Uzasadnienie z 14 marca 2024, sygn. III Ca 1743/22

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 7 października 2015 roku Skarb Państwa – Prezydent Miasta Ł. wniósł o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) poprzez nakazanie wykreślenia w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości pozwanych I. C. (1) i M. K. (1), co do (...) i wpisanie w to miejsce Skarbu Państwa jako następcy prawego A. vel A. H. (1) i H. z F. H.. Ponadto wniósł o udzielenie zabezpieczenia w postaci zakazu zbywania udziałów nieruchomości przez pozwanych, ustanawiania na nieruchomości odrębnej własności lokali oraz obciążania ich udziałów w nieruchomości ograniczonymi prawami rzeczowymi na czas trwania postępowania cywilnego oraz o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych.

Uzasadniając roszczenie, strona powodowa wskazała, iż na podstawie aktu notarialnego z dnia 1 kwietnia 1952 roku przeniesiono własność nieruchomości położonej
w Ł. przy ulicy (...), a należącej do A. vel A. H. (1)
i H. z F. H., na rzecz poprzedniczki prawnej pozwanych - M. W. (1). Zdaniem strony powodowej w dacie sporządzania aktu państwo H. już nie żyli, a dokument został podpisany przez inne osoby w związku z czym jest nieważny. Wykazując interes prawny strona powodowa podniosła, iż majątek po państwu H. nabył Skarb Państwa.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia
w Ł. zabezpieczył powództwo Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Ł. przeciwko I. C. (2) i M. K. (1) o uzgodnienie treści księgi wieczystej (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez orzeczenie wobec pozwanych I. C. (1) i M. K. (1): zakazu zbywania udziałów w nieruchomości przy ul. (...) w Ł., dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi prowadzi księgę wieczystą nr (...), zakazu obciążania udziałów w powyższej nieruchomości ograniczonymi prawami rzeczowymi oraz zakazu wyodrębniania z powyższej nieruchomości samodzielnych lokali mieszkalnych na czas trwania niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na pozew z dnia 18 listopada 2015 roku I. C. (1)
i M. K. (1) wniosły o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Ponadto podniosły zarzut zasiedzenia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...), poprzez zasiedzenie w dobrej wierze, a przez to nabycie przedmiotowej nieruchomości z dniem 9 grudnia 2014 roku. Uzasadniając stanowisko, wskazały, iż w 1952 roku kamienicę przy ul. (...) w Ł. nabyła od A. H. i H. M. W. z domu K.. Następnie na podstawie testamentu spadek po siostrze nabył w całości S. K. (1) (ojciec pozwanych), zaś po śmierci S. K. (1) w 1972 roku spadek po nim nabyły pozwane, każda z nich po ½. Nadto wskazały, iż na skutek postanowienia z dnia 26 października 1994 roku, Sąd Rejonowy w Łodzi, wznawiając postępowanie o zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa, uchylił zaskarżone postanowienie w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa i oddalił wniosek. Na skutek czego w dniu 9 grudnia 1994 roku pozwane zostały ujawnione w księdze wieczystej jako właścicielki spornej nieruchomości. Zdaniem pozwanych przejęcie przez nie nieruchomości miało miejsce w grudniu 1994 roku, a więc 20 letni termin zasiedzenia „w dobrej wierze” koresponduje z przedmiotowy stanem faktycznym. Siostry K. podniosły, iż były w pełni świadome tego, iż prawo do władania rzeczą im przysługuje i od przeszło 20 lat w nieskrępowany sposób wykonywały uprawnienia właścicielskie, polegające na wymianie przestarzałej instalacji gazowej czy modernizacji źródeł ciepła dla budynku, otrzymując przy tym dotację z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i (...) Wodnej. Ponadto wskazały, iż w 2003 roku z własnych środków wymieniły kilkadziesiąt sztuk okien.

Odpowiadając na twierdzenia strony powodowej w zakresie przyjęcia, iż akt notarialny z 1 kwietnia 1952 roku został sfałszowany, wskazały, iż odwoływanie się do starej, niekoniecznie rzetelnej dokumentacji w kontekście istniejącego obecnie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, nie ma racjonalnego uzasadnienia. Zaś samo wniesienie powództwa stanowi nadużycie prawa, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Pismem z dnia 26 października 2016 roku I. C. (1) i M. K. (1), wnosząc o oddalenie powództwa w całości, podniosły zarzut braku legitymacji procesowej czynnej po stronie powodowej. Zdaniem pozwanych Skarb Państwa, wywodząc swoje uprawnienia do wystąpienia z roszczeniem opartym o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1983 roku (Dz.U z 2016 Nr 790 j.t. ze zm.), powołał się na postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po osobach o podobnie brzmiących imionach i nazwiskach, jak stający w 1952 roku do aktu zbywcy przedmiotowej nieruchomości, nie zaś samych zbywców. Poza rozbieżnościami występującymi w zapisie imion i nazwisk pozwane podniosły, iż w odpisie zupełnym aktu zgonu H. H. (2), na który powołuje się Skarb Państwa, jako datę jej urodzenia wskazano 1905 rok, a z dokumentacji zgromadzonej w aktach, w tym aktu małżeństwa małżonków H. wynika, że osoba stawiająca do aktu w 1952 roku urodziła się w roku 1894 roku.

Odnosząc się do twierdzeń powoda, co do sfałszowania aktu notarialnego z dnia 1 kwietnia 1952 roku, poprzez podpisanie go przez osoby niebędące właścicielami nieruchomości, a to poprzez brak zdolności prawnej zbywców nieruchomości w dniu 1 kwietnia 1952 roku z uwagi na stwierdzenie ich śmieci przed wskazana datą, pozwane poddały w wątpliwość datę śmierci wskazaną w postanowieniach o uznaniu za zmarłychi podniosły, iż wskazane daty zgonu osób wymienionych w postanowieniach zostały ustalone w oparciu o instytucję uznania za zmarłego, a więc postępowaniu sądowym, zależnym od zgromadzonego w sprawie materiału dowodnego i mogły nie zostać ustalone w sposób niewątpliwy.

Pismem z dnia 24 listopada 2016 roku Skarb Państwa zgłosił żądanie alternatywne, wnosząc o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) poprzez nakazanie wykreślenia w dziale II księgi wieczystej jako współwłaścicielek nieruchomości pozwanych, co do (...) i wpisanie w to miejsce A. vel A. H. (1) i H.
z F. H.. W uzasadnieniu podniesiono, iż w ocenie strony powodowej w pierwszym rzędzie w miejsce osób figurujących aktualnie w księdze wieczystej winien być wpisany Skarb Państwa, zgodnie z przedłożonymi dokumentami. Odnosząc się do zgłoszonych wątpliwości, co do wieku H. z F. H., wskazał, iż dane zawarte w postanowieniu dotyczącym stwierdzenie nabycia spadku, co do dat bazują na akcie zgonu, który został wystawiony błędnie. Podniesiono, iż pełnomocnik wnioskodawcy
w postępowaniu o stwierdzenie zgonu H. z F. H. wpisał błędną datę urodzenia, a pomyłkę tę powielił Sąd stwierdzający zgon, a następnie Sąd stwierdzający nabycie spadku. Wskazano, że H. H. (2) vel H. urodziła się (...), co potwierdza wypis z księgi ludności stałej z lat 1903-1921 oraz poświadczenie posiadania obywatelstwa polskiego z 1936 roku.

Pismem z dnia 3 stycznia 2018 roku Prokuratura Okręgowa w Łodzi zgłosiła udział prokuratora w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia 25 lutego 2020 roku powód rozszerzył żądanie i wniósł o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) poprzez nakazanie wykreślenia
w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości pozwanych, co do (...) wpisanie w to miejsce Skarbu Państwa jako następcy prawego A. vel A. H. (1) i H. z F. H.. Ewentualnie wykreślenie pozwanych
i wpisanie w to miejsce A. vel A. H. (1) i H. z F. H..

Ponadto zgłosił roszczenie ewentualne nr 1 i wniósł o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) poprzez nakazanie wykreślenia w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości pozwanych, co do (...) oraz wykreślenie z działu II KW (...) pozwanych i nakazać zamknięcia tej księgi oraz wykreślenie z działu II KW (...) pozwanych i nakazanie zamknięcia tej księgi, a także wykreślenia z tej księgi w dziale IV hipoteki ustanowionej na rzecz (...) Banku S.A. oraz wpisanie Skarbu Państwa w KW (...) jako współwłaściciela nieruchomości
w udziale (...) ( (...)+ (...) [ (...) razy dwa]) + (...) ( (...) razy dwa) jako następcy prawnego A. vel A. H. (1) i H. z F. H.. Ewentualnie wykreślenie pozwanych i wpisanie w to miejsce A. vel A. H. (1) i H. z F. H..

Wskazano, iż roszczenie w tej wersji obejmuje zarówno własność nie tylko część własności nieruchomości związanej z niewyodrębnionymi lokalami ale również własność lokalu nr (...), który w związku z nieważnością wyodrębnienia przestają być odrębnymi lokalami. Aktualne współwłaścicielki wyodrębniły lokale już po kilkukrotnych przesłuchaniach i powzięciu wiedzy o fakcie fałszerstwa aktu notarialnego podpisanego przez ich ciotkę, działały zatem w złej wierze.

