Wyrok z 31 lipca 2025, sygn. I C 2221/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko G. S. i B. S.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie co do żądania zapłaty 118.057 zł 01 gr i 65.636,92 CHF,

II.  w pozostałym zakresie powództwo oddala,

III.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 2221/23

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 27.12.2023 r. przeciwko G. S.
i B. S. powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna
z siedzibą w W., wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 118.057,01 zł oraz 108.278,38 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) ewentualnie, gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwot solidarnie wniósł o zasądzenie ich w częściach równych tj. po 59.028,50 zł oraz po 54.139,19 CHF od każdego z pozwanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty, ewentualnie z daleko idącej ostrożności procesowej, o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 626.965,40 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego), ewentualnie, gdyby Sąd uznał, iż nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie wniósł o zasądzenia jej w częściach równych tj. po 313.482,70 zł od każdego z pozwanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty.

Ponadto, powód wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie do dnia zapłaty.

Powód wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w W. pod sygn. akt(...)

W uzasadnieniu powód wskazał, że wniósł niniejszy pozew w celu rozstrzygnięcia kwestii spornych, które powstały w związku z zarzutem pozwanych dotyczącym nieważności (bezskuteczności trwałej) umowy kredytu. Powód dochodzi roszczeń związanych z umową, w tym rozliczenia nienależnych świadczeń, gdyby umowa w ocenie Sądu okazała się ostatecznie nieważna. Podstawę prawną roszczenia o zapłatę stanowi art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.

(pozew k. 4-10)

W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości jako przedwczesnego i niedopuszczalnego (warunkowego). Ponadto, wnieśli o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych solidarnie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Sąd, że powództwo nie jest przedwczesne, a przez to zasadne, podnieśli warunkowy zarzut potrącenia przysługującej pozwanym wierzytelności w łącznej kwocie 464.475,74 zł ze wzajemną wierzytelnością powoda o zwrot nienależnie spełnionego przez powoda świadczenia pieniężnego z tytułu wypłaconej na rzecz pozwanych kwoty kredytu na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego (...) nr (...) (...) spłacanego w ratach annuitetowych, udzielonego w walucie wymienialnej z dnia 25.10.2007 r. w wysokości 348.202,70 zł.

Zakwestionowali, że na podstawie umowy została im udostępniona kwota 118.057,01 zł oraz 108.278,38 CHF. Wskazali, że kwota uruchomionego (wypłaconego) kredytu na rzecz pozwanych bezsprzecznie wynosiła 348.202,71 zł. Pozwani na dzień 01.03.2024 r. przekazali powodowi łącznie kwotę 425.065,39 zł. Nie ma zatem żadnych podstaw twierdzenie, że to pozwani są w jakikolwiek sposób wzbogaceni względem powoda, jak również, że po stronie powoda wystąpił jakikolwiek stan zubożenia z tytułu udostępnionej pozwanym kwoty kapitału kredytu. Kwota kapitału została już przez pozwanych zwrócona i powód jest w jej posiadaniu.

(odpowiedź na pozew k. 75-79v)

Pozwani w piśmie z dnia 05.04.2024 r., w przypadku uznania przez Sąd, że powództwo jest zasadne, podnieśli warunkowy zarzut potrącenia przysługującej pozwanym wierzytelności w łącznej kwocie 202.270,97 zł tytułem zwrotu wszystkich bezpodstawnie uzyskanych od pozwanych świadczeń pieniężnych w okresie od 01.12.2007 r. do 02.06.2011 r. oraz od dnia 03.02.2020 r. do dnia 01.03.2024 r., uiszczonych na poczet spłaty kapitału, ze wzajemną wierzytelnością powoda o zwrot nienależnie spełnionego przez powoda świadczenia pieniężnego z tytułu wypłaconej na rzecz pozwanych kwoty kredytu, udzielonego w wysokości 348.202,70 zł.

(pismo pozwanych – k. 110-111)

W związku z złożonym oświadczeniem o potrąceniu przez pozwanych, powód pismem z dnia 30.08.2024 r. cofnął pozew w części tj. co do kwoty 118.057,01 zł oraz 65.636,92 CHF.

