Postanowienie SN z 26 września 2012, sygn. II KO 17/12
Data orzeczenia
26 września 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Jerzy Grubba
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
POSTANOWIENIE
Dnia 26 września 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Michał Laskowski
SSN Jacek Sobczak
w sprawie M. P.
skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k., art. 279 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 26 września 2012 r.,
wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 16 października 2009r.
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2009r.
na podstawie art. 544§2 i 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1/ oddalić wniosek,
2/ stwierdzić, iż nie istnieją podstawy do wszczęcia
postępowania wznowieniowego z urzędu,
3/ zwolnić wnioskodawcę od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania wznowieniowego.
UZASADNIENIE
M. P. wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 28 listopada 2008r. został uznany
za winnego popełnienia dwóch czynów zakwalifikowanych jako ciąg przestępstw z
art. 279§1 k.k. w zw. z art. 91§1 k.k. i za to skazany na karę 2 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności.
Wyrokiem z dnia 15 lipca 2009r. Sąd Okręgowy po rozpoznaniu apelacji
obrońcy oskarżonego utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uznając apelację za
oczywiście bezzasadną.
M. P. wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2009r. został uznany za
winnego popełnienia siedmiu przestępstw z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 279§1 k.k. i
art. 279§1 k.k., które stanowiły ciąg przestępstw z art. 91§1 k.k. Na tej podstawie
wymierzono mu za to karę 4 lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 200
stawek po 10 zł każda.
Tym samym wyrokiem uznano oskarżonego za winnego tego, że w kwietniu
2006r. w W. działając wspólnie i w porozumieniu z J. K. ułatwił ustalonej osobie
popełnienie przestępstwa polegającego na wyłudzeniu odszkodowania z zakładu
ubezpieczeń w ten sposób, że przeprowadził pojazd marki Fiat Seicento /…/ na
posesję w W. celem rozebrania go na części, umożliwiając w ten sposób
zgłoszenie w dniu 4 kwietnia 2006r. fikcyjnej kradzieży tego pojazdu. Czyn ten
zakwalifikowano z art. 18§3 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k. i wymierzono zań karę 6
miesięcy pozbawienia wolności.
Oba wyżej wymienione skazania na kary pozbawienia wolności objęto karą
łączną 4 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 16 października 2009r., w zakresie którego
dotyczyła apelacja wniesiona przez obrońcę oskarżonego, utrzymał zaskarżony
wyrok w mocy.
Wniosek o wznowienie postępowania w części zakończonej wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 16 października 2009r. na podstawie art. 542§3 k.p.k. złożył
obrońca skazanego. Wskazał on, że po uprawomocnieniu się powyższego
orzeczenia wyszedł na jaw nowy fakt w postaci wydania prawomocnego wyroku
uniewinniającego osobę, której skazany miał ułatwić popełnienie czynu
zabronionego. Ta zaś okoliczność, w ocenie obrony może wskazywać, że skazany
nie popełnił przypisanego mu czynu z art. 18§3 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k.
Podnosząc powyższe obrona wniosła o uniewinnienie skazanego od zarzutu
popełnienia czynu z art. 18§3 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k., ewentualnie o
przekazanie sprawy co do tego czynu Sądowi Okręgowemu do ponownego
merytorycznego rozpoznania.
W swym piśmie obrona wskazała również, że w jej ocenie wyrok Sądu
Okręgowego z dnia 30 marca 2009r. w części skazującej za popełnienie i
usiłowanie popełnienia ciągu przestępstw z art. 279§1 k.k. dotknięty jest
bezwzględną przesłanką odwoławczą z art. 439§1 pkt 8 k.p.k., gdyż co do części
tych przestępstw postępowanie karne zostało już wcześniej prawomocnie
zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 28 listopada 2008r.