Nadto zgłosił roszczenie ewentualne nr 2 i wniósł o:

uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) poprzez nakazanie wykreślenia
w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości pozwanych, co do (...) oraz wykreślenie z działu II KW (...) pozwanych i wierzyciela hipotecznego i nakazanie zamknięcia tej księgi oraz wykreślenie z działu II KW (...) pozwanych i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wykreślenie z działu II KW (...) R. M. i M. M. (1) i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wykreślenie z działu II KW (...) E. J. i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wykreślenie z działu II KW (...) A. W.
i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wykreślenie z działu II KW (...) M. de B. i W. S. de B. i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wykreślenie z działu II KW (...) M. W. (2)
i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wykreślenie z działu II KW (...) A. K.
i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wykreślenie z działu II KW (...) D. A. i P. A. i nakazanie zamknięcia tej księgi;

oraz wpisanie Skarbu Państwa w KW (...) jako współwłaściciela nieruchomości w udziale (...) ( (...)+ (...) + (...) + (...) + 5530 x 2 + (...)+ (...) + (...)+ (...)+ (...)) jako następcy prawnego A. vel A. H. (1) i H. z F. H.. Ewentualnie wykreślenie pozwanych i wpisanie w to miejsce A. vel A. H. (1) i H. z F. H..

Wskazano, iż roszczenie w tej wersji obejmuje nie tylko część własności nieruchomości związanej z niewyodrębnionymi lokalami, ale również własność lokalu nr (...), który w związku z nieważnością wyodrębnienia przestają być odrębnymi lokalami. Aktualne współwłaścicielki wyodrębniły lokale już po kilkukrotnych przesłuchaniachi powzięciu wiedzy o fakcie fałszerstwa aktu notarialnego podpisanego przez ich ciotkę, działały zatem w złej wierze. Ponadto wskazano, iż roszczenie obejmuje również własność lokali (...), (...), (...), 4/5, 9, 14, 15, których współwłaściciele nabyli ich własność w wyniku czynności z nieuprawnionymi osobami, co rodzi konieczność sprawdzenia czy działali
w dobrej czy złej wierze.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2020 roku Sąd wezwał do udziału w sprawie
w charakterze pozwanych R. M., M. M. (1), (...) Bank (...) S.A., E. J., A. W., A. B. (1), W. de B., Bank (...) S.A., M. W. (2), (...) Bank S.A, A. K., (...) Bank (...) S.A, D. A. , P. A..

Pismem z dnia 3 sierpnia 2020 roku (...) Bank (...) S.A z siedzibą w K. wniosła o oddalenie powództwa, zasądzenie od powódki na jej rzecz zwrotu kosztów procesu,w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, a także wydanie na posiedzeniu niejawnym wyroku częściowego stwierdzającego brak legitymacji biernej (...) Bank (...) S.A.
W uzasadnieniu wskazała, iż od 14 maja 2019 roku, z uwagi na cesję wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie, nie jest wpisana w IV dziale księgi wieczystej nr (...). Od wskazanej daty wpisanym do księgi wieczystej jest (...) Bank (...) S.A. w K., który jest odrębną osobą prawną.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2020 roku M. W. (2) wniósł o oddalenie powództwa w części, która dotyczy roszczenia lokalu nr (...) zlokalizowanego przy ulicy (...) w Ł.. W uzasadnieniu wskazał, iż nabywając prawo do lokalu nr (...) działał w dobrej wierze, korzystał z usług profesjonalnego podmiotu trudniącego się pośrednictwem w sprzedaży nieruchomości. Podkreślił, iż w niniejszym przypadku nie było żadnych podstaw do tego, aby podejrzewać, iż dane zawarte w treści księgi wieczystej były niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym nabywanej nieruchomości.

Pismem z dnia 5 sierpnia 2020 roku D. i P. A. wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazali, iż w dniu 17 września 2008 roku zawarli umowę ustanowienia i sprzedaży odrębnej własności lokalu oraz złożyli oświadczenie o ustanowieniu hipoteki. Podnieśli, iż zawierając umowę pozostawali
w dobrej wierze i dołożyli należytej staranności w dokonywaniu wszelkich czynności zmierzających do zawarcia umowy sprzedaży. Wskazali, iż w dacie zawarcia umowy przedwstępnej, ani tym bardziej w dacie zawarcia umowy sprzedaży, w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej przy ul. (...) nie było wzmianki o wniosku czy też ostrzeżeń dotyczących niezgodności stanu prawnego ujawnionego
w księdze wieczystej, które mogłyby stanowić podstawę do wyłączenia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Pismem z dnia 5 sierpnia 2020 roku E. K. (poprzednio J.) wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, iż zawierając z I. C. (1) i M. K. (1) umowę ustanowienia i sprzedaży odrębnej własności lokalu niemieszkalnego G II, położonego w budynku lokalno-użytkowym w Ł. przy ul. (...), działała w dobrej wierze, a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni rozporządzenia odpłatne dokonane na rzecz nabywcy, działającego w dobrej wierze.

Pismem z dnia 10 sierpnia 2020 roku M. i K. M. wnieśli
o oddalenie powództwa w zakresie roszczenia ewentualnego nr 2. W uzasadnieniu wskazali, iż są właścicielami lokalu nr (...) położonego w Ł. przy ulicy (...) oraz udziału w częściach wspólnych wynoszącego (...) części nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr (...). Podnieśli, iż przed dokonaniem transakcji sprzedaży nieruchomości sprawdzone zostały wszystkie potrzebne dokumenty, w tym stan księgi wieczystej oraz wypisy z rejestru gruntów, w których jako właściciele widniały sprzedające, co oznacza, iż chroni ich rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2020 roku A. B. (2) wniosła
o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazała, iż jest w pełni uprawniona do skorzystania z ochrony przewidzianej instytucją rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2020 roku A. K. wniósł oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, iż nabywając lokal (...), położony w Ł. przy ulicy (...), działał w dobrej wierze, a akt notarialny zakupu nieruchomości został sporządzony w kancelarii notarialnej po sprawdzeniu przez notariusza ksiąg wieczystych.

Pismem z dnia 4 września 2020 roku (...) Bank (...) S.A. z siedzibą
w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości, w szczególności względem pozwanego A. K. i wnoszącego pismo, a także zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, a liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Pismem z dnia 2 października 2020 roku (...) Bank S.A. wniósł
o oddalenie powództwa w całości oraz zasadzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, iż pozwany podjął rzetelne starania przy udzielaniu kredytu aby dokładnie sprawdzić stan prawny nieruchomości, będącej przedmiotem zabezpieczenia, co oznacza, iż ewentualna rozbieżność nie była możliwa do ustalenia z łatwością i pozwany jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Pismem z dnia 3 listopada 2020 roku pozwany Bank (...) S.A.
w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i substytucji wg norm przepisanych. Ponadto wniósł o ograniczenie rozprawy do rozpoznania zarzutu zasiedzenia nieruchomości objętej KW (...).W uzasadnieniu przyznał, iż kredytobiorcy – A. de B. i Willem de B. wpisani, jako współwłaściciele, na zasadach małżeńskiej wspólności majątkowej, lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w Ł., w Dziale II księgi wieczystej numer: (...), prowadzonej dla niego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia
w Ł., XVI Wydział Ksiąg Wieczystych. (...) Bank (...) S.A. w W. jest z kolei wpisany w Dziale IV w/w księgi wieczystej, jako uprawniony z tytułu dwóch hipotek umownych zwykłych w kwotach po 221.620,00 zł każda. Pozwany zaprzeczył, aby treść w/w ksiąg wieczystych w zakresie opisanych powyżej wpisów miała być w jakikolwiek sposób niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. W jego przekonaniu pozwani A. de B. i Willem de B. nabyli skutecznie prawo własności opisanego powyżej lokalu mieszkalnego oraz związany z nim udział w nieruchomości wspólnej, a w konsekwencji nastąpiło również skuteczne ustanowienie przez nich hipotek na rzecz pozwanego.

Odnosząc się do twierdzeń strony powodowej Bank (...) S.A.
w W. podniósł, iż nawet ewentualne stwierdzenie nieważności aktu notarialnego z dnia 1 kwietnia 1952 roku, Rep. Nr 209, na podstawie którego poprzedniczka prawna pozwanych I. C. (1) i M. M. (3) W. miała nabyć nieruchomość położoną przy ul. (...) w Ł. od A. vel A. H. (1) i H. H. (2), nie wpływałoby w żaden sposób na wynik niniejszego postępowania. Nabycie przez nią prawa własności nieruchomości nastąpiłoby bowiem nawet pomimo w/w okoliczności, chociaż w innym czasie i na innej podstawie prawnej, tj. z dniem 5 lutego 1963 roku w wyniku zasiedzenia, po upływie 10 lat od daty wpisu w księdze wieczystej, zgodnie z art. 51 §1 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 11 października 1946 roku - Prawo rzeczowe (Dz.U. z 1946r, Nr 57, poz. 319).

Pismem z dnia 3 sierpnia 2021 roku Willem de B. wniósł o oddalenie powództwa
w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż lokal nr (...), położony w Ł. przy ulicy (...), nabył w dobrej wierze 28 listopada 2008 roku, a notariusz, u którego sporządzono akt notarialny sprzedaży dokonał sprawdzenia prawidłowości i legalności ksiąg wieczystych.

