Wyrok z 19 marca 2024, sygn. I C 3230/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 marca 2024 roku

Sąd Okręgowy w Gdańsku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Marek Jasiński

Protokolant: Joanna Stasiorowska

po rozpoznaniu 4 marca 2024 roku w Gdańsku

na rozprawie

sprawy z powództwa Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko D. K. i M. K.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie w zakresie żądania zasądzenia od D. K. i M. K. na rzecz Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 450 000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu oraz kwoty 254 165,28 zł tytułem tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału;

II.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III.  zasądza od Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz D. K. i M. K. kwotę 16234 zł (szesnaście tysięcy dwieście trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Pozwem z 13 grudnia 2022 r. powód Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanych D. K. i M. K. kwoty 450 000 zł tytułem zwrotu kapitału oddanego pozwanym do dyspozycji na mocy umowy kredytu hipotecznego indeksowanego CHF z 20 lipca 2005 r., nadto kwoty 254 165,28 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie przez pozwanych z kapitału kredytu w okresie od 26 lipca 2005 r. do 6 maja 2020 r., wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie i kosztami procesu.

Uzasadniając żądanie pozwu powód wskazał, że 20 lipca 2005 r. strony zawarły umowę kredytu hipotecznego, na podstawi którego powód udostępnił pozwanym kwotę 450 000 zł. W związku z zakwestionowaniem przez pozwanych mechanizmu indeksacji w postępowaniu sądowym zawisłym przed Sądem Apelacyjnym w W., powód domaga się zasądzenia kwoty 450 000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu oraz kwoty 254 165,28 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwanych z kapitału kredytu.

W odpowiedzi na pozew pozwani D. K. i M. K. wnieśli o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu.

Pozwani zarzucili przedwczesność powództwa – kwestia ważności umowy nadal jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy a następnie Sąd Apelacyjny w W., nieudowodnienia wysokości roszczeń, a także przedawnienie roszczenia o zwrot kapitału kredytu.

W piśmie procesowym z 15 listopada 2023 r. pozwani, w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania przed Sądem Apelacyjnym w W., D. K. i M. K. złożyli oświadczenie o potrąceniu z wierzytelnością powoda o zwrot kapitału kredytu w wysokości 450 000 zł ich wierzytelności w wysokości 129 376 zł, tytułem świadczeń nienależnych uiszczanych przez ich na rzecz banku w okresie od 26 sierpnia 2005 r. do 27 października 2008 r. W pierwotnym postępowaniu przed Sądem Okręgowym w W. zostały rozliczone pozostałe kwoty świadczeń uiszczonych przez pozwanych. Wierzytelność powoda o zapłatę kwoty 450 000 zł została umorzona na skutek potrącenia. Materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu doręczone zostało powodowi 14 listopada 2023 r.

W piśmie procesowym z 25 stycznia 2024 r. powód zmienił żądanie pozwu w ten sposób, że cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie żądania zasądzenia od pozwanych kwoty 450 000 zł w związku ze spełnieniem świadczenia w toku procesu przez pozwanych, nadto cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie kwoty 254 165,28 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, jednocześnie wnosząc o zmianę wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanych w związku z oddaniem do dyspozycji kapitału na mocy umowy poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 245 460,15 zł wynikającej ze zmiany siły nabywczej pieniądza oraz wnosząc o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 25 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty.

Sąd ustalił następujący, istotny dla rozstrzygnięcia stan faktyczny:

20 lipca 2005 r. pomiędzy Bank (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. i D. K. oraz M. K. zawarta została umowa kredytu hipotecznego nr KH/ (...), na mocy której bank udzielił kredytobiorcom kredytu w wysokości 450 000 zł. Kredyt indeksowany był kursem CHF.

Kredyt wypłacony został w czterech transzach, w złotych polskich, w łącznej wysokości 450 000 zł.

dowód: okoliczności bezsporne, a ponadto umowa kredytu – k. 30, zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego.

Wyrokiem z 25 marca 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt (...), w sprawie z powództwa D. K. i M. K. przeciwko Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., Sąd Okręgowy w W. zasądził od Bank (...) Spółki Akcyjnej na rzecz D. K. i M. K. kwotę 99 203,41 zł oraz 122 453,66 CHF, ustalając przesłankowo nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z 27 czerwca 2005 r. z uwagi na jej nieważność.

dowód: wyrok z 25 marca 2022 r. z uzasadnieniem – k. 158.