W opisanym wyżej zakresie obrona wniosła o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego utrzymującego w tej części wyrok Sądu Okręgowego i przekazanie
sprawy odnośnie tych czynów Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Prokurator Prokuratury Generalnej w odpowiedzi na pismo obrony wniósł o:
1 – stwierdzenie, że nie istnieją ustawowe podstawy do wszczęcia z urzędu
postępowania o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego;
2 – oddalenie wniosku o wznowienie postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek obrony w części dotyczącej wznowienia postępowania w zakresie
dotyczącym skazania M. P.za popełnienie czynu z art. 18§3 k.k. w zw. z art. 286§1
k.k. nie jest zasadny. Nie ma również jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że w
omawianej sprawie zaistniała bezwzględna przesłanka odwoławcza z art. 439§1 pkt
8 k.p.k., a tym samym, iż w sprawie istnieją powody nakazujące wszczęcie z
urzędu postępowania wznowieniowego.
Pierwsza zostanie omówiona ta druga kwestia, jako zawierająca wniosek
dalej idący.
Obrona składając przedmiotowy wniosek najwyraźniej myli instytucję ciągu
przestępstw uregulowaną w art. 91 k.k. z inną instytucją prawa karnego, jaką jest
przestępstwo ciągłe z art. 12 k.k. Wskazać zatem wypada, że ciąg przestępstw z
art. 91§1 k.k., jak wynika z samej nazwy tego uregulowania oraz brzmienia
wskazanego przepisu, dotyczy sytuacji, gdy „sprawca popełnia w podobny sposób,
w krótkich odstępach czasu, dwa lub więcej przestępstw”. Każdy zatem czyn
wchodzący w skład takiego ciągu musi wypełniać znamiona odrębnego
przestępstwa. Art. 91§1 k.k. pozwala jedynie, w sytuacji spełnienia warunków do
zakwalifikowania tych odrębnych przestępstw jako ciągu przestępstw, na
wymierzenie za nie jednej kary. Jest to zatem instytucja prawa karnego
materialnego będąca quasi karą łączną. Uregulowana została zresztą w Rozdziale
Kodeksu Karnego – Zbieg przestępstw oraz łączenie kar i środków karnych. Od tej
instytucji odróżnić trzeba czyn ciągły z art. 12 k.k. Zgodnie z brzmieniem tego
przepisu „dwa lub więcej zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w
wykonaniu z góry powziętego zamiaru, uważa się za jeden czyn zabroniony”, a
więc przy spełnieniu warunków zawinienia i karygodności za jedno przestępstwo.
Tylko zatem w sytuacji przyjęcia konstrukcji odpowiadania w warunkach z art. 12
k.k., nowoujawnione zachowania tego samego sprawcy, mogą być uznane za
„wchodzące w skład” osądzonego już czynu ciągłego.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż zarówno w
sprawie IV K /…/ SR wyrokiem z dnia 28 listopada 2008r., jak i w sprawie V /…/ SO
wyrokiem z dnia 30 marca 2009r., uznały że M. P., popełnił szereg przestępstw z
art. 279§1 k.k., które zakwalifikować można jako ciągi przestępstw z art. 91§1 k.k.
(nie zaś czy ciągły z art. 12 k.k.).
W tej sytuacji, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uznania, że w
niniejszych sprawach, któryś z Sądów rozstrzygających je, dopuścił się uchybienia
z art. 439§1 pkt 8 k.p.k. Rozważenia natomiast w zaistniałej sytuacji procesowej
wymagałaby możliwość zastosowania art. 91§3 k.k., lecz z oczywistych względów
nie może to nastąpić w trybie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania.
Nie ma również podstaw do uwzględnienia wniosku o wznowienie
postępowania zakończonego skazaniem M. P. za popełnienie czynu z art. 18§3
k.k. w zw. z art. 286§1 k.k.
Przypomnieć tu należy, że Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 marca 2009r.