Jednocześnie wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 42.641,46 CHF tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty, ewentualnie, zasądzenia od każdego z pozwanych kwoty po 21.320,73 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty, ewentualnie z daleko idącej ostrożności procesowej, zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 200.414,86 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego), ewentualnie, gdyby Sąd uznał, iż nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie wniósł o zasądzenia jej w częściach równych tj. po 100.207,43 zł od każdego z pozwanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty.

(pismo powoda – k. 126-127v)

Na rozprawie w dniu powód oświadczył, że nie podtrzymuje wniosku o zawieszenie postępowania.

(protokół rozprawy – k. 143)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 25 października 2007 r. pozwani jako konsumenci zawarli z Bankiem umowę nr (...) kredytu hipotecznego (...).

Zgodnie z treścią umowy Bank udzielił im kredytu w kwocie 163.821,55 CHF. Celem kredytu była spłata zadłużenia z tytułu kredytu mieszkaniowego w (...) S.A., udzielonego umową nr (...), cel dowolny, ubezpieczenie od utraty pracy, hospitalizacji i niezdolności do pracy (§ 2 ust. 1 umowy).

Ponadto w umowie ustalono, że Bankowi przysługiwać będą odsetki od kredytu w walucie kredytu, według zmiennej stopy procentowej, w stosunku rocznym, której wysokość miała być ustalona w dniu rozpoczynającym pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, jako suma stawki referencyjnej i stałej marży (§ 6 ust. 1 zdanie pierwsze umowy). Dla celów ustalenia stawki referencyjnej Bank miał posługiwać się stawką LIBOR publikowaną odpowiednio o godzinie 11.00 (...) lub 11:00 na stronie informacyjnej R., w drugim dniu poprzedzającym dzień rozpoczynający pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, zaokrągloną według matematycznych zasad do czterech miejsc po przecinku (§ 6 ust. 3 zdanie pierwsze umowy). Stała marża (...) S.A. została określona na 1,27 p.p. (do dnia przedłożenia prawomocnego wpisu hipoteki marża była podwyższona o 0,9 p.p. oraz 0,2 p.p. w przypadku rezygnacji przez kredytobiorcę z ubezpieczenia). W dniu zawarcia umowy stawka referencyjna wynosiła 2,7783 %, a oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym wynosiło 4,0483% (§7 ust. 1 i 3-4 umowy).

Zgodnie z § 7 ust. 7 umowy opłata przygotowawcza została przeliczona na równowartość kwoty wyrażonej w walucie przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz (Tabela kursów), obowiązujący w chwili rejestracji umowy w systemie informatycznym.

W § 6 ust. 5 umowy wskazano, że wzrost stawki referencyjnej wpływa na podwyższenie oprocentowanie kredytu, które spowoduje wzrost raty spłaty.

Strony ustaliły, że wypłata kredytu nastąpi jednorazowo, w pierwszej kolejności na spłatę kredytu mieszkaniowego umowa nr (...), pozostała kwota na konto kredytobiorcy w formie przelewu na wskazany rachunek - zgodnie z pisemną dyspozycją i po spełnieniu warunków określonych w § 4 umowy. Całkowita wypłata kredytu miała nastąpić do 15 listopada 2007 r. (§ 5 ust. 1 i 2 umowy). Ponadto w umowie wskazano, że kredyt może być wypłacony:

- w walucie wymienialnej – na finansowanie zobowiązań za granicą i w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego,

- w walucie polskiej – na finansowanie zobowiązań w kraju.

W przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej stosuje się kurs kupna dla dewiz obowiązujący w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej Tabeli kursów. W przypadku wypłaty kredytu w walucie wymienialnej stosuje się, kurs kupna/sprzedaży dla dewiz obowiązujący w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej Tabeli kursów (§ 5 ust. 3-5 umowy).

Szacunkowy całkowity koszt kredytu w dniu zawarcia umowy wynosił 260.602,88 złotych. Do jego obliczenia – przy przeliczeniu kwot wyrażonych w walucie kredytu na równowartość kwot wyrażonych w walucie polskiej – Bank zastosował kurs sprzedaży dla dewiz (Tabela kursów) obowiązujący w chwili rejestracji umowy w systemie informatycznym (§ 10 ust. ust. 4 i 5 zdanie drugie umowy).