Pismem z dnia 1 grudnia 2021 roku strona powodowa zmodyfikowała powództwo
i w zakresie żądania głównego wniosła:

a) o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) i ul. (...) poprzez wykreślenie w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości I. C. (2) i M. K. (1) co do (...);

b) oraz wykreślenie z działu II KW (...) I. C. (2) i M. K. (2) oraz z działu IV hipoteki wierzyciela hipotecznego i nakazanie zamknięcia tej księgi oraz wykreślenie z działu II KW (...) I. C. (2) i M. K. (2) oraz wykreślenie hipotek w obu tych księgach ustanowionych na rzecz (...) Bank S.A;

c) oraz wykreślenie z działu II KW (...) Pana K. M. i Pani M. M. (1) i nakazanie zamknięcia tej księgi;

d) oraz wykreślenie z działu II KW (...) Pani E. J.
i nakazanie zamknięcia tej księgi;

e) oraz wykreślenie z działu II (...) Pani A. W.
i nakazanie zamknięcia tej księgi;

f) oraz wykreślenie z działu II (...) A. B. (1) i W. S. B. i nakazanie zamknięcia tej księgi;

g) oraz wykreślenie z działu II (...) Pana M. W. (2)
i nakazanie zamknięcia tej księgi;

h) oraz wykreślenie z działu II (...) Pana A. K. i nakazanie zamknięcie tej księgi;

i) oraz wykreślenie z działu II (...) Pani D. A. i P. A. i nakazanie zamknięcia tej księgi;

j) oraz wpisanie Skarbu Państwa w kW (...) jako jedynego właściciela nieruchomości w udziale (...) ( (...) + (...) + (...) + (...) + 5530 x 2 + (...) + (...) + (...) + (...) + (...)) . Ewentualnie wykreślenie wszystkich pozwanych i wpisanie w to miejsce A. vel A. H. (1) i H. z F. H..

Ponadto zgłosiła roszczenie ewentualne nr 1, w którym wniosła:

a) o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) i ul. (...) poprzez wykreślenie w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości położonych w Ł. pozwanych I. C. (2) i M. C. co do udziału (...);

b) oraz wykreślenie z działu II KW (...) prowadzonej dla lokalu (...) w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) pozwanych I. C. (2) i M. C. i nakazanie zamknięcia tej księgi oraz wykreślenie z działu II KW (...) prowadzonej dla lokalu mieszkalnego nr (...) w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) pozwanych I. C. (2) i M. C. oraz nakazanie zamknięcia tej księgi oraz wykreślenie z księgi wieczystej KW (...) oraz KW (...) z działu IV hipotek ustanowionych na rzecz (...) Banku S.A.;

c) oraz wpisanie Skarbu Państwa w kW (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) jako współwłaściciela nieruchomości w udziale (...) ( (...) + (...) ( (...) razy dwa) + (...) ( (...) razy dwa ) zamiast współwłaścicielek I. C. (2) M. C. i właścicielek lokali (...) położonych na nieruchomości znajdującej się w Ł. przy ul. (...). Ewentualnie wykreślenie pozwanych I. C. (2) i M. K. (1) i wpisanie w to miejsce A. vel A. H. (1) i H. z F. H..

Wskazano, iż roszczenie w tej wersji obejmuje zarówno własność nie tylko część własności nieruchomości związanej z w niewyodrębnionymi lokalami ale również własność lokali nr (...), który w związku z nieważnością wyodrębnienia przestają być odrębnymi lokalami. Aktualne współwłaścicielki wyodrębniły lokale już po kilkukrotnych przesłuchaniach i powzięciu wiedzy o fakcie fałszerstwa aktu notarialnego podpisanego przez ich ciotkę, działały zatem w złej wierze.

Nadto podniósł roszczenie ewentualne nr 2, w którym wniósł o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) i ul. (...) poprzez wykreślenie w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości pozwanych I. C. (2) i M. K. (1) co do udziału (...) i wpisanie w to miejsce Skarbu Państwa. Skarb Państwa jest bowiem następcą prawnym A. vel A. H. (1) i H. z F. H. na skutek spadkobrania.

Ewentualnie wniósł o nakazanie wykreślenie współwłaścicielek I. C. (2) i M. K. (1) i wpisanie w to miejsce A. vel A. H. (2) z F. H.. (Roszczenie pierwotnie zgłoszone)

W dalszym toku procesu strony popierały zaprezentowane stanowiska.

Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2022 r odpis pozwu, załączników, kserokopię pism obejmujących rozszerzenie i modyfikacje powództwa doręczono Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wzywając do zajęcie stanowiska w kwestii ewentualnego zastępstwa Skarbu Państwa w kontekście ważności żądań ewentualnych i regulacji art. 7 ust. 2 pkt 2a ustawy z 15 grudnia 2016r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi Wiceprezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wskazał, że biorąc pod uwagę wartość żądania pierwotnego (bez uwzględniania wartości żądań ewentualnych) sprawa nie ma charakteru precedensowego nie zachodzi konieczność zastępstwa przez Prokuratorię, i że na mocy art. 8 ust.1 ustawy o Prokuratorii (…) przekazują niniejszą sprawę do samodzielnego prowadzenia przez Prezydenta Miasta Ł..

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi oddala powództwo w zakresie roszczenia głównego oraz oddalił oddala powództwo w zakresie roszczeń ewentualnych.

O kosztach postępowania Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. ustalając, że powód w zakresie żądania głównego, jak i roszczeń ewentualnych przegrał w całości i na podstawie art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c. pozostawił szczegółowe ich rozliczenie referendarzowi sądowemu.

Powyższe rozstrzygniecie oparte zostało na następujących ustaleniach stanu faktycznego:

A. A. H. (1), syn N. i M. z domu H., urodził się (...) w S.. H. F. (1), córka S. i J. (E.) z domu H., urodziła się (...) w Ł..

8/21 grudnia 1912 roku w Kancelarii (...) w Ł. stawili się osobiście A. H. i niepełnoletnia H. F. (2), córka S., działającaw obecności i za przyzwoleniem ojca. Stawający zawarli umowę przedmałżeńską, na podstawie której ustalili, iż całe mienie jakie każde z nich obecnie posiada i dostanie przed zawarciem małżeństwa w spadku będzie stanowić wyłączną odrębną własność każdego z nich, a mienie jakie może być nabyte przez nich w czasie ich życia małżeńskiego z tytułu wspólnego dorobku z oszczędności lub przypadkowo w inny sposób, będzie stanowić ich wspólną własność w równych częściach.

13 lutego 1913 roku H. A., syn N. i M. H. (1) w wieku 30 lat zawarł związek z małżeński z 19-letnią H. F. (1), córką S. F. i J. z domu H.. Mieli dwóch synów: O. i M..

O. H. urodził się (18)19 marca 1915 roku, kiedy to H. F. (1) miała 21 lat, a A. (...). Zaś M. H. (2) urodził się (...).

Na publicznej licytacji, która odbyła się 16 września 1932 roku w Sądzie Okręgowym

w Ł., A. vel A. H. (1) nabył nieruchomość położoną przy ulicy (...)

w Ł., a oznaczoną nr hip. 654, rep. hip. 5840, za najwyżej ofiarowaną kwotę 356.100 zł. Na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 3 listopada 1932 roku, wydanego za numerem Z 521/32, a prawomocnego od 27 grudnia 1932 roku, oraz zgodnie z wnioskiem z dnia 2 maja 1933 roku o wpis, do księgi wieczystej rep.hip.5840, hip.654 jako właściciela nieruchomości wpisano A. vel A. H. (1).

Nabyta nieruchomość stanowiła wspólną własność małżonków H.
w częściach równych, zgodnie z umową przedślubną z dnia 8/21 grudnia 1912 roku. O czym na podstawie wyżej powołanego aktu oraz wniosku z dnia 27 lutego 1939 roku uczyniono wzmiankę w dziale III księgi wieczystejrep.hip.5840, hip.654.

Wnioskiem z dnia 23 lipca 1947 roku D. F. wniosła o stwierdzenie zgonu H. H. (2) z domu F., córki S. i J. z domu H. oraz J. F. z domu H., córki N. i M. z H.. Do akt załączono potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis ksiąg ludności stałej miasta Ł. na dzień 1 lipca 1932 roku, w którym wskazano, iż H. F. (3), córka S. i E., urodziła się (...). Zaś w uwagach zapisano iż H. wyszła za mąż za A. H.. Jednak pełnomocnik formułujący wniosek o stwierdzenie zgonu błędnie wskazał, iż H. H. (2) urodziła się w (...) roku.

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 1947 rok Sąd Grodzki w Ł. w sprawie o sygnaturze akt Zg 1389/47, uwzględniając dane wskazane we wniosku, stwierdził, iż H. H. (2) z domu F., urodzona (...), zmarła w dniu 31 lipca 1942 roku.

Odpis prawomocnego postanowienia o uznaniu za zmarłe H. H. (2) z domu F., córki S. i J. z domu H. oraz J. F. z domu H., córki N. i M. z H., a zawierającego błędną datę urodzenia H. H. (2) tj. 1905 rok zamiast 9/21 listopada 1893 rok, przesłano do Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. w celu sporządzenia odpisu zupełny aktu zgonu.

1 kwietnia 1952 roku przed J. K. (1), notariuszem Państwowego Biura Notarialnego w Z., stawiły się osoby podające się za: A. vel A., syna N. i H. z F., córkę S., małżonków H., a których tożsamość stwierdzono na podstawie legitymacji służbowych z fotografiami, wydanych przez (...) Zjednoczenie Budowlane (...) (dla A. legitymacja za nr. 342, a dla H. za nr. 438).

Stawiający jako małżonkowie H. oświadczyli, iż nieruchomość położoną w Ł. przy zbiegu ulic (...) i W., rep. H.. 5840 hip. 654, zawierającą powierzchnię 7.793 metry kwadratowe, sprzedają współstawającej M. W. (1) na zupełną i wyłączną własność za umówiony szacunek 150.000 zł.

Księga wieczysta Rep. H..5840 hip.654, obejmująca nieruchomość w Ł. u zbiegu ulic (...) o powierzchni 7793 m2 została zamknięta wobec założenia dla tej nieruchomości nowej księgi.