(sygn. akt V K /…/) uznał skazanego za winnego tego, że na początku kwietnia
2006r. w Warszawie działając wspólnie i w porozumieniu z J. K. ułatwił ustalonej
osobie popełnienie przestępstwa polegającego na wyłudzeniu odszkodowania z
zakładu ubezpieczeń poprzez zgłoszenie fikcyjnej kradzieży pojazdu Fiat Seicento.
Jak wynika z akt sprawy ową „ustaloną osobą” była K. L. Sprawę jej
wyłączono do odrębnego postępowania, w którym postawiono jej dwa zarzuty, w
tym pozostający w bezpośrednim związku z wyżej przedstawionym zarzutem
skazanego, zarzut popełnienia czynu z art. 286§1 k.k. Sprawę o ten czyn (sygn. akt
III /…/) rozpoznał Sąd Rejonowy, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2010r.
uniewinnił K. L. od stawianych jej zarzutów. Wyrok uprawomocnił się nie będąc
zaskarżony przez prokuratora. Jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia Sąd
stwierdził, że „w zasadzie jedynym dowodem obciążającym oskarżoną były
zeznania J. K”. Dalej Sąd ten wskazuje, że zeznania tego świadka w jego ocenie
okazały się niewiarygodne i nie potwierdził ich jakiekolwiek inne dowody
przeprowadzone w sprawie. Natomiast wersja oskarżonej, która nie przyznała się
do winy znalazła potwierdzenie w zeznaniach przesłuchanych świadków. W tej
sytuacji sprawę należało rozstrzygnąć w oparciu o zasadę wyrażoną w art. 5§2
k.p.k.
Z powyższego wynika zatem, że według ustaleń Sądu w sprawie o sygn. akt
III K /…/ zdarzenie mogło nie mieć charakteru zgłoszenia fikcyjnego przestępstwa
celem wyłudzenia odszkodowania, lecz kradzież samochodu użytkowanego przez
K.L. rzeczywiście miała miejsce. Jeżeli zaś tak, to aktualność swą zachowują te
ustalenia faktyczne dokonane w sprawie V K /…/, z których wynika, że samochód
Fiat Seicento o nr rej. /…/ na posesję w W. celem rozebrania go na części
doprowadzili współoskarżeni J. K. i M. P. Żaden z nowych dowodów
przeprowadzonych dla potrzeb sprawy III K /…/ nie zawiera żadnych informacji,
które pozwoliłyby okoliczność tą ocenić odmiennie.
Co więcej, Sąd rozpoznający sprawę III K/…/, choć dysponował dowodami,
które nie były poprzednio znane Sądom, to nie sposób przyjąć, że wprost
wskazywały one na nowe fakty, które nie byłyby dotąd ustalone. Przesłuchani
świadkowie relacjonowali bowiem jedynie reakcje K. L. po utracie samochodu.
Mamy zatem w sprawie do czynienia z odmienną oceną istniejącego
materiału dowodowego – przede wszystkim wyjaśnień J. K., a nie z nowymi
dowodami, które pozwalałyby poczynić jakiekolwiek odmienne ustalenia co do
zachowania skazanego. Za nowy fakt w rozumieniu art. 540§1 k.p.k. nie można też
uznać wydania wyroku w sprawie K. L.
Tym samym dowody zgromadzone w obu sprawach nie pozwalają wprost
ani na przyjęcie, że oskarżony M. P. nie popełnił przestępstwa, ani na to, że
skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą. Natomiast sfera swobody
dokonywania ocen dowodów przez sądy rozstrzygające sprawę chroniona jest
przez art. 7 k.p.k. i nie podlega weryfikacji w drodze postępowania
wznowieniowego.
Nie została zatem spełniona żadna z przesłanek z art. 540§1 ust 2 k.p.k.,
która pozwalałaby na uwzględnienie wniosku i wznowienie postępowania w
sprawie.
W świetle powyższego przyjąć należało, że wniosek obrońcy skazanego
również w omówionej powyżej części nie jest zasadny.
Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł jak na
wstępie.