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 prowizja od udzielonego kredytu została ustalona zgodnie z Taryfą w wysokości 0,00 % kwoty kredytu.

Całkowita spłata zobowiązania miała nastąpić do dnia 1 października 2035 r. w ratach annuitetowych – pierwsza i ostatnia rata są ratami wyrównującymi (§ 12 ust. 2-3 umowy). Spłata zadłużenia z tytułu rat kredytu i odsetek następować miała w drodze potrącania przez Bank swoich wierzytelności z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego powodów o nr (...). W przypadku potrącenia środków z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w walucie polskiej następuje w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty spłaty w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, obowiązującego w Banku w dniu wymagalności raty, kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów) (§ 13 ust. 1 i ust. 7 umowy).

Zgodnie z § 1 pkt 7 umowy ilekroć użyto w jej treści określenia „Tabela kursów”, oznacza to tabelę kursów Banku obowiązującą w chwili dokonywania przez Bank określonych w umowie przeliczeń kursowych, dostępną w Banku oraz na jego stronie internetowej.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu była m.in. hipoteka zwykła w wysokości 163.821,55 CHF na zabezpieczenie spłaty należności głównej i hipoteka kaucyjna do kwoty 40.960 CHF na zabezpieczenie należności ubocznych na prawie własności do nieruchomości położonej w miejscowości R. 137, gmina S.. Ponadto, zabezpieczeniem spłaty był również przelew wierzytelności pieniężnej z umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych oraz klauzula potracenia wierzytelności z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorcy (§ 11 ust. 1 umowy).

Umowa przewidywała, że niespłacenie przez kredytobiorcę części albo całości raty w terminie umownym spowoduje, że należność z tytułu zaległej spłaty staje się zadłużeniem przeterminowanym i może zostać przez bank przeliczona na walutę polską według kursu sprzedaży dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w banku w pierwszym dniu każdego miesiąca kalendarzowego (§ 18 ust. 1 w zw. z § 13 ust. 3 umowy). Jeżeli spłata zadłużenia przeterminowanego i odsetek nastąpi w walucie innej niż w waluta polska:

- w formie bezgotówkowej – kwota wpłaty zostaje przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej – według kursu kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów Banku) obowiązującego w banku w dniu wpływu środków,

- w formie gotówkowej – kwota wpłaty zostaje przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej – według kursu kupna dla pieniędzy (aktualna Tabela kursów Banku) obowiązującego w banku w dniu wpływu środków (§ 19 ust. 1 umowy).

Zgodnie z § 22 ust. 2 umowy w przypadku nadpłaty kredytu, wypłaty nadpłaty zostanie dokonana w formie przelewu na wskazany rachunek w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursu kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w Banku w dniu wypłaty albo na wskazany rachunek walutowy.

W § 30 ust. 1 zostało zawarte oświadczenie kredytobiorców, że zostali poinformowani o ryzyku zmiany kursów waluty, polegającym na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu, wyrażonych w walucie polskiej, przy wzroście kursów waluty kredytu oraz stopy procentowej, polegającej na wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej i ponoszą te ryzyka.

(dowód: umowa k. 19-24, umowa kredytu z dnia 31.03.2005 r. o numerze (...) (...) k. 147-151v., oświadczenie powoda – k. 152)

Strony podpisały w dniu 29.09.2008 r. aneks nr (...) na podstawie którego zgodnie z § 3, została skreślona cała treść umowy nr (...) z dnia 25.10.2007 r. i wprowadzone zostały nowe postanowienia umowne. Przyczyną podpisania aneksu do umowy był wniosek kredytobiorców o karencję w spłacie dwóch rat kapitałowo-odsetkowych za wrzesień i październik 2008 r.