Pismem z 4 listopada 2022 r. Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wezwał D. K. i M. K. do zapłaty kwoty 450 000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu oraz 254 165,28 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w terminie 30 dni.

dowód: pismo z 4 listopada 2022 r. z dowodami doręczenia – k. 56 – 71.

Prawomocnym wyrokiem z 28 czerwca 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny wW. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w W.z 25 marca 2022 r. jedynie co do rozstrzygnięcia o odsetkach ustawowych za opóźnienie, w pozostałym zakresie apelację pozwanego banku oddalając.

dowód: wyrok z 28 czerwca 2023 r. – k. 183.

Pismem z 8 listopada 2023 r. D. K. i M. K. złożyli Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. oświadczenie o potrąceniu ich wierzytelności wobec banku w wysokości 129 376 zł z wierzytelnością o zwrot kapitału wypłaconego im kredytu w wysokości 450 000 zł. Złożone zostało bankowi 14 listopada 2023 r.

dowód: oświadczenie o potrąceniu – k. 248.

Pozostałą do zapłaty kwotę 320 624 zł została przez D. K. i M. K. zapłacona na rzecz Banku (...) 21 listopada 2023 r.

dowód: potwierdzenie przelewu – k. 254.

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy, istotny dla rozstrzygnięcia stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zaoferowanych przez strony dowodów w postaci dokumentów, których autentyczność i wiarygodność nie była w toku procesu kwestionowana przez strony, nie budziła również wątpliwości Sądu.

W zakresie powództwa cofniętego pismem z 25 stycznia 2024 r. Sąd umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 355 k.p.c., zgodnie z którym Sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód cofnie ze skutkiem prawnym pozew. Uznając cofnięcie pozwu za dopuszczalne w rozumieniu art. 203 § 4 k.p.c., Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

Wobec ostatecznego kształtu powództwa nadanego mu powyższym pismem, do rozstrzygnięcia pozostała kwestia dopuszczalności sądowej waloryzacji świadczenia w postaci zwrotu przez pozwanych na rzecz powoda kapitału kredytu.

W ocenie Sądu, powodowi takie roszczenie nie przysługuje i powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu.

Nieważność czynności prawnej skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczenia spełnionego przez powoda wobec pozwanego z tytułu zawartej umowy, co wynika z art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.

Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 roku (III CZP 6/21), mającej moc zasady prawnej, niedozwolone postanowienie umowne (art. 385 ¹ § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 405 k.c.). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Wobec tego stronie powodowej istotnie przysługuje roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia w przypadku uznania nieważności umowy łączącej go z pozwanym. Sąd w niniejszej sprawie podziela przy tym ocenę wyrażoną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. (V CSK 382/18), że w takiej sytuacji zastosowanie znajdzie teoria dwóch kondykcji. Sąd ten wskazał, iż świadczenie spełnione na podstawie postanowienia abuzywnego jest świadczeniem nienależnym, a zatem podlega ono zwrotowi, choćby kredytobiorca był równolegle dłużnikiem banku. W art. 410 § 1 k.c. ustawodawca przesądził, iż samo spełnienie świadczenia nienależnego jest źródłem roszczenia zwrotnego, przysługującego zubożonemu i nie ma potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło accipiensa ani czy na skutek tego świadczenia majątek solvensa uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powoda, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego - przesłankę jego wzbogacenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2011 r., I CSK 66/11, nie publ., z dnia 9 sierpnia 2012 r., V CSK 372/11, nie publ., z dnia 28 sierpnia 2013 r., V CSK 362/12, nie publ., z dnia 15 maja 2014 r., II CSK 517/13, nie publ., z dnia 29 listopada 2016 r., I CSK 798/15, nie publ. i z dnia 11 maja 2017 r., II CSK 541/16, nie publ.).

W konsekwencji przyjąć należy, że art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. statuuje obowiązek wydania uzyskanej korzyści, przy czym co istotne obowiązek ten istnieje po obu stronach zawartej umowy kredytu. W przedmiotowej sprawie, co było bezsporne między stronami, rozliczenie tej kwestii zostało dokonane w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Gdańsku i zakończone prawomocnym wyrokiem, a następnie poprzez skuteczne potrącenie wzajemnych wierzytelności stron.

Zgodnie z art. 358 ¹ § 3 k.c. w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, Sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. W przedmiotowej sprawie strony dokonały wzajemnego rozliczenia poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności.