5 lutego 1953 roku M. W. (1) wpisano w księdze wieczystej nr (...) jako właściciela przedmiotowej nieruchomości.

H. S., która zamieszkiwała w domu przy ulicy (...) od 1948 roku wiedziała, iż M. W. (1) jest właścicielką nieruchomości. Komorne oddawała do J. W., która była administratorem nieruchomości.

Do 1971 roku administratorem nieruchomości przy zbiegu ulic (...) była J. W., która sprawowała zarząd nad nieruchomością na mocy umowy z A. F. – pełnomocnikiem M. W. (1). Umowę o sprawowania zarządu przez J. W. spisano przy udziale Komitetu Domowego, którego przewodniczącym był J. C.. A. F. pełnił funkcję pełnomocnika sądowego i administrował nieruchomością na podstawie aktu notarialnego nr rep. 997 z dnia 8 marca 1960 roku, sporządzonego przez notariusza R. T. w K.. M. W. (1) ówcześnie zamieszkiwała w K. przy ulicy (...).

Od 1969 roku, po wyjeździe A. F. z Ł., J. W. ustalała
i pobierała wynagrodzenie za sprawowanie zarządu, a listę płac potwierdzał Komitet Blokowy. Administratorka corocznie oddawała sprawozdania z zarządu M. W. (1). Zaś po jej śmierci bratu M. M. (6) K.. Sporządzone sprawozdania administratorka składała w prowadzonym przez M. sklepie, mieszczącym się przy ulicy (...) w Ł.. W sklepie wówczas przebywał S. K. (2) jednak nie rozmawiała z nim o sprawozdaniach.

M. W. (1) zmarła w dniu 2 listopada 1965 roku.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 1971 roku Sąd Powiatowy w K. stwierdził, iż spadek po M. W. (1) na podstawie testamentu otwartego i ogłoszonego w Państwowym Biurze Notarialny w K. 8 listopada 1971 roku w sprawie Ns 58/71 nabył w całości jej brat S. K. (1).

Orzeczeniem z dnia 11 stycznia 1971 roku Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi od Spraw Wewnętrznych, działając na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (DZ. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 roku) przyznało na rzecz spadkobierców po M. W. (1) odszkodowania w kwocie 11.666,56 złotych za przyjęte na wywłaszczonej orzeczeniem z dnia 25 maja 1970 roku części nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy (...) drzewa użytkowe.

12 marca 1971 roku J. W., pełniąca obowiązki administratora nieruchomości przy ulicy (...) złożyła do Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi – Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej odwołanie od decyzji nr (...) z dnia 19 lutego 1971 roku, dotyczących przejęcia w zarząd państwowy nieruchomości przy ulicy (...) i ulicy (...). W wyjaśnieniu wniosku wskazała, iż przedmiotowa nieruchomość, należąca do zmarłej M. W. (1), nie jest mieniem opuszczonym z uwagi na fakt, iż pozostali sukcesorzy spadkodawczyni- jej bracia: M. K. (3) i S. K. (1).

Decyzją z dnia 31 grudnia 1971 roku na podstawie podania S. K. (1) z dnia 18 marca 1971 roku Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi – Wydział Finansowy uchyliłow całości decyzję o wysokości podatku dochodowego za rok 1966 z tytułu dochodów osiąganych z nieruchomości przy ulicy (...).

20 czerwca 1972 roku S. K. (1) zwrócił się do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z prośbą o wydanie mu nieruchomości przy ulicy (...), którą na podstawie decyzji Nr (...)/71 z dnia 18 lutego 1971 roku zarządzał Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych Ł..

19 lipca 1972 roku zmarł S. K. (1). Postanowieniem z dnia 28 czerwca 1973 roku Sąd Powiatowy dla m. Łodzi stwierdził, iż spadek po S. K. (1) na podstawie ustawy nabyły jego córki –I. C. (1) i M. K. (1) każda z nich po ½.

30 marca 1990 roku Skarb Państwa – Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami (...) złożył wniosek o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości przy ulicy (...) w Ł., wskazując, iż od 1 czerwca 1971 roku nieruchomość znajduje się w administracji (...) Ł., a właściciel ani jego spadkobiercy nie interesowali się nieruchomością i nie żądali rozliczeń
z prowadzonej przez (...) administracji.

Postanowieniem z dnia 20 września 1990 roku Sąd Rejonowy w Łodzi, Wydział IV Cywilny w sprawie o sygnaturze IV Ns I 257/90 stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1986 roku na własność nieruchomość położoną w Ł. przy ulicy (...) róg (...) o powierzchni 5196 m2, objętej księgą wieczystą nr (...) w Ł..

Skarb Państwa został ujawniony w księdze wieczystej nr (...) jako właściciel przedmiotowej nieruchomości w dniu 8 grudnia 1992 roku, zgodnie z wnioskiem Urzędu Miasta Ł. z dnia 4 sierpnia 1992 roku.

I. C. (1) miała ograniczony kontakt z rodziną ojca z uwagi na fakt, iż rodzice byli rozwiedzeni. O nieruchomości przy ulicy (...) dowiedziała się od swojej kuzynki na początku lat 90. Po zebraniu dokumentów wraz z siostrą M. K. (1) zgłosiły się do Sądu Rejonowego w Łodzi.

Postanowieniem z dnia 26 października 1994 roku w sprawie z wniosku I. C. (1) Sąd Rejonowy w Łodzi wznowił postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem z dnia 20 września 1990 roku w sprawie IV Ns I 257/90, uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 20 września 1990 roku, a wniosek Skarbu Państwa o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy (...)
o powierzchni 5196 m2, uregulowanej w Księdze Wieczystej pod numerem (...), oddalił.

I. K. i M. K. (1) zostały ujawnione w Księdze Wieczystej nr (...) jako właścicielki spornej nieruchomości w dniu 9 grudnia 1994 roku.

W dniu 4 maja 1995 roku Zakład Gospodarki Mieszkaniowej Ł. przekazał nieruchomość położoną w Ł. przy ulicy (...) właścicielkom ujawnionymw księdze wieczystej nr KW (...) tj. I. C. (1) i M. K. (1). W protokole zdawczo-odbiorczym wskazano, iż przejecie-przekazanie nieruchomości następuje z datą : 1.06.1995 roku.

W 1998 roku niektórzy lokatorzy wystąpili do właścicielek nieruchomości z chęcią zakupu najmowanych mieszkań. I. K. i M. K. (1) nie chciały pozbywać się mieszkań i odmówiły sprzedaży. Dopiero później, kiedy sytuacja finansowa właścicielek stała się trudna, sprzedały część mieszkań.

Decyzją nr (...) z dnia 2 listopada 1998 roku Prezydent Miasta Ł. przyznał I. C. (1) i M. K. (1)- właścicielkom kamienicy w Ł. przy ulicy (...), dotację z gminnego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej w wysokości 20.000 zł.

Decyzją z dnia 7 grudnia 2001 roku Prezydent Miasta Ł. orzekł o zwrocie części nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy (...), oznaczonej na mapie ewidencyjnej jako działka nr (...), a znajdującej się w granicach posesji położonej przy ulicy (...)/W. 234 A i stanowi ona część podwórka posesji. Zwrot nieruchomości nastąpił z uwagi na fakt, iż nie zrealizowano celu wywłaszczenia, jakim było poszerzenie ulicy (...).

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2004 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej
w Z. w sprawie I Ds. 102/04 umorzył dochodzenie w sprawie podrobienia aktów notarialnych sporządzonych w Państwowym Biurze Notarialnym w Z. w okresie od 7 listopada 1951 roku do 19 sierpnia 1952 roku, tj. o czyn z art. 270 par 1 kk - wobec przedawnienia karalności czynów oraz w sprawie użycia jako autentycznych aktów notarialnych wymienionych w punkcie I, w Sądzie Rejonowym w Łodzi, w Sądzie Okręgowym w Łodzi oraz w postępowaniu administracyjnym w latach 1993-2001 - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienie.

D. i P. A. zamierzali zakupić mieszkanie dla córki i w tym celu zawarli umowę pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Po zapoznaniu się z ofertą lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w Ł. przy ulicy (...), w dniu 21 lipca 2008 roku zawarli z I. C. (1) i M. K. (1) przedwstępną umowę sprzedaży.

17 września 2008 roku I. C. (1) i M. K. (1) ustanowiły odrębną własność lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w Ł. przy ulicy (...) i dokonały sprzedaży lokalu jako odrębną własność D. i P. A. wraz z udziałem wynoszącym (...) części w nieruchomości wspólnej, którą stanowiły części wspólne budynków i innych urządzeń nie służących wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz grunt (działki gruntu nr (...) położone
w Ł. w obrębie S-9 objęte księgą wieczystą (...)).

Dla lokalu nr (...) założono odrębną księgę wieczystą nr (...).

Zakupu lokalu mieszkalnego dokonano za środki pochodzące z kredytu bankowego, którego zabezpieczenie stanowiła hipoteka umowna kaucyjna na nieruchomości oznaczonej KW nr (...), a w dziale IV księgi jako wierzyciela hipotecznego wpisano: (...) BANK Spółkę Akcyjną z siedzibą w W..

W chwili zawarcia umowy zakupu nieruchomości D. i P. A. nie mieli wiedzy na temat problemów ze stanem prawnym lokalu, ani o roszczeniach Skarbu Państwa. Wszystko zostało sprawdzone przez bank, udzielający im kredytu hipotecznego oraz notariusza, u którego sporządzono akt notarialny.