(dowód: aneks nr (...) z dnia 29.09.2008 r. – k. 25-34v)

Kredyt został wypłacony w dniu 26.10.2007 r. w wysokości:

- 14.035,04 zł, co stanowiło równowartość 6.603,17 CHF, zastosowany kurs 2, (...) – potrącona z kwoty kredytu składka ubezpieczeniowa z tytułu ubezpieczenia od utraty pracy, hospitalizacji i niezdolności do pracy,

- 104.021,97 zł, co stanowiło równowartość 48.940 CHF, zastosowany kurs 2, (...) – przelano na rachunek kredytobiorcy,

- kwotę 108.278,38 CHF przeksięgowano na spłatę kredytu umowa nr (...), która stanowiła równowartość kwoty 230.146,65 zł.

Pozwani na rzecz Banku w okresie 01.12.2007 r. do 03.06.2024 r. uiścili tytułem kapitału, odsetek, odsetek karnych – łącznie kwotę 433.876,45 zł.

(dowód: zaświadczenie z dnia 14.01.2020 r. – k. 38-41v oraz k. 83-86, zestawienie spłaty kredytu – k. 156-160, dyspozycja wypłaty kredytu – k. 35-36, potwierdzenie wykonania przelewu – k. 37, historia rachunku – 97-95, dokument wypłata kredytu – k. 155)

Zawarta przez pozwanych poprzednia umowa z 31 marca 2005 r. nr (...) (...) była również umową kredytu denominowanego do (...), obejmującą kwotę 83.500 CHF. Była zawarta na tych samych zasadach. Umowa przewidywała spłatę w walucie polskiej. W przypadku spłaty w walucie innej niż polska w formie gotówkowej zastrzeżono w § 19 ust. 2, że wpłata zostanie przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej według kursu kupna dla pieniędzy obowiązującego w (...) w dniu wpływu środków (k. 147-152)

Pozwani skierowali do Sądu Okręgowego w O., I Wydziału Cywilnego pozew przeciwko powodowi (...) Bank (...) S.A. Żądali ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego (...) nr(...) (...) z dnia 25.10.2007 r. oraz zapłaty na ich rzecz łącznie kwoty 222.829,79 zł ewentualnie na rzecz każdego z nich kwoty 111.414,89 zł z tego tytułu. W dniu 30.11.2022 r. Sąd w wskazanej sprawie ((...)) wydał w dniu 30.11.2022 r. wyrok ustalający nieważność umowy oraz zasądził na rzecz każdego z kredytobiorców kwotę 111.414,89 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20.09.2022 r. do dnia zapłaty. Od powyższego wyroku apelację wniósł bank – została ona oddalona.

(dowód: wyrok wraz z uzasadnieniem w sprawie (...) – k. 54-66, okoliczność bezsporna)

Kwoty zasądzone od Banku na rzecz kredytobiorców w sprawie przed Sądem Okręgowym w O., I Wydziałem Cywilnym w sprawie (...) nie zostały wypłacone pozwanym.

(dowód: oświadczenie pozwanych – k. 162)

Powód pismem z dnia 24.11.2023 r. wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 118.057,01 zł i 108.278,38 CHF w terminie jednego miesiąca od doręczenia pisma tytułem rozliczenia roszczeń w zakresie wypłaconego przez bank kapitału wynikających z bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu zawartej w dniu 25.10.2007 r. Pozwani odebrali wezwanie w dniu 12.12.2023 r.

Powód w piśmie z dnia 21.12.2022 r. oświadczył na podstawie art. 496 k.c. w związku z art. 497 k.c., że korzysta z prawa zatrzymania kwoty dochodzonej przez pozwanych w postępowaniu przed Sądem Okręgowym wO. sygn.(...), do czasu zaoferowania zwrotu przez pozwanych kwoty 348.202,71 zł wypłaconej w związku z umową kredytu hipotecznego (...) nr (...) (...) z dnia 25.10.2007 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia – k. 42 -53)

Pozwani pismem z dnia 25.03.2024 r. wezwali powoda do zapłaty na ich rzecz w terminie 3 dni kwoty 202.270,97 zł tytułem zwrotu wszystkich bezpodstawnie uzyskanych świadczeń pieniężnych w okresie od 01.12.2007 r. do 02.06.2011 r. orz od 03.02.2020 r. do 01.03.2024 r. w związku z umową kredytu hipotecznego (...) nr (...) (...) z dnia 25.10.2007 r. Wezwanie zostało odebrane w dniu 25.03.2024 r.