Punkt wyjścia dla rozważań prawnych stanowiły powyższe przepisy prawa krajowego, które musiały być jednak wykładane zgodnie z przepisami prawa europejskiego, w tym z zasadami ochrony konsumenta określonymi w aktach prawa europejskiego, jak i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) w wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21 wprost wyłączył możliwość dochodzenia w sytuacji nieważności umowy od konsumenta roszczenia określonego jako wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Sąd analizując treść wyroku TSUE z dnia 15 czerwca 2023 r. uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie również żądanie powoda w zakresie waloryzacji. Zdaniem Sądu wynika to z motywu 8 wyroku, w którym TSUE przywołując ramy prawne sporu, powołał przepisy prawa krajowego dotyczące waloryzacji znajdujące się w art. 358 ^{( 1)} § 1 – 4 k.c. Podobne stanowisko przyjął TSUE w motywie 29, w którym referując treść pytania prejudycjalnego, zwrócił uwagę na to, że Sąd odsyłający podnosił w treści pytania prawnego kwestię waloryzacji oraz kwestię zmiany w czasie wartości pieniądza. A zatem kwestie te były przedmiotem rozważań Trybunału.

TSUE wskazał w motywie 57 wyroku o treści „Warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. W związku z tym sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć co do zasady skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku rzeczonego warunku (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Gutiérrez Naranjo i in., C‑154/15, C‑307/15 i C‑308/15, EU:C:2016:980, pkt 61)”, Trybunał wprost wskazał, że celem eliminacji z umowy niewłaściwego warunku umownego jest przywrócenie takiej sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta w jakiej by się znajdował, gdyby umowy nie zawarto. Ponadto w motywie 60 wyroku o treści „(…) ustalenie przez prawo krajowe ram prawnych ochrony zagwarantowanej konsumentom przez dyrektywę 93/13 nie może zmienić zakresu i – w związku z tym – istoty tej ochrony, podważając tym samym wzmocnienie skuteczności wspomnianej ochrony poprzez przyjęcie jednolitych zasad dotyczących nieuczciwych warunków, które to wzmocnienie było zamiarem prawodawcy Unii, co zostało wskazane w motywie dziesiątym dyrektywy 93/13 (wyrok z 21 grudnia 2016 r., Gutiérrez Naranjo i in., C‑154/15, C‑307/15 i C‑308/15, EU:C:2016:980, pkt 65)”, Trybunał wskazał, że prawo krajowe nie może zmieniać ram ochrony konsumenta określonych Dyrektywą 93/13. Natomiast motyw 63 wyroku wskazuje wprost o żądaniu od instytucji finansowej rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłacanego podczas wykonywania umowy, rekompensaty nie wynagrodzenia, a więc i również obejmującej przynajmniej kwestię zmiany wartości pieniądza w czasie skoro do tej kwestii odwoływał się Sąd zadający pytanie prejudycjalne.

Zdaniem Sądu najważniejszym motywem, jest motyw 68 w którym TSUE określił że poza zwrotem nominalnej wartości kapitału i odsetkami za opóźnienie instytucji kredytowej nie przysługują w stosunku do konsumenta żadne dalsze roszczenia. Zgodnie z motywem 68 „(…) zgodność z prawem Unii przepisów krajowych regulujących praktyczne skutki nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu istnienia nieuczciwych warunków zależy od tego, czy przepisy te, po pierwsze, pozwalają na przywrócenie pod względem prawnym i faktycznym sytuacji konsumenta, w której znajdowałby się on w braku tej umowy, a po drugie, nie zagrażają realizacji odstraszającego skutku zamierzonego w Dyrektywie 93/13”. W ocenie Sądu, motyw ten wprost wskazał, że przepisy prawa krajowego należy badać pod względem zgodności z prawem unijnym tj. tego czy przywracając sytuację prawną i faktyczną konsumenta, w której znajdowałby się w braku tej umowy, zawierającej nieuczciwe warunki bez których umowa nie może się ostać, Sąd musi doprowadzić do takiej sytuacji prawnej i faktycznej dla konsumenta w jakiej znajdowałby się, gdyby tej umowy nie zawarł. Zdaniem Sądu to oznacza, iż strony umowy na skutek nieważność umowy muszą zwrócić to co wzajemnie świadczyły. Nie znajduje podstaw żądanie roszczenia wykraczającego poza zwrot nominalnej kwoty kapitału i ewentualnych odsetek za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia, ponieważ nie przywracałoby to sytuacji faktycznej w jakiej konsument znalazłby się w braku tej umowy. W takiej sytuacji konsument musiałby spełnić dodatkowe świadczenie na rzecz instytucji kredytowej co, mając na względzie motywy 68 i 57 wyroku TSUE z 15 czerwca 2023 r., jest niedopuszczalne.

