powyższych stanowiskach wykonywana byłą w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania R.R.M.

Prace wykonywane przez odwołującego w spornym okresie czasu pracy nie są wymieniane w Załączniku nr 1, jak również Załączniku nr 2, ustawy o emeryturach pomostowych, jako prace wykonywane w warunkach szczególnych/ o szczególnym charakterze.

Sąd podziela wniosku płynące z opinii biegłego, że całość dokumentacji załączonej do akt sprawy, nie pozwala na stwierdzenie, że odwołujący w spornym okresie czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach/o szczególnym charakterze, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danych stanowiskach pracy w oparciu o wymagania ujęte w art. 3, ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, jak również wymagań R.R.M.

Biorąc powyższe pod uwagę, odwołujący nie wykazał 15 - letniego stażu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze – nie spełnił zatem warunków do przyznania emerytury pomostowej na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy. Nie można bowiem pominąć, że w myśl art. 49 ustawy pomostowej, wymagany okres 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze musi obejmować takowe prace, które w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej są pracami w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zatem odpowiednie prace winny być uwzględnione w wykazach stanowiących załączniki 1 i 2 do wyżej wymienionej ustawy. Jak już zostało powyżej wskazane, praca świadczona przez K. K. (1) nie miała takiego charakteru.

Ubezpieczony nie spełnił także warunków wskazanych w art. 4 ustawy pomostowej, dlatego że po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w myśl art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy.

Mając powyższe na względzie K. K. (1) nie spełnił warunków do przyznania emerytury pomostowej, określonych tak w art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, jak i w art. 49 tej ustawy. Odwołanie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

Sędzia SO Renata Gąsior