Następnie, pozwani w dniu 04.04.2023 r. złożyli oświadczenie, że potrącają przysługującą im wierzytelność w kwocie 464.475,74 zł ze wzajemną wierzytelnością powoda w wysokości 348.202,70 zł. Powód odebrał pismo w dniu 05.04.2024 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem nadania i odbioru – k. 112-114, oświadczenie o potrąceniu wraz z potwierdzeniem nadania i odbioru – k. 115-119)

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powoda o zapłatę z tytułu udostępnionego kapitału podlegało oddaleniu w całości. W świetle ostatniego orzecznictwa (...) przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca nie ma prawa żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, gdy konsument go spłacił nominalnie. Z uwagi na fakt, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna, strony powinny zwrócić sobie jedynie uzyskaną bezprawnie korzyść. Pozwani nie uzyskali korzyści, która podlegałaby zwrotowi na rzecz powoda.

Ze względu na cofnięciu pozwu w zakresie zapłaty kwoty 118.057,01 zł i 65.639,92 CHF z tytułu udostępnionego kapitału, Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty. W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a jedynie występował spór co do prawa – czy i w jakiej kwocie przysługuje powodowi roszczenie o zwrot udostępnionego kapitału oraz czy złożone oświadczenia o potrąceniu były skuteczne.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego stron o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron. W świetle prawomocnego rozstrzygnięcia o ustalenia nieważności umowy o kredyt hipoteczny (...) nr (...) (...) z dnia 25.10.2007 r. wnioskowany dowód miał zostać przeprowadzony na fakty bezsporne. W tej sprawie Sąd uznał, że zgromadzone w sprawie dowody, w pełni pozwalają na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, zaś wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron potraktował, z uwagi na powyższe, jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powód pierwotnie domagał się zapłaty na jego rzecz kwoty 118.057,01 zł oraz 108.278,38 CHF. Po wytoczeniu powództwa, powód cofnął pozew o zapłatę kwoty 118.057,01 zł i 65.636,92 CHF. W ocenie Sądu czynności powoda nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, z prawem ani nie zmierza do obejścia prawa, a więc dopuszczalna. Wobec skutecznego cofnięcia pozwu w części przez powoda, Sąd na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie co do żądania zapłaty z tytułu udostępnionego kapitału kwoty 118.057,01 zł i 65.636,92 CHF, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Ostatecznie powód dochodził zapłaty na jego rzecz tytułem wypłaconego kapitału kwoty 42.641,46 CHF, ewentualnie, zasądzenia od każdego z pozwanych kwoty po 21.320,73 CHF, ewentualnie zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 200.414,86 zł, ewentualnie w częściach równych tj. po 100.207,43 zł od każdego z pozwanych. Powyższych kwot żądał wraz z odsetkami od dnia doręczenia pozwanym pozwu do dnia zapłaty.

Powód żądanie pozwu opierał na tym, że w wyniku postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w O. ((...)), a następnie Sądem Apelacyjnym w B. ((...)) ustalono, iż umowa kredytu łącząca strony jest nieważna i zasądzono z tego tytułu na rzecz pozwanych kwotę 111.414,89 zł. Sąd orzekający w niniejszej sprawie na podstawie art. 365 i 366 k.p.c. jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w O. i Sąd Apelacyjny w B. w zakresie ustalenia nieważności umowy kredytu.

Bezsporne w niniejszej sprawie okazało się ostatecznie to, że umowa kredytu hipotecznego (...) nr (...) (...) z dnia 25.10.2007 r. jest nieważna. Powyższa okoliczność została prawomocnie przesądzona przez Sąd powszechny. Wobec czego rozliczenie stron następuje w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu - regulujące zwrot uzyskanej korzyści, co prowadzi do konieczności zbilansowania wzajemnych świadczeń.