Dodatkowo, Sąd uznał za pomocniczy dla rozstrzygnięcia motyw 76 o treści „(…) przyznanie instytucji kredytowej prawa do żądania od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę, w danym przypadku, odsetek za zwłokę mogłoby podważyć odstraszający skutek zamierzony przez Dyrektywę 93/13, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 60 opinii”, motyw 78 o treści „(…) wykładnia prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy, a tym samym otrzymania wynagrodzenia za korzystanie tego kapitału przez konsumenta, przyczyniłaby się do wyeliminowania odstraszającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez uznanie tej umowy za nieważną” oraz motywu 79 o treści „(…) skuteczność ochrony przyznanej konsumentom przez Dyrektywę 93/13 byłaby zagrożona, gdyby byli oni narażeni, w ramach powoływania się na swoje prawa wynikające z tej dyrektywy, na ryzyko konieczności zapłaty takiej rekompensaty. Jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 61 opinii, taka wykładnia groziłaby stworzeniem sytuacji, w których bardziej korzystne dla konsumenta byłoby raczej kontynuowanie wykonania umowy zawierającej nieuczciwy warunek niż skorzystanie z praw, które wywodzi on ze wspomnianej dyrektywy”. Wskazane motywy mówią o skutku odstraszającym zawartym przez Dyrektywę 93/3, którego to skutku niweczyć nie można.

Argumentacja zawarta w wyroku TSUE z 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21 zarówno w części wstępnej, gdzie TSUE przedstawił ramy prawne sporu, treść pytania prejudycjalnego, które również odnosiły się do kwestii waloryzacji, jak również argumentacja prawna TSUE, a przed wszystkim konieczność doprowadzenia do sytuacji faktycznej w jakiej konsument znalazłby się nie zawierając takiej umowy doprowadziła Sąd do przekonania, że również roszczenie w zakresie waloryzacji kapitału kredytu wypłaconego w wyniku nieważnej od początku umowy jest niedopuszczalne.

Niezależnie jednak od powyższego rozstrzygnięcia, wskazać należy, że w orzecznictwie TSUE dotyczących spraw konsumenckich, konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że konsument nie może ponosić żadnych negatywnych konsekwencji tego, że przedsiębiorca w umowie z nim stosował nieuczciwe warunki umowne, czy klauzule abuzywne. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na wyrok TSUE z dnia 12 stycznia 2023 r. w sprawie C-395/21, który wprawdzie nie dotyczy umów waloryzowanych do franka szwajcarskiego, ale, co istotne, odnosi się do umów obarczonych klauzulami abuzywnymi zawartymi pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą. Trybunał uznał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011r., należy interpretować w ten sposób, że w przypadku, gdyby unieważnienie umowy w całości naraziłoby konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje (…), przepisy te nie stoją na przeszkodzie temu, by sąd krajowy zaradził skutkom nieważności wspomnianego warunku poprzez zastąpienie go przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym lub mającym zastosowanie w przypadku porozumienia stron tej umowy. Przepisy te stoją natomiast na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy zastąpił niedozwolony warunek, którego nieważność stwierdzono, sądowym oszacowaniem poziomu wynagrodzenia należnego za wspomniane usługi.

Z orzeczenia TSUE wynika zatem, że jeśli jakakolwiek umowa zawarta z przedsiębiorcą okaże się nieważna, to prawo zakazuje przyznania przedsiębiorcy alternatywnego wynagrodzenia od konsumenta, innymi słowy wykonana usługa będzie bezpłatna. Wymiar sprawiedliwości może więc unieważnić umowę zawierającą nieuczciwy warunek (klauzulę abuzywną) nawet w sytuacji, w której doprowadziłoby to do tego, iż przedsiębiorca nie otrzyma żadnego wynagrodzenia za wykonanie swojej usługi. Ochrona konsumenta przed stosowaniem nieuczciwych warunków i przed negatywnymi konsekwencjami finansowymi może iść nawet tak daleko, że przedsiębiorca nie otrzyma wynagrodzenia za spełnioną usługę.