10 października 2008 roku I. C. (1) i M. K. (1) dokonały ustanowienia odrębnej własności lokali nr (...). Dla wyodrębnionego lokalu nr (...) założono księgę wieczystą nr (...), dla lokalu nr (...) księgę wieczystą nr (...), a dla lokalu nr (...) księgę wieczystą nr (...). W Działach II wyżej wymienionych ksiąg wieczystych wpisano I. C. (1) i M. K. (1) w udziałach wynoszących po ½.

W celu sfinansowania remontu w lokalach (...) I. C. (1)
i M. K. (1) zawarły z (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą we W. umowę kredytu hipotecznego nr (...). Do działów IV ww. ksiąg wieczystych wpisano umowne hipoteki kaucyjne, gdzie jako wierzyciela hipotecznego wpisano bank udzielający kredytu, tj.: S.

28 listopada 2008 roku I. C. (1) i M. K. (1) ustanowiły odrębną własność lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w Ł. przy ulicy (...) i dokonały sprzedaży lokalu jako odrębną własność A. i W. małżonkom de B., z którym to lokalem związany był udział wynoszący (...) części w prawie własności działek gruntu nr (...) oraz w prawie własności części wspólnych budynku urządzeń nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali. Dla wyodrębnionego lokalu nr (...) założoną księgę wieczystą nr (...).

Zakupu lokalu mieszkalnego dokonano częściowo ze środków pochodzących
z kredytu bankowego, którego zabezpieczenie stanowiła hipoteka umowna zwykła oraz hipoteka kaucyjna na nieruchomości oznaczonej KW nr (...), a w dziale IV księgi jako wierzyciela hipotecznego wpisano: Bank (...) S.A. z siedzibą w W..

W chwili zakupu mieszkania małżonkowie D. B. nie mieli wiedzy o problemach prawnych związanych z kamienicą. Notariusz, u którego sporządzono akt notarialny zweryfikował treść księgi wieczystej. Nabyli lokal w dobrej wierze.

E. K. (dawniej: J.) o możliwości zakupu lokalu nr (...), położonego
w Ł. przy ulicy (...), dowiedziała się z portalu internetowego: www.domiporta.pl oraz od pośrednika sprzedaży nieruchomości.

17 grudnia 2009 roku I. C. (1) i M. K. (1) ustanowiły odrębną własność lokalu niemieszkalnego nr (...), położonego w Ł. przy ulicy (...) i dokonały sprzedaży lokalu jako odrębną własność E. J. wraz z udziałem wynoszącym (...) części wspólnych budynku i innych urządzeń nie służących wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz z takim samym udziałem w prawie własności trzech działek gruntu pod budynkiem oznaczonych nr: 63/10,63/5,64/9. Dla lokalu niemieszkalnego ustanowiono księgę wieczystą nr (...).

E. K. przed zawarciem umowy zakupu lokalu nie znała ani I. C. (1), ani M. K. (1). Nie wiedziała o jakichkolwiek problemach prawnych związanych z nieruchomością.

A. B. (2) (dawniej: W.) przed zakupem lokalu nr (...), położonego w Ł. przy ulicy (...), nie znała właścicielek nieruchomości. O ofercie sprzedaży lokalu niemieszkalnego nr G III dowiedziała się od kuzyna, który początkowo sam był zainteresowany kupnem nieruchomości.

17 grudnia 2009 roku I. C. (1) i M. K. (1) ustanowiły odrębną własność lokalu niemieszkalnego nr (...), położonego w Ł. przy ulicy (...) i dokonały sprzedaży lokalu jako odrębną własność wraz z udziałem wynoszącym (...) części wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz z takim samym udziałem
w prawie własności trzech działek gruntu pod budynkiem oznaczonych
nr: 63/10,63/5,64/9 A. W.. Dla lokalu niemieszkalnego ustanowiono księgę wieczystą nr (...).

A. B. (2) jeszcze przed dokonaniem zakupu lokalu sprawdziła księgę wieczystą, gdzie jako właścicielki wpisane były panie: K. i K. –C.. Zaś notariusz, u którego sporządzano akt sprzedaży nie miał wątpliwości, co do księgi wieczystej nieruchomości. Nabywczyni nie miała wiedzy o postępowaniach karnych i cywilnych dotyczących nieruchomości. O sporze po raz pierwszy dowiedziała się w lipcu 2020 roku, początkowo od sąsiada, który otrzymał przesyłkę z sądu, następnie z pisma procesowego zaadresowanego na jej osobę.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o ustalenie ważności aktu notarialnego z dnia 1 kwietnia 1952 roku oddalił powództwo z uwagi na brak interesu prawnego powoda w ustaleniu, którego żądał.

M. W. (2), chcąc zainwestować środki finansowe w zakup przedwojennego mieszkania, skorzystał z usług biura pośrednictwa, co doprowadziło go do oferty sprzedaży lokalu nr (...) przy ulicy (...) w Ł.. Przed zakupem lokalu mieszkalnego nie wiedział nic o historii kamienicy.

10 marca 2010 roku I. C. (1) i M. K. (1) dokonały sprzedaży wyodrębnionego 25 maja 2009 roku lokalu numer (...), mieszczącego się w budynku przy ulicy (...) w Ł., wraz z udziałem wynoszącym (...) części wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz z takim samym udziałem w prawie działki gruntu pod budynkiem M. W. (2).

Dla wyodrębnionego lokalu nr (...) założono księgę wieczystą nr (...).

Nabywca nieruchomości o problemach związanych z podważeniem własności kamienicy dowiedział się z pozwu.

Postanowieniem z dnia 17 września 2010 roku w sprawie o sygn. 2Ds 1710/10 asesor Prokuratury Rejonowej Ł. po rozpoznaniu zawiadomienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia 18 sierpnia 2010 roku w sprawie posłużenia się w dniu 1 kwietnia 1952 roku w Z. podrobionymi dokumentami przy sporządzaniu aktu notarialnego Rep.209, zawartego przed notariuszem J. K. (2) - odmówił wszczęcia dochodzenia w przytoczonej wyżej sprawie wobec stwierdzenia, iż postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone.

A. K. poszukiwał lokalu, który umożliwiłby w przyszłości wykorzystać jego cześć na prowadzenie indywidualnej praktyki lekarskiej. Wśród ogłoszeń znalazł ofertę sprzedaży lokalu nr (...), mieszczącego się w budynku przy ulicy (...) w Ł., dla którego ustanowiono księgę wieczystą nr (...). W styczniu 2011 roku A. K. skontaktował się z I. C. (2), a 23 lutego 2011 roku zawarł z właścicielkami mieszkania przedwstępną umowę sprzedaży. Lokal był obciążony hipoteką umowną kaucyjną na zabezpieczenie kredytu na rzecz S. C. Bank.

29 kwietnia 2011 roku I. C. (1) i M. K. (1) dokonały sprzedaży lokalu numer (...), mieszczącego się w budynku przy ulicy (...),wraz z odpowiadającym mu udziałem w częściach wspólnych budynku oraz własności gruntu A. K.. Zakupu lokalu nr (...) dokonano za środki pochodzące z kredytu, którego zabezpieczenie stanowiła hipoteka umowna na nieruchomości wpisana do działu IV księgi wieczystej nr (...) z ujawnieniem wierzyciela hipotecznego: (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej (Oddziału w Ł.) z siedzibą w W..

Przed zawarciem umowy zakupu nieruchomości A. K. nie znał żadnej z osób, które mieszkały w budynku, a o problemach prawnych związanych z nieruchomością dowiedział się z pozwu. Całą dokumentację nieruchomości sprawdził bank w związku z zaciąganiem kredytu i ustanowieniem hipoteki, a notariusz, u którego sporządzono akt notarialny nie miał żadnych zastrzeżeń, co do dokumentów.

M. M. (1) wynajmowała lokal mieszkalny nr (...), mieszczący się w budynku przy ulicy (...) od czerwca 1998 roku. Przed zakupem mieszkania nie słyszała od lokatorów aby były problemy ze stanem prawnym nieruchomości. Poszukiwała mieszkania przez biuro pośrednictwa nieruchomości, a z uwagi na poczynione remonty w wynajmowanym lokalu postanowili go wykupić.

30 sierpnia 2013 roku I. C. (1) i M. K. (1) ustanowiły odrębną własność lokalu mieszkalnego nr (...) i dokonały sprzedaży lokalu jako odrębną własność wraz z udziałem wynoszącym (...) części nieruchomości wspólnej K. i M. małżonkom M..

Dla lokalu nr (...) założono odrębną księgę wieczystą nr (...).

Zakupu lokalu dokonano za środki pochodzące z kredytu, którego zabezpieczenie stanowiła hipoteka umowna na nieruchomości wpisana do działu IV księgi wieczystej nr (...) z ujawnieniem wierzyciela hipotecznego: (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł.. Od 14 maja 2019 roku, z uwagi na cesję wierzytelności, wierzycielem hipotecznym jest (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K..

Przed zakupem mieszkania małżonkowie M. nie mieli wiedzy na temat historii nieruchomości, ani o żadnych problemach prawnych.

Wnioskiem z dnia 17 września 2012 roku Skarb Państwa wniósł o uznanie za zmarłych: A. (A. A.) H. (H.), J. (O.) H. (H.), M. H. (2) (H.).

Postanowieniem z dnia 27 marca 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie I Ns 838/12 uznał za zmarłych A. (A. A.) H. (H.), J. (O.) H. (H.), M. H. (2) (H.) i oznaczył datę ich śmierci na 31 grudnia 1946 roku.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2014 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi stwierdził, iż spadek po A. vel A. A. H. (1) vel H. na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa.

Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2015 roku, wydanym w sprawie I Ns 580/14, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi stwierdził, iż:

- spadek po H. H. (2) z domu F. (F.) na podstawie ustawy nabyli synowie: J. (O.) H. (H.) i M. H. (2) (H.) po ½ części każdy z nich;

- spadek po J. (O.) H. (H.),synu A. (A., A.)
i H., na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa;

- spadek po M. H. (2) (H.), synu A. (A., A.) i H., na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa w całości.

Prawdopodobną przyczyną rozbieżności w transkrypcji czy też transliteracji imion i nazwisk A. H. i H. F. (3) w dostępnych dokumentach był brak jakichkolwiek regulacji przekładu nazw własnych, w tym nazwisk i imion z języka polskiego na rosyjski i z rosyjskiego na polski w okresie, z którego pochodzą dokumenty. O tym też może świadczyć „podwójny” przekład nazwiska H. w akcie notarialnym z 1912 roku (rep. Nr (...) w aktach sprawy I C 911/15- k. 215-217): na pierwszej stronie pisane przez H, a na szóstej stronie przez (...). Przyjąć zatem należy, iż te dwie wersje funkcjonowały jako równoznaczne wersje transliteracji/transkrypcji tego nazwiska. Tym bardziej, iż nie jest to sytuacja odosobniona, z pięciu dokumentów sporządzonych w języku rosyjskim złożonych do akt (akt notarialny z 1912 roku, metryka ślubu z 1913 roku, akt ślubu nr 85/1913) w trzech z nich można zaobserwować wyżej opisaną sytuację.

Etymologia nazwiska H. wywodzi się od nazwy miasta niemieckiego H.. W języku rosyjskim ekwiwalentem tej nazwy będzie [G.]. Takie brzmienie wynika z tego, iż w wyrazach zapożyczonych z języka niemieckiego i zaczynających się na literę H, która w piśmie pełni funkcję spółgłoski aspirowanej, czyli spółgłoski wymawianej przydechem była w języku rosyjskim graficznie przedstawiana jako [g] w związku
z brakiem w języku rosyjskim spółgłosek przydechowych. Kolejną kwestią jest brzmienie dźwięku oznaczonego w nazwisku H. jako E. W języku rosyjskim litera E zazwyczaj oznacza dźwięk [je], ale w niektórych przypadkach [e]. Dla języka rosyjskiego charakterystyczne jest przeciwstawianie twardych i miękkich spółgłosek. W przypadku zapożyczenia do języka rosyjskiego słowo zwykle przechodzi adaptację językową, choć nie zawsze w pełni odpowiada normom ortoepii języka rosyjskiego. Przed literą E w wyrazach rodzimych zazwyczaj brzmi miękka spółgłoska, na przykład [niet]. Spółgłoski przed literą E wymawiane są zwykle twardo:

1. w przypadku nazwisk obcego pochodzenia;

2. w wyrazach książkowych, rzadko używanych lub wyrazach, które niedawano weszły do leksykonu języka rosyjskiego.

Trzeba jednak podkreślić, iż w miarę utrwalania zapożyczenia w języku rosyjskim twarde brzmienie spółgłoski w większości przypadków z czasem ulega zmiękczeniu. Jest to zresztą zjawisko typowe nie tylko dla języka rosyjskiego, gdyż jest uwarunkowane zakorzenieniem się wyrazu obcego na gruncie języka zapożyczającego, podporządkowaniem go zasadom tegoż języka, w tym przede wszystkim normom ortoepicznym i ortograficznym.

Biorąc powyższe pod uwagę można przypuszczać, iż nazwisko H. mogło brzmieć jako H., zgodnie z punktem pierwszym mówiącym o tym, iż spółgłoski przed literą E w nazwiskach obcego pochodzenia wymawiane są w języku rosyjskim twardo, ale biorąc pod uwagę sytuację polityczną w tych czasach (po upadku K. w 1815 roku Ł. znalazła się pod wpływami rosyjskimi, a więc poddana była również rusyfikacji), a także inne czynniki wpływające na wymowę tego nazwiska, m.in. nawyki językowe czy też nieznajomość pewnych norm gramatycznych, nie można wykluczać, że nazwisko to mogło być wymawiane jako H..

Imię (...) w tłumaczeniu z języka jidysz znaczy ‘A.’. Słowo (...) w języku jidysz jest uproszczoną, gwarową, żargonową formą (z języka hebrajskiego biblijnego) imienia (...) (wymowa: A., A.). Imię A. znaczy w języku polskim A..

Imię A. to prawdopodobnie transkrypcja/transliteracja z języka rosyjskiego. A. A. vel A. H. (1) używał dwóch imion - jednego w transliteracji z jidysz na język polski - A. i drugiego w transkrypcji z rosyjskiego na polski - A.. Jest to jedno imię - A., tylko napisane w uproszczonej transkrypcji z dwóch języków - jidysz
i rosyjskiego. Świadczy o tym fakt, że dokumenty rosyjskojęzyczne podpisywał jako:
A. vel A. H. (1) (np. karta nr 164, tom 1,1 C 911/15, karta nr 170, tom 1). Składał też podpisy po rosyjsku jako A. H. (k.181).

Z analizy ilościowej i jakościowej podpisów wynika, iż A. A. vel A. H. (1) w swoim podpisie polskojęzycznym używał imion A. i czasami A., zaś w rosyjskojęzycznym podpisie stosował imię A..

A. jest poprawna formą imienia pochodzenia Żydowskiego, zaś A. jest formą błędną lub przekręconą.

F. i F. jest pisownią fonetyczną nazwiska pochodzenia niemieckiego, zaś poprawną pisownią ortograficzną jest F., gdzie niemieckie-sch oznacza polskie [sz]. W przekładzie nazwiska doszło do przepisania liter łacińskich za pomocą alfabetu rosyjskiego, czyli do transliteracji, jak również może to świadczyć o zmiękczeniu wymowy niemieckiego nazwiska pod wpływem rusyfikacji. Biorąc powyższe pod uwagę można przyjąć, iż F./F./F. jest to zapis tego samego nazwiska.

Imię H. i G. odnoszą się do tej samej osoby, są to ekwiwalenty imienia greckiego w języku polskim i rosyjskim. Reasumując można uznać, iż A. H./H. jest to jedna osoba o różnej pisowni nazwiska, a także H. F. (2)/F./F. jest to jedna osoba o różnej pisowni nazwiska.

Przez to, że w danym dokumencie jedno nazwisko pojawia się w różnych formach, można przypuszczać, że jest to jedna i ta sama osoba. Notariusz mógł napisać nazwisko tak jak słyszał, a osoba, która przyszła mogła je wymówić inaczej. Mogło być także tak, że kolejny dokument powielał wcześniejsze, gdzie nazwisko było napisane dwojako.

A. A. vel A. H. (1) jest to jedna osoba używającą dwóch imion: A. i A. przytaczając je w dwóch transkrypcjach – z języka jidysz- A. i z języka rosyjskiego – A. oraz jednego nazwiska – H. (H.), co w pełnym brzmieniu wygląda następująco: A. A. vel A. H. (1). Można stwierdzić, iż pan H. dał niejako wybór w nazywaniu go: A./A. H. albo/czyli (vel) A. H. (1).

Trudno jednoznacznie i kategorycznie wskazać przyczynę lub przyczyny, dla których osoba posługująca się imionami A. A. vel A. H. (1) składała w rozmaity sposób podpisy, używając raz jednego imienia, innym razem dwóch lub trzech. Pisane były one w dwóch językach-polskim i rosyjskim, co zapewne wynikało z faktu, iż Polska była w tamtych czasach pod zaborami, Ł.- pod zaborem rosyjskim.

Podpisy o treści „A… vel A. H. (1)” oraz (...) figurujące pod treścią aktu notarialnego aktu kupna-sprzedaży nieruchomości, zawartego pomiędzy A. vel A. i H. H. (3) a M. W. (1), sporządzone w dniu 1 kwietnia 1952 roku przed notariuszem Państwowego Biura Notarialnego w Z.- J. K. (1) (repertorium 209) nie zostały zakreślone przez A. vel A. H. (1) i H. H. (2).

Podpisu o treści „H. H. (2) figurującego pod treścią dokumentu zatytułowanego (...), potwierdzającego, że A. vel A. i H. małżonkowie H. odebrali od M. W. (1) zapłatę za sprzedaną jej nieruchomość na mocy aktu notarialnego sporządzonego przed J. K. (1) w Państwowym biurze Notarialnym w Z. w dniu 1 kwietnia 1952 roku za Nr. rep 209 nie nakreślili H. H. (2) i A. vel A. H. (1). Wyżej wymienione podpisy nakreśliły te same osoby, które wykonały podpisy figurujące pod treścią notarialnego aktu kupna-sprzedaży nieruchomości.

W akcie z 1952 roku nie ma cech, które wskazywałyby na nienaturalności związane
z wiekiem, chorobami, które wpływają na linię, obraz pisma. Sam upływ czasu nie zmienia nawyków pisarskich. Pismo jest indywidualne i stabilne. Upływ czasu może wpłynąć na jego ogólny obraz, ale nie na szczegóły graficzne.

Niewątpliwe podpisy złożone na akcie z 1952 roku i na pokwitowaniu to nie są podpisy nienaturalne. Występują nienaturalności sztuczne. Osoba która jest składała, nie złożyła je w sposób spontaniczny a w sposób kontrolowany. Być może widziała wcześniej gdzieś podpisy państwa H., ale albo widziała je krótko, albo ma kiepskie zdolności pisarskie, że nie potrafiła w sposób rzetelny wszystkich szczegółów zauważyć

W badaniu nie porównuje się pisma na podstawie jednej literki. Bierze się po uwagę różne cechy np. kaligrafię, proporcje, cieniowanie pisma, naciskowość, ale i pisownię. W jednych pismach pojawia się imię A., w innym A. i to też nie jest bez znaczenia. Te podpisy zakwestionowane nie noszą znamion pisma starczego.