Dotychczas w sprawach rozpoznanych w tym składzie Sądu do rozliczeń między stronami miała zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie (...), w której stwierdzono, że w przypadku następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach powstają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Ostatecznie zatem świadczenia te podlegają zwrotowi niezależnie od siebie, bez konieczności badania z urzędu, czy ich wzajemna wysokość prowadzi do powstania stanu wzbogacenia, który byłby miarą zwrotu różnicy między tymi świadczeniami. Jednak w dniu 19.06.2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie (...) zgodnie, z którym „Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady(...)z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.” Wyłącznie (...) ma uprawnienie do wykładni przepisów prawa europejskiego w tym dyrektywy konsumenckiej. Jego wykładnia jest wiążąca dla sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, zasadny będzie zwrot kredytobiorcom jedynie kwoty uzyskanej przez bank ponad wypłacony kapitał, a więc realnie uzyskaną korzyść. Należy mieć na względzie treść przepisu art. 405 k.c. który stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Wprost w tym przepisie wskazano, że ustawodawca usankcjonował zwrot korzyści, a więc to co druga strona uzyskała ponad to co zobowiązana była świadczyć. Podkreślić należy, że w tym przepisie nie zostało użyte sformułowanie „zwrot świadczenia” czy też „zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy” tak jak ma to miejsce w przypadku odstąpienia od umowy w przepisach art. 494 k.c. czy 496 k.c. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby również w przypadku zastosowaniu art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. zwrot wszystkich należności wówczas w przepisie wskazano by na zwrot świadczenia, a nie zwrot korzyści. W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia należy mieć na uwadze, że strona powołująca się na te przepisy może żądać korzyści, a więc tego co druga strona uzyskała ponad to co jej przysługiwało.

Wobec tego, kredytobiorcy mogą żądać od banku wyłącznie kwot uiszczonych ponad udostępniony kapitał. Zaś bank kwoty udostępnionego kapitału ale wyłącznie w takiej części w jakiej nie została ona dotychczas zaspokojona przez kredytobiorców, w toku realizacji nieważnej umowy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, powód mógł dochodzić w sprawie wyłącznie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy sumą kwoty udostępnionego kapitału i wierzytelności wynikającej z wyroku w sprawie z powództwa kredytobiorców, a kwotą którą otrzymał od pozwanych w ramach wykonywania nieważnej umowy. Powód żądał zwrotu kwoty 42.641,46 CHF ewentualnie 200.414,86 zł tytułem wypłaconego kapitału. Wskazać należy, że powód na rzecz pozwanych wypłacił kwotę kapitału w kwocie 334.021,97 zł. Mimo, że kredyt w części został przeznaczony na spłatę kredytu w (...), to saldo kredytu zostało ustalone w PLN. I to kwota w PLN stanowi wartość udostępnionego pozwanym kapitału. Z tego względu powód nie może domagać się zwrotu kwoty udostępnionego kapitału w walucie (...). Pozwani zaś wskazywali, że w związku z wykonaniem nieważnej umowy kredytu uiścili w okresie 01.12.2007 r. do 03.06.2024 r. kwotę 433.876,45 zł.

Należy w tym miejscu odnieść się do sporu stron co do wypłaty przez Bank kwoty 108.278,38 CHF tytułem spłaty poprzedniego kredytu. Bank ostatecznie nie wykazał, że rzeczywista wypłata miała miejsce właśnie w tej walucie. Zawarta przez pozwanych poprzednia umowa z 31 marca 2005 r. nr (...) (...) była również umową kredytu denominowanego do (...), obejmującą kwotę 83.500 CHF. Była zawarta na tych samych zasadach. Umowa przewidywała spłatę w walucie polskiej. W przypadku spłaty w walucie innej niż polska w formie gotówkowej zastrzeżono w § 19 ust. 2, że wpłata zostanie przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej według kursu kupna dla pieniędzy obowiązującego w (...) w dniu wpływu środków. Z tego zapisu wzrost wynika, że bank przelał na swój własny wcześniejszy kredyt środki, które sam przewalutował na złotówki. Tak więc świadczenie uzyskane przez pozwanych było udzielone w PLN. Bank nie wykazał, aby zawierał aneks do wcześniejszej umowy w zakresie spłaty. Ponadto skoro poprzednia umowa z 31 marca 2005 r. miała identyczną konstrukcję, to miała te same wady. Wynika to z treści umowy zawartej na kartach 147-151. Nie sposób więc uznać kwoty przekazanej na spłatę poprzedniego kredytu jako 108.278,38 CHF za rzeczywistą wypłatę tejże kwoty. Skutkowałoby to faktycznym obejściem przepisów o klauzulach abuzywnych. W tej sytuacji dla potrzeb rozliczenia stron Sąd przyjął wartość tej kwoty na 230.146,65 zł według naliczeń dokonanych przez bank.