W tym miejscu Sąd wskazuje także na najnowsze postanowienie TSUE z dnia 11 grudnia 2023 roku w sprawie C-756/22, które również dotyczy braku możliwości waloryzowania kapitału kredytu. TSUE wskazał, że w razie uznania umowy za nieważną bank nie może żądać żadnej innej „rekompensaty” niż zwrot kapitału kredytu. TSUE odwołał się w tym zakresie do wyroku z 15 czerwca 2023 roku C – 520/21, w ramach którego kwestia ta była już rozstrzygana. Pojęciem „rekompensaty” z wyroku C 520/21 objęte jest także roszczenie waloryzacyjne. Oznacza to, iż banki nie mogą żądać żadnej rekompensaty (w tym wynagrodzenia za korzystanie z kapitału czy waloryzacji) poza zwrotem kapitału oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty kapitału od momentu wezwania konsumenta.

Mając na uwadze powyższe rozważania, w punkcie II. wyroku Sąd oddalił powództwo w kształcie nadanym mu pismem z 25 stycznia 2024 r.

Odnośnie kosztów procesu, w pierwszej kolejności odnieść się należy do wniosku powoda o zasądzenie od pozwanych kosztów procesu w zakresie cofniętego powództwa o zwrot kapitału kredytu, bowiem pozwani świadczenie w tym zakresie spełnili po wytoczeniu powództwa. Oczywiście rację ma powód, że sytuacja gdy pozwany spełnia wymagalne świadczenie w toku procesu, co do zasady stanowi wyjątek od reguły wskazanej w art. 203 § 2 k.p.c., że koszty procesu w przypadku cofnięcia powództwa ponosi powód. Należy jednak pamiętać, że zasadą w procesie cywilnym jest zwrot kosztów celowych dochodzenia swoich praw lub obrony (art. 98 § 1 k.p.c.). W okolicznościach niniejszej sprawy, koszty procesu w zakresie żądania zwrotu kapitału kredytu nie mogły być uznane za koszty celowe, wynikały bowiem wyłącznie ze zbędnego mnożenia postępowań sądowych przez powoda. Powód wytoczył bowiem powództwo w sytuacji, gdy przed Sądem Okręgowym, a następnie Apelacyjnym w W. toczyło się postępowanie z powództwa kredytobiorców, które obejmowało kwestię ważności spornej umowy kredytu i rozliczenia stron w tym zakresie. Nie było żadnych przeszkód aby roszczenie banku z tego tytułu było przedmiotem zarzutu potrącenia czy powództwa wzajemnego, a w konsekwencji kompleksowego rozliczenia w tamtej sprawie.

W zakresie natomiast powództwa o tzw. „wynagrodzenie za korzystanie z kapitału”, to tu na zasadzie art. 203 § 2 k.p.c. koszty należą się pozwanym.

W pozostałym zakresie, tj. żądania dokonania przez Sąd waloryzacji świadczenia i zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kwoty z tego tytułu, powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne. To powód, jako strona przegrywająca proces, stosownie do art. 98 § 1 k.p.c., był zobowiązany do zwrotu pozwanym celowych kosztów obrony.

Na zasądzoną kwotę składały się: 16 200 zł ustalona w oparciu o § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz 34 zł tytułem opłat skarbowych od pełnomocnictw.

Zgodnie z § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:

1)  niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;

2)  wartość przedmiotu sprawy;

3)  wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;

4)  rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

W niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, tj. 150% tej stawki. Niniejsza sprawa nie należała do nadmiernie skomplikowanych i wymagających wiedzy ponadprzeciętnej, biorąc pod uwagę, iż radca prawny jest podmiotem profesjonalnym i posiadającym wiedzę prawną z faktu wykonywanego zawodu i pełnionej funkcji. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie było nadmiernie obszerne mając na uwadze przedmiot sprawy, co mogłyby prowadzić do znacznego zwiększenia koniecznego nakładu pracy ze strony pełnomocnika procesowego. Występowanie w niniejszej sprawie nie wiązało się zatem z nadmiernym nakładem pracy, tym bardziej, że rozstrzygnięcie zapadło na pierwszym terminie rozprawy. Sąd miał również na uwadze, iż z uwagi na wartość przedmiotu sporu w niniejszym postępowaniu, należne pozwanemu koszty zastępstwa procesowego wynoszą 16 200 zł, co jest kwotą adekwatną do nakładu pracy poczynionego przez profesjonalnego pełnomocnika.