I. C. (1) i M. K. (1) opłacają media i podatki za nieruchomość przy ulicy (...).

Przy takich ustaleniach stanu faktycznego, Sąd I instancji wywiódł, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania pozwu opartego na art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece za uwagi na to, że pozwane I. C. (2) oraz M. K. (1) skutecznie podniosły zarzut zasiedzenia nieruchomości, a pozostałych pozwanych skutecznie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Powód złożył Apelację od powyższego rozstrzygnięcia w zakresie punktu 1 wyroku w części obejmującej oddalenie powództwa co do roszczenia głównego w zakresie żądania uzgodnienia treści księgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. (...) i ul. (...) poprzez wykreślenie w dziale II księgi jako współwłaścicielek nieruchomości I. C. (2) i M. K. (1) co do (...) udziału oraz wykreślenia z działu II Kw (...)` oraz z działu II Kw. (...) I. C. (2) i M. K. (1) oraz z działu IV ww. ksiąg hipotek ustanowionych na rzecz (...) Bank S.A. i ich zamkniecie, a także wpisanie Skarbu Państwa w Kw. (...) jako właściciela nieruchomości ew. wpisanie A. vel A. H. (1) i H. z F. H..

Strona powodowa zaskarżyła także wyrok w punkcie 2 i 3 – całości .

Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu:

1.naruszenie prawa materialnego :

a. art. 10 kwih poprzez przyjęcie skutku zasiedzenia, gdy w tym trybie było niemożliwe badanie przedmiotowego zarzut,

b.art. 925 k.c. poprzez brak dostrzeżenia przez Sąd I instancji, iż z chwilą nabycia spadku po śmierci Państwa H. właścicielem nieruchomości stał się Skarb Państwa, co wyłączało zasiedzenie zgodnie z obowiązującym wówczas prawem,

c. art. 177 k.c. poprzez naruszenie zakazu stwierdzenia zasiedzenia, gdy było ono wykluczone wobec Skarbu Państwa na mocy lex specjalik,

d.art. 7 k.c. poprzez przyjęcie dobrej wiary, gdy całość zebranych w sprawie dokumentów wskazywała na sytuację, w której przeciętnie działający właściciel winie zorientować się , że jego tytuł powstał w wyniku przestępstwa,

e. art.6 k.c. poprzez jego niezastosowanie wobec nieuwzględnienia przez sąd rejonowy faktu, ze pozwane utraciły dobrą wiarę jako posiadaczki nieruchomości na skutek przesłuchań prokuratorskich i powództwa stowarzyszenia mieszkańców,

f.art. 172 k.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnie założenie, że posiadacz samoistny nie może utracić przymiotu dobrej wiary na skutek określonych okoliczności,

g.art. 51 § 1 w zw. z art. 299 dekretu z dnia 11 października (...) Prawo rzeczowe ( Dz.U. z 1946 r. nr 57 poz. 319 , dalej dekret przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wobec M. W. (1) powinien mieć zastosowanie termin 10 letni wskazany przedmiotowych przepisach wobec tego , ze maila ona pozostawać w dobrej wierze podczas gdy powodowane przepisy nie mogły mieć wobec niej zastosowanie bo nie pozostawała ona w dobrej wierze, a domniemanie w tym zakresie zostało przez powoda obalone,

h. art. 13dekretu z dnia 11 października 1945 r. Prawo o księgach wieczystych, który zapewniał dostęp do treści ksiąg wieczystych w okresie, w którym rzekoma nabywczyni weszła w posiadanie nieruchomości, co wpływa na istnienie u niej złej wiary ,

i. art. XLI & 2 zd 1 Przepisów wprowadzających Kodeks cywilny poprzez jego pominięcie przy obliczaniu terminów zasiedzenia ;

2. naruszenia prawa procesowego :

a.art. 102 k.p.c. poprzez brak jego zastosowania co do oddalenia powództwa wobec podmiotów, wobec których powód działań nie planował ale został do nich zmuszony na skutej działań Sądu I instancji ;

b. art. 233 §1 k.p.c. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie, polegającą na przyjęciu, że:

- okoliczność, że mamy do przyjęcia z nieważnością aktu notarialnego z 1952 nie ma w istocie znaczenia dla sprawy niniejszej, podczas gdy jest to okoliczność istotna, skutkująca koniecznością zastosowania licznych przepisów prawa materialnego , chociażby w zakresie art. 5 k.c.,

- dopuszczeniu dobrej wiary po stronie M. W. (1), podczas gdy dobra wiara po jej stronie byłą wykluczona z uwagi na fakt, że była ona stroną nieważnego aktu notarialnego jak i miała pełną wiedzę, że nie jest właścicielem nieruchomości,

- dopuszczenie dobrej wiary po stronie pozwanych podczas gdy utraciły one przedmiotowy przymiot na skutek udziału w licznych postępowaniach prokuratorskich dotyczących nieruchomości przy ul. (...) w Ł. , a także powództwa Stowarzyszenia (...) przeciwko nim,

- założenia , że po stronie pozwanych bądź M. W. (1) doszło do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie , podczas gdy nie było to możliwe z uwagi na brak dobrej wiary i treści przepisów powszechnie obowiązującego prawa.

W konkluzji skarżący wniósł o:

1.zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie powództwa w zakresie roszczeń ewentualnych w całości albo w części oraz o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu,

ewentualnie

o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego od pozwanych ad. 1 I 2.

Bank (...) S.A. w W. wniósł o odrzucenie apelacji w zakresie, w którym obejmuje ono rozstrzygnięcie w przedmiocie żądań ewentualnych oraz oddalenie apelacji w pozostałym zakresie,

ewentualnie o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Banku kosztów postępowania apelacyjnego – w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

(...) Bank (...) S.A. W K. wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Banku kosztów postępowania odwoławczego – w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Pozwana T. K. wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych,

(...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

A. B. (2) wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

D. A. i P. A. wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

I. C. (2) i M. K. (1) wniosły o oddalenie apelacji i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstw procesowego postępowaniu apelacyjnym.

A. K. wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Łodzi przyłączył się do apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji, Sąd I instancja dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, ocenionym bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, wyznaczonej dyspozycją art. 233 k.p.c. i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające.

Ustalenia stanu faktycznego jak też rozważania prawne poczynione przez Sąd I instancji, Sąd Okręgowy przyjmuje za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania.

Wbrew zarzutom podniesionym w apelacji Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.

W szczególności, całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( tj. Dz.U. z 2023r. poz. 146).

Zdaniem Sądu Okręgowego nie sposób zgodzić się ze skarżącym w tym zakresie, że w toku postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest dopuszczalne badanie zarzutu zasiedzenie podniesionego przez pozwanych w celu obrony swoich praw ujawnionych w księdze wieczystej.

Sąd Okręgowy rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 czerwca 2019r. ( I CSK 440 /18 – baza orzeczeń Sądu Najwyższego) zgodnie z którym , jeżeli na stan prawny nieruchomości wpływa nabycie prawa do niej przez zasiedzenie, na które powołuje się przeciwnik powoda żądającego uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, to tego rodzaju zarzut jako niweczący zasadność żądaniu musi być zbadany w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż jego zasadne podniesienie czyni żądanie powoda niemożliwym do uwzględnienia.

Wbrew stanowisku skarżącego, oddalenie powództwa ze względu na fakt zasiedzenia nieruchomości nie stanowi rozstrzygnięcia, które zastępowałoby postanowienie o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, wydanego w trybie nieprocesowym.

W rozpoznawanej sprawie oddalenie powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w żaden sposób nie zastępowało postanowienia o stwierdzenie nabycia prawa wolności przez zasiedzenie. Ocena podniesionego przez pozwane przeciwko żądaniu powoda zarzutu zasiedzenia, stanowiła jedynie przesłankę uniemożliwiająca uwzględnienie wytoczonego przeciwko nim powództwa.

Zdaniem Sądu Okręgowego, bezzasadne są także zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie samych przesłanek zasiedzenia, podnoszone przez skarżącego w apelacji

Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sparwie, akt notarialny sporządzony w dniu 1 kwietnia 1952 roku przed notariuszem Państwowego Biura Notarialnego w Z. - J. K. (1) nie został podpisany przez osoby będące właścicielami nieruchomości. Jednak nawet ewentualne stwierdzenie nieważności aktu notarialnego z dnia 1 kwietnia 1952 roku, Rep. Nr 209, na podstawie którego poprzedniczka prawna pozwanych - M. W. (1) miała nabyć nieruchomość położoną przy ul. (...) w Ł. od A. vel A. H. (1) i H. H. (2), nie wpływałoby w żaden sposób na wynik niniejszego postępowania. Nabycie przez nią prawa własności nieruchomości nastąpiło bowiem i tak, chociaż na innej podstawie prawnej i w innym czasie, co zostało wykazane na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy.

Z dniem zawarcia kwestionowanego przez stronę powodową aktu notarialnego, tj. 1 kwietnia 1952 roku, nieruchomość została wydana kupującej, która w związku z tym objęła ją w swoje posiadanie jako właściciel. Następnie w dniu 5 lutego 1953 roku, M. W. (1) ujawniono w księdze wieczystej nieruchomości, jako jedyną właścicielkę.

O objęciu przez M. W. (1) nieruchomości w posiadanie świadczą również protokoły z posiedzenia sądu obejmujące zeznania powołanych tam świadków H. S., zamieszkującej w kamienicy przy ulicy (...) od 1948 roku, która wiedziała, iż M. W. (1) jest właścicielką nieruchomości oraz J. W., sprawującej zarząd nad nieruchomością do 1971 roku, na mocy umowy z A. F. – pełnomocnikiem M. W. (1). W składanych wobec sądu zeznaniach administratorka wskazywała, iż przekazywała sprawozdania właścicielce nieruchomości.

W chwili wydania nieruchomości obowiązywał Dekret z dnia 11 października 1946 roku - Prawo rzeczowe (Dz.U. z 1946r, Nr 57, poz. 319, dalej: dekret). Zgodnie z art. 51 §1 dekretu kto bez ważnej podstawy został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel, nabywał jej własność, jeżeli był wpisany od lat dziesięciu i miał od lat dziesięciu nieruchomość w posiadaniu, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (tzw. zasiedzenie secundum tabulas). A sam upływ czasu wpływał na ocenę sposobu nabycia, gdyż po upływie lat dwudziestu nie można już było wpisanemu posiadaczowi zarzucać złej wiary.

Zgodnie z art. 299 dekretu, domniemywało się ciągłość posiadania, natomiast niemożność posiadania, wywołana przez przeszkodę z natury swojej przemijającą, nie przerywała posiadania. W myśl obowiązującego wówczas art. 5 §1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 1950 roku - Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. z 1950r, Nr 34, poz. 311), jeżeli ustawa uzależniała skutki prawne od dobrej wiary, domniemywało się jej istnienie. Złą wiarę należało natomiast każdorazowo udowodnić.

Uwzględniając powyższe należało przyjąć zarówno ciągłość posiadania (samoistnego) nieruchomości przez M. W. (1), jak i objęcie jej w dobrej wierze. W ustalonym w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie stanie faktycznym brak jest ustaleń pozwalających na obalenie wyżej wskazanych domniemań.

Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że powód nie wykazał, by M. W. (1) miała wiedzę, iż nabywa nieruchomość od osób nieuprawnionych, a ustalenie w niniejszym postępowaniu, iż akt notarialny został podpisany przez osoby niebędące właścicielami nieruchomości, nie wykluczyło nabycia przez poprzedniczkę prawną pozwanych prawa własności spornej nieruchomości. Jeżeli pomimo to została ona wpisana do jej księgi wieczystej, to nabycie przez nią prawa własności nieruchomości nastąpiło po upływie 10 lat od daty wpisu, tj. z dniem 5 lutego 1963 roku. Co oznacza, iż nieruchomość przeszła w drodze dziedziczenia na własność S. K. (1), a następnie na współwłasność I. C. (1) i M. K. (1).

Rację ma także Sad I instancji i w tym zakresie, że gdyby nawet nie podzielić tego stanowiska i uznać, że M. W. (1) wobec złej wiary (ku przyjęciu której co jeszcze raz należy podkreślić nie ma dowodów) nie nabyła własności, gdyż przed upływem 20 lat od objęcia w posiadanie zmarła – to zasiedzenia dokonały by i tak pozwane I. C. (1) i M. K. (1).

Sąd Okręgowy w pełni podziela pogląd Sądu I instancji, że zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający, by ocenić stan i świadomość posiadania S. K. (1). Wiadomo jedynie, że w latach 70 zakwestionował naliczenia podatkowe z roku 1966 i że wystąpił o wydanie nieruchomości po jej objęciu przez ZGM w zarząd, ale czy po śmierci M. W. (1) uważał się za właściciela nieruchomości i to wyłącznego, a nie np. współwłaściciela z bratem, który to jak wynika z dokumentów miał pozostawać w kontakcie z administratorem i przyjmować sprawozdania – nie wiadomo. Dlatego też ocenić można jedynie zachowanie jego następczyń.

I tak analiza dokumentacji, będącej podstawą stanu faktycznego w niniejszej sprawie wykazała, że w okresie po śmierci S. K. (1) nieruchomość znalazła się przejściowo we władaniu Skarbu Państwa. Jednak orzeczenie stwierdzające zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa było dotknięte nieważnością i należało je uchylić.

Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, I. C. (1) i M. K. (1) po wzruszeniu w trybie wznowienia postępowania postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, w dniu 9 grudnia 1994 roku uzyskały wpis do księgi wieczystej nieruchomości, jako jej współwłaścicielki w udziałach po l/2 części. Zaś na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 4 maja 1995 roku (k. 97-98) wynikało, że nieruchomość została im dobrowolnie wydana przez powoda najpóźniej z dniem 1 czerwca 1995 roku. Nie budzi przy tym wątpliwości, że objęcie nieruchomości w posiadanie przez pozwane miało charakter samoistny, gdyż zarządzały one kamienicą, przeprowadzały remonty, otrzymywały dotacje z gminnego funduszu ochrony środowiska i gospodarki Urzędu Miasta Ł., wynajmowały znajdujące się w nieruchomości lokale, jak również wyodrębniały je i rozporządzały nimi m.in na rzecz pozostałych pozwanych.

Ponadto, co istotne, ich uprawnienia właścicielskie nie były przez Urząd Miasta Ł. kwestionowane, a decyzją z dnia 7 grudnia 2001 roku Prezydent Miasta Ł. orzekł o zwrocie I. K. i M. K. (1) części nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy (...), oznaczonej na mapie ewidencyjnej jako działka nr (...), a znajdującej się w granicach posesji położonej przy ulicy (...)/W. 234 A i stanowiącej część podwórka posesji. Zwrot nieruchomości nastąpił z uwagi na fakt, iż nie zrealizowano celu wywłaszczenia, jakim było poszerzenie ulicy (...).

Zgodnie z art. 7 k.c., jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Domniemanie to nie zostało przez powoda w żaden sposób obalone. Nadto, w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 21 kwietnia 2004 roku, wydanego przez Prokuraturę Rejonową w Zgierzu w sprawie sygn. akt: 1 Ds. 102/04 wskazano, że „brak jest danych wskazujących, że następcy prawni właścicieli nieruchomości, których dotyczą kwestionowane akty notarialne, posługiwali się nimi ze świadomością, że zostały one podrobione”. Podobnie w uzasadnieniu postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia z dnia 17 września 2010 roku, wydanego przez Prokuraturę Rejonową Ł. w sprawie sygn. akt: 2 Ds. 1710/10 wskazano, że „brak jest dowodów na to, iż o popełnieniu przestępstwa podczas sprzedaży nieruchomości M. W. (1) wiedziały jej następczynie prawne’'.

Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że sam fakt powzięcia przez pozwane w późniejszym czasie informacji o nieważności aktu notarialnego z dnia 1 kwietnia 1952 roku, nie powodowałby wydłużenia terminu zasiedzenia przez nie przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z brzmieniem art. 172 §2 k.c., zastosowanie 30-letniego terminu zasiedzenia może mieć miejsce jedynie w przypadku uzyskania posiadania nieruchomości w złej wierze. Nie jest natomiast konieczne pozostawanie przez posiadacza w dobrej wierze, przez cały okres posiadania samoistnego niezbędnego do zasiedzenia nieruchomości. Późniejsze zmiany świadomości posiadacza pozostają bez wpływu na tę ocenę.

Uwzględniając powyższe okoliczności, wskazać należy, że 20-letni termin zasiedzenia w dobrej wierze, liczony od dnia objęcia przez I. C. (1) i M. K. (1) nieruchomości w posiadanie z dniem 1 czerwca 1995 roku, upłynąłby na ich rzecz z dniem 1 czerwca 2015 roku. Zatem jeszcze przed złożeniem pozwu w niniejszej sprawie.

Skarżący także pomija fakt, że przepis art. 177 k.c., który wykluczał możliwość zasiedzenia nieruchomości Skarbu Państwa został uchylony na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55 poz. 3221 ) , który wszedł w życie z dniem 1 października 1990 r. – zatem nie ma żadnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

Rację ma Sąd I instancji i w tym zakresie, że nabywcy lokali, nawet w przypadku przyjęcia, iż I. C. (1) i M. K. (1) nie były w dniu rozporządzani nieruchomością właścicielkami, to nabyli oni własności lokali w oparciu o rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych ( art. 5 powołanej ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji zasadnie oddalił powództwo zarówno w zakresie roszczenia pierwotnego, jak i roszczenia ewentualnego nr 1 i numer 2. W istocie, każde z roszczeń ewentualnych stanowiło dalsze rozszerzenie powództwa.

Całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 5 k.c. W ocenie Sądu Okręgowego, w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym tego rodzaju zarzut jest niedopuszczalny. Roszczenie, którego źródłem jest art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, to uprawnienie do ustalenia wprost przez sąd istnienia i zakresu prawa – w tego rodzaju powództwie powód nie dochodzi od strony przeciwnej żadnego świadczenia, czyli wykonania prawa, co jest przesłanką stosowania art. 5 k.c.

Bezzasadny jest także podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia 102 k.p.c. Zdaniem Sądu Okręgowego, twierdzenia skarżącego, że powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika był zmuszany do określonego działania procesowego przez Sąd I instancji jest zupełnie irracjonalne. Powód w toku postępowania w przedmiotowej sprawie był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika i pełną swobodę w formułowaniu wniosków procesowych – także w zakresie kształtowania podmiotowej strony pozwanej.

Również nie znajduje żadnego uzasadnienie twierdzenie skarżącego, że działał w interesie publicznym, w ocenie Sądu Okręgowego, powód działał wyłącznie we własnym interesie.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu Okręgowego, brak było podstaw do stosowania art. 102 k.p.c. przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 7 w zw. § 5 ust. 8 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r., w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2016r. poz. 1668 ze zm.).