Sąd w sprawie, która toczyła się przed Sądem Okręgowym z powództwa kredytobiorców ((...)) na rzecz każdego z nich zasądził kwotę 111.414,89 zł. Na dzień orzekania powód nie zrealizował wyroku w sprawie(...), wobec tego środki wpłacone przez pozwanych znajdują się w całości u powoda. Porównanie powyższych kwot, przy zastosowaniu teorii salda, bezsprzecznie wskazuje na to, że udostępniony przez powoda kapitał został całkowicie zaspokojony przez spłaty dokonane przez pozwanych. Wobec tego na dzień wytoczenia powództwa wierzytelność powoda nie istniała – została całkowicie zaspokojona. Z tego względu w ocenie Sądu powód nie wykazał, że przysługuje mu jakakolwiek kwota, zaś pozwani udowodnili, że roszczenie powoda zostało w całości zaspokojone. Jednocześnie podkreślić należy, że z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.06.2025 r. w sprawie (...) Bank nie może domagać się od kredytobiorców środków jeżeli znajdują się one w jego posiadaniu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Powód będzie mógł domagać się zwrotu udostępnionego kapitału w części niezaspokojonej dopiero wtedy gdy dokona zwrotu środków zasądzonych w wyroku z dnia 30.11.2022 r. przez Sąd Okręgowy wO. w sprawie o sygn. akt (...).

Odnieść należy się do złożonych przez pozwaną oświadczeń z dnia 15.03.2024 r. oraz z dnia 04.04.2024 r. o potrąceniu wzajemnych wierzytelności. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. „Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.”. Pierwsze z złożonych oświadczeń zostało zakwestionowane przez powoda, z uwagi na to, że wezwanie do zapłaty nie zostało podpisane. Podkreślić należy, że oba oświadczenia zostały złożone przed wydaniem wyroku przez Sąd Apelacyjnego w B. z dnia 03.06.2024 r., zaś bank kwestionował zasadność żądania kredytobiorców. Wobec tego, w ocenie Sądu nie mogło nastąpić skuteczne złożenie oświadczeń o potrąceniu przed dniem wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w B. w sprawie z powództwa kredytobiorców.

Natomiast pozwani podnieśli zarzut potrącenia w niniejszej sprawie i on również okazał się niezasadny. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem mogą zostać potrącone wierzytelności – jednak warunek ten nie jest spełniony w niniejszym stanie faktycznym. Wierzytelność powoda w kwocie 334.021,97 zł z tytułu udostępnionego kapitału oraz wierzytelność pozwanych w takiej samej kwocie z tytułu spłaty rat kapitałowo-odsetkowych na dzień orzekania nie istnieje (obie wierzytelności uległy wzajemnej kompensacji na skutek ustalenia nieważności umowy). Wobec tego pozwani nie mogli podnieść skutecznego zarzutu potrącenia wierzytelności powoda z tytułu udostępnionego kredytu, innej zaś wierzytelności banku do potrącenia nie wskazali.

Z uwagi na powyższe, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., Sąd oddalił powództwo o zapłatę kwoty głównej 42.641,46 CHF, jak i żądania ewentualnego w kwocie 200.414,86 zł tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanym z uwagi na jego nieudowodnienie, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.

O kosztach powództwa głównego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. poprzez obciążanie powoda obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanych w całości. Powód przegrał proces w całości.

Koszty procesu po stronie pozwanych obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10.800 zł).

O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Z tego względu Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10.800 zł, o czym